„Istniej\u0105 dwa g\u0142\u00f3wne czynniki generuj\u0105ce pilne potrzeby humanitarne na \u015bwiecie. Oba s\u0105 spowodowane przez cz\u0142owieka i mo\u017cna je odwr\u00f3ci\u0107 dzi\u0119ki skoordynowanym i zbiorowym dzia\u0142aniom” \u2013 podaj\u0105 autorzy Global Humanitarian Overview 2026, corocznego dokumentu podsumowuj\u0105cego sytuacj\u0119 humanitarn\u0105 na \u015bwiecie. Za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 \u015bmierci, wymuszonych przemieszcze\u0144 i g\u0142odu uznaje si\u0119 konflikty zbrojne, a kryzysy te pog\u0142\u0119bia\u0107 maj\u0105 zmiany klimatu.<\/p>\n
Klimat a wymuszone przemieszczenia na \u015bwiecie<\/p>\n
Przewiduje si\u0119, \u017ce rok 2025 b\u0119dzie kolejnym najgor\u0119tszym rokiem w historii pomiar\u00f3w po roku 2024, naznaczonym ekstremalnymi zjawiskami klimatycznymi. Do listopada 2025 roku odnotowano 2192 katastrofy pogodowe, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y co najmniej 49 milion\u00f3w ludzi i doprowadzi\u0142y do tysi\u0119cy ofiar \u015bmiertelnych. To m.in. huragan Melissa, kt\u00f3ry dotar\u0142 do Kuby i Jamajki w pa\u017adzierniku 2025 roku czy trz\u0119sienia ziemi: w Mjanmie pod koniec marca i w Afganistanie z prze\u0142omu sierpnia i wrze\u015bnia. W ci\u0105gu ostatniej dekady tego typu kataklizmy spowodowa\u0142y nawet 250 milion\u00f3w wewn\u0119trznych przemieszcze\u0144. Obecnie trzy na cztery przymusowo przemieszczone osoby mieszkaj\u0105 w krajach nara\u017conych na ekstremalne zjawiska klimatyczne.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie w mijaj\u0105cym roku, mimo narastaj\u0105cych skutk\u00f3w zmian klimatu, odnotowano kilka pozytywnych trend\u00f3w. Na przyk\u0142ad coraz wi\u0119cej kraj\u00f3w dzi\u0119ki dzia\u0142aniom humanitarnym wdro\u017cy\u0142o systemy wczesnego ostrzegania przed kataklizmami. Wprowadzone zosta\u0142y tak\u017ce dzia\u0142ania zapobiegawcze, kt\u00f3re pozwol\u0105 reagowa\u0107 na susz\u0119 czy pow\u00f3d\u017a, zanim jeszcze si\u0119 pojawi\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla si\u0119, \u017ce inwestycje w adaptacj\u0119 do zmian s\u0105 ta\u0144sze i skuteczniejsze ni\u017c reagowanie po katastrofie<\/a>.<\/p>\n Przekszta\u0142ci\u0107 wie\u015b w zielony obszar<\/p>\n Przyk\u0142adem takich dzia\u0142a\u0144 mo\u017ce by\u0107 projekt Polskiej Akcji Humanitarnej, prowadzony we wsp\u00f3\u0142pracy z UNICEF na Madagaskarze. To tzw. Eko-wioski (eco villages) na po\u0142udniu wyspy, gdzie przewa\u017ca susza i panuj\u0105 skrajne warunki do \u017cycia. Celem projektu jest rozwini\u0119cie dzia\u0142alno\u015bci rolniczej, zwi\u0119kszenie w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci dost\u0119pu do po\u017cywienia i wody.