Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bwi\u0119tej Anny jest jeszcze niemal\u017ce pe\u0142ny. Przy akompaniamencie niewielkich organ\u00f3w \u015bpiewa ch\u00f3r. To jednak ostatnie nabo\u017ce\u0144stwo w tej ma\u0142ej katolickiej \u015bwi\u0105tyni w Gildehaus \u2014 dzielnicy Bad Bentheim przy granicy niemiecko-holenderskiej. Od tej pory budynek przestanie pe\u0142ni\u0107 funkcje sakralne.<\/p>\n
Pod koniec mszy proces wy\u0142\u0105czania \u015bwi\u0105tyni z u\u017cytku przybiera konkretny charakter. Parafianie otwieraj\u0105 o\u0142tarz i wyjmuj\u0105 relikwie \u2014 niewielkie fragmenty ko\u015bci i tkanin \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3re tradycyjnie maj\u0105 swoje miejsce w o\u0142tarzu ka\u017cdego konsekrowanego ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n
To chwyta za serce <\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki okre\u015bla to mianem „od\u015bwi\u0119cania” \u2014 budynek, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119conym miejscem kultu, przestaje pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 sakraln\u0105. Koniec u\u017cytkowania. \u2014 To naprawd\u0119 chwyta za serce i wzrusza \u2014 m\u00f3wi proboszcz Hubertus Goldbeck w rozmowie z DW, ocieraj\u0105c \u0142z\u0119 z k\u0105cika oka.<\/p>\n
To, co dotyka jego ma\u0142\u0105 parafi\u0119, jest problemem dla wiernych w ca\u0142ych Niemczech. Wraz z kurczeniem si\u0119 liczby parafii konieczne staje si\u0119 wycofywanie z u\u017cytku niekt\u00f3rych budynk\u00f3w sakralnych.<\/p>\n
Liczba cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Niemczech gwa\u0142townie spada. Tylko w 2024 r. oba najwi\u0119ksze wyznania straci\u0142y w wyniku apostazji i zgon\u00f3w ponad milion wiernych. Obecnie nieco ponad 45 proc. Niemc\u00f3w nale\u017cy do Ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego w Niemczech (EKD) lub Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, podczas gdy 30 lat temu odsetek ten wynosi\u0142 niemal 69 proc. W konsekwencji coraz cz\u0119\u015bciej budynki ko\u015bcielne s\u0105 „od\u015bwi\u0119cane”. Od roku 2000 liczba takich budynk\u00f3w w obu wyznaniach liczy si\u0119 w setkach. Niemiecki episkopat podaje, \u017ce w latach 2000\u20132024 zamkni\u0119to i od\u015bwi\u0119cono 611 ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Niemczech szacuje liczb\u0119 trwale zamkni\u0119tych ko\u015bcio\u0142\u00f3w ewangelickich w tym czasie na 300\u2013350; dok\u0142adniejszych danych nie ma.<\/p>\n
Obiekty sakralne w ofercie <\/p>\n
Co dzieje si\u0119 z dawnymi obiektami sakralnymi? W wybranych miastach, zw\u0142aszcza w Berlinie, rosn\u0105ce wsp\u00f3lnoty prawos\u0142awne przej\u0119\u0142y niekt\u00f3re budynki ko\u015bcielne, jednak stanowi to wyj\u0105tek. W wielu przypadkach nieruchomo\u015bci te s\u0105 sprzedawane \u2014 w stolicy Niemiec kilka du\u017cych ko\u015bcio\u0142\u00f3w jest obecnie wystawionych na sprzeda\u017c. Nie jest r\u00f3wnie\u017c rzadko\u015bci\u0105 ich rozbi\u00f3rka. Coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi do ca\u0142kowitej zmiany funkcji obiektu. Przyk\u0142adem jest J\u00fclich, po\u0142o\u017cone mi\u0119dzy Koloni\u0105 a Akwizgranem, gdzie w dawnym katolickim ko\u015bciele \u015bw. Rocha obecnie sprzedaje si\u0119 rowery. Thomas Oellers przeni\u00f3s\u0142 do tego budynku sw\u00f3j sklep „Toms Bike Center”.<\/p>\n
