{"id":176768,"date":"2025-12-29T19:58:10","date_gmt":"2025-12-29T19:58:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/176768\/"},"modified":"2025-12-29T19:58:10","modified_gmt":"2025-12-29T19:58:10","slug":"najstarsza-kawiarnia-europy-historia-caffe-florian-w-wenecji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/176768\/","title":{"rendered":"Najstarsza kawiarnia Europy? Historia Caff\u00e8 Florian w Wenecji"},"content":{"rendered":"

Gdyby \u015bciany pod arkadami Procuratie Nuove na weneckiej Piazza San Marco potrafi\u0142y m\u00f3wi\u0107, opowiedzia\u0142yby zapewne histori\u0119 cywilizacji zachodniej widzian\u0105 z perspektywy fili\u017canki kawy. Caff\u00e8 Florian – otwarta 29 grudnia 1720 roku (cho\u0107 pod nieco inn\u0105 nazw\u0105) – jest wszak miejscem, kt\u00f3re wymyka si\u0119 prostym definicjom. To nie tylko kawiarnia, ale i instytucja, w przestrzeni kt\u00f3rej przez trzy stulecia krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 \u015bcie\u017cki \u00f3wczesnych elit. Czy Florian w istocie mo\u017ce jednak uchodzi\u0107 za najstarsz\u0105 kawiarni\u0119 \u015bwiata?<\/p>\n

Wy\u015bcig o palm\u0119 pierwsze\u0144stwa, czyli kofeinowa genealogia<\/p>\n

Sp\u00f3r o miano „najstarszej kawiarni” zdaje si\u0119 trwa\u0107 od dziesi\u0119cioleci. By precyzyjnie usytuowa\u0107 jednak Caff\u00e8 Florian w tym\u017ce rankingu, nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 legendy od fakt\u00f3w, a tak\u017ce ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dzia\u0142ania od daty za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n

Bezsprzeczny prymat historyczny nale\u017cy bowiem do Wschodu – pierwsze kawiarnie powsta\u0142y bowiem w Konstantynopolu, a ciemny napar popijano tam najprawdopodobniej ju\u017c w XV wieku. \u017badne z tych miejsc nie przetrwa\u0142o jednak do czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n

Na Starym Kontynencie pierwsze\u0144stwo przypisuje si\u0119 na og\u00f3\u0142 oksfordzkiej Queen\u2019s Lane Coffee House z 1654 roku lub paryskiej Le Procope z roku 1686. Angielski lokal, cho\u0107 starszy, wielokrotnie zmienia\u0142 sw\u00f3j charakter, trac\u0105c nieco ze swojej pierwotnej aury (dzi\u015b funkcjonuje natomiast pod zmienion\u0105 nazw\u0105). Z kolei paryska legenda, w kt\u00f3rej bywali mi\u0119dzy innymi Wolter czy Diderot, przez dekady funkcjonowa\u0142a jako zwyk\u0142a restauracja (a nawet dom aukcyjny), trac\u0105c tym ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 jako kawiarnia sensu stricto.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie pozycja weneckiego „Floriana” pozostaje unikalna. Otwarty w 1720 roku, nigdy nie zmieni\u0142 lokalizacji, nigdy nie przesta\u0142 by\u0107 kawiarni\u0105, a od 1797 roku dzia\u0142a pod t\u0105 sam\u0105 nazw\u0105. To najstarsza nieprzerwanie funkcjonuj\u0105ca kawiarnia we W\u0142oszech i jedyny tego typu „salon” na \u015bwiecie, zachowuj\u0105cy sw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w niemal nienaruszonym stanie.<\/p>\n