<\/p>\n \u2013 Mamy tu wiele problem\u00f3w. Po pierwsze brakuje nam wody, nie ma deszczu. Po drugie jest problem z dost\u0119pno\u015bci\u0105 do nasion, a tak\u017ce z chorobami i szkodnikami, kt\u00f3re niszcz\u0105 nasze uprawy. Brakuje nam te\u017c odpowiednich materia\u0142\u00f3w i narz\u0119dzi do rolnictwa – opowiada Gaston, jedna z os\u00f3b zaanga\u017cowanych w projekt. Gaston mieszka w Mankolivie, ma\u0142ej wsi na po\u0142udniu wyspy z 3 tys. mieszka\u0144c\u00f3w i jako jeden z nich w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w koordynacj\u0119 projektu w tej miejscowo\u015bci. \u2013 Celem projektu jest przekszta\u0142cenie naszej wsi w zielony obszar \u2013 dodaje Ialy, mieszkaniec innej wsi. \u2013 W ramach moich obowi\u0105zk\u00f3w motywuj\u0119 ca\u0142\u0105 nasz\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 do dbania o ogr\u00f3d, regularnego podlewania go, ale te\u017c do innych aktywno\u015bci, np. kompostowania. Jako lider komitetu zarz\u0105dzam produktami, kt\u00f3re otrzymujemy od PAH, a tak\u017ce zajmuj\u0119 si\u0119 wszelkimi formalno\u015bciami.<\/p>\n PAH na Madagaskarze stawia tak\u017ce tamy piaskowe \u2013 to z kolei rozwi\u0105zanie zaadaptowane z Kenii, gdzie tego typu konstrukcje umo\u017cliwiaj\u0105 magazynowanie wody w korytach rzek sezonowych. W najbardziej wymagaj\u0105cym regionie Grand Sud w planach jest, r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki wsparciu od UNICEF, postawi\u0107 5 tam piaskowych, 200 zbiornik\u00f3w na deszcz\u00f3wk\u0119, wybudowa\u0107 11 studni powierzchniowych i za\u0142o\u017cy\u0107 10 ogr\u00f3dk\u00f3w przy szko\u0142ach. Obliczono, \u017ce z efekt\u00f3w dzia\u0142a\u0144 skorzysta nawet 50 tys. os\u00f3b.<\/p>\n Projekty takie jak ten na Madagaskarze to jednak kropla w morzu potrzeb, bowiem na ca\u0142ym \u015bwiecie ponad 295 mln ludzi stoi w obliczu powa\u017cnych problem\u00f3w z dost\u0119pem do \u017cywno\u015bci. To sz\u00f3sty z rz\u0119du roczny wzrost i prawie trzykrotno\u015b\u0107 liczby odnotowanej 10 lat temu. Oko\u0142o 1,2 miliona ludzi stan\u0119\u0142o w obliczu katastrofalnego poziomu g\u0142odu \u2013 jednak nie jest to zwi\u0105zane jedynie z klimatem, a przede wszystkim wynika z konflikt\u00f3w zbrojnych na \u015bwiecie.<\/p>\n „Trudno jest pogodzi\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce nie ma jedzenia”<\/p>\n Najci\u0119\u017csza sytuacja w mijaj\u0105cym roku panowa\u0142a w Strefie Gazy<\/a>, Jemenie, Sudanie i Sudanie Po\u0142udniowym, gdzie konflikty i ograniczone mo\u017cliwo\u015bci pomocy doprowadzi\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w do skrajnego niedo\u017cywienia.\u00a0<\/p>\n \u2013 Przed wojn\u0105 moja sytuacja by\u0142a stabilna. Wychodzi\u0142am z domu, by\u0142o co je\u015b\u0107 i pi\u0107. Jednak teraz jeste\u015bmy w stanie wojny. Nie mamy jedzenia, ubra\u0144, niczego! \u2013 powiedzia\u0142a 28-letnia Rawya podczas dystrybucji paczek z pomoc\u0105 \u017cywno\u015bciow\u0105 zorganizowan\u0105 w ubieg\u0142ym roku przez Polsk\u0105 Akcj\u0119 Humanitarn\u0105 w Strefie Gazy. Kobieta straci\u0142a m\u0119\u017ca, kuzyn\u00f3w i ich dzieci<\/a>. Teraz zosta\u0142a sama z dw\u00f3jk\u0105 swoich dzieci w wieku szkolnym.