By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119ksza zmiana w dynamice regionalnej Kaukazu nast\u0105pi\u0142a w sierpniu.<\/p>\n
To wtedy prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych Donald Trump go\u015bci\u0142 premiera Armenii Nikola Pasziniana i prezydenta Azerbejd\u017canu Ilhama Alijewa<\/a> w ramach swoich wysi\u0142k\u00f3w na rzecz rozwi\u0105zania licznych konflikt\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Chocia\u017c g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 wiedzy Trumpa na temat konfliktu w G\u00f3rskim Karabachu<\/a> budzi w\u0105tpliwo\u015bci (kilkakrotnie nazwa\u0142 Armeni\u0119 „Albani\u0105”), sierpniowy szczyt przyni\u00f3s\u0142 realne efekty polityczne.<\/p>\n Poniewa\u017c rozmowy normalizacyjne ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 od ponad roku, spotkanie w Waszyngtonie stanowi\u0142o u\u017cyteczny katalizator dyplomatyczny. Zwo\u0142uj\u0105c obu przyw\u00f3dc\u00f3w, Trump og\u0142osi\u0142, \u017ce uzgodnili oni podstawowe zasady ostatecznego porozumienia normalizacyjnego, a Stany Zjednoczone sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnym zwolennikiem tego, co nazwa\u0142 „Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRIPP, Droga Trumpa do mi\u0119dzynarodowego pokoju i dobrobytu).<\/p>\n W ramach porozumienia Stany Zjednoczone maj\u0105 otrzyma\u0107 wieloletni\u0105 dzier\u017caw\u0119 i wy\u0142\u0105czne prawa do zagospodarowania pasa terytorium Armenii stanowi\u0105cego TRIPP. We wrze\u015bniu og\u0142oszono, \u017ce Waszyngton przeznaczy 145 mln dol. (520 mln z\u0142) na pierwszy etap budowy. W miar\u0119 jak projekt zaczyna nabiera\u0107 kszta\u0142tu, ameryka\u0144scy urz\u0119dnicy stali si\u0119 sta\u0142ymi go\u015b\u0107mi w Erywaniu i Baku.<\/p>\n USA na prowadzeniu<\/p>\n Poparcie Trumpa dla tej trasy wydaje si\u0119 by\u0107 bardziej akceptowaln\u0105 wersj\u0105 tego, co Azerbejd\u017can od dawna nazywa korytarzem Zangezur. Inicjatywa ta ma na celu po\u0142\u0105czenie Azerbejd\u017canu z jego eksklaw\u0105 Nachiczewan poprzez korytarz tranzytowy przebiegaj\u0105cy przez terytorium Armenii. Baku od dawna domaga\u0142o si\u0119 utworzenia takiego korytarza jako elementu wszelkich porozumie\u0144 pokojowych, pomimo spor\u00f3w dotycz\u0105cych tego, w jaki spos\u00f3b taki projekt m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 zrealizowany bez naruszania suwerenno\u015bci Armenii.<\/p>\n Wtr\u0105caj\u0105c si\u0119 do sprawy, Waszyngton zapewni\u0142 rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re zadowoli\u0142o wszystkich. Alijew zwr\u00f3ci\u0142 na siebie uwag\u0119 Trumpa i obaj przyw\u00f3dcy podpisali memorandum o utworzeniu strategicznego partnerstwa mi\u0119dzy Waszyngtonem a Baku. Paszinian otrzyma\u0142 now\u0105, popieran\u0105 przez USA wersj\u0119 korytarza, prawdopodobnie \u0142atwiejsz\u0105 do sprzedania swoim wyborcom.<\/p>\n Donald Trump i Ilham Alijew, Szarm el-Szejk, 13 pa\u017adziernika 2025 r.Evan Vucci \/ AFP<\/p>\n Moskwa, kt\u00f3ra cz\u0119sto znajdowa\u0142a si\u0119 w centrum poprzednich wysi\u0142k\u00f3w pokojowych, obecnie pozostaje outsiderem. Krajem zapewniaj\u0105cym kapita\u0142 polityczny i finansowy dla projektu nie jest Turcja ani \u017cadne inne pa\u0144stwo niezaanga\u017cowane, ale Stany Zjednoczone. Rosja wyrazi\u0142a ostatnio zainteresowanie udzia\u0142em w projekcie TRIPP, ale spotka\u0142a si\u0119 z odmow\u0105 przewodnicz\u0105cego parlamentu Armenii.