{"id":169693,"date":"2025-12-25T02:20:27","date_gmt":"2025-12-25T02:20:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/169693\/"},"modified":"2025-12-25T02:20:27","modified_gmt":"2025-12-25T02:20:27","slug":"olbrzymy-z-avatara-to-oskarzenie-w-sprawie-wielkiej-zbrodni-na-przyrodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/169693\/","title":{"rendered":"Olbrzymy z &#8222;Avatara&#8221; to oskar\u017cenie w sprawie wielkiej zbrodni na przyrodzie"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Tulkuny z &#8222;Avatara&#8221; s\u0105 metafor\u0105 wieloryb\u00f3w i nawi\u0105zuj\u0105 do rzeczywistych zbrodni wielorybnik\u00f3w przeciwko przyrodzie.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Film podkre\u015bla wyj\u0105tkow\u0105 inteligencj\u0119 tych istot oraz ich wi\u0119\u017a z Na\u2019avi, kontrastuj\u0105c ich \u0142agodno\u015b\u0107 z brutalno\u015bci\u0105 ludzi.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Wprowadzenie zakaz\u00f3w po\u0142ow\u00f3w doprowadzi\u0142o do cz\u0119\u015bciowej odbudowy populacji wieloryb\u00f3w, ale trauma spowodowana przemys\u0142owym wielorybnictwem pozostaje niezatarta.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Tulkuny pojawi\u0142y si\u0119 w drugiej cz\u0119\u015bci &#8222;Avatara&#8221;, czyli pokazanej w 2022 r. &#8222;Istocie wody&#8221;. To cz\u0119\u015b\u0107, w kt\u00f3rej Jack Sully ze swoj\u0105 rodzin\u0105 z ludu Na&#8217;avi ucieka z lasu na tereny raf i wybrze\u017cy morskich, gdzie mieszka morskie plemi\u0119 Na&#8217;avi zwane Metkayina. To tubylcy mocno zwi\u0105zani z morzem, przystosowani do \u017cycia blisko wody i w wodzie. \u015awietnie p\u0142ywaj\u0105, wykorzystuj\u0105c do tego morskie stworzenia Pandory takie jak\u00a0tsurak, czyli podobny nieco do bellony i ptaszora stw\u00f3r potrafi\u0105cy p\u0142ywa\u0107 i unosi\u0107 si\u0119 na p\u0142etwach nad wod\u0105, a tak\u017ce ilu, czyli istota nieco przypominaj\u0105ca plezjozaury.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Naj\u015bci\u015blejsza wi\u0119\u017a wi\u0105\u017ce jednak morskich Na&#8217;avi z ogromnymi istotami oceanicznymi zwanymi tulkunami. Podobne do naszych wieloryb\u00f3w, s\u0105 jednak od nich wi\u0119ksze i znacznie bardziej inteligentne. Tulkuny wyrastaj\u0105 daleko poza pojmowanie zwierz\u0105t, potrafi\u0105 w swym j\u0119zyku rozmawia\u0107 z Na&#8217;avi, tworz\u0105 z nimi sojusze i przyja\u017anie, jedno i drudzy nazywaj\u0105 si\u0119 bra\u0107mi i siostrami. &#8222;Trudno nam zrozumie\u0107 jaka wi\u0119\u017a \u0142\u0105czy Na&#8217;avi i tulkuny&#8221; &#8211; s\u0142yszymy w &#8222;Avatar: Istota wody&#8221;. To tak\u017ce wsp\u00f3lne rytua\u0142y, bowiem ogromne tulkuny maj\u0105 swoje wierzenia, prawa, s\u0105 istotami niemal religijnymi.<\/p>\n<p>&#8222;Avatar&#8221; nawi\u0105zuje do zbrodniczych polowa\u0144 na wieloryby<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Trzy du\u017ce \u017caglowce pod holenderskimi flagami stoj\u0105 w\u015br\u00f3d kry lodowej, a wok\u00f3\u0142 nich ludzie poluj\u0105 na nied\u017awiedzia polarnego i foki; w oddali widoczne s\u0105 g\u00f3ry lodowe, a scena rozgrywa si\u0119 prawdopodobnie podczas wyprawy polarnej.