„Jak kto\u015b na miejscu Muska mo\u017ce mie\u0107 tak wiele powi\u0105za\u0144 z Chinami, a mimo to by\u0107 dobr\u0105 osob\u0105 do reformowania rz\u0105du USA?” \u2014 pyta\u0142 w marcu br. Derek Scissors, analityk z konserwatywnego think tanku American Enterprise Institute, w rozmowie z „Financial Times”. Nap\u0142yw \u015brodk\u00f3w z Pa\u0144stwa \u015arodka do prywatnego biznesowego poletka Muska potwierdza, \u017ce „bardziej interesuje go jego reputacja i marka w Chinach ni\u017c interesy ameryka\u0144skie”.<\/p>\n
Chi\u0144skie pieni\u0105dze p\u0142yn\u0105 wartkim strumieniem do przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 Muska, w tym xAI, Neuralink i SpaceX \u2014 najcenniejszej prywatnej firmy na \u015bwiecie. Nieprzypadkowo Pekin najch\u0119tniej patrzy na Neuralink. Xi Jinping ma jasny cel. Elon Musk te\u017c. Tyle \u017ce Trumpowi wcale nie musi si\u0119 to podoba\u0107.<\/p>\n
A ambicje Musk ma pot\u0119\u017cne. Biznes to za ma\u0142o. Cho\u0107 na prze\u0142omie maja i czerwca br. \u017cegna\u0142 si\u0119 ze stanowiskiem szefa DOGE<\/a> [Departamentu Efektywno\u015bci Pa\u0144stwa] w USA, dzi\u015b najbogatszy cz\u0142owiek chce wstrz\u0105sn\u0105\u0107 \u015bwiatow\u0105 szachownic\u0105. Stary Kontynent jest ju\u017c na jego czarnej li\u015bcie, a obecna antyunijna tyrada zatacza coraz szersze kr\u0119gi. Multimiliarder pa\u0142a \u017c\u0105dz\u0105 zemsty.<\/p>\n Najwi\u0119kszego rywala USA w walce o \u015bwiatow\u0105 dominacj\u0119 Musk traktuje nadzwyczaj \u0142agodnie. Pow\u00f3d jest prosty \u2014 Pa\u0144stwo \u015arodka od dawna jest kluczowym rynkiem dla Tesli \u2014 ameryka\u0144skiego producenta m.in. samochod\u00f3w elektrycznych. Przedsi\u0119biorca wie, \u017ce ewentualna krytyka Xi Jinpinga mog\u0142aby si\u0119 odbi\u0107 na prowadzonych przez niego biznesach. Robi zatem co\u015b zupe\u0142nie odwrotnego \u2014 od lat chwali chi\u0144sk\u0105 infrastruktur\u0119 i system kolei du\u017cych pr\u0119dko\u015bci oraz chi\u0144ski program kosmiczny, komplementuje polityk\u0119 zielonej energii i zach\u0119ca swoich zwolennik\u00f3w do odwiedzenia tego kraju.<\/p>\n Chi\u0144czycy odwdzi\u0119czaj\u0105 si\u0119 tym samym. W maju 2023 r. Musk by\u0142 witany przez najwy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w i obsypany pochwa\u0142ami przez opini\u0119 publiczn\u0105 podczas swojej dwudniowej podr\u00f3\u017cy do Pa\u0144stwa \u015arodka. Multimiliarder mia\u0142 w\u00f3wczas napi\u0119ty grafik \u2014 spotyka\u0142 si\u0119 z chi\u0144skimi ministrami spraw zagranicznych, handlu i przemys\u0142u, a tak\u017ce z wysoko postawionymi przedstawicielami biznesu. Gospodark\u0119 USA i Chin opisuje jako „bli\u017ani\u0119ta syjamskie”. Sprzeciwia si\u0119 te\u017c dzia\u0142aniom, kt\u00f3re mog\u0142yby to zniweczy\u0107.<\/p>\n W tym czasie relacje mi\u0119dzy Waszyngtonem a Pekinem pogarsza\u0142y si\u0119 z powodu \u0142amania praw cz\u0142owieka przez \u015bwit\u0119 Xi Jinpinga oraz status Tajwanu, a Stany Zjednoczone i ich sojusznicy coraz bardziej stara\u0142y si\u0119 uniezale\u017cni\u0107 gospodarczo od Chin.<\/p>\n Od pocz\u0105tku drugiej kadencji Donalda Trumpa relacje ameryka\u0144sko-chi\u0144skie s\u0105 niczym jazda g\u00f3rsk\u0105 kolejk\u0105. Wzajemne nak\u0142adanie rekordowych taryf celnych w ostatnich miesi\u0105cach staje si\u0119 dzi\u015b motywem przewodnim trwaj\u0105cej ju\u017c od stycznia 2018 r. wojny handlowej mi\u0119dzy dwoma supermocarstwami.