{"id":172341,"date":"2025-12-26T16:29:12","date_gmt":"2025-12-26T16:29:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/172341\/"},"modified":"2025-12-26T16:29:12","modified_gmt":"2025-12-26T16:29:12","slug":"usa-rzadza-niby-chrzescijanscy-fanatycy-ktorym-nie-po-drodze-ze-slowami-jezusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/172341\/","title":{"rendered":"USA rz\u0105dz\u0105 niby-chrze\u015bcija\u0144scy fanatycy, kt\u00f3rym nie po drodze ze s\u0142owami Jezusa"},"content":{"rendered":"

Gdy ameryka\u0144skie kolonie og\u0142osi\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 od Wielkiej Brytanii<\/a>, Benjamin Franklin zaprojektowa\u0142 dla nowo powsta\u0142ej republiki imponuj\u0105c\u0105 piecz\u0119\u0107 pa\u0144stwow\u0105. Jego wizja: morze, w kt\u00f3rym tonie armia z\u0142ego faraona, na brzegu stoi Moj\u017cesz otoczony ocalonymi Izraelitami. Thomas Jefferson mia\u0142 nieco inny pomys\u0142: chcia\u0142 przedstawi\u0107 lud Izraela na pustyni, prowadzony przez s\u0142up ognia.<\/p>\n

Ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142 jednak orze\u0142, kt\u00f3ry w jednym szponie trzyma strza\u0142y na wypadek wojny, a w drugim ga\u0142\u0105zk\u0119 oliwn\u0105 \u2014 symbol pokoju. Te pierwotne propozycje pokazuj\u0105 jednak, jak silna od pocz\u0105tku by\u0142a identyfikacja Ameryki z ludem Bo\u017cym opisanym w Biblii.<\/p>\n

To zaskakuj\u0105ce, bo ojcowie za\u0142o\u017cyciele Stan\u00f3w Zjednoczonych wcale nie byli gorliwymi chrze\u015bcijanami<\/a>, a ju\u017c na pewno nie fundamentalistami. Nie byli „wyk\u0105pani w wodzie \u015bwi\u0119conej”, a raczej nasi\u0105kni\u0119ci ideami O\u015bwiecenia. Wielu z nich nale\u017ca\u0142o do wolnomularstwa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyznawa\u0142a \u015bwiatopogl\u0105d okre\u015blany mianem deizmu \u2014 wierzyli, \u017ce B\u00f3g owszem, stworzy\u0142 \u015bwiat, ale potem nie ingerowa\u0142 ju\u017c w swoje dzie\u0142o przez cuda.<\/p>\n

Pierwsza poprawka do ameryka\u0144skiej konstytucji stanowi, \u017ce Kongres nie ma prawa ustanawia\u0107 religii pa\u0144stwowej. Nie wolno te\u017c dyskryminowa\u0107 wyznawc\u00f3w mniejszo\u015bci religijnych. Thomas Jefferson w jednym z list\u00f3w pisa\u0142 o „murze”, kt\u00f3ry nale\u017cy wznie\u015b\u0107 pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a religi\u0105.<\/p>\n

Ameryka niczym Ziemia Obiecana. Dla bia\u0142ych <\/p>\n

Mimo to Amerykanie uto\u017csamiali si\u0119 z hebrajsk\u0105 Bibli\u0105. Dok\u0142adniej: traktowali rewolucj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 jako swoje wyj\u015bcie z Egiptu. Kr\u00f3l Jerzy III, monarcha angielski, by\u0142 dla nich faraonem, Jerzy Waszyngton \u2014 nowym Moj\u017ceszem, a „Nowy \u015awiat” \u2014 ich Kanaanem, Ziemi\u0105 Obiecan\u0105 przez Boga. Ten fragment hebrajskiej Biblii cz\u0119sto okazywa\u0142 si\u0119 zab\u00f3jczy dla rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Ameryki.<\/p>\n

Ameryka\u0144ska wsp\u00f3lnota mia\u0142a by\u0107 narodem, kt\u00f3ry \u2014 niczym Izraelici na Synaju \u2014 \u0142\u0105czy prawo. W Stanach Zjednoczonych mieli rz\u0105dzi\u0107 nie kr\u00f3lowie, lecz litera konstytucji. Benjamin Franklin chcia\u0142, \u017ceby na ameryka\u0144skiej piecz\u0119ci pa\u0144stwowej widnia\u0142o motto: „Bunt przeciw tyranom jest pos\u0142usze\u0144stwem wobec Boga”.<\/p>\n

\"Konstytucja<\/p>\n

Konstytucja USA w Archiwum Narodowym w Waszyngtonie. Zdj\u0119cie ilustracyjneBonnie Cash\/UPI Photo via Newscom \/ PAP<\/p>\n