\" title=\"Statki wielorybnicze poluj\u0105ce na walenie na obrazie autorstwa Abrahama Storcka\u00a0\" width=\"2000\" height=\"1466\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/000M4062VTHW5XAL-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Statki wielorybnicze poluj\u0105ce na walenie na obrazie autorstwa Abrahama Storcka\u00a0Ken WelshEast News<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">To stawia w zupe\u0142nie innym \u015bwietle zbrodnie dokonane przez wielorybnik\u00f3w przez lata polowa\u0144 na te ssaki, a\u017c do wprowadzenia zakaz\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym teraz populacje morskich waleni powoli si\u0119 odradzaj\u0105. Mi\u0119dzynarodowa konwencja o uregulowaniu po\u0142ow\u00f3w wieloryb\u00f3w powsta\u0142a w Waszyngtonie w 1946 r., ale moratorium na po\u0142owy wprowadzono w 1986 r. To wtedy wielorybnictwo zosta\u0142o ograniczone w spos\u00f3b, kt\u00f3ry dawa\u0142 szans\u0119 na odtworzenie populacji morskich ssak\u00f3w.\u00a0Moratorium nie przyj\u0119\u0142y Norwegia i Islandia, a Japonia zastosowa\u0142a pewien wytrych. Podpisa\u0142a uk\u0142ad, ale wykorzysta\u0142a tkwi\u0105c\u0105 w nim luk\u0119, kt\u00f3ra zezwala na od\u0142\u00f3w waleni do cel\u00f3w naukowych. Japo\u0144skie statki wielorybnicze stosowa\u0142y w\u0142a\u015bnie t\u0119 wym\u00f3wk\u0119. Dodajmy do tego tak\u017ce ograniczone po\u0142owy stosowane przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych rejon\u00f3w \u015bwiata, chocia\u017cby mieszka\u0144c\u00f3w Czukotki, Kamczatki i Sachalina, poluj\u0105cych od setek lat na p\u0142ywacze szare. Niestety, Rosja tak\u017ce wykorzystuje t\u0119 luk\u0119.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Ochrona jednak dzia\u0142a, chocia\u017c dawnych populacji wieloryb\u00f3w odbudowa\u0107 si\u0119 nie uda\u0142o. Zosta\u0142y brutalnie wytrzebione. Dzisiaj wci\u0105\u017c \u017cyje oko\u0142o 200-300 tys. kaszalot\u00f3w, a liczba humbak\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a 100 tys. Na oko\u0142o 10-25 tys. zatrzyma\u0142a si\u0119 liczba ocala\u0142ych p\u0142etwali b\u0142\u0119kitnych, czyli tych najwi\u0119kszych spo\u015br\u00f3d zwierz\u0105t, o d\u0142ugo\u015bci 35 metr\u00f3w (u samic) i wadze nawet przesz\u0142o 150 ton. To zaledwie ostatnie 5 procent liczby tych waleni upolowanych mi\u0119dzy 1868 a 1978 r. Najwy\u017cszy wzrost liczebno\u015bci widzimy o p\u0142ywaczy szarych, kt\u00f3re w 1986 r. by\u0142y na kraw\u0119dzi wymarcia, a dzisiaj w kilku populacjach \u017cyje ich oko\u0142o 25 tys. nadal jednak mamy wiele gatunk\u00f3w wieloryb\u00f3w bardzo nielicznych np. drugi co do wielko\u015bci na \u015bwiecie finwal ogranicza si\u0119 do 15, mo\u017ce 20 tys. sztuk, a waleni biskajskich jest jeszcze mniej.<\/p>\n<p>Wielorybnictwo naruszy\u0142o r\u00f3wnowag\u0119 ekosystem\u00f3w<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Brzmi to mi\u0142o, ale jednak skala mord\u00f3w na wielorybach w ramach po\u0142ow\u00f3w wielorybniczych by\u0142a trudna do wyobra\u017cenia, zw\u0142aszcza od czasu wprowadzenia szybszych i wi\u0119kszych statk\u00f3w, wyposa\u017conych w armatki z harpunami. Jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 liczba p\u0142etwali b\u0142\u0119kitnych przekracza\u0142a 130 tys. sztuk &#8211; dzisiaj nie mamy nawet jednej pi\u0105tej z tego.\u00a0A liczb\u0119 kaszalot\u00f3w z XVIII wieku, czyli przed epok\u0105 masowego wielorybnictwa szacuje si\u0119 (bo tylko szacunki s\u0105 mo\u017cliwe) nawet na milion osobnik\u00f3w. Tworzy\u0142y one wtedy spore stada. Dzisiaj takich nie ma.