Pr\u00f3ba po\u0142\u0105czenia Francji i Niemiec pod wsp\u00f3lnym zarz\u0105dem nad produkcj\u0105 stali i w\u0119gla \u2014 co mia\u0142o zapobiec kolejnym wojnom mi\u0119dzy tymi krajami \u2014 ostatecznie przerodzi\u0142a si\u0119 we Wsp\u00f3lnot\u0119 Gospodarcz\u0105 Europy, a p\u00f3\u017aniej w Uni\u0119 Europejsk\u0105. W tych kilku latach s\u0142owo „transformacja”, dzi\u015b nadu\u017cywane, rzeczywi\u015bcie pasowa\u0142o jak ula\u0142.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pojawia si\u0119 tendencja do okre\u015blania tych instytucji jako „globalistyczne” i przypisywania im roli w r\u00f3\u017cnorodnych teorii spiskowych. Warto jednak przeczyta\u0107 relacj\u0119 Achesona, by zrozumie\u0107, \u017ce u ich \u017ar\u00f3d\u0142a le\u017ca\u0142a w\u0142a\u015bnie ch\u0119\u0107 zapobie\u017cenia narodzin totalitarnych o\u015brodk\u00f3w w\u0142adzy.<\/p>\n
By\u0142y to organizacje, kt\u00f3re mia\u0142y wspiera\u0107 wolno\u015b\u0107 jednostki, wolny rynek, mi\u0119dzynarodowy handel, demokratyczne procedury i system oparty na prawie mi\u0119dzynarodowym \u2014 budowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 narod\u00f3w woln\u0105 od katastrofalnych konflikt\u00f3w i autokratycznych rz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n
USA przyj\u0119\u0142y na siebie to historyczne wyzwanie<\/p>\n
Pokolenie Achesona mia\u0142o ogromne poczucie odpowiedzialno\u015bci. Krucho\u015b\u0107 wolno\u015bci i \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 mo\u017cna j\u0105 zniszczy\u0107 i podporz\u0105dkowa\u0107, prowadz\u0105c tym samym do niewyobra\u017calnych cierpie\u0144 i \u015bmierci, by\u0142y wci\u0105\u017c \u017cywe w pami\u0119ci.<\/p>\n
Przyw\u00f3dcy powojennego \u015bwiata traktowali budow\u0119 lepszego \u0142adu nie jako sw\u00f3j przywilej, lecz jako obowi\u0105zek. W ksi\u0105\u017cce Achesona wyczuwalna jest przede wszystkim \u015bwiadomo\u015b\u0107 ogromnych po\u015bwi\u0119ce\u0144, jakie ju\u017c zosta\u0142y poniesione, i konieczno\u015bci wykazania si\u0119 odwag\u0105 i determinacj\u0105 w budowie nowych sojuszy mi\u0119dzynarodowych. Stany Zjednoczone przyj\u0119\u0142y na siebie to wyzwanie i dostrzeg\u0142y historyczn\u0105 wag\u0119 zadania, kt\u00f3re przed nimi sta\u0142o.<\/p>\n
![\"Ernest](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/RHAk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hMjM0NWFmYWRiNWEyZDA3YzUzY2E1MjUxZTYxMWYyOC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Ernest Bevin, brytyjski sekretarz spraw zagranicznych, Dwight Eisenhower, prezydent USA, i Dean Acheson, ameryka\u0144ski sekretarz stanu (przy biurku), w trakcie podpisywania Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. Waszyngton, 4 kwietnia 1949 r.PAP\/DPA \/ PAP<\/p>\n
W \u015bwiecie pogr\u0105\u017conym w chaosie zrozumia\u0142e i wybaczalne by\u0142oby, gdyby dominowa\u0142o poczucie zagubienia i apatii, ale zamiast tego pojawi\u0142a si\u0119 niepowtarzalna szansa, by obra\u0107 nowy kierunek \u2014 i Acheson, wraz ze \u015bwiatem demokratycznym, wykorzystali j\u0105 z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem.<\/p>\n
W jego pisarstwie nie ma \u015bladu imperializmu ani \u017cadnych przebieg\u0142ych zachodnich plan\u00f3w podporz\u0105dkowania sobie \u015bwiata. Gospodarczy upadek Europy i rozpad europejskich imperi\u00f3w w Azji stworzy\u0142y okazj\u0119, by zach\u0119ci\u0107 nowe narody do wyboru klasycznej liberalnej wizji cz\u0142owieka, w kt\u00f3rej jednostka zyskuje przewag\u0119 nad pa\u0144stwem, a nowe, owocne gospodarki mog\u0105 si\u0119 rozwija\u0107.<\/p>\n