<\/p>\n Prze\u0142omu nie przynios\u0142o te\u017c pierwsze od sze\u015bciu lat spotkanie Trumpa z Xi<\/a> 30 pa\u017adziernika br. w po\u0142udniowokorea\u0144skim mie\u015bcie Pusan. Ameryka\u0144sko-chi\u0144skie przeci\u0105ganie liny sprawia, \u017ce obie strony zyskuj\u0105 czas, by przemy\u015ble\u0107 dalsz\u0105 strategi\u0119 i prze\u0142ama\u0107 niepokoj\u0105cy impas. I Pekin, i Waszyngton chc\u0105 ostatecznie zmniejszy\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od rywala w kluczowych obszarach. Chinom bowiem zale\u017cy na zaawansowanych technologiach, USA na kluczowych komponentach i surowcach [w tym metalach ziem rzadkich].<\/p>\n Emocjonalnej sinusoidzie towarzysz\u0105cej geoekonomicznej batalii przygl\u0105da si\u0119 te\u017c z boku Elon Musk, kt\u00f3ry rozwija relacje z Chinami, co nie wszystkim w USA si\u0119 podoba.<\/p>\n Gigafabryka Tesli w Szanghaju <\/p>\n Przedsi\u0119biorstwo rozpoczyna produkcj\u0119 w 2019 r. i szybko staje si\u0119 centralnym elementem globalnej produkcji Tesli. Co ciekawe, jak podkre\u015bla „Forbes”, Tesla staje si\u0119 pierwszym zagranicznym producentem samochod\u00f3w, kt\u00f3ry zachowa\u0142 100 proc. udzia\u0142\u00f3w w swojej chi\u0144skiej sp\u00f3\u0142ce zale\u017cnej, bez lokalnego partnera. To ogromne odst\u0119pstwo od chi\u0144skiej praktyki joint-venture.<\/p>\n Musk ma wr\u0119cz znakomite warunki w Chinach. Zni\u017cki podatkowe (stawka ni\u017csza a\u017c o 10 proc. od stawki standardowej), preferencyjne kredyty pa\u0144stwowe i szybkie reakcje administracyjne po pandemii COVID-19 \u2014 wymienia czo\u0142owy angloj\u0119zyczny serwis „The Diplomat”, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 sprawami Dalekiego Wschodu. Do tego ta\u0144sza si\u0142a robocza i ni\u017csze koszty produkcji w Chinach podnosz\u0105 mar\u017ce operacyjne Tesli, nap\u0119dzaj\u0105c jej akcje. Maj\u0105tek samego Muska te\u017c gwa\u0142townie wzr\u00f3s\u0142. Sama sprzeda\u017c Tesli w Chinach wzrasta od 2019 r. ponad siedmiokrotnie.<\/p>\n Od tego czasu fabryka w Szanghaju wyprzedza fabryk\u0119 Tesli we Fremont w Kalifornii zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci, jak i wydajno\u015bci, odpowiadaj\u0105c obecnie za ponad po\u0142ow\u0119 globalnych dostaw firmy i wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej zysk\u00f3w. Co wi\u0119cej, prawie 40 proc. \u0142a\u0144cucha dostaw akumulator\u00f3w Tesli opiera si\u0119 na chi\u0144skich firmach, a te partnerstwa stale si\u0119 rozwijaj\u0105.<\/p>\n Dzi\u015b Tesla dominuje w wielu obszarach, ale chi\u0144scy producenci EV (np. BYD) intensyfikuj\u0105 konkurencj\u0119 na lokalnym rynku, co sprawia, \u017ce motoryzacyjna duma Muska traci cz\u0119\u015b\u0107 udzia\u0142\u00f3w i musi walczy\u0107 o utrzymanie pozycji.<\/p>\n Dotychczasowe dzia\u0142ania multimiliardera pokazuj\u0105 jednak, \u017ce potrafi wynegocjowa\u0107 wyj\u0105tkowe warunki. Z jednej strony przyspiesza ekspansj\u0119 Tesli w Chinach [11 lutego 2025 r. firma otworzy\u0142a swoj\u0105 drug\u0105 fabryk\u0119 w Szanghaju], a z drugiej \u2014 mocno wi\u0105\u017ce sw\u00f3j biznes z chi\u0144skim aparatem pa\u0144stwowym.<\/p>\n Neuralink, cudowne dziecko Elona Muska <\/p>\n Ameryka\u0144ska firma zajmuje si\u0119 tworzeniem wszczepialnych implant\u00f3w do m\u00f3zgu<\/a>, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 monitorowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 m\u00f3zgu za pomoc\u0105 pr\u0105d\u00f3w elektrycznych. Celem Neuralink jest pomoc osobom z parali\u017cem w komunikacji poprzez umo\u017cliwienie im zdalnego sterowania urz\u0105dzeniami za pomoc\u0105 aktywno\u015bci m\u00f3zgu.