Nie ma lepszego sposobu na wyobra\u017cenie sobie ogromu Kosmosu ni\u017c\u00a0zrozumienie, jak mali w por\u00f3wnaniu do niego jeste\u015bmy.\u00a0Voyager\u00a01 wystartowa\u0142 we wrze\u015bniu 1977 roku. Jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142a eksploracja planet – Jowisza i Saturna, misj\u0119 jednak przed\u0142u\u017cono o kolejne zadania na obrze\u017cach Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Jest najd\u0142u\u017cej dzia\u0142aj\u0105c\u0105 ludzk\u0105 konstrukcj\u0105\u00a0obecn\u0105\u00a0w przestrzeni kosmicznej, a przy okazji znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 najdalej.<\/p>\n
Ogrom przestrzeni kosmicznej<\/p>\n
W listopadzie 2026 roku\u00a0odleg\u0142o\u015b\u0107 sondy od Ziemi wyniesie jeden dzie\u0144 \u015bwietlny. Dla por\u00f3wnania: do najbli\u017cszej gwiazdy\u00a0pozas\u0142onecznej, Proxima\u00a0Centauri, mamy oko\u0142o 4,24 lata \u015bwietlne. Nasza galaktyka, Droga Mleczna, ma d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 100 tys. lat \u015bwietlnych. A ca\u0142y\u00a0obserwowalny\u00a0Wszech\u015bwiat\u00a0oko\u0142o 92 miliardy lat \u015bwietlnych\u00a0(cho\u0107 mo\u017ce by\u0107 to znacznie wi\u0119cej).<\/p>\n
\n Zobacz wideo Kt\u00f3ra asteroida mo\u017ce uderzy\u0107 w Ziemi\u0119? NASA przygotowuje si\u0119, graj\u0105c w rzutki\n <\/p>\n
Czym jest dzie\u0144 \u015bwietlny?<\/p>\n
Ponad 25 miliard\u00f3w 400 milion\u00f3w kilometr\u00f3w od Ziemi – tyle wynosi obecna odleg\u0142o\u015b\u0107 do\u00a0Voyagera\u00a01. W innej, popularniejszej\u00a0w astronomii\u00a0mierze, to\u00a0ponad 23,5 godziny \u015bwietlnej. Do p\u00f3\u0142nocy jeszcze troch\u0119 brakuje, cho\u0107 warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cda minuta\u00a0to ogromne odleg\u0142o\u015bci – od S\u0142o\u0144ca dzieli nas niewiele ponad 8 minut \u015bwietlnych.\u00a0Dzie\u0144 \u015bwietlny, wynosz\u0105cy ok. 26 miliard\u00f3w km to odleg\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 \u015bwiat\u0142o pokonuje w pr\u00f3\u017cni w ci\u0105gu jednego dnia (przy pr\u0119dko\u015bci nieca\u0142e 300 tys. km\/h). Obecnie sonda porusza si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 oko\u0142o 61 tys. km\/h.<\/p>\n
Cud in\u017cynierii kosmicznej<\/p>\n
Mimo wszystko nie warto nie docenia\u0107 osi\u0105gni\u0119cia\u00a0Voyagera\u00a01. To cud ziemskiej in\u017cynierii, zbudowany\u00a0z precyzj\u0105 i pomys\u0142owo\u015bci\u0105, ale w latach, gdy\u00a0technologia komputerowa wci\u0105\u017c by\u0142a w powijakach.\u00a0Nie okazuje si\u0119 ona jednak tak niezb\u0119dna, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Wi\u0119kszym problemem ni\u017c brak nowoczesnej elektroniki s\u0105 ograniczenia wynikaj\u0105ce z praw fizyki.\u00a0W listopadzie 2023 roku kontakt z sond\u0105 si\u0119 urwa\u0142, ale uda\u0142o si\u0119 go przywr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n
