Bardzo im si\u0119 to podoba\u0142o, bo to jest prawicowe i konserwatywne. Psy zdychaj\u0105. Murzyni s\u0105 czarni.<\/p>\n
A ja to z poczucia zdrowego rozs\u0105dku m\u00f3wi\u0142em<\/p>\n
Wi\u0119c uznali pana za prawicowca. Za swojego.<\/p>\n
A ja to z poczucia zdrowego rozs\u0105dku m\u00f3wi\u0142em. Dla mnie kompletnie nieideologicznie.<\/p>\n
O, j\u0119zyk sta\u0142 si\u0119 aren\u0105 boju. Ministra, ministerka, dyplomatka\u2026 Nowe szturmuje.<\/p>\n
Dobrze. Niech to nawet b\u0119dzie. Niech panie m\u00f3wi\u0105 o sobie feminatywami, je\u017celi bardzo chc\u0105. Ale wola\u0142bym, \u017ceby to nie by\u0142o ustawowe. \u017beby ustawowo nie wprowadza\u0107 „osoby studenckiej” czy „osoby aktorskiej”. Ju\u017c tak pisz\u0105. „Osoba aktorska socjalizowana do r\u00f3l m\u0119skich” \u2014 to ma by\u0107 aktor. I za tym idzie ci\u0105g dalszy \u2014 np. osoba fryzjerska czy kelnerska. C\u00f3\u017c mog\u0119 powiedzie\u0107? J\u0119zyk lepiej si\u0119 czuje, jak si\u0119 w niego nie ingeruje. Tu by\u0142bym konserwatywny, chocia\u017c oczywi\u015bcie z drugiej strony jestem przeciwko wykluczaniu wszelakiemu.<\/p>\n
Osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105.<\/p>\n
To tak\u017ce brzmi dla mnie dziwnie. I my\u015bl\u0119, \u017ce dla zainteresowanych te\u017c. Tym bardziej \u017ce eufemizacja bywa takim poklepywaniem po ramieniu, g\u0142askaniem. Dlatego nie lubi\u0119 by\u0107 „seniorem”. Ja jestem „stary”. Niech m\u00f3wi\u0105 o mnie np. „staruszek”, bo na starca nie wygl\u0105dam, ale staruszek jestem i do tego si\u0119 przyznaj\u0119. To jest normalne okre\u015blenie. A niekt\u00f3rzy zaraz by powiedzieli: trzeci wiek! I to ju\u017c jest poklepywanie. Ot\u00f3\u017c uwa\u017cam, \u017ce je\u017celi traktuje si\u0119 kogo\u015b serio, to okre\u015bla si\u0119 te\u017c s\u0142owami serio i te s\u0142owa dobrze by\u0142oby zachowa\u0107.<\/p>\n
S\u0142owa takie jak „Murzyn”, „zdycha\u0107” zachowa\u0142by pan?<\/p>\n
Tak! Bo to s\u0105 normalne s\u0142owa j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3re nie musz\u0105 nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 ani niech\u0119ci, ani nienawi\u015bci, ani niczego z\u0142ego. Zostawmy je! Pr\u00f3buj\u0105c je zast\u0105pi\u0107 czym\u015b nowym, popadamy w \u015bmieszno\u015b\u0107.<\/p>\n
Rada J\u0119zyka Polskiego, w kt\u00f3rej pan funkcjonuje od lat, tym si\u0119 zajmuje.<\/p>\n
Idea by\u0142a taka, \u017ceby\u015bmy s\u0142u\u017cyli pomoc\u0105 i rad\u0105, jak to rady. \u017beby instytucje, oficjalne urz\u0119dy mog\u0142y zasi\u0119ga\u0107 u nas opinii. A tak\u017ce zwykli ludzie. I zasi\u0119gaj\u0105, cz\u0119sto w b\u0142ahych sprawach, np. w sprawie imion. Jedyne ustawowe umocowanie do regulowania j\u0119zyka mamy w sprawie ortografii, bo ortografia musi by\u0107 unormowana.<\/p>\n