<\/p>\n Przez ostatnich dziewi\u0119\u0107 lat ameryka\u0144skie firmy [w tym Neuralink] s\u0105 liderem bran\u017cy dzi\u0119ki najnowocze\u015bniejszym procedurom wszczepiania chip\u00f3w do m\u00f3zg\u00f3w pacjent\u00f3w. Wszystko zmienia si\u0119 w tym roku. Pierwsze skrzypce zaczynaj\u0105 gra\u0107 chi\u0144skie start-upy, kt\u00f3re przeprowadzaj\u0105 seri\u0119 bada\u0144 klinicznych. Prze\u0142omowy okazuje si\u0119 maj br., kiedy to „Bloomberg” pisze, \u017ce firma Shanghai StairMed Technology Co. publikuje film, na kt\u00f3rym pacjent z pora\u017ceniem ko\u0144czyn dolnych gra w gr\u0119 komputerow\u0105, u\u017cywaj\u0105c wy\u0142\u0105cznie swoich my\u015bli, dzi\u0119ki implantowi w kszta\u0142cie monety, podobnemu do tego stosowanego w operacjach Neuralink.<\/p>\n I cho\u0107 obecnie badania koncentruj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pomocy osobom niepe\u0142nosprawnym w odzyskaniu podstawowych funkcji, to nie wsparcie medyczne wydaje si\u0119 g\u0142\u00f3wnym motorem nap\u0119dowym dzia\u0142a\u0144 i Amerykan\u00f3w, i Chi\u0144czyk\u00f3w. Technologia interfejsu m\u00f3zg-komputer sta\u0142a si\u0119 nowym frontem w rywalizacji o wysok\u0105 stawk\u0119 mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami.<\/p>\n G\u0142\u0119bsze zrozumienie ludzkiego m\u00f3zgu pozwoli otworzy\u0107 wrota do \u015bwiata sztucznej inteligencji na skal\u0119 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c dotychczas. Po drugie, mo\u017ce to mie\u0107 rewolucyjny wp\u0142yw na stechnologizowan\u0105 ludzk\u0105 codzienno\u015b\u0107, nawet wi\u0119kszy ni\u017c ten, kt\u00f3ry zapewni\u0142y nam ekrany dotykowe.<\/p>\n<\/blockquote>\n Chi\u0144ski taniec nad Ameryk\u0105 <\/p>\n Musk \u017cegna si\u0119 ze stanowiskiem szefa DOGE na prze\u0142omie maja i czerwca br.<\/a> I cho\u0107 dzi\u015b przedsi\u0119biorca pono\u0107 nie ma dost\u0119pu do poufnych danych z wielu ameryka\u0144skich agencji pa\u0144stwowych, silnej frakcji antychi\u0144skich jastrz\u0119bi w \u015bwiecie Trumpa, to i tak nie uspokaja. Ameryka obawia si\u0119, \u017ce udzia\u0142y finansowe multimiliardera w Chinach i jego kordialne relacje z re\u017cimem Xi Jinpinga mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 nie na korzy\u015b\u0107 Waszyngtonu a Pekinu.<\/p>\n Pierwszym sygna\u0142em ostrzegawczym s\u0105 wielomilionowe inwestycje chi\u0144skich bogaczy w projekty Muska za po\u015brednictwem nieprzejrzystych struktur \u2014 sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re, jak podkre\u015bla „Financial Times”, pozwalaj\u0105 ukry\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 inwestor\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna unikn\u0105\u0107 gniewu w\u0142adz w USA oraz firm, kt\u00f3re obawiaj\u0105 si\u0119 chi\u0144skiego kapita\u0142u i w efekcie dalszego uzale\u017cniania si\u0119 od Pekinu.<\/p>\n<\/blockquote>\n Poza tym Chiny mog\u0142yby wykorzysta\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 Muska od rynku chi\u0144skiego jako kart\u0119 przetargow\u0105, aby wymusi\u0107 na Trumpie ust\u0119pstwa w kwestiach o kluczowym znaczeniu strategicznym dla Pekinu, zaznacza brytyjski dziennik.