Piotr Gruszka: Jak pani zdaniem stan wykluczenia \u2013 niekoniecznie tylko komunikacyjnego \u2013 wp\u0142ywa na rozw\u00f3j emocjonalny i spo\u0142eczny m\u0142odego cz\u0142owieka? Co dzieje si\u0119 z m\u0142od\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra chce p\u00f3j\u015b\u0107 na imprez\u0119, do kina, czy um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na randk\u0119, a po prostu, z przyczyn od siebie niezale\u017cnych, nie mo\u017ce?<\/p>\n
Wywiad jest cz\u0119\u015bci\u0105 akcji projektu ENTR i Onetu „Na uboczu”.<\/p>\n
Dr Anna Kieszkowska-Grudny: My\u015bl\u0119, \u017ce mamy dzi\u015b bardzo wyra\u017any model pozwalaj\u0105cy lepiej zrozumie\u0107 wp\u0142yw izolacji na m\u0142odych ludzi \u2013 jest nim pandemia, kt\u00f3r\u0105 wszyscy prze\u017cyli\u015bmy. Do\u015bwiadczyli\u015bmy wtedy spo\u0142ecznej izolacji, cz\u0119sto w niewielkich przestrzeniach, i to w\u0142a\u015bnie ten okres pokaza\u0142 nam w praktyce, co oznacza brak dost\u0119pu do relacji spo\u0142ecznych.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie wykluczenie transportowe nie jest tym samym, co przymusowa izolacja w domu, ale efekty psychiczne mog\u0105 by\u0107 do siebie bardzo zbli\u017cone. W obu przypadkach mamy do czynienia z ograniczeniem mo\u017cliwo\u015bci kontaktu z r\u00f3wie\u015bnikami i uczestnictwa w \u017cyciu spo\u0142ecznym \u2013 a to ma ogromny wp\u0142yw na emocje i psychik\u0119 m\u0142odego cz\u0142owieka.<\/p>\n
Jaki?<\/p>\n
Z okresu pandemii wiemy, \u017ce brak relacji r\u00f3wie\u015bniczych prowadzi\u0142 do poczucia osamotnienia. W skrajnych przypadkach pojawia\u0142y si\u0119 my\u015bli rezygnacyjne, a nawet pr\u00f3by samob\u00f3jcze. M\u0142odzie\u017c traci\u0142a te\u017c realne punkty odniesienia \u2013 pozostawa\u0142y im g\u0142\u00f3wnie tre\u015bci z internetu, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 podkolorowane i wyidealizowane, co z kolei przyczynia\u0142o si\u0119 do obni\u017cenia samooceny.<\/p>\n
Izolacja spo\u0142eczna, niezale\u017cnie od jej \u017ar\u00f3d\u0142a, to w pewnym sensie forma wymuszonego ostracyzmu. A ten zawsze wp\u0142ywa negatywnie na rozw\u00f3j emocjonalny i spo\u0142eczny \u2013 ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowania relacji, poczucia przynale\u017cno\u015bci i w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Dlatego w\u0142a\u015bnie tak wa\u017cne jest zapewnienie m\u0142odym ludziom warunk\u00f3w do swobodnego uczestnictwa w \u017cyciu spo\u0142ecznym \u2013 r\u00f3wnie\u017c poprzez dost\u0119pno\u015b\u0107 transportu i infrastruktury.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Wspomnia\u0142a pani wcze\u015bniej o wp\u0142ywie wykluczenia na rozw\u00f3j spo\u0142eczny i emocjonalny. Jak to wygl\u0105da z perspektywy ograniczenia dost\u0119pu do zaj\u0119\u0107 rozwojowych i mo\u017cliwo\u015bci edukacyjnych?<\/p>\n
To bardzo wa\u017cny aspekt, o kt\u00f3rym nie mo\u017cna zapomina\u0107. M\u00f3wimy przecie\u017c o dzieciach i m\u0142odzie\u017cy, czyli o osobach, u kt\u00f3rych m\u00f3zg jest szczeg\u00f3lnie plastyczny, a interakcja z otoczeniem, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach i testowania r\u00f3\u017cnych r\u00f3l \u017cyciowych jest kluczowa dla ich rozwoju. Ekspozycja na r\u00f3\u017cnorodne bod\u017ace, udzia\u0142 w zaj\u0119ciach pozalekcyjnych, mo\u017cliwo\u015b\u0107 eksperymentowania z nowymi pasjami, kultur\u0105, sztuk\u0105 czy sportem \u2013 to wszystko stanowi fundament rozwoju osobistego.<\/p>\n
Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 tu metafor\u0105 \u017caglowca wychodz\u0105cego z portu. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce m\u0142ody cz\u0142owiek wyrusza w swoj\u0105 podr\u00f3\u017c \u2013 jego celem jest rozw\u00f3j osobisty i zawodowy. Chce sta\u0107 si\u0119 dobrze wykszta\u0142conym, elokwentnym cz\u0142owiekiem gotowym do osi\u0105gania wielu sukces\u00f3w. Teraz wyobra\u017amy sobie dwie sytuacje: jedna osoba p\u0142ynie prostym, spokojnym kursem, maj\u0105c dost\u0119p do wszelkich zasob\u00f3w \u2013 zaj\u0119\u0107, wsparcia, mo\u017cliwo\u015bci. Druga \u2013 od samego pocz\u0105tku do\u015bwiadcza dryfu, bo brak jej dost\u0119pu do tych samych form rozwoju. I to w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 w przypadku dzieci i m\u0142odzie\u017cy dotkni\u0119tej wykluczeniem transportowym.<\/p>\n
„To mo\u017ce rodzi\u0107 frustracj\u0119 i poczucie bezradno\u015bci”<\/p>\n
Coraz wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 naszego \u017cycia przenosi si\u0119 do internetu. Mo\u017ce wi\u0119c i dla m\u0142odych os\u00f3b to naturalna kolej rzeczy?<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wiele rzeczy jest dzi\u015b dost\u0119pnych online, ale nie wszystko. Nie nauczymy si\u0119 gry zespo\u0142owej w siatk\u00f3wk\u0119, koszyk\u00f3wk\u0119 czy pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 przez internet. Nie ka\u017cdy \u015bwietny korepetytor prowadzi zaj\u0119cia zdalnie. I mo\u017ce nawet online nauczymy si\u0119 zasad i strategii, ale fizyczna gra to odczuwanie napi\u0119cia mi\u0119\u015bni wsp\u00f3\u0142graczy, ich oddech, mikroruchy cia\u0142a. Kontakt bezpo\u015bredni to rozwijanie empatii i kompetencji spo\u0142ecznych przez pe\u0142ne spektrum komunikacji nie tylko werbalnej.<\/p>\n
Co powoduje w psychice m\u0142odych ludzi brak dost\u0119pu do element\u00f3w rozwojowych?<\/p>\n
To mo\u017ce rodzi\u0107 frustracj\u0119 i poczucie bezradno\u015bci. Ka\u017cdy z nas zna to uczucie \u2013 mamy cel, mamy marzenia, ale co\u015b nas powstrzymuje. I to w\u0142a\u015bnie odczuwaj\u0105 te dzieci. Maj\u0105 talenty, ambicje \u2013 a cz\u0119sto nie maj\u0105 \u015brodk\u00f3w, by je realizowa\u0107. I to nie dlatego, \u017ce nie chc\u0105, tylko dlatego, \u017ce po prostu nie mog\u0105. A przecie\u017c talenty nie s\u0105 przypisane do kodu pocztowego. Fantastyczne, zdolne dzieci i m\u0142odzie\u017c mieszkaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, na wsiach, w mniejszych aglomeracjach.<\/p>\n
I to wszystko mo\u017ce prowadzi\u0107 do pogorszenia stanu psychicznego. W szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy to dziewcz\u0105t \u2013 z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. Z jednej strony s\u0105 bardziej przyzwyczajone spo\u0142ecznie do wyra\u017cania emocji, z drugiej \u2013 cz\u0119sto silniej prze\u017cywaj\u0105 niemo\u017cno\u015b\u0107 realizacji swoich plan\u00f3w. Ch\u0142opcy cz\u0119\u015bciej maj\u0105 wi\u0119cej swobody \u2013 mog\u0105 p\u00f3j\u015b\u0107 do s\u0105siada pogra\u0107 w pi\u0142k\u0119, a dziewczynki s\u0105 cz\u0119\u015bciej ograniczane pod wzgl\u0119dem samodzielnego poruszania si\u0119.<\/p>\n
Chcia\u0142abym wspomnie\u0107 o jeszcze jednym problemie. O stygmatyzacji.<\/p>\n
„Takie uwagi potrafi\u0105 bardzo g\u0142\u0119boko rani\u0107”<\/p>\n
Na czym on polega?<\/p>\n
Mamy z jednej strony presj\u0119 bycia „na poziomie”, a z drugiej \u2013 hejt, zar\u00f3wno ten w internecie, jak i w \u015brodowisku szkolnym. Dziewczynki, niestety, cz\u0119sto znosz\u0105 to znacznie gorzej. Dzieci potrafi\u0105 by\u0107 bardzo okrutne w swoich ocenach, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o wygl\u0105d, styl ubierania si\u0119, czy status materialny. Padaj\u0105 komentarze typu: „a w czym ty chodzisz?”, „co to za ciuchy?”, „z lumpeksu jeste\u015b?”. I to boli. Takie uwagi potrafi\u0105 bardzo g\u0142\u0119boko rani\u0107.<\/p>\n