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"P\u0142etwal b\u0142\u0119kitny\" title=\"P\u0142etwal b\u0142\u0119kitny\" width=\"800\" height=\"600\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/000HZDSKYGFTTOXP-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>P\u0142etwal b\u0142\u0119kitnyNOAA Fisheries\/Southwest Fisheries Science CenterWikimedia Commons<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Historia wielorybnictwa, zw\u0142aszcza tego na przemys\u0142ow\u0105 skal\u0119 pocz\u0105wszy od XIX wieku, to historia jednej z najwi\u0119kszych zbrodni na przyrodzie w ca\u0142ej historii. I do niej nawi\u0105zuje &#8222;Avatar&#8221; zar\u00f3wno w drugiej, jak i teraz trzeciej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wyst\u0119puj\u0105ce tu inteligentne tulkuny to bowiem istoty tak ogromne, jak \u0142agodne. &#8222;\u017baden si\u0119 jeszcze nie odwin\u0105\u0142&#8221; &#8211; m\u00f3wi jeden z poluj\u0105cych na nie wielorybnik\u00f3w, bowiem mimo ogromu swych cia\u0142, istoty te nie s\u0105 agresywne, nie kontruj\u0105, nie pr\u00f3buj\u0105 ruszy\u0107 na oprawc\u00f3w.\u00a0Zabrania tego ich prawo, kt\u00f3re m\u00f3wi, \u017ce agresja za agresj\u0119 nie jest nigdy dobrym rozwi\u0105zaniem i nigdy nie prowadzi do niczego dobrego. Tulkuny twierdz\u0105, \u017ce odpowiadanie agresj\u0105 prowadzi do powstania spirali z\u0142a, kt\u00f3r\u0105 potem trudno zatrzyma\u0107. Dlatego stworzy\u0142y zakaz takich zachowa\u0144.<\/p>\n<p>Akcja &#8222;Avatara&#8221; to druga po\u0142owa XXII wieku<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">To nawi\u0105zanie do praw naturalnych obowi\u0105zuj\u0105cych w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym istnieje r\u00f3wnowaga. Przybywaj\u0105cy na Pandor\u0119 ludzie zmienili jednak t\u0119 r\u00f3wnowag\u0119. Wedle filmowych scenariuszy, pierwsze l\u0105dowanie ludzi na tym zamieszka\u0142ym i bogatym w faun\u0119 i flor\u0119 ksi\u0119\u017cycu planety Polifem w konstelacji Alfa Centauri mia\u0142o miejsce w 2129 r. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 &#8222;Avatara&#8221; rozgrywa si\u0119 w 2154 r., kiedy dochodzi do pot\u0119\u017cnego starcia ziemskich kolonizator\u00f3w z miejscowymi tubylcami Na&#8217;avi broni\u0105cymi swej planety i zasad \u017cycia na niej. Dat\u0119 bez trudu mo\u017cna ustali\u0107 dzi\u0119ki zapisom wideo, kt\u00f3rych dokonuje Jack Sully. Wida\u0107 tam daty od maja do sierpnia 2154 r. Akcja drugiej i trzeciej cz\u0119\u015bci umiejscowiona jest na oko\u0142o 2168 do 2170 r. mamy zatem kilkadziesi\u0105t lat, w trakcie kt\u00f3rych ludzie staj\u0105 si\u0119 koszmarnym zagro\u017ceniem ekosystemu tak\u017ce innego cia\u0142a niebieskiego.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Dwie niebieskosk\u00f3re humanoidalne istoty stoj\u0105 w\u015br\u00f3d bujnej d\u017cungli, w tle unosz\u0105 si\u0119 du\u017ce lataj\u0105ce stworzenia na tle jasnego nieba i egzotycznej ro\u015blinno\u015bci.\" title=\"W &quot;Avatarze&quot; tubylcy Na'avi podejmuj\u0105 walk\u0119 z ludzkimi kolonizatorami z Ziemi\" width=\"2000\" height=\"1055\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/000M4060UUNPN6W3-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>W &#8222;Avatarze&#8221; tubylcy Na&#8217;avi podejmuj\u0105 walk\u0119 z ludzkimi kolonizatorami z ZiemiLILO\/SIPAEast News<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">James Cameron zawar\u0142 w &#8222;Avatarze&#8221; wiele scen pokazuj\u0105cych bestialstwo i bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 Ziemian wobec nowej przyrody, podsycan\u0105 przez chciwo\u015b\u0107. W wypadku