\u00a0<\/p>\n Przed 7 pa\u017adziernika moje dzieci chodzi\u0142y do szko\u0142y i przedszkola, a ja si\u0119 nimi zajmowa\u0142am. Pracowa\u0142am, prowadzi\u0142am salon kosmetyczny, ale straci\u0142am wszystko na wojnie \u2013 doda\u0142a.\u00a0<\/p><\/blockquote>\n Kobieta otrzyma\u0142a paczk\u0119 \u017cywno\u015bciow\u0105 od PAH tak jak \u0142\u0105cznie 400 rodzin na po\u0142udniu Gazy w czasie, gdy dystrybucje pomocy by\u0142y (cz\u0119\u015bciowo) mo\u017cliwe. PAH dotar\u0142a wtedy do 2400 os\u00f3b w podobnej sytuacji, kt\u00f3re z dnia na dzie\u0144 traci\u0142y swoich bliskich, domy, \u017ar\u00f3d\u0142a utrzymania.\u00a0<\/p>\n Trudno jest pogodzi\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce nie ma jedzenia, napoj\u00f3w i \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 jest trudno dost\u0119pna. Cierpi\u0119 na chorob\u0119 jelita grubego, wi\u0119c np. jedzenie konserw sprawia mi problemy \u2013 opowiada\u0142a 22-letnia Nadine, stoj\u0105c w tej samej kolejce, co Rawya. \u2013 Brakuje moich lek\u00f3w, a je\u015bli ju\u017c jakie\u015b znajd\u0119, jestem zmuszona bra\u0107 przeterminowane, poniewa\u017c nie ma alternatywy. To sprawia mi wiele problem\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n Nadine w kr\u00f3tkim czasie straci\u0142a mam\u0119, tat\u0119 i starsz\u0105 siostr\u0119, staj\u0105c si\u0119 jedyn\u0105 opiekunk\u0105 dla tr\u00f3jki m\u0142odszego rodze\u0144stwa. Poza strachem o ich bezpiecze\u0144stwo towarzyszy\u0142 jej ci\u0119\u017car zapewnienia wszystkim po\u017cywienia. \u2013 Ca\u0142a ta odpowiedzialno\u015b\u0107 spad\u0142a na mnie w jednej chwili. W tym czasie zrozumia\u0142am, co to znaczy mie\u0107 rodzic\u00f3w przy sobie. Nie jestem na tyle doros\u0142a, \u017ceby z tym wszystkim sobie poradzi\u0107, ale nie mam innego wyboru.<\/p>\n Sytuacja w Strefie Gazy, obok Sudanu czy Jemenu, jest obecnie jednym z najwi\u0119kszych kryzys\u00f3w humanitarnych wywo\u0142anych konfliktem zbrojnym. Wojny i przemoc odpowiadaj\u0105 za 117 mln przymusowych przemieszcze\u0144 na \u015bwiecie, w tym 42,5 mln poza granice<\/a> kraju.\u00a0<\/p>\n Ka\u017cdorazowo przy wybuchu konfliktu zbrojnego pa\u0144stwo traci zdolno\u015b\u0107 reagowania na zmiany klimatyczne, a ka\u017cda kolejna anomalia pogodowa uderza z podw\u00f3jn\u0105 si\u0142\u0105. Wojna niszczy systemy, kt\u00f3re mog\u0142yby chroni\u0107 ludzi przed skutkami zmian klimatu, a klimat pog\u0142\u0119bia chaos i rywalizacj\u0119 wywo\u0142an\u0105 przemoc\u0105. Aby temu zaradzi\u0107, potrzebne jest r\u00f3wnoleg\u0142e dzia\u0142anie na kilku poziomach. Ograniczanie przemocy, ochrona cywil\u00f3w i pomoc humanitarna powinny i\u015b\u0107 w parze z dzia\u0142aniami wzmacniaj\u0105cymi odporno\u015b\u0107 na kryzysy i wprowadzaniem system\u00f3w wczesnego ostrzegania przed kataklizmami. Wreszcie, potrzebne jest stabilne, d\u0142ugofalowe finansowanie, kt\u00f3re pozwoli dzia\u0142a\u0107, zanim kryzys wybuchnie, a nie dopiero wtedy, gdy jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n Wspieraj Polsk\u0105 Akcj\u0119 Humanitarn\u0105:pah.org.pl\/wplac<\/a><\/p>\n