Ostatni\u0105 rzecz\u0105, o jakiej my\u015blano w \u015bwiecie przesi\u0105kni\u0119tym krwi\u0105 i zw\u0142okami milion\u00f3w ludzi, by\u0142o tworzenie nowych politycznych i gospodarczych olbrzym\u00f3w maj\u0105cych rz\u0105dzi\u0107 \u015bwiatem. Ludzie mieli ju\u017c tego do\u015b\u0107. Jest jaka\u015b wyj\u0105tkowo\u015b\u0107, mo\u017cna nawet powiedzie\u0107 czysto\u015b\u0107 w dzia\u0142aniach Achesona i og\u00f3lnie Ameryki w pr\u00f3bie naprawienia autokratycznego \u015bwiata raz na zawsze.<\/p>\n
Nie jestem tak naiwny, by twierdzi\u0107, \u017ce Amerykanie nie widzieli w\u0142asnych korzy\u015bci w przyj\u0119ciu tej roli przyw\u00f3dczej, ale mimo to jego ambicje by\u0142y fundamentalnie dobre i wynika\u0142y z poczucia wielkiej i szlachetnej sprawy.<\/p>\n
Pokolenie, kt\u00f3re stan\u0119\u0142o na wysoko\u015bci zadania<\/p>\n
Pomijaj\u0105c globalny kontekst, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 tych ludzi, ksi\u0105\u017cka Achesona nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci co do ich klasy jako jednostek. Jego pisarstwo ma g\u0142\u0119bi\u0119. To nie jest jedna z tych wsp\u00f3\u0142czesnych autobiografii polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy wydaj\u0105 ksi\u0105\u017cki tylko dlatego, \u017ce czuj\u0105 tak\u0105 potrzeb\u0119. On rzeczywi\u015bcie mia\u0142 o czym pisa\u0107. Najlepszym tego dowodem jest to, \u017ce nawet dzi\u015b mo\u017cna si\u0119 z jego dzie\u0142a ogromnie wiele nauczy\u0107 o \u015bwiecie \u2014 jest w nim m\u0105dro\u015b\u0107.<\/p>\n
Najbardziej trwa\u0142e wra\u017cenie, jakie pozostawia po sobie Acheson, to szacunek dla instytucji wolnych pa\u0144stw, kt\u00f3rych budowa zaj\u0119\u0142a wieki. Po II wojnie \u015bwiatowej leg\u0142y w gruzach, ale pragnienie ich odbudowy i wiara w nie pozosta\u0142y. G\u0142\u0119bokie poczucie obowi\u0105zku wykonania tego zadania i przekonanie, \u017ce inne narody tak\u017ce trzeba zaanga\u017cowa\u0107 w budow\u0119 globalnej wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra przezwyci\u0119\u017cy b\u0142\u0119dy przesz\u0142o\u015bci, cechuje spokojna pewno\u015b\u0107 siebie i \u017celazna, cho\u0107 nie przesadna retoryka.<\/p>\n
![\"Pierwsza](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/UJjk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kZmFlYTVkYmQ1YTBiZWNhM2Q0NmIwOGI0YWJhNTc4OC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Pierwsza sesja Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ w Nowym Jorku, 23 pa\u017adziernika 1946 r.AFP<\/p>\n
Stawka by\u0142a ogromna \u2014 to by\u0142 projekt o wielkim znaczeniu. Ci\u0119\u017car tej odpowiedzialno\u015bci by\u0142 wyczuwalny na barkach Achesona i jego r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, ale towarzyszy\u0142 mu te\u017c nieco ironiczny, szczery humor w obliczu mrocznych do\u015bwiadcze\u0144. To nie byli ludzie pozbawieni poczucia humoru, ale zachowywali klas\u0119 i mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej roli w historii.<\/p>\n
Zbyt \u0142atwo by\u0142oby zamkn\u0105\u0107 Achesona i jemu wsp\u00f3\u0142czesnych w innej epoce, przypisuj\u0105c ich postawom przynale\u017cno\u015b\u0107 do czas\u00f3w dawno minionych. Jednak ten spos\u00f3b my\u015blenia jest ponadczasowy. Acheson wiedzia\u0142, \u017ce Ameryka powinna aspirowa\u0107 do roli rozs\u0105dnego narodu, kt\u00f3ry szanuje swoje miejsce na \u015bwiecie, dzia\u0142a z rozwag\u0105 i celem, a przez to mo\u017ce zyska\u0107 szacunek innych.<\/p>\n