Dlatego ograniczenie dost\u0119pu do r\u00f3\u017cnych form kultury, zaj\u0119\u0107 pozalekcyjnych, czy nawet zwyk\u0142ych codziennych do\u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych ma wp\u0142yw nie tylko na rozw\u00f3j, ale te\u017c na poczucie przynale\u017cno\u015bci i samoocen\u0119. M\u0142odzie\u017c chce by\u0107 blisko nowoczesno\u015bci, by\u0107 „na czasie”, mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju i wyra\u017cania siebie \u2013 tak\u017ce poprzez wygl\u0105d, styl czy uczestnictwo w \u017cyciu spo\u0142ecznym. A je\u015bli nie maj\u0105 do tego dost\u0119pu, rodzi si\u0119 frustracja, wstyd i poczucie wykluczenia.<\/p>\n
Ograniczenia transportowe przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na wyb\u00f3r szk\u00f3\u0142. W miastach nie my\u015blimy o tym, ale ju\u017c w mniejszych o\u015brodkach jest to problem.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie w miastach rodzice i dzieci te\u017c o tym my\u015bl\u0105, cho\u0107 jest tu wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci. Natomiast im dalej od wi\u0119kszych miast tym z regu\u0142y gorzej. Nawet je\u015bli dziecko chcia\u0142oby ucz\u0119szcza\u0107 do konkretnej plac\u00f3wki \u2013 liceum, technikum czy szko\u0142y zawodowej \u2013 to cz\u0119sto wyb\u00f3r jest ograniczony przez odleg\u0142o\u015b\u0107 i brak mo\u017cliwo\u015bci dojazdu. I nagle okazuje si\u0119, \u017ce wyb\u00f3r edukacyjny nie wynika z ambicji czy predyspozycji, ale z geografii i dost\u0119pno\u015bci transportu. To znowu zaw\u0119\u017ca \u015bcie\u017cki rozwoju i wp\u0142ywa na przysz\u0142o\u015b\u0107 tych m\u0142odych ludzi.<\/p>\n
Jak wygl\u0105da taka codzienno\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy musz\u0105 planowa\u0107 ka\u017cdy, nawet najdrobniejszy wyjazd?<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie, ka\u017cdy wyjazd, nawet do s\u0105siedniego miasteczka, urasta dla tych m\u0142odych ludzi do rangi ca\u0142odziennej wyprawy. Trzeba j\u0105 dok\u0142adnie zaplanowa\u0107, liczy\u0107 na pomoc kogo\u015b z rodziny \u2013 rodzic\u00f3w, rodze\u0144stwa, wujka. To nie jest tak, \u017ce nastolatek spontanicznie wsi\u0105dzie w autobus, pojedzie do znajomych, sp\u0119dzi z nimi czas i wr\u00f3ci. To wymaga logistyki, koordynacji i czasu.<\/p>\n
Dodatkowo sam proces dojazdu do szko\u0142y ponadpodstawowej bywa ogromnym wyzwaniem. Cz\u0119sto dzieci z ma\u0142ych miejscowo\u015bci musz\u0105 wstawa\u0107 o pi\u0105tej rano, by dotrze\u0107 na \u00f3sm\u0105 do szko\u0142y. Wracaj\u0105 p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem lub wieczorem \u2013 i to wszystko po siedmiu czy o\u015bmiu godzinach lekcyjnych. A przecie\u017c potem trzeba jeszcze odrobi\u0107 zadania, przygotowa\u0107 si\u0119 do sprawdzian\u00f3w. Mimo hase\u0142 o „szkole bez prac domowych”, ka\u017cdy, kto ma ambicje i chce osi\u0105gn\u0105\u0107 dobre wyniki, wie, \u017ce ta nauka dzieje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po lekcjach. I tak doba zaczyna si\u0119 skraca\u0107, a przecie\u017c m\u0142odzie\u017c potrzebuje wi\u0119cej snu ni\u017c doro\u015bli \u2013 nawet 10\u201311 godz. dziennie. Tego snu cz\u0119sto po prostu brakuje. A je\u015bli brakuje snu, kryzys psychiczny jest tylko kwesti\u0105 czasu.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0119 o tym jako o pewnym rodzaju „kredytu zdrowotnego” \u2013 m\u0142ody cz\u0142owiek ju\u017c na starcie \u017cycia zaczyna kolekcjonowa\u0107 deficyty: zm\u0119czenie, stres, brak snu. A potem za ten kredyt trzeba zap\u0142aci\u0107 \u2013 w formie kryzysu psychicznego, depresji, chor\u00f3b psychosomatycznych, a nawet problem\u00f3w autoimmunologicznych.<\/p>\n