<\/p>\n Tych, jak podkre\u015bla presti\u017cowa gazeta, nie brakuje. Na przyk\u0142ad Apple usuwa aplikacje wirtualnych sieci prywatnych ze swojego sklepu z aplikacjami w Chinach na pro\u015bb\u0119 rz\u0105du. Tesla mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 si\u0119 z podobn\u0105 presj\u0105 w przysz\u0142o\u015bci, je\u015bli Pekin zechce wykorzysta\u0107 Muska jako pa\u0142k\u0119 do wp\u0142ywania na polityk\u0119 administracji Trumpa.<\/p>\n Przedsi\u0119biorca obawia si\u0119 o swoje biznesy na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jednak jego post\u0119powanie wobec Chin i Europy jest zgo\u0142a odmienne. Z jednej strony co rusz schlebia Pekinowi, z drugiej atakuje Uni\u0119 Europejsk\u0105, kt\u00f3ra naciska Amerykaninowi na odcisk.<\/p>\n Musk w\u015bcieka si\u0119 na Europ\u0119. Trzy cele multimiliardera <\/p>\n 5 grudnia 2025 r. Komisja Europejska nak\u0142ada kar\u0119 grzywny na nale\u017c\u0105c\u0105 do Muska platform\u0119 X w wysoko\u015bci 120 mln euro<\/a> [ponad 507 mln z\u0142, po obecnym kursie]. Powodem jest nieprzestrzeganie unijnego Aktu o us\u0142ugach cyfrowych [DSA] w zakresie przejrzysto\u015bci.<\/p>\n Podczas trwaj\u0105ca dwa lata dochodzenia KE uzna\u0142a, \u017ce platforma \u0142amie trzy przepisy DSA: w spos\u00f3b wprowadzaj\u0105cy b\u0142\u0105d stosuje „niebieski znaczek” do weryfikacji u\u017cytkownik\u00f3w, nie ma przejrzystego repozytorium reklam oraz nie udost\u0119pnia danych do bada\u0144 w spos\u00f3b zgodny z regulacjami.<\/p>\n Od tego czasu ameryka\u0144ski miliarder toczy wzmo\u017con\u0105 antyunijn\u0105 krucjat\u0119. „Unia Europejska powinna zosta\u0107 zniesiona, a suwerenno\u015b\u0107 przywr\u00f3cona poszczeg\u00f3lnym krajom, aby rz\u0105dy mog\u0142y lepiej reprezentowa\u0107 swoich obywateli” \u2013 pisze na X. Retoryk\u0119 Amerykanina pochwala Dmitrij Miedwiediew, by\u0142y prezydent Rosji, obecnie wiceprzewodnicz\u0105cy Rady Bezpiecze\u0144stwa Federacji Rosyjskiej<\/p>\n Antyunijna tyrada Muska i Miedwiediewa nie uchodzi uwadze Rados\u0142awa Sikorskiego<\/a>. „Jakby kto\u015b jeszcze mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, komu s\u0142u\u017cy ca\u0142a antyunijna gadka o suwerenno\u015bci. Tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 zarabia\u0107 na sianiu nienawi\u015bci i tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 Europ\u0119 podbi\u0107” \u2014 pisze minister spraw zagranicznych na X. Polityk reaguje te\u017c bezpo\u015brednio na inny wpis Muska. „Le\u0107 na Marsa” \u2014 odpowiada w komentarzu. „Oligarchowie Dmitriew i Musk chc\u0105 podzieli\u0107 Europ\u0119, aby nad nami dominowa\u0107 i nas eksploatowa\u0107” \u2014 pisze kolejnego dnia szef MSZ na X<\/a>.<\/p>\n W kolejnych postach multimiliarder wielokrotnie wzywa te\u017c do obalenia Unii Europejskiej. „Komisarze UE, kt\u00f3rzy obudzili si\u0119 jako komisarze Stasi, wkr\u00f3tce zrozumiej\u0105 pe\u0142ne znaczenie \u00bbefektu Streisand\u00ab” \u2014 oburza si\u0119 Musk<\/a>. „Efekt Streisand” odnosi si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej pr\u00f3ba ocenzurowania danej informacji przynosi jej popularno\u015b\u0107 i rozg\u0142os.<\/p>\n 7 grudnia, nad ranem czasu polskiego Musk podaje dalej szokuj\u0105cy wpis, kt\u00f3ry zdoby\u0142 ju\u017c ponad 23 mln wy\u015bwietle\u0144. Grafika, kt\u00f3r\u0105 udost\u0119pni\u0142, przedstawia wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 spod flagi Unii Europejskiej flag\u0119 III Rzeszy. Autor wpisu opatrzy\u0142 go podpisem „Czwarta Rzesza” i skomentowa\u0142: prawie tak.<\/p>\n\n
\n