„Andemo da \u00bbFlorian\u00ab”. Jak narodzi\u0142a si\u0119 legenda?<\/p>\n

Pocz\u0105tki lokalu nierozerwalnie zwi\u0105zane s\u0105 z postaci\u0105 Floriana Francesconiego. Kiedy 29 grudnia 1720 roku otwiera\u0142 on swoje podwoje, Serenissima Repubblica di Venezia chyli\u0142a si\u0119 ju\u017c ku upadkowi, a nazwa, kt\u00f3r\u0105 nada\u0142 lokalowi – „Alla Venezia Trionfante” („Ku Triumfuj\u0105cej Wenecji”) – brzmia\u0142a w\u00f3wczas niczym zaklinanie rzeczywisto\u015bci. Wenecjanie (ale i Wenecjanki – o czym za chwil\u0119) szybko odrzucili wi\u0119c patetycznie brzmi\u0105cy slogan, rzucaj\u0105c miast tego „Andemo da \u00bbFlorian\u00ab” („Chod\u017amy do \u00bbFloriana\u00ab”). Nowe miano, trwaj\u0105ce do dzi\u015b, usankcjonowano ostatecznie w ostatnich latach XVIII wieku.<\/p>\n

Francesconi stworzy\u0142 jednak co\u015b wi\u0119cej ni\u017c lokal – po cz\u0119\u015bci \u015bwiadomie, po cz\u0119\u015bci za\u015b zupe\u0142nie przypadkowo powo\u0142a\u0142 wszak do \u017cycia scen\u0119 \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci; miejsce uchodzi\u0142o za niezwykle egalitarne – nie zwa\u017caj\u0105c przy tym na sztywn\u0105 hierarchi\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Kluczem do absolutnego sukcesu towarzyskiego by\u0142a jednak decyzja, kt\u00f3ra w tamtych czasach uchodzi\u0142a za obyczajowe kuriozum – Caff\u00e8 Florian jako jedyna kawiarnia w Wenecji wpuszcza\u0142 bowiem w swe progi kobiety.<\/p>\n

W XVIII wieku (a nierzadko i przez kolejne dziesi\u0119ciolecia) podobne miejsca by\u0142y niejako m\u0119skimi klubami – Francesconi wyczu\u0142 wi\u0119c ducha czasu. Otwarto\u015b\u0107 ta przyci\u0105gn\u0119\u0142a nie tylko damy, ale i m\u0119\u017cczyzn szukaj\u0105cych ich towarzystwa, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych nie m\u00f3g\u0142 nie znale\u017a\u0107 si\u0119 i s\u0142ynny\u00a0Giacomo Casanova<\/a>. W swoich pami\u0119tnikach wspomina\u0142 on o „Florianie”, gdzie przy fili\u017cance czekolady (uwa\u017canej w\u00f3wczas za silny afrodyzjak) prowadzi\u0142 gr\u0119 spojrze\u0144 i gest\u00f3w, upatruj\u0105c kolejnych obiekt\u00f3w swych westchnie\u0144.<\/p>\n

Artystyczny panteon epoki. O go\u015bciach i go\u015bciniach weneckiego „Floriana”<\/p>\n

Caff\u00e8 Florian sta\u0142a si\u0119 te\u017c gie\u0142d\u0105 miejskich nowin. To tutaj Gasparo Gozzi redagowa\u0142 „Gazzetta Veneta” (dwutygodnik ukazuj\u0105cy si\u0119 w drugiej po\u0142owie XVIII wieku), kt\u00f3ra \u017cywi\u0142a si\u0119 tym, co us\u0142yszano przy stolikach.<\/p>\n