W wakacje sytuacja jest jeszcze gorsza.<\/p>\n
Tak. Cz\u0119\u015b\u0107 znajomych wyje\u017cd\u017ca, lokalne po\u0142\u0105czenia s\u0105 redukowane, a dla wielu m\u0142odych os\u00f3b to oznacza jeszcze wi\u0119ksz\u0105 izolacj\u0119. Ich \u015bwiat ogranicza si\u0119 cz\u0119sto do jednej ulicy, kilku dom\u00f3w, pobliskiego pola czy lasu. Nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci wyjechania, spotkania si\u0119 z r\u00f3wie\u015bnikami, a jedynym sposobem podtrzymania relacji staje si\u0119 telefon i media spo\u0142eczno\u015bciowe. \u017bycie towarzyskie przenosi si\u0119 w pe\u0142ni do sieci.<\/p>\n
To niesie ogromne konsekwencje psychiczne \u2013 nie tylko tu i teraz, ale tak\u017ce w d\u0142u\u017cszej perspektywie. Ju\u017c teraz obserwujemy powa\u017cny wzrost zaburze\u0144 l\u0119ku spo\u0142ecznego w\u015br\u00f3d m\u0142odych os\u00f3b. Przed pandemi\u0105 wska\u017anik ten wynosi\u0142 7\u201312 proc., dzi\u015b \u2013 wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych bada\u0144 \u2013 nawet co trzecia osoba do 30. roku \u017cycia mo\u017ce mie\u0107 objawy l\u0119ku spo\u0142ecznego. To skutek d\u0142ugotrwa\u0142ej izolacji, deprywacji emocjonalnej, braku kontaktu z bod\u017acami spo\u0142ecznymi i kulturowymi.<\/p>\n
„M\u0142odzi ludzie cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105: \u00bbNie potrafi\u0119 rozmawia\u0107\u00ab<\/p>\n
M\u0142odzie\u017c umie nawi\u0105zywa\u0107 bezpo\u015brednie relacje, czy woli kontakt w sieci?<\/p>\n
M\u0142odzi ludzie cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105: „Nie potrafi\u0119 rozmawia\u0107, nie umiem small talku, bo… o czym mam m\u00f3wi\u0107?”. Je\u015bli nie mieli okazji pojecha\u0107 do kina, p\u00f3j\u015b\u0107 na koncert, wsi\u0105\u015b\u0107 na konia, spr\u00f3bowa\u0107 jazdy na gokartach \u2013 nie maj\u0105 te\u017c do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3rymi odwa\u017cyliby si\u0119 dzieli\u0107. A w dzisiejszym \u015bwiecie kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych to w\u0142a\u015bnie wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenia s\u0105 walut\u0105 relacji. I tak pojawia si\u0119 kolejne poczucie wykluczenia \u2013 nie tylko z powodu braku dost\u0119pu, ale te\u017c p\u00f3\u017aniejszego poczucia bycia „innym” w grupie r\u00f3wie\u015bniczej.<\/p>\n
To wszystko wp\u0142ywa negatywnie na samoocen\u0119 i poczucie w\u0142asnej warto\u015bci. A st\u0105d ju\u017c niedaleko do zaburze\u0144 nastroju czy depresji. I niestety, to zjawisko b\u0119dzie narasta\u0107, je\u015bli nie podejmiemy dzia\u0142a\u0144 systemowych i nie zapewnimy m\u0142odzie\u017cy r\u00f3wnych szans rozwojowych \u2013 niezale\u017cnie od tego, gdzie mieszkaj\u0105.<\/p>\n
To wszystko, o czym pani m\u00f3wi, nie napawa optymizmem…<\/p>\n
Niestety. Pozwol\u0119 sobie jeszcze na jedno dopowiedzenie, nawi\u0105zuj\u0105c do wcze\u015bniejszej metafory \u017caglowca, kt\u00f3rej u\u017cy\u0142am. Skoro ju\u017c m\u00f3wimy o dryfowaniu, o p\u0142yni\u0119ciu przez \u017cycie i rozwoju w metaforycznej podr\u00f3\u017cy, to chcia\u0142abym dorzuci\u0107 jeszcze jedn\u0105, mo\u017ce nawet bardziej obrazow\u0105 metafor\u0119.<\/p>\n