Oczywi\u015bcie by\u0142o to hipokryzj\u0105. W momencie powstania Stany Zjednoczone by\u0142y na wp\u00f3\u0142 arystokratyczn\u0105 republik\u0105, a na wp\u00f3\u0142 gu\u0142agiem, gdzie czarnosk\u00f3rzy niewolnicy harowali na plantacjach. 12 ameryka\u0144skich prezydent\u00f3w USA by\u0142o w\u0142a\u015bcicielami niewolnik\u00f3w. Niemniej niekt\u00f3rzy z ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli \u2014 w\u015br\u00f3d nich Waszyngton i Jefferson \u2014 mieli z tego powodu wyrzuty sumienia; szczerze wierzyli, \u017ce ta plaga zniknie kiedy\u015b sama z siebie.<\/p>\n

Tak\u017ce zwolennicy niewolnictwa powo\u0142ywali si\u0119 na hebrajsk\u0105 Bibli\u0119. Cytowali fragment rozgrywaj\u0105cy si\u0119 po potopie: pijany Noe \u015bpi nagi w namiocie, a jego syn Cham znajduje go w takim stanie i wo\u0142a braci \u2014 Sema i Jafeta \u2014 \u017ceby zobaczyli nagiego ojca. Sem i Jafet, odwracaj\u0105c wzrok, przykrywaj\u0105 go. Gdy Noe si\u0119 budzi i dowiaduje, co zasz\u0142o, przeklina swojego wnuka, syna Chama: „Niech b\u0119dzie przekl\u0119ty Kanaan! Niech b\u0119dzie najni\u017cszym s\u0142ug\u0105 swych braci!” (Rdz 9,25).<\/p>\n

Koncepcja r\u00f3\u017cnych „ras” by\u0142aby w czasach biblijnych niezrozumia\u0142a, jednak w\u0142a\u015bciciele niewolnik\u00f3w u\u017cywali tego fragmentu jako dowodu, \u017ce B\u00f3g przeznaczy\u0142 Afrykan\u00f3w (czyli „potomk\u00f3w Chama”), by s\u0142u\u017cyli bia\u0142ym (potomkom Jafeta) i Semitom (potomkom Sema).<\/p>\n

Od radykalnych abolicjonist\u00f3w po radykalnych prawicowc\u00f3w<\/p>\n

Przed latami 80. religia w Ameryce by\u0142a raczej domen\u0105 post\u0119powc\u00f3w ni\u017c konserwatyst\u00f3w. Dotyczy\u0142o to np. bia\u0142ych chrze\u015bcijan ewangelikalnych XIX w., kt\u00f3rzy byli abolicjonistami \u2014 radykalnymi przeciwnikami niewolnictwa. Ruch na rzecz praw obywatelskich tak\u017ce by\u0142 g\u0142\u0119boko religijny: „Wypu\u015b\u0107 m\u00f3j lud!” (Wj 9,1). Tym razem rol\u0119 Izraelit\u00f3w przyj\u0119li uciskani czarnosk\u00f3rzy, a ich Moj\u017cesz nosi\u0142 imi\u0119 Martin Luther King<\/a>.<\/p>\n

\"Martin<\/p>\n

Martin Luther King Jr wyg\u0142asza przem\u00f3wienie sprzed pomnika Lincolna. Waszyngton, 28 sierpnia 1963 r.National Archives\/CNP\/AdMedia \/ PAP<\/p>\n

W s\u0142ynnej przemowie wyg\u0142oszonej 28 sierpnia 1963 r. przed pomnikiem Lincolna w Waszyngtonie brzmia\u0142 niczym biblijni prorocy. Snu\u0142 uniwersaln\u0105 wizj\u0119 na wz\u00f3r Izajasza i parafrazowa\u0142 s\u0142owami Amosa: „nie, nie b\u0119dziemy zadowoleni, dop\u00f3ki prawo nie wytry\u015bnie jak woda, a sprawiedliwo\u015b\u0107 jak potok niewysychaj\u0105cy!”.<\/p>\n

A jak jest dzi\u015b? W ci\u0105gu ostatnich 20 lat ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie w Stanach Zjednoczonych praktycznie si\u0119 rozpad\u0142y. Ameryka wci\u0105\u017c jest daleka od sekularyzmu znanego z Europy, ale liczba os\u00f3b, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za chrze\u015bcijan, stopnia\u0142a do 63 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa. Jednak reszta wierz\u0105cych staje si\u0119 coraz bardziej radykalna.<\/p>\n