1 stycznia 2026 r. wchodz\u0105 w \u017cycie nowe zasady,<\/a> w\u0142a\u015bciwie poprawki.<\/p>\n W ogromnej mierze zgodne z intuicj\u0105 przeci\u0119tnego u\u017cytkownika. Intencj\u0105 rady by\u0142o uproszczenie. Troch\u0119 dziwne by\u0142o, \u017ce Warszawianka spod Warszawy by\u0142a wielk\u0105 liter\u0105 pisana, a warszawianka z samej Warszawy \u2014 ju\u017c ma\u0142\u0105.<\/p>\n A dlaczego?<\/p>\n Troch\u0119 tak jak \u0141owiczanka, Ma\u0142opolanka, \u015al\u0105zaczka.<\/p>\n Bo z regionu?<\/p>\n A jak z samego miasta, to ju\u017c nie. Wi\u0119c teraz, od 1 stycznia, Warszawianka, Mokotowianka b\u0119d\u0105 pisane wielk\u0105 liter\u0105. Poza tym s\u0105 i inne zmiany, co pisa\u0107 \u0142\u0105cznie, a co oddzielnie. Zale\u017ca\u0142o nam, \u017ceby to jako\u015b uporz\u0105dkowa\u0107 i ujednolici\u0107. \u017beby uwzgl\u0119dni\u0107 przyzwyczajenia ludzkie.<\/p>\n J\u0119zyk \u017cyje, zmienia si\u0119. Wci\u0105\u017c jest wzbogacany o nowe okre\u015blenia. Nawet organizuje si\u0119 konkursy, by to ocenia\u0107, takie jak plebiscyt M\u0142odzie\u017cowe S\u0142owo Roku.<\/p>\n Nie bardzo wiadomo, czy to jest polskie m\u0142odzie\u017cowe s\u0142owo roku, czy globalne. Wszystkie, w\u0142a\u015bciwie ca\u0142a fina\u0142owa pi\u0119tnastka, poza „szponceniem”, to by\u0142y s\u0142owa ameryka\u0144skie.<\/a> Kiedy\u015b by\u0142o wi\u0119cej naszych, takich jak wypasiony czy wyczesany. One wprowadza\u0142y lub od\u015bwie\u017ca\u0142y znaczenia. A teraz mamy niemal tylko wprost przeniesione ze Stan\u00f3w.<\/p>\n Mo\u017ce to znak czasu? Globalizacji kultury? Wp\u0142ywu seriali, gier?<\/p>\n Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 to s\u0105 s\u0142owa zwi\u0105zane z szybkim \u017cyciem. Takie, kt\u00f3rymi reaguje si\u0119 emocjonalnie i ocennie. „Szponci\u0107” jest o tyle ciekawe, \u017ce jest ambiwalentne. \u017be mo\u017ce by\u0107 na tak i na nie. \u017be co\u015b, co jest niby niedobre, jest jednocze\u015bnie atrakcyjne. Ale to nie jest nic nowego. M\u00f3wi si\u0119: wisus czy urwis. Czyli \u0142obuz, ale fajny. Tylko \u017ce \u2014 dodam \u2014 te m\u0142odzie\u017cowe s\u0142owa d\u0142ugo nie \u017cyj\u0105. Szponcenie zreszt\u0105 jest stare. Niby z niemieckiego, ale my\u015bl\u0119, \u017ce to przesz\u0142o przez jidysz. W „Panu Tadeuszu” by\u0142 szponton, „zarazem dzida i siekiera”. A szpont sam \u2014 to szpunt. „W piwnicy mnie pochowajcie, w piwnicy mi kopcie gr\u00f3b, a g\u0142ow\u0119 mi obracajcie tam, gdzie jest od beczki szpunt, szpunt, szpunt”. To si\u0119 \u015bpiewa\u0142o w czasach mojej m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n Doceniam hipokryzj\u0119. Gorszy jest cynizm<\/p>\n A w dzisiejszych czasach mniej si\u0119 \u015bpiewa, za to du\u017co m\u00f3wi o polityce.<\/p>\n W polityce, o tym m\u00f3wi\u0142em wielokrotnie, s\u0105 dwa rodzaje przeno\u015bni \u2014 teatr i wojna. Albo teatr, czyli udawanie \u2014 co jest niedobre, bo nieprawdziwe. Albo wojna \u2014 i to te\u017c jest niedobre. Nie wiadomo, co lepsze. Mo\u017ce jednak lepsze jest udawanie? Rezygnowanie z r\u00f3\u017cnych swoich cel\u00f3w, te „zgni\u0142e” kompromisy? Bezpieczniej jest udawa\u0107. Wiem, \u017ce to hipokryzja, ale ja doceniam hipokryzj\u0119. Gorszy jest cynizm, cho\u0107 bywa atrakcyjny intelektualnie. Hipokryzja sprawia, \u017ce jednak publicznie nie chwali si\u0119 rzeczy z\u0142ych. Trzeba si\u0119 liczy\u0107 z ocen\u0105 publiczno\u015bci, wi\u0119c si\u0119 udaje, kr\u0119ci. Co tu du\u017co m\u00f3wi\u0107, hipokrytom najbardziej zaszkodzi\u0142 Pan Jezus. Zw\u0142aszcza w Kazaniu na g\u00f3rze, tam hipokryci zostali najsurowiej ocenieni.