Jednak realizacja\u00a0przez\u00a0Voyagera\u00a0polecenia wys\u0142anego z Ziemi trwa\u00a0nieca\u0142y dzie\u0144 – tyle, ile wynosi jego odleg\u0142o\u015b\u0107 w mierze \u015bwietlnej (fale radiowe poruszaj\u0105 si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a).\u00a0Tyle samo trwa wys\u0142anie przez niego odpowiedzi, cho\u0107 z ka\u017cdym kolejnym dniem lotu<\/a> ten okres si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. – Je\u015bli wy\u015bl\u0119 komend\u0119 i powiem 'dzie\u0144 dobry,\u00a0Voyager\u00a01′ o 8:00 rano w poniedzia\u0142ek, otrzymam odpowied\u017a\u00a0Voyagera\u00a01 w \u015brod\u0119 rano oko\u0142o 8:00\u00a0–\u00a0wyja\u015bni\u0142a Suzy\u00a0Dodd, kierowniczka projektu\u00a0Voyager\u00a0w Laboratorium Nap\u0119du Odrzutowego NASA<\/a>.\u00a0K\u0142opotliwa jest te\u017c niska pr\u0119dko\u015b\u0107 przesy\u0142ania danych – to zaledwie ok. 160 bit\u00f3w\/sek. – Przez odleg\u0142o\u015b\u0107 od Ziemi otrzymanie sygna\u0142u zajmuje znacznie wi\u0119cej czasu, a si\u0142a sygna\u0142u\u00a0si\u0119 rozprasza.\u00a0Potrzeba wielu anten, \u017ceby go odzyska\u0107 – powiedzia\u0142a\u00a0Dodd.<\/p>\n Najdalsze statki kosmiczne<\/p>\n Poza\u00a0heliosfer\u0105, a wi\u0119c g\u0142\u00f3wnym obszarem oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca\u00a0(w kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 wszystkie planety i mniejsze cia\u0142a niebieskie) znajduj\u0105 si\u0119 obecnie jedynie\u00a0Voyager\u00a01 i\u00a0Voyager\u00a02. Dalej rozci\u0105ga si\u0119 jeszcze ob\u0142ok\u00a0Oorta\u00a0– pozosta\u0142o\u015bci z formowania si\u0119 Uk\u0142adu S\u0142onecznego. To ogromna przestrze\u0144. Pierwsza z sond dotrze do niego dopiero za oko\u0142o 300 lat, a\u00a0przez kolejne 30 tys. lat b\u0119dzie go przemierza\u0107, zanim rzeczywi\u015bcie na dobre oderwie si\u0119 od rodzimego uk\u0142adu planetarnego.\u00a0<\/p>\n Obydwie sondy maj\u0105 te\u017c na swoich pok\u0142adach przes\u0142anie dla innych cywilizacji. Na poz\u0142acanych p\u0142ytkach „Voyager Golden Records” umieszczono d\u017awi\u0119ki i obrazy ukazuj\u0105ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u017cycia na Ziemi, w tym muzyk\u0119 i pozdrowienia w 56 j\u0119zykach, a tak\u017ce fotografie i dane o \u017cyciu na naszej planecie. By\u0107 mo\u017ce wiele wiek\u00f3w po tym, jak utracimy kontakt z sondami kto\u015b faktycznie odnajdzie ten „list w butelce”.<\/p>\n Mi\u0119dzypokoleniowy zesp\u00f3\u0142 badaczy<\/p>\n Obydwa statki zosta\u0142y zaprojektowane w taki spos\u00f3b, \u017ceby radzi\u0107 sobie z problemami bez pomocy z zewn\u0105trz.\u00a0Przez lata, \u017ceby zaoszcz\u0119dzi\u0107 energi\u0119, nale\u017ca\u0142o wy\u0142\u0105cza\u0107 wiele system\u00f3w pok\u0142adowych.\u00a0Naukowcy maj\u0105 nadziej\u0119 utrzyma\u0107 na\u00a0Voyagerze\u00a02\u00a0podstystem\u00a0promieniowania kosmicznego, a na obydwu sondach magnetometr i podsystem\u00a0fal plazmowych. Dzi\u0119ki temu NASA otrzymywa\u0142aby wi\u0119cej informacji o\u00a0\u015brodowisku, przez kt\u00f3re aktualnie\u00a0podr\u00f3\u017cuj\u0105.\u00a0Niezwykle cenne s\u0105 tak\u017ce dane o oddzia\u0142ywaniu pola magnetycznego S\u0142o\u0144ca na granicy<\/a>\u00a0heliosfery.<\/p>\n Z ka\u017cdym\u00a0kolejnym rokiem jest coraz trudniej. Mimo to anteny obydwu sond s\u0105 wci\u0105\u017c skierowane w stron\u0119 Ziemi i wci\u0105\u017c mog\u0105 przekazywa\u0107 nam cenne informacje. A nad wszystkim czuwa zesp\u00f3\u0142 z\u0142o\u017cony\u00a0zar\u00f3wno\u00a0z emerytowanych naukowc\u00f3w po 80., jak i\u00a0os\u00f3b, kt\u00f3rych rodzice jeszcze si\u0119 nie urodzili w chwili startu Voyager\u00f3w.\u00a0– Taki mi\u0119dzypokoleniowy wysi\u0142ek na\u00a0Voyagerze\u00a0jest naprawd\u0119 satysfakcjonuj\u0105cy. Uwielbiam te statki kosmiczne. S\u0105 naszymi ambasadorami tutaj na Ziemi – stwierdzi\u0142a Suzy\u00a0Dodd.\n <\/p>\n