\u2014 Parafia skontaktowa\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 i zapyta\u0142a, czy mog\u0119 wyobrazi\u0107 sobie prowadzenie swojego przedsi\u0119biorstwa w ko\u015bciele \u2014 relacjonuje Oellers w rozmowie z DW. Jest to \u015bwi\u0105tynia, w kt\u00f3rej sam zosta\u0142 ochrzczony, przyjmowa\u0142 komuni\u0119 i regularnie uczestniczy\u0142 w nabo\u017ce\u0144stwach. Na zewn\u0105trz w zabytkowym obiekcie zmiany s\u0105 stosunkowo niewielkie. W Wettringen po\u0142o\u017conym na p\u00f3\u0142noc od M\u00fcnster, dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny zosta\u0142 przekszta\u0142cony w „Soccer-Kirche” \u2014 miejsce do gry w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105. W Kleve ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 Zmartwychwstania funkcjonuje obecnie jako arena bokserska. W by\u0142ych ko\u015bcio\u0142ach powsta\u0142y puby, biblioteki i ksi\u0119garnie. Ca\u0142e klasztory, takie jak dawny dom macierzysty diakonis w dzielnicy Kaiserswerth w D\u00fcsseldorfie zosta\u0142y przekszta\u0142cone w obiekty hotelowe, przy zachowaniu tradycyjnych nazw, np. „Mutterhaus” (Dom Matki Bo\u017cej).<\/p>\n
W obliczu niedoboru mieszka\u0144 coraz cz\u0119\u015bciej zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych architekci przekszta\u0142caj\u0105 ko\u015bcio\u0142y w mieszkania, na przyk\u0142ad w Berlinie, Rostocku, Trewirze, Kolonii czy Wuppertalu. Jednym z pierwszych du\u017cych projekt\u00f3w tego rodzaju jest Lukas-K-Haus w Essen. Ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. \u0141ukasza, wzniesiony w 1961 r., zosta\u0142 od\u015bwi\u0119cony w 2008 r., a w latach 2012-2013 przebudowany na mieszkania. W holu wisz\u0105 obecnie dwie tablice: „Kamie\u0144 w\u0119gielny 1959” i „Kamie\u0144 w\u0119gielny 2012”. Abstrakcyjne, kolorowe witra\u017ce wci\u0105\u017c przypominaj\u0105 ko\u015bcielne okna. Alexandra Schr\u00f6der mieszka w dawnym ko\u015bciele od czasu przebudowy. \u2014 Nikt nie wy\u015bmiewa si\u0119 z tego, \u017ce mieszkam nad by\u0142ym o\u0142tarzem \u2014 m\u00f3wi. Dla jej rodziny najwa\u017cniejsze by\u0142o w\u00f3wczas znalezienie mieszkania z kilkoma sypialniami i dobrymi szko\u0142ami w pobli\u017cu. To by\u0142o decyduj\u0105ce.<\/p>\n
Pi\u0119tro ni\u017cej znajduje si\u0119 gabinet fizjoterapii. W\u0142a\u015bcicielka, Jessica G\u00fcnther, opowiada, \u017ce podczas poszukiwania nowych pomieszcze\u0144 przypadkowo natkn\u0119\u0142a si\u0119 na przebudowany budynek ko\u015bcio\u0142a. \u2014To naprawd\u0119 przyjemne, spokojne uczucie m\u00f3c pracowa\u0107 w tym budynku \u2014 m\u00f3wi. Wie, \u017ce schody w jej gabinecie prowadzi\u0142y niegdy\u015b do o\u0142tarza i wie, gdzie on si\u0119 znajdowa\u0142, ale nie chce przecenia\u0107 znaczenia tego faktu. Jeden z pacjent\u00f3w wyra\u017anie chwali lokalizacj\u0119. \u2014 Pomaganie potrzebuj\u0105cym jest wyrazem wiary \u2014 m\u00f3wi Stefan Hebenstreit w rozmowie z DW. Ten praktykuj\u0105cy chrze\u015bcijanin, cz\u0119\u015bciowo upo\u015bledzony ruchowo po kilku udarach, jest zdania, \u017ce „je\u017celi budynek nie jest ju\u017c ko\u015bcio\u0142em, to jego wykorzystanie jako przedszkola czy gabinetu fizjoterapii w praktyczny spos\u00f3b wci\u0105\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z przes\u0142aniem tego miejsca”.<\/p>\n
Brakuje bicia dzwon\u00f3w <\/p>\n
By us\u0142ysze\u0107 jakiekolwiek g\u0142osy krytyczne, trzeba wyj\u015b\u0107 na okoliczne ulice i porozmawia\u0107 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy od dziesi\u0119cioleci mieszkali wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. \u0141ukasza. Jednym brakuje od czasu do czasu d\u017awi\u0119ku bij\u0105cych dzwon\u00f3w. Kto\u015b inny \u017ca\u0142uje, \u017ce zegary na ko\u015bcielnej wie\u017cy \u2014 kt\u00f3ra nadal stoi \u2014 zatrzyma\u0142y si\u0119 na zawsze.<\/p>\n