podobnych do wieloryb\u00f3w tulkun\u00f3w przybiera to szczeg\u00f3lny wymiar, bowiem z cia\u0142 tych istot pozyskuje si\u0119 p\u0142yn zwany amrita &#8211; g\u0119sty i \u017c\u00f3\u0142ty, wyst\u0119puj\u0105cy u podstawy czaszki tych mieszka\u0144c\u00f3w Pandory. Poniewa\u017c zatrzymuje proces starzenia si\u0119, zyska\u0142 ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 &#8211; nawet 80 mln dolar\u00f3w za p\u00f3\u0142 litra. W efekcie w 2168 r. wypar\u0142 minera\u0142 urobtanium jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w z podboju Pandory i przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju polowa\u0144 na tulkuny.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">To mocne nawi\u0105zanie do tranu i t\u0142uszczu wielorybiego, pozyskiwanego jako podstawa produkcji przemys\u0142owej do czasu nowych odkry\u0107 przemys\u0142owej rewolucji np. czasu pojawienia si\u0119 lampy naftowej i pr\u0105du. T\u0142uszcz wieloryb\u00f3w s\u0142u\u017cy\u0142 g\u0142\u00f3wnie jako olej lamp do o\u015bwietlania dom\u00f3w i ulic przed er\u0105 nafty, a tak\u017ce jako doskona\u0142y smar do maszyn, w tym p\u0142yn\u00f3w hydraulicznych i skrzy\u0144 bieg\u00f3w. Wykorzystywano go tak\u017ce do produkcji myd\u0142a, lakier\u00f3w, farb, kosmetyk\u00f3w (np. kremy, szminki), a nawet lekarstw. Ambra kaszalot\u00f3w stosowana by\u0142a w perfumerii, a fiszbiny z pysk\u00f3w wieloryb\u00f3w &#8211; do usztywniania odzie\u017cy, aba\u017cur\u00f3w i innych. To pokazuje, \u017ce tak\u017ce wielorybnictwo w XIX i XX wieku stanowi\u0142o intratny biznes, a statki wielorybnicze pe\u0142ne przetopionego t\u0142uszczu, ambry i fiszbin\u00f3w by\u0142y warte fortun\u0119.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W &#8222;Avatarze&#8221; sceny pokazuj\u0105ce ataki wielorybnicze s\u0105 bardzo drastyczne i dzia\u0142aj\u0105 na wyobra\u017ani\u0119. Ma\u0142o kto mia\u0142 okazj\u0119 widzie\u0107, jak naprawd\u0119 odbywa\u0142o si\u0119 to barbarzy\u0144stwo, jak trafione harpunami wieloryby krwawi\u0142y i opada\u0142y z si\u0142, by\u0142y gonione i torturowane a\u017c wyzion\u0119\u0142y ducha. Wreszcie jak takie \u0142owy rozbija\u0142y ich rodziny, opiek\u0119 nad m\u0142odymi i zmienia\u0142y morskie ekosystemy. Dzi\u0119ki takim uj\u0119ciom \u0142atwiej to poj\u0105\u0107.<\/p>\n<p>Czy rozpoznasz morskie ssaki? Sprawa wydaje si\u0119 \u0142atwa, wi\u0119c sprawd\u017amy [QUIZ]<img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" width=\"625\" height=\"352\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/000ISA1787DA9ISI-C432.webp.webp\"\/>Rozpocznij quiz<\/p>\n<p>Niezwyk\u0142e spotkanie. Nagrali wieloryba z m\u0142odymJukin Media\u00a9 2023 Associated Press<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1766553731_41_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tulkuny z &#8222;Avatara&#8221; s\u0105 metafor\u0105 wieloryb\u00f3w i nawi\u0105zuj\u0105 do rzeczywistych zbrodni wielorybnik\u00f3w przeciwko przyrodzie. Film podkre\u015bla wyj\u0105tkow\u0105 inteligencj\u0119&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":169694,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-169693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115777819578034057","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169693"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169693\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/169694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}