Z perspektywy praw cz\u0142owieka rok 2025 by\u0142 zdecydowanie okresem pe\u0142nym wyzwa\u0144. W regionach ogarni\u0119tych wojn\u0105 i konfliktami ludno\u015b\u0107 cywilna sta\u0142a w obliczu bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia, ale r\u00f3wnie\u017c w bardziej stabilnych obszarach, takich jak Serbia, Tanzania czy Nepal, wolno\u015bci obywatelskie by\u0142y powa\u017cnie ograniczane. Rz\u0105dy tych kraj\u00f3w \u015bciga\u0142y protestuj\u0105cych i blokowa\u0142y dost\u0119p do informacji. W Stanach Zjednoczonych z powod\u00f3w politycznych zako\u0144czono kluczowe inicjatywy na rzecz r\u00f3wno\u015bci. W Turcji usuni\u0119to z urz\u0119d\u00f3w wielu demokratycznie wybranych polityk\u00f3w, a na W\u0119grzech i w Kazachstanie drastycznie ograniczono prawa mniejszo\u015bci seksualnych.<\/p>\n
Jednak, pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wydarzenia, kt\u00f3ry stanowi\u0105 przeciwwag\u0119 dla tego negatywnego trendu, daj\u0105c realn\u0105 nadziej\u0119 na post\u0119p dla os\u00f3b dotkni\u0119tych tymi problemami. Oto pi\u0119\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119.<\/p>\n
Tajlandia zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie dla wszystkich <\/p>\n
„Tajlandia udowodni\u0142a, \u017ce r\u00f3wno\u015b\u0107 to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko slogan” \u2014 stwierdzono w jednym z wpis\u00f3w na blogu Programu Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). W styczniu 2025 r. Tajlandia sta\u0142a si\u0119 pierwszym krajem w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, kt\u00f3ry zalegalizowa\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwa os\u00f3b tej samej p\u0142ci. Ju\u017c 23 stycznia 2025 r. zawarto ponad 1800 ma\u0142\u017ce\u0144stw na podstawie nowego prawa.<\/p>\n
Zgodnie z danymi niezale\u017cnego ameryka\u0144skiego centrum bada\u0144 Pew Research Center, por\u00f3wnywalne regulacje dotycz\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stw os\u00f3b tej samej p\u0142ci obowi\u0105zuj\u0105 w oko\u0142o 40 krajach na \u015bwiecie. Opr\u00f3cz Tajlandii, w 2025 r. r\u00f3wnie\u017c ksi\u0119stwo Liechtenstein \u2014 ma\u0142y kraj alpejski, wprowadzi\u0142o prawo do ma\u0142\u017ce\u0144stwa dla wszystkich. Nowe przepisy wesz\u0142y w \u017cycie na pocz\u0105tku roku, stanowi\u0105c istotny krok w stron\u0119 r\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n
W\u0142ochy: femicyd uznany za przest\u0119pstwo <\/p>\n
W 2024 r., wed\u0142ug w\u0142oskiego Urz\u0119du Statystycznego Istat, w wyniku przemocy zosta\u0142o zamordowanych 106 kobiet, g\u0142\u00f3wnie przez ich partner\u00f3w, by\u0142ych partner\u00f3w lub innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. W obliczu tej dramatycznej sytuacji, zar\u00f3wno cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, jak i ich przedstawiciele polityczni zdecydowali si\u0119 dzia\u0142a\u0107. W\u0142oskie w\u0142adze zwi\u0119kszy\u0142y finansowanie dla schronisk i plac\u00f3wek ochrony, promowano specjalistyczn\u0105 infolini\u0119 oraz uruchomiono kampanie spo\u0142eczne maj\u0105ce na celu przeciwdzia\u0142anie przemocy wobec kobiet.<\/p>\n
25 listopada, w Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Przeciwdzia\u0142ania Przemocy wobec Kobiet, w\u0142oski parlament uchwali\u0142 ustaw\u0119, kt\u00f3ra definiuje femicydy jako osobne przest\u0119pstwo, za kt\u00f3re grozi do\u017cywotnia kara wi\u0119zienia. Ustawa ta ma na celu zaostrzenie kar za inne przest\u0119pstwa motywowane p\u0142ci\u0105, takie jak stalking czy tzw. revenge porn (rozpowszechnianie tre\u015bci pornograficznych z zemsty, bez zgody osoby w nich przedstawionej \u2014 red.), by skuteczniej chroni\u0107 kobiety przed przemoc\u0105.<\/p>\n
