{"id":173432,"date":"2025-12-27T09:11:08","date_gmt":"2025-12-27T09:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/173432\/"},"modified":"2025-12-27T09:11:08","modified_gmt":"2025-12-27T09:11:08","slug":"wszechswiat-jest-asymetryczny-najnowsze-pomiary-zaskakuja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/173432\/","title":{"rendered":"Wszech\u015bwiat jest asymetryczny? Najnowsze pomiary zaskakuj\u0105"},"content":{"rendered":"<p>Najnowsze badania ujawniaj\u0105, \u017ce zasada r\u00f3wnomierno\u015bci wszech\u015bwiata, znana jako zasada kosmologiczna, mo\u017ce nie by\u0107 tak oczywista, jak dot\u0105d s\u0105dzono. Zgodnie z\u00a0t\u0105 zasad\u0105 nie istnieje \u017cadne uprzywilejowane miejsce w\u00a0kosmosie, a\u00a0jego struktura i\u00a0w\u0142a\u015bciwo\u015bci s\u0105 zasadniczo takie same, niezale\u017cnie od tego, w\u00a0kt\u00f3rym jego miejscu si\u0119 znajdujemy.<\/p>\n<p>Jednak badacze przyjrzeli si\u0119 teraz dok\u0142adniej mikrofalowemu promieniowaniu t\u0142a, kt\u00f3re jest pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po Wielkim Wybuchu sprzed ok. 400 tys. lat. Misje COBE i\u00a0WMAP potwierdzi\u0142y, \u017ce temperatura tego promieniowania wynosi niemal wsz\u0119dzie 2,726 K, ale drobne odchylenia w\u00a0jej rozk\u0142adzie maj\u0105 ogromne znaczenie dla powstawania struktur, takich jak galaktyki.<\/p>\n<p>W trakcie analizy tego promieniowania odkryto tzw. \u201eanizotropi\u0119 dipolow\u0105\u201d \u2013\u00a0zjawisko polegaj\u0105ce na wyst\u0119powaniu r\u00f3\u017cnicy temperatur na przeciwnych stronach nieba, si\u0119gaj\u0105cej ok. jednej tysi\u0119cznej. Wed\u0142ug profesora Subira Sarkara z\u00a0Uniwersytetu Oksfordzkiego jest to jeden z\u00a0najbardziej widocznych sygna\u0142\u00f3w naruszaj\u0105cych symetri\u0119 wszech\u015bwiata.<\/p>\n<p>Aktualny model kosmologiczny Lambda-CDM, uwzgl\u0119dniaj\u0105cy sta\u0142\u0105 kosmologiczn\u0105 i\u00a0ciemn\u0105 materi\u0119, zak\u0142ada, \u017ce takie odchylenia powinny tak\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w\u00a0rozk\u0142adzie galaktyk czy kwazar\u00f3w. Zasada ta zosta\u0142a przetestowana poprzez tzw. test Ellisa-Baldwina, polegaj\u0105cy na por\u00f3wnaniu rozk\u0142adu materii z\u00a0rozk\u0142adem promieniowania t\u0142a.<\/p>\n<p>Nowe badania wykaza\u0142y, \u017ce wszech\u015bwiat nie spe\u0142nia warunk\u00f3w testu Ellisa-Baldwina \u2013\u00a0rozk\u0142ad galaktyk nie odpowiada obserwowanym r\u00f3\u017cnicom w\u00a0mikrofalowym promieniowaniu t\u0142a. Co wa\u017cne, wynik powtarza si\u0119 niezale\u017cnie od typu u\u017cytych teleskop\u00f3w czy zakresu fal, co wyklucza b\u0142\u0105d obserwacyjny.<\/p>\n<p>Naukowcy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce potrzeba jeszcze wi\u0119cej danych, zanim cokolwiek zostanie przes\u0105dzone. Obserwatoria nowej generacji, takie jak np. Obserwatorium Very C. Rubin, czy te\u017c SKA, dostarcz\u0105 nam wkr\u00f3tce niezb\u0119dnych informacji, kt\u00f3re pozwol\u0105 zweryfikowa\u0107 obecne modele albo b\u0119d\u0105 podstaw\u0105 do ich rewizji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Najnowsze badania ujawniaj\u0105, \u017ce zasada r\u00f3wnomierno\u015bci wszech\u015bwiata, znana jako zasada kosmologiczna, mo\u017ce nie by\u0107 tak oczywista, jak dot\u0105d&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":173433,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-173432","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=173432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/173433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=173432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=173432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=173432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}