Wyobra\u017amy sobie archipelag \u2013 taki jak Seszele czy Malediwy. Wiele ma\u0142ych wysp rozsianych po oceanie. I w\u0142a\u015bnie w takim uk\u0142adzie \u017cyj\u0105 ludzie dotkni\u0119ci wykluczeniem transportowym. Ich miejscowo\u015bci s\u0105 jak te wyspy \u2013 odr\u0119bne, oddzielone od siebie wod\u0105, cz\u0119sto bez realnej mo\u017cliwo\u015bci swobodnego przemieszczania si\u0119 mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n
Z jednej wyspy \u2013 powiedzmy, tej, na kt\u00f3rej kto\u015b mieszka \u2013 wida\u0107 inn\u0105 wysp\u0119. Wida\u0107, \u017ce tam s\u0105 teatry, uniwersytety, kluby, centra kultury, r\u00f3\u017cnorodne mo\u017cliwo\u015bci. Na kolejnej wyspie dzieje si\u0119 co\u015b jeszcze innego, inspiruj\u0105cego. Problem w tym, \u017ce mimo i\u017c te wyspy s\u0105 widoczne, to nie s\u0105 dost\u0119pne. I w\u0142a\u015bnie ta r\u00f3\u017cnica \u2013 mi\u0119dzy widoczno\u015bci\u0105 a dost\u0119pno\u015bci\u0105 \u2013 staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em ogromnej frustracji.<\/p>\n
Bo je\u015bli ja wiem, \u017ce co\u015b istnieje, \u017ce inni maj\u0105 do tego dost\u0119p, a ja nie \u2013 to rodzi si\u0119 poczucie niesprawiedliwo\u015bci. My\u015bl\u0119 sobie: „To nie fair. Dlaczego ja musz\u0119 si\u0119 tak bardzo stara\u0107, \u017ceby dop\u0142yn\u0105\u0107 tam, gdzie inni s\u0105 ju\u017c na miejscu? Dlaczego moje szanse s\u0105 tak bardzo ograniczone?”. A czasami pojawia si\u0119 jeszcze trudniejsza my\u015bl: „By\u0107 mo\u017ce ja nigdy na t\u0119 drug\u0105 wysp\u0119 nie dop\u0142yn\u0119”.<\/p>\n
To bardzo silne do\u015bwiadczenie i obci\u0105\u017cenie psychiczne \u2013 \u017cycie w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce co\u015b jest na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, ale poza moim zasi\u0119giem. I ono ma realny wp\u0142yw na poczucie warto\u015bci, na motywacj\u0119, a tak\u017ce na przysz\u0142o\u015b\u0107 tych m\u0142odych ludzi.<\/p>\n
***<\/p>\n
Dr Anna Kieszkowska-Grudny \u2013 prezeska i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka Minds of Hope | Instytutu BezStresu, doktor nauk medycznych, psycholo\u017cka kliniczna, neuropsycholo\u017cka i certyfikowana psychoterapeutka PTTPB oraz EABCT, European EMDR Practitioner, liderka, coachka i mentorka, trenerka, wyk\u0142adowczyni. Absolwentka wielu presti\u017cowych polskich i zagranicznych uczelni. Pierwsza w Europie specjalistka z certyfikatem The American Institute of Stress w zakresie kompleksowej diagnozy i terapii skutk\u00f3w stresu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Piotr Gruszka: Jak pani zdaniem stan wykluczenia \u2013 niekoniecznie tylko komunikacyjnego \u2013 wp\u0142ywa na rozw\u00f3j emocjonalny i spo\u0142eczny…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16443,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,32,33,695,4677,36,37,27,1766,49,34,35,4909,5822,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,2222,47,925,29,30,26,5821],"class_list":{"0":"post-16442","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-dziecko","12":"tag-edukacja_i_pedagogika","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-headlines","16":"tag-internet","17":"tag-kraj","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-livebar_tst1","21":"tag-mlodziez","22":"tag-naglowki","23":"tag-najwazniejsze-artykuly","24":"tag-nat_styl","25":"tag-news","26":"tag-omp","27":"tag-pl","28":"tag-poland","29":"tag-polish","30":"tag-polska","31":"tag-polski","32":"tag-psychologia_psycholodzy","33":"tag-screening_general","34":"tag-szkola_nauczyciele_uczniowie","35":"tag-top-stories","36":"tag-topstories","37":"tag-wiadomosci","38":"tag-wykluczenie_komunikacyjne"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16442\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}