Oba du\u017ce Ko\u015bcio\u0142y niemieckie powo\u0142a\u0142y oficjalne komisje i opracowa\u0142y dokumenty dotycz\u0105ce zmiany przeznaczenia od\u015bwi\u0119conych \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\n
Jak\u0105 rol\u0119 dawne ko\u015bcio\u0142y mog\u0105 odgrywa\u0107 dla s\u0105siedztwa i ca\u0142ej dzielnicy, bada\u0142 historyk sztuki Klaus-Martin Bresgott z Biura Kultury Ewangelickiego Ko\u015bcio\u0142a w Niemczech (EKD) razem z grup\u0105 student\u00f3w architektury. Punktem odniesienia sta\u0142 si\u0119 ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stefana w berli\u0144skiej dzielnicy Wedding. Obiekt, wybudowany w latach 1902\u20131904, ju\u017c w momencie powstania by\u0142 zbyt okaza\u0142y. \u00d3wczesne realia sprzyja\u0142y jednak budowie du\u017cych \u015bwi\u0105ty\u0144, a inauguracj\u0119 u\u015bwietni\u0142a nawet obecno\u015b\u0107 cesarza. Obecnie ko\u015bci\u00f3\u0142, zlokalizowany w tzw. Soldiner Kiez \u2014 dzielnicy borykaj\u0105cej si\u0119 z wieloma problemami spo\u0142ecznymi \u2014 pozostaje zamkni\u0119ty. Jego stan techniczny jest na tyle z\u0142y, \u017ce nie mo\u017cna do niego wej\u015b\u0107 nawet w kasku ochronnym.<\/p>\n
Klaus-Martin Bresgott wraz ze studentami nie skupili si\u0119 najpierw na murach, lecz na ludziach. Rozmawiali z mieszka\u0144cami dzielnicy i analizowali lokalne realia spo\u0142eczne. Wnioski s\u0105 jednoznaczne: w okolicy brakuje przestrzeni publicznych \u2014 miejsc spotka\u0144, przestrzeni dla sportu i kultury, przestrzeni buduj\u0105cej wsp\u00f3lnot\u0119. Jak m\u00f3wi Bresgott DW, historia pokazuje, \u017ce znaczenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w bywa\u0142o zmienne. \u2014 Wiemy, \u017ce w czasach wojen napoleo\u0144skich \u015bwi\u0105tynie przez dziesi\u0119ciolecia pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 stajni dla koni. A mimo to przetrwa\u0142y \u2014 przypomina. W jego ocenie ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stefana to idealny przyk\u0142ad tego, jak zbyt du\u017cy budynek ko\u015bcio\u0142a m\u00f3g\u0142by dzi\u015b ponownie s\u0142u\u017cy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu. Ekspert przestrzega: \u2014 Nie musimy od razu wpada\u0107 w panik\u0119 i m\u00f3wi\u0107: zamkn\u0105\u0107, zrezygnowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bwi\u0119tej Anny jest jeszcze niemal\u017ce pe\u0142ny. Przy akompaniamencie niewielkich organ\u00f3w \u015bpiewa ch\u00f3r. To jednak ostatnie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":164338,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,244,311,27,369,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,40,41,47,80,29,30,50,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-164337","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-ctr_tst","11":"tag-deutsche_welle","12":"tag-headlines","13":"tag-kk","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-new_header","19":"tag-news","20":"tag-onet3","21":"tag-onet3d","22":"tag-onet3d_2i","23":"tag-phx","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-top-stories","29":"tag-topstories","30":"tag-v2021","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115761941341080141","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=164337"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164337\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/164338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=164337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=164337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=164337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}