Najbardziej skrajnym przypadkiem jest ruch zwany „nowoapostolsk\u0105 reformacj\u0105”. Jego zwolennicy, podobnie jak zielono\u015bwi\u0105tkowcy, wierz\u0105, \u017ce zostali ochrzczeni przez Ducha \u015awi\u0119tego. Parti\u0119 Demokratyczn\u0105 uwa\u017caj\u0105 za dos\u0142ownie demoniczn\u0105. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa jest z\u0142y, a Ameryk\u0105 powinni rz\u0105dzi\u0107 chrze\u015bcijanie wierni Biblii. Wcale nie jest to marginalny nurt. Do zwolennik\u00f3w „nowoapostolskiej reformacji” nale\u017c\u0105 m.in. kongresmenki Lauren Boebert<\/a> i Marjorie Taylor Greene<\/a>, by\u0142y genera\u0142 Michael Flynn<\/a>, Mike Johnson<\/a>, spiker Izby Reprezentant\u00f3w, oraz Paula White<\/a>, doradczyni duchowa prezydenta.<\/p>\n

\u015aw. Augustyn przewraca si\u0119 w grobie, gdy jego s\u0142owa cytuje J. D. Vance<\/p>\n

100 lat temu, \u017ceby by\u0107 uznanym za pe\u0142noprawnego bia\u0142ego w Ameryce, trzeba by\u0142o by\u0107 protestantem. Irlandczycy, W\u0142osi czy S\u0142owianie nie nale\u017celi do tej grupy. To si\u0119 zmieni\u0142o. Dzi\u015b nikt nie zwraca uwagi na to, \u017ce w dziewi\u0119cioosobowym S\u0105dzie Najwy\u017cszym zasiada sze\u015bciu katolik\u00f3w, jeden anglikanin i jedna \u017byd\u00f3wka, a jedyn\u0105 protestantk\u0105 jest Ketanji Brown Jackson, czarnosk\u00f3ra kobieta.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c wiceprezydent USA, J. D. Vance, nie jest protestantem, lecz otwarcie przyznaje si\u0119 do katolicyzmu. Swoj\u0105 ultrakonserwatywn\u0105 polityk\u0119 uzasadnia nie Bibli\u0105, lecz ojcem Ko\u015bcio\u0142a, \u015bw. Augustynem. W dziele De civitate Dei Augustyn opisa\u0142 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 ordo amoris \u2014 porz\u0105dku mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Vance interpretuje ordo amoris w ten spos\u00f3b<\/a>: najpierw nale\u017cy kocha\u0107 swoich rodak\u00f3w, a obcy mog\u0105 liczy\u0107 na mi\u0142o\u015b\u0107 najwy\u017cej p\u00f3\u017aniej, je\u015bli w og\u00f3le.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Wszystko to jest teologicznie bardzo w\u0105tpliwe. Zwracali na to uwag\u0119 zw\u0142aszcza inni chrze\u015bcijanie. Dla zwolennik\u00f3w „nowoapostolskiej reformacji” liczy si\u0119 przede wszystkim jedno: w\u0142adza w pa\u0144stwie. Ich idol, Donald Trump, nie wielbi niczego tak bardzo, jak sukcesu, a „przegranymi” otwarcie pogardza.<\/p>\n

Konserwatywny chrze\u015bcijanin Peter Wehner zauwa\u017cy\u0142, \u017ce przypomina to raczej niemieckiego filozofa z ogromnym w\u0105sem ni\u017c Bibli\u0119: „Co jest dobre? Wszystko, co zwi\u0119ksza poczucie mocy, wol\u0119 mocy, sam\u0105 moc w cz\u0142owieku. Co jest z\u0142e? Wszystko, co bierze si\u0119 ze s\u0142abo\u015bci […]. S\u0142abi i nieudacznicy powinni zgin\u0105\u0107: to pierwsze przykazanie naszej mi\u0142o\u015bci do ludzi.” Tak pisa\u0142 Friedrich Nietzsche<\/a> w „Antychry\u015bcie”.<\/p>\n

A uproszczona i nacjonalistyczna interpretacja ordo amoris przez wiceprezydenta budzi sceptycyzm w \u015brodowiskach katolickich. Jezuita James Martin przypomnia\u0142 mu przypowie\u015b\u0107 o mi\u0142osiernym Samarytaninie, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 nauk\u0105 jest to, \u017ce w\u0142a\u015bnie obcy zachowuje si\u0119 tak, jak nakazuje Tora.<\/p>\n