<\/p>\n Prof. Jerzy BralczykDarek Delmanowicz \/ PAP<\/p>\n \u017ba\u0142uje ich pan?<\/p>\n Hipokryta przynajmniej ma jak\u0105\u015b wizj\u0119 uczciwo\u015bci i warto\u015bci, widzi granice, o kt\u00f3rych wie, \u017ce nie trzeba ich przekracza\u0107. Jest ob\u0142udny i udaje. To ju\u017c inna rzecz.<\/p>\n A wojna jest zupe\u0142nie czym\u015b innym, prawda?<\/p>\n Wojna to walka. W niej wa\u017cne jest zwyci\u0119stwo, ale i prawda. Przynajmniej w\u0142asna prawda.<\/p>\n Pokonanie przeciwnika tak\u017ce prawd\u0105.<\/p>\n Owszem. Nie mo\u017cna przecie\u017c powiedzie\u0107, \u017ce walczymy po to, \u017ceby pokona\u0107 przeciwnika. M\u00f3wi si\u0119: my g\u0142osimy prawd\u0119. Wi\u0119c na sztandarach mo\u017cemy umie\u015bci\u0107 prawd\u0119. Prawda i zgoda nie s\u0105 kompatybilne. Zgoda \u2014 to ust\u0119pstwo, to kompromis, to jest nawet zaniechanie stara\u0144 o pe\u0142n\u0105 prawd\u0119. To jest gest: dobrze, niech tu b\u0119dzie po twojemu.<\/p>\n Niech b\u0119dzie kawa\u0142ek twojej prawdy. Czyli co\u015b oddaj\u0119, czego\u015b si\u0119 wyrzekam.<\/p>\n A przecie\u017c powinienem by\u0107 got\u00f3w za to umrze\u0107! Dostojewski pisa\u0142, \u017ce gdyby Chrystus i prawda byli osobno, to on by by\u0142 za Chrystusem. \u017be prawda nie jest warto\u015bci\u0105 dla niego najwy\u017csz\u0105. Dla mnie \u2014 r\u00f3wnie\u017c.<\/p>\n S\u0105 inne, wa\u017cniejsze warto\u015bci?<\/p>\n Mnie si\u0119 bardzo podoba pewna anegdota. Przed rabinem staje dw\u00f3ch, kt\u00f3rzy si\u0119 k\u0142\u00f3c\u0105. Przedstawiaj\u0105 mu swoje racje. I rabin m\u00f3wi pierwszemu: masz racj\u0119. A potem m\u00f3wi drugiemu: ty masz racj\u0119. Wtedy kto\u015b inny, przys\u0142uchuj\u0105cy si\u0119 z boku, wo\u0142a: przecie\u017c oni nie mog\u0105 mie\u0107 razem racji! Na co rabin: masz racj\u0119!<\/p>\n I to jest podane najpi\u0119kniej, jak mo\u017cna\u2026 Bo racja to jest jeszcze co\u015b innego ni\u017c prawda. I jak\u017ce trudna do zdefiniowania. A prawda? Ile\u017c ona szk\u00f3d narobi\u0142a! Zreszt\u0105 nawet ci walcz\u0105cy za prawd\u0119 przyznawali, \u017ce ona musi bole\u0107. Ta prawda jest troch\u0119 jak B\u00f3g. W imi\u0119 Pana Boga i w imi\u0119 prawdy przecie\u017c si\u0119 mordowa\u0142o. I do dzisiaj ta prawda nas nie wyzwala.<\/p>\n Za to boli.<\/p>\n Owszem, prawda musi bole\u0107. I dlatego w imi\u0119 prawdy mamy r\u00f3\u017cne dzia\u0142ania, lustracj\u0119 mieli\u015bmy, bo ona mia\u0142a da\u0107 prawd\u0119. Wszystkie religie chc\u0105 prawdy. S\u0105 r\u00f3\u017cne, ale prawdy chc\u0105, tak samo zreszt\u0105 j\u0105 maj\u0105. Nawet w s\u0142owach bardzo podobnych.<\/p>\n Czy w j\u0119zyku, tak jak w polityce, w nastrojach spo\u0142ecznych, wida\u0107 przep\u0142yw na praw\u0105 stron\u0119?<\/p>\n Podstawowe s\u0142owa u\u017cywane w obiegu politycznym, publicznym znacz\u0105 cz\u0119sto co innego, ni\u017c uczy si\u0119 w szko\u0142ach. Na przyk\u0142ad prawo, sprawiedliwo\u015b\u0107! I tak mo\u017cna by\u0142oby kontynuowa\u0107. Ale dzisiaj widz\u0119, jak libera\u0142owie i socjali\u015bci zaczynaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 podobnym j\u0119zykiem jak prawica. Wydaje im si\u0119, \u017ce je\u017celi tamci co\u015b na tym zyskali, to oni te\u017c zyskaj\u0105.