Kolumbia, Boliwia i inne: ca\u0142kowity zakaz ma\u0142\u017ce\u0144stw nieletnich <\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w na \u015bwiecie m\u0142ode kobiety nadal nara\u017cone s\u0105 na inne, powa\u017cne zagro\u017cenie. Jak podaje organizacja pozarz\u0105dowa Girls Not Brides, ka\u017cdego roku 12 mln dziewcz\u0105t poni\u017cej 18. roku \u017cycia zawiera ma\u0142\u017ce\u0144stwa, co cz\u0119sto prowadzi do presji na wcze\u015bniejsze zako\u0144czenie edukacji i wczesne macierzy\u0144stwo. Wed\u0142ug danych UNESCO, w lutym 2025 r. wci\u0105\u017c 54 proc. kraj\u00f3w umo\u017cliwia\u0142o zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stw poni\u017cej 18. roku \u017cycia, je\u015bli spe\u0142nione by\u0142y okre\u015blone warunki, takie jak zgoda rodzic\u00f3w lub s\u0119dziego.<\/p>\n
W stytystykach nie uwzgl\u0119dniono Kolumbii, kt\u00f3ra w tym samym miesi\u0105cu uchwali\u0142a przepisy likwiduj\u0105ce luki w prawie. A w Boliwii we wrze\u015bniu wprowadzono pe\u0142ny zakaz ma\u0142\u017ce\u0144stw dzieci\u0119cych. Zgodnie z danymi organizacji Save the Children, przed wprowadzeniem tego prawa 22 proc. dziewcz\u0105t poni\u017cej 18. roku \u017cycia by\u0142o zmuszanych do zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw. Nowe boliwijskie przepisy przewiduj\u0105 tak\u017ce kary wi\u0119zienia dla urz\u0119dnik\u00f3w stanu cywilnego oraz pe\u0142noletnich partner\u00f3w, kt\u00f3rzy zawr\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z osob\u0105 ma\u0142oletni\u0105.<\/p>\n
W 2025 r. tak\u017ce Portugalia, Kuwejt i Grenada podj\u0119\u0142y dzia\u0142ania na rzecz usuni\u0119cia luk prawnych, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142y zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stw dzieci\u0119cych. Burkina Faso ustali\u0142o minimalny wiek zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa na 18 lat, jednak jak wskazuje organizacja Girls Not Brides, pozostaje niejasne, czy prawo b\u0119dzie dopuszcza\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 s\u0105dowych wyj\u0105tk\u00f3w od tej zasady.<\/p>\n
Malawi, Wietnam, Japonia: koniec z op\u0142atami za nauk\u0119 <\/p>\n
W wielu przypadkach edukacja m\u0142odszych pokole\u0144 wci\u0105\u017c jest zagro\u017cona przez inne czynniki: Malawi, jedno z najbiedniejszych pa\u0144stw \u015bwiata, stanowi przyk\u0142ad, w kt\u00f3rym ekonomiczne trudno\u015bci cz\u0119sto decyduj\u0105 o d\u0142ugo\u015bci edukacji dzieci. W kraju tym jedynie o\u015bmioletnia szko\u0142a podstawowa jest obowi\u0105zkowa i bezp\u0142atna.<\/p>\n
W odpowiedzi na problemy zwi\u0105zane z kosztami edukacji rz\u0105d og\u0142osi\u0142 w grudniu szerok\u0105 reform\u0119: od pocz\u0105tku nowego roku zostan\u0105 zniesione op\u0142aty za szko\u0142y \u015brednie, a koszty egzamin\u00f3w ko\u0144cowych, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y obowi\u0105zkowe, zostan\u0105 pokryte przez pa\u0144stwo. Mimo \u017ce rodziny nadal b\u0119d\u0105 musia\u0142y ponosi\u0107 koszty materia\u0142\u00f3w edukacyjnych i mundurk\u00f3w, decyzja ta spotka\u0142a si\u0119 z pozytywnym przyj\u0119ciem ze strony obserwator\u00f3w politycznych.<\/p>\n
