{"id":177629,"date":"2025-12-30T08:07:09","date_gmt":"2025-12-30T08:07:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/177629\/"},"modified":"2025-12-30T08:07:09","modified_gmt":"2025-12-30T08:07:09","slug":"jacek-piekara-nowa-ksiazka-wywiad-w-prl-codziennosc-upadlala-ludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/177629\/","title":{"rendered":"Jacek Piekara, nowa ksi\u0105\u017cka – wywiad. „W PRL codzienno\u015b\u0107 upadla\u0142a ludzi”"},"content":{"rendered":"

Kamila Baranowska, Interia: Pisarz beletrystyki pisz\u0105cy encyklopedi\u0119 na temat PRL<\/a>. Jak do tego dosz\u0142o?<\/p>\n

Jacek Piekara, autor powie\u015bci i opowiada\u0144 oraz wydanego niedawno encyklopedycznego przewodnika po PRL „\u015awiat Zaginiony. Wyprawa do wn\u0119trza PRL”: – Dla mnie jako autora beletrystyki to debiut, je\u015bli chodzi o tak\u0105 form\u0119 jak leksykon czy kompendium wiedzy. Realizacj\u0119 tego projektu zawdzi\u0119czam mojemu 16-letniemu w\u00f3wczas synowi, z kt\u00f3rym od czasu do czasu rozmawia\u0142em o PRL, o tym, jak si\u0119 wtedy \u017cy\u0142o, o codziennych problemach i r\u00f3\u017cnicach pomi\u0119dzy \u017cyciem \u00f3wczesnym a obecnym.<\/p>\n

– Kacper w pewnym momencie powiedzia\u0142: „Tatu\u015b, ty powiniene\u015b napisa\u0107 o tym ksi\u0105\u017ck\u0119”. W pierwszej chwili potraktowa\u0142em to jako zwrot retoryczny, ale p\u00f3\u017aniej uzna\u0142em, \u017ce warto spr\u00f3bowa\u0107 czego\u015b tak dla mnie nietypowego. Zw\u0142aszcza \u017ce na pocz\u0105tku wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to b\u0119dzie \u0142atwe zadanie. Zak\u0142ada\u0142em, \u017ce zmieszcz\u0119 to, co chc\u0119 napisa\u0107, na 150 stronach maszynopisu, dodamy zdj\u0119cia i ju\u017c.<\/p>\n

Troch\u0119 nie wysz\u0142o. Ksi\u0105\u017cka ma kilkaset stron, a to dopiero pierwszy tom!\u00a0<\/p>\n

– Finalnie wysz\u0142o oko\u0142o tysi\u0105ca stron maszynopisu, roz\u0142o\u017cone na dwa tomy. Pisz\u0105c, zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce je\u017celi ta ksi\u0105\u017cka ma trafi\u0107 do ludzi nieznaj\u0105cych PRL, a nie by\u0107 tylko wspominkowa dla mojego pokolenia, to musi wyja\u015bnia\u0107 mechanizmy dzia\u0142ania systemu i ukazywa\u0107 codzienno\u015b\u0107. Musia\u0142em za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce czytelnicy mog\u0105 by\u0107 kompletnie „zieloni” i musz\u0119 obja\u015bnienia zacz\u0105\u0107 od podstaw. A im g\u0142\u0119biej si\u0119ga\u0142em w t\u0142umaczenie poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w, tym bardziej widzia\u0142em, jak tematy p\u0105czkuj\u0105. Jeden wywo\u0142ywa\u0142 pi\u0119\u0107 kolejnych, tamtych pi\u0119\u0107 kolejnych wywo\u0142ywa\u0142o nast\u0119pne. A\u017c wysz\u0142y dwa tomy.<\/p>\n

Gdyby wrzuci\u0107 do PRL dzisiejszego nastolatka, to mia\u0142by du\u017ce k\u0142opoty z przetrwaniem. Bez smartfonu, bez internetu, ze wszystkimi absurdami i obostrzeniami \u017cycia w politycznej dyktaturze i gospodarczej n\u0119dzy.<\/p><\/blockquote>\n

Czytaj\u0105c, by\u0142am troch\u0119 zaskoczona, ale i przera\u017cona, \u017ce tak oczywiste sprawy trzeba dzi\u015b t\u0142umaczy\u0107. Naprawd\u0119 jest a\u017c tak \u017ale z wiedz\u0105 historyczn\u0105 u m\u0142odych ludzi?<\/p>\n

– Dla nich to jest po prostu inny \u015bwiat. We\u017amy przyk\u0142ad technologii. By\u0142em kiedy\u015b z moim w\u00f3wczas sze\u015bcioletnim dzieckiem w Muzeum Starych Komputer\u00f3w we Wroc\u0142awiu<\/a> i pokaza\u0142em mu telefon stacjonarny z tarcz\u0105 – oczywisto\u015b\u0107 w czasach mojego dzieci\u0144stwa. I on, biegle wtedy pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 laptopem i smartfonem, nie mia\u0142 poj\u0119cia, ani co to jest, ani jak tego u\u017cy\u0107.<\/p>\n

– W ksi\u0105\u017cce cytuj\u0119 s\u0142owa ojca, kt\u00f3ry m\u00f3wi do dziecka, \u017ce „wiesz, by\u0142y takie, czasy, kiedy w sklepach by\u0142y tylko herbata i ocet”, na co dziecko zdziwione odpowiada pytaniem: „W ca\u0142ej Galerii Mokot\u00f3w tylko herbata i ocet?”. To jest taki w\u0142a\u015bnie poziom wiedzy o tamtych czasach. Z jednej strony stara\u0142em si\u0119 wi\u0119c t\u0142umaczy\u0107 podstawowe kwestie, ale z drugiej strony chcia\u0142em, by ksi\u0105\u017cka przekazywa\u0142a du\u017cy zas\u00f3b wiedzy. By opowiada\u0142a w detalach r\u00f3wnie\u017c o takich kwestiach, o kt\u00f3rych nie wie lub zapomnia\u0142o moje pokolenie.<\/p>\n