Trump domaga\u0142 si\u0119 przeprosin za s\u0142owa o mi\u0142osierdziu<\/p>\n

Druga kadencja Donalda Trumpa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 inspirowanym Bibli\u0105 skandalem, kt\u00f3ry ju\u017c zosta\u0142 zapomniany. Mariann Budde, biskupka Ko\u015bcio\u0142a Episkopalnego, podczas nabo\u017ce\u0144stwa w Katedrze Narodowej w Waszyngtonie poprosi\u0142a prezydenta o okazanie mi\u0142osierdzia. Mi\u0142osierdzia wobec imigrant\u00f3w i ich dzieci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w strachu, wobec os\u00f3b LGBT, wobec uchod\u017ac\u00f3w.<\/p>\n

\u2014 Nasz B\u00f3g uczy nas, by mie\u0107 mi\u0142osierdzie dla obcego, bo wszyscy byli\u015bmy kiedy\u015b obcymi w tym kraju \u2014 powiedzia\u0142a. Zn\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 ta identyfikacja z biblijnym ludem Bo\u017cym. Trump odpowiedzia\u0142 na kazanie, domagaj\u0105c si\u0119 od biskupki przeprosin. R\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142by \u017c\u0105da\u0107 przeprosin od autor\u00f3w Biblii.<\/p>\n

\"Mariann<\/p>\n

Mariann Budde wyg\u0142asza kazanie podczas w Katedrze Narodowej dzie\u0144 po drugiej prezydenckiej inauguracji Donalda Trumpa. Waszyngton, 21 stycznia 2025 r.EPA\/WILL OLIVER \/ POOL \/ PAP<\/p>\n

Otw\u00f3rzmy Ksi\u0119g\u0119 Ksi\u0105g: „Przybysza, kt\u00f3ry si\u0119 osiedli\u0142 w\u015br\u00f3d was, b\u0119dziecie uwa\u017ca\u0107 za obywatela. B\u0119dziesz go mi\u0142owa\u0142 jak siebie samego, bo i wy byli\u015bcie przybyszami w ziemi egipskiej. Ja jestem Pan, B\u00f3g wasz!” (Kp\u0142 19,34). „Takie samo prawo b\u0119dzie dla tubylc\u00f3w i dla cudzoziemc\u00f3w przebywaj\u0105cych po\u015br\u00f3d was” (Wj 12,49). „Zaprawiajcie si\u0119 w dobrem! Troszczcie si\u0119 o sprawiedliwo\u015b\u0107, wspomagajcie uci\u015bnionego, oddajcie s\u0142uszno\u015b\u0107 sierocie, w obronie wdowy stawajcie!” (Iz 1,17). „S\u0142uchajcie s\u0142owa tego, krowy Baszanu, kt\u00f3re mieszkacie na g\u00f3rach Samarii: uciskacie biednych, gn\u0119bicie ubogich, m\u00f3wicie do m\u0119\u017c\u00f3w swoich: \u00bbPrzynie\u015b, a b\u0119dziemy pili!\u00ab Poprzysi\u0105g\u0142 Pan B\u00f3g na \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 swoj\u0105: Oto dni na was nadchodz\u0105, \u017ce pochwyc\u0105 was hakami, reszt\u0119 was \u2014 rybackimi w\u0119dkami i przez wy\u0142omy w murze wyjdzie, ka\u017cda przed siebie, i powlok\u0105 was do Hermonu \u2014 wyrocznia Pana!” (Am 4,1-3).<\/p>\n

Wszystko to jest wyj\u0105tkowo niewygodne. Na zako\u0144czenie cytat ze s\u0142ynnego cudotw\u00f3rcy i w\u0119drownego rabina z Galilei, kt\u00f3ry w przypowie\u015bci pozwala kr\u00f3lowi powiedzie\u0107: „Wszystko, co uczynili\u015bcie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie\u015bcie uczynili” (Mt 25,40)<\/p>\n

Kt\u00f3rego z zamaskowanych agent\u00f3w ameryka\u0144skiej s\u0142u\u017cby imigracyjnej ICE<\/a> po przeczytaniu tych s\u0142\u00f3w nie przejd\u0105 ciarki?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gdy ameryka\u0144skie kolonie og\u0142osi\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 od Wielkiej Brytanii, Benjamin Franklin zaprojektowa\u0142 dla nowo powsta\u0142ej republiki imponuj\u0105c\u0105 piecz\u0119\u0107 pa\u0144stwow\u0105.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":172342,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,33867,32,33,9117,44,27,6909,34,35,33865,28,31,48,25,46,40,41,47,80,33866,29,30,71,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-172341","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-benjamin_franklin","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-chrzescijanstwo","13":"tag-donald_trump","14":"tag-headlines","15":"tag-j_d_vance","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-martin_luther_king","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-thomas_jefferson","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-usa","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115786820796414820","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172341"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172341\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/172342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=172341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=172341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}