<\/p>\n A ugraj\u0105 co\u015b?<\/p>\n Pami\u0119tam pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 lat 90. Taki moment, kiedy \u00f3wczesny Kongres Liberalno-Demokratyczny pr\u00f3bowa\u0142 i\u015b\u0107 w stron\u0119 populizmu; m\u00f3wiono o r\u00f3wno\u015bci, proponowano milion nowych miejsc pracy. Nie by\u0142o to zgodne z ich wizerunkiem. I wtedy przegrali absolutnie.<\/p>\n Starych wyborc\u00f3w stracili, nowych nie zyskali.<\/p>\n To by\u0142a zbyt manifestacyjna dezidentyfikacja. A odej\u015bcie od g\u0142\u00f3wnych pogl\u0105d\u00f3w jest \u0142atwo dostrzegane. I daje efekt zazwyczaj negatywny. Dla m\u0142odych z kolei bardzo atrakcyjna jest antyestablishmentowo\u015b\u0107. To widz\u0119 jako tajemnic\u0119 sukcesu Brauna.<\/a> Nie tyle antysemityzm czy antyukrainizm, ile antyestablishmentowo\u015b\u0107.<\/p>\n Idee lewicowe nie daj\u0105 si\u0119 \u0142atwo wyrazi\u0107<\/p>\n Ale przejmowanie s\u0142\u00f3w konkurencji odcina tej konkurencji pr\u0105d.<\/p>\n \u2014 A to zale\u017cy, kto komu odcina. R\u00f3\u017cnie to wychodzi. Pami\u0119tam, jak pod koniec lat 70., jeszcze za Gierka, przejmowano ko\u015bcielne poj\u0119cia. Pewnie my\u015blano, \u017ce to mo\u017ce na co\u015b si\u0119 przyda\u0107. \u017be partii pomo\u017ce. Ale nie za bardzo si\u0119 przydawa\u0142o.<\/p>\n Oto lewica w dzia\u0142aniu!<\/p>\n Idee lewicowe nie daj\u0105 si\u0119 w tej chwili tak \u0142atwo wyrazi\u0107. By\u0142 taki moment, jakie\u015b dziesi\u0119\u0107 lat temu, kiedy zacz\u0119\u0142o by\u0107 popularne wykorzystywanie wierszy Broniewskiego. I tak pomy\u015bla\u0142em: mo\u017ce tu jest jakie\u015b miejsce, w kt\u00f3re wci\u015bnie si\u0119 to my\u015blenie, kt\u00f3re jest mi bliskie, czyli, co tam ukrywa\u0107, socjalistyczne.<\/p>\n Panie profesorze, kto dzi\u015b si\u0119 przyznaje do s\u0142owa socjalizm!<\/p>\n![\"Prof.](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Z8bk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8wY2NhMDhmYmZjZTFjODNiZmU3N2Y3YTRlMzAzMDUxZC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
![\"Adrian](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/KL5k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy81YjQ0YzBlZGY1Njc1MTZmYmZhNzkxZmY3OGFmOGY2OC5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n![\"Donald](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/5Zxk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy84Y2FiYzZkZjg2YjlmYWJiYjg1Y2Q2ODMzZmMyOWEwNS5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n![\"Aleksander](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/r48k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80N2MwODUzYjU0MzE0NTlkZGIxNzgyZTc2ZDNiOTFhNy5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n![](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/G9qk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8yNGE0NDhjZjljODc1MGMwNDY3NGFkNzVjMDg3ZTQ2Mi5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n