W Wietnamie podobna reforma wesz\u0142a w \u017cycie ju\u017c we wrze\u015bniu 2025 r.: op\u0142aty za szko\u0142y publiczne zosta\u0142y ca\u0142kowicie zniesione. Wcze\u015bniej w kraju tym obowi\u0105zywa\u0142y op\u0142aty za niekt\u00f3re szko\u0142y \u015brednie, szko\u0142y wy\u017csze oraz przedszkola.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c w znacznie zamo\u017cniejszej Japonii w 2025 r. zniesiono wszystkie op\u0142aty za szko\u0142y \u015brednie. Do tej pory przynajmniej zamo\u017cniejsze rodziny musia\u0142y ponosi\u0107 koszty zwi\u0105zane z nauk\u0105.<\/p>\n
Pakistan: Krajowa Komisja Praw Mniejszo\u015bci <\/p>\n
W Pakistanie islam jest religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105, a mniejszo\u015bci religijne, takie jak chrze\u015bcijanie, hindui\u015bci, sikhowie i inne grupy, stanowi\u0105 zaledwie kilka procent ludno\u015bci. Ju\u017c w 2014 r. Pakista\u0144ski S\u0105d Najwy\u017cszy zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na brak wystarczaj\u0105cej ochrony praw religijnych mniejszo\u015bci i zaleci\u0142 powo\u0142anie niezale\u017cnej komisji. Proces ten napotyka\u0142 jednak op\u00f3r i wywo\u0142ywa\u0142 liczne spory, przez co konkretn\u0105 realizacj\u0119 tego pomys\u0142u op\u00f3\u017aniano przez wiele lat.<\/p>\n
Dopiero na pocz\u0105tku grudnia parlament przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Narodowej Komisji ds. Praw Mniejszo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie podpisa\u0142 prezydent. W wypowiedzi cytowanej przez gazet\u0119 Dawn minister sprawiedliwo\u015bci Azam Nazeer Tarar zaznaczy\u0142: „To komisja dla niemuzu\u0142man\u00f3w. Nasi hinduscy, chrze\u015bcija\u0144scy i parsijscy bracia s\u0105 r\u00f3wnie dobrymi Pakista\u0144czykami jak my”.<\/p>\n
Sk\u0142ad licz\u0105cej oko\u0142o 18 cz\u0142onk\u00f3w komisji jeszcze nie zosta\u0142 oficjalnie podany. Komisja ma na celu reprezentowanie mniejszo\u015bci w procesach legislacyjnych oraz innych dzia\u0142aniach politycznych. Jak znacz\u0105cy b\u0119dzie jej wp\u0142yw na \u017cycie spo\u0142eczne w Pakistanie, prawdopodobnie oka\u017ce si\u0119 dopiero w nadchodz\u0105cym roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z perspektywy praw cz\u0142owieka rok 2025 by\u0142 zdecydowanie okresem pe\u0142nym wyzwa\u0144. W regionach ogarni\u0119tych wojn\u0105 i konfliktami ludno\u015b\u0107…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":174157,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,311,27,6821,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,40,41,47,80,29,30,50,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-174156","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-deutsche_welle","11":"tag-headlines","12":"tag-job","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-new_header","18":"tag-news","19":"tag-onet3","20":"tag-onet3d","21":"tag-onet3d_2i","22":"tag-phx","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-v2021","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-world","32":"tag-world-news","33":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115792572885769924","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=174156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174156\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/174157"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=174156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=174156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=174156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}