Lista sta\u0142ych bywalc\u00f3w i bywalczy\u0144 brzmi z kolei jak spis tre\u015bci podr\u0119cznika do literatury i historii sztuki, jednak obecno\u015b\u0107 tych\u017ce nierzadko mia\u0142a wymiar ze wszech miar prywatny. Lord Byron traktowa\u0142 wi\u0119c weneck\u0105 kawiarni\u0119 jako przed\u0142u\u017cenie swojego salonu. To tu pisa\u0142 listy mi\u0142osne i fragmenty poemat\u00f3w, uciekaj\u0105c przed duszna atmosfer\u0105 angielskiej moralno\u015bci w po\u0142udniow\u0105 dekadencj\u0119. Marcel Proust, mistrz analizowania czasu i pami\u0119ci, r\u00f3wnie\u017c fascynowa\u0142 si\u0119 atmosfer\u0105 tego miejsca; „Florian” pojawia si\u0119 w jego notatkach jako przestrze\u0144, gdzie lustra i echa rozm\u00f3w tworz\u0105 labirynt wra\u017ce\u0144. Charlesa Dickensa zachwyci\u0142y z kolei eleganckie wn\u0119trza – zauwa\u017ca\u0142, \u017ce kawiarniane lustra „multiplikuj\u0105 zachwyt”. Dla George Sand – pisarki \u0142ami\u0105cej konwenanse – Florian by\u0142 natomiast miejscem wolno\u015bci; mog\u0142a tu pali\u0107 cygara i nosi\u0107 m\u0119skie stroje, b\u0119d\u0105c w pe\u0142ni akceptowan\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 artystycznej bohemy.<\/p>\n

W atmosferze artystycznych dysput przy kawie narodzi\u0142a si\u0119 tak\u017ce jedna z najwa\u017cniejszych instytucji \u015bwiata sztuki – pod koniec XIX wieku w Sali Senackiej Caff\u00e8 Florian (przy udziale \u00f3wczesnego burmistrza Wenecji – Riccarda Selvatica) narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 zorganizowania wystawy, kt\u00f3ra dzi\u015b znana jest jako La Biennale di Venezia. Idea ta wyros\u0142a wi\u0119c nie dzi\u0119ki urz\u0119dniczym gabinetom, lecz przez kawiarniany gwar.<\/p>\n

Podr\u00f3\u017c znad fii\u017canki. Architektoniczna wizja Lodovico Cadorina<\/p>\n

Wn\u0119trza, kt\u00f3re mo\u017cna podziwia\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, s\u0105 efektem wielkiej metamorfozy z 1858 roku, kiedy zadanie to powierzono Lodovicowi Cadorinowi. Jego wizja okaza\u0142a si\u0119 niezwykle \u015bmia\u0142a – chcia\u0142 bowiem stworzy\u0107 przestrze\u0144, kt\u00f3ra pozwoli „podr\u00f3\u017cowa\u0107” bez wstawania od stolika. Cadorin zaprojektowa\u0142 tym samym amfilad\u0119 sal, z kt\u00f3rych ka\u017cda pozostaje osobnym \u015bwiatem.<\/p>\n

I tak – Sala Cinese („Sala Chi\u0144ska”) i Sala Orientale („Sala Orientalna”) to pomieszczenia, kt\u00f3re stanowi\u0105 ho\u0142d dla egzotyki i eskapizmu. W XIX wieku, epoce, w kt\u00f3rej zasady wci\u0105\u017c dor\u00f3wnywa\u0142y sztywno\u015bci\u0105 gorsetom, przestrzenie „Floriana” oferowa\u0142y wszak bezpieczn\u0105 ucieczk\u0119 w \u015bwiat fantazji – malowid\u0142a przedstawiaj\u0105ce egzotyczne pary, a tak\u017ce wszechobecne lustra tworzy\u0142y (i wci\u0105\u017c tworz\u0105) za\u015b atmosfer\u0119 intymno\u015bci.<\/p>\n

Sala del Senato („Sala Senacka”) – cho\u0107 nazwa tej\u017ce brzmie\u0107 mo\u017ce przynajmniej powa\u017cnie – pe\u0142na jest z kolei alegorii sztuki i nauki, co przypomina, \u017ce „Florian” by\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u015bwi\u0105tyni\u0105 wiedzy (i tajemnych spotka\u0144).<\/p>\n

Sala degli Uomini Illustri (a wi\u0119c „Sala Znamienitych M\u0119\u017c\u00f3w”) jest za\u015b galeri\u0105 weneckich s\u0142aw, gdzie ze \u015bcian spogl\u0105daj\u0105 postacie takie jak Tycjan czy Marco Polo, przypominaj\u0105c, \u017ce picie kawy w tym miejscu to niejako obcowanie z geniuszem.<\/p>\n

Sala delle Stagioni („Sala P\u00f3r Roku”), zwana tak\u017ce Sala degli Specchi (czyli „Sal\u0105 Luster”) zosta\u0142a z kolei ozdobiona przedstawieniami kobiecych postaci symbolizuj\u0105cych cztery pory roku.<\/p>\n

Ostatnie z pomieszcze\u0144 – Sala Liberty („Sala Secesyjna”) – pojawi\u0142a si\u0119 we „Florianie” p\u00f3\u017aniej, bo w roku 1920. Jej secesyjne linie i r\u0119cznie malowane lustra stanowi\u0105 za\u015b most ku nowoczesno\u015bci, zachowuj\u0105c przy tym oniryczny charakter ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n

\"Sala<\/p>\n

Sala delle Stagioni w Caff\u00e8 Florian123RF\/PICSEL<\/p>\n

\u017bywe muzeum, czyli wsp\u00f3\u0142czesne oblicze „Floriana”<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna wizyta w Caff\u00e8 Florian to do\u015bwiadczenie jedyne w swoim rodzaju, \u0142\u0105cz\u0105ce turystyczn\u0105 atrakcj\u0119 z niemal sakralnym rytua\u0142em „bywania”. Ceny pozostaj\u0105 jednak r\u00f3wnie legendarne i stanowi\u0105 barier\u0119, oddzielaj\u0105c\u0105 sacrum kawiarni od profanum ulicy. Espresso przy stoliku to wydatek siedmiu euro (pry barze cena jest za\u015b o po\u0142ow\u0119 mniejsza) – jednak, jak twierdz\u0105 broni\u0105cy tego miejsca, p\u0142aci si\u0119 tu nie za nap\u00f3j, lecz za „bilet wst\u0119pu do \u017cywego muzeum”. Orkiestra „Floriana” to z kolei instytucja sama w sobie – jej d\u017awi\u0119ki, mieszaj\u0105ce si\u0119 z biciem dzwon\u00f3w Kampanili, tworz\u0105 unikalny pejza\u017c d\u017awi\u0119kowy Piazza San Marco.<\/p>\n

Caff\u00e8 Florian to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c kawiarnia. W sporze o to, kt\u00f3ry lokal jest najstarszy, wygrywa ona argumentem najwa\u017cniejszym – ci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105 to\u017csamo\u015bci. Podczas gdy inne historyczne lokale pozmienia\u0142y si\u0119 w muzea, „Florian” trwa w tym samym miejscu, z t\u0105 sam\u0105 misj\u0105 – bycia salonem, w kt\u00f3rym \u017cycie nabiera elegancji.<\/p>\n

W epoce, w kt\u00f3rej relacje staj\u0105 si\u0119 cyfrowe, a kawiarnie to w wi\u0119kszo\u015bci zunifikowane sieci\u00f3wki, wenecki lokal pozostaje ostoj\u0105 indywidualizmu, zmys\u0142owo\u015bci i powolno\u015bci. Gdy wi\u0119c w Wenecji padnie zawo\u0142anie „Andemo da \u00bbFlorian\u00ab”, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce to zaproszenie do udzia\u0142u w trwaj\u0105cym od trzech stuleci spektaklu, w kt\u00f3rym kawa jest tylko pretekstem do celebrowania \u017cycia.<\/p>\n

Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gdyby \u015bciany pod arkadami Procuratie Nuove na weneckiej Piazza San Marco potrafi\u0142y m\u00f3wi\u0107, opowiedzia\u0142yby zapewne histori\u0119 cywilizacji zachodniej…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":176769,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-176768","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115804628861310347","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=176768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176768\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/176769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=176768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=176768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=176768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}