<\/p>\n Trump ma znacznie lepsze stosunki z Kremlem ni\u017c jakikolwiek inny prezydent USA w ostatnich latach. Niemniej jednak fakt, \u017ce to Stany Zjednoczone, a nie Rosja, b\u0119d\u0105 fizycznie obecne na Kaukazie Po\u0142udniowym, pokazuje, jak bardzo zmniejszy\u0142a si\u0119 niegdy\u015b dominuj\u0105ca rola Moskwy w regionie.<\/p>\n Europejskie zbli\u017cenie<\/p>\n Zaledwie pi\u0119\u0107 lat temu 44-dniowa wojna mi\u0119dzy Armeni\u0105 a Azerbejd\u017canem zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wys\u0142aniem rosyjskich si\u0142 pokojowych do G\u00f3rskiego Karabachu, co wydawa\u0142o si\u0119 oznak\u0105 ponownego umocnienia pozycji Moskwy na Kaukazie. Teraz to ameryka\u0144skie firmy i dyplomaci b\u0119d\u0105 obecni w regionie.<\/p>\n Zwrot Armenii w kierunku Zachodu zbli\u017cy\u0142 j\u0105 w tym roku do Unii Europejskiej<\/a>. W grudniu Armenia i UE przyj\u0119\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 agend\u0119 strategiczn\u0105 na rzecz rozwoju gospodarczego i reform politycznych. Rosn\u0105 te\u017c europejskie inwestycje w Armenii, kraju w du\u017cej mierze zdominowanym gospodarczo przez Rosj\u0119.<\/p>\n Niedawno Europejski Bank Inwestycyjny og\u0142osi\u0142 partnerstwo o warto\u015bci 100 mln euro (422 mln z\u0142) na rzecz rozwoju biznesu w Armenii.<\/p>\n Nawet Azerbejd\u017can, kt\u00f3ry czasami by\u0142 traktowany w europejskich stolicach jak parias, odnotowa\u0142 w tym roku pewn\u0105 popraw\u0119 stosunk\u00f3w z Bruksel\u0105. Czo\u0142owa dyplomatka UE Kaja Kallas<\/a> odwiedzi\u0142a w kwietniu Baku, gdzie nazwa\u0142a to miasto „wa\u017cnym partnerem” i og\u0142osi\u0142a powr\u00f3t do negocjacji w sprawie nowej umowy o partnerstwie.<\/p>\n Innym wa\u017cnym wydarzeniem geopolitycznym tego roku na Kaukazie by\u0142o zerwanie stosunk\u00f3w dyplomatycznych mi\u0119dzy Baku a Moskw\u0105.<\/p>\n Rosja i Azerbejd\u017can maj\u0105 kryzys<\/p>\n Pod koniec czerwca rosyjska policja w Jekaterynburgu aresztowa\u0142a kilkudziesi\u0119ciu obywateli Azerbejd\u017canu<\/a>, zabijaj\u0105c przy tym dw\u00f3ch z nich. Zab\u00f3jstwa, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce po przypadkowym zestrzeleniu przez Rosj\u0119 azerbejd\u017ca\u0144skiego samolotu cywilnego w grudniu 2024 r.<\/a>, wywo\u0142a\u0142y fal\u0119 oburzenia. Urz\u0119dnicy Baku pot\u0119pili „tortury i morderstwa z wyj\u0105tkowym okrucie\u0144stwem”. Spotkania mi\u0119dzy rosyjskimi i azerbejd\u017ca\u0144skimi urz\u0119dnikami zosta\u0142y odwo\u0142ane, a media zacz\u0119\u0142y publikowa\u0107 dramatyczne antyrosyjskie tre\u015bci.<\/p>\n Si\u0142y bezpiecze\u0144stwa w Baku aresztowa\u0142y prorosyjskich dziennikarzy Sputnik Azerbaijan i zatrzyma\u0142y obywateli rosyjskich, kt\u00f3rzy wed\u0142ug w\u0142adz byli zamieszani w handel narkotykami. Rosja zareagowa\u0142a w podobny spos\u00f3b, aresztuj\u0105c obywateli Azerbejd\u017canu przebywaj\u0105cych na jej terytorium.<\/p>\n W ramach kolejnego potencjalnego dzia\u0142ania odwetowego rosyjskie si\u0142y zbombardowa\u0142y w sierpniu ukrai\u0144skie nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105ce do najwa\u017cniejszej pa\u0144stwowej sp\u00f3\u0142ki naftowo-gazowej Azerbejd\u017canu.<\/p>\n W miesi\u0105cach nast\u0119puj\u0105cych po tym zaj\u015bciu nie by\u0142o \u017cadnych oznak ocieplenia stosunk\u00f3w \u2014 a\u017c do jesieni tego roku. W pa\u017adzierniku, przy okazji szczytu Rosja-Azja \u015arodkowa w Tad\u017cykistanie, Alijew spotka\u0142 si\u0119 z prezydentem W\u0142adimirem Putinem. Podczas nast\u0119puj\u0105cej po tym publicznej konferencji prasowej Putin wyg\u0142osi\u0142 chaotyczne i niejasne przeprosiny za zestrzelenie samolotu w grudniu 2024 r. Proazerskie media nazwa\u0142y ten moment „triumfem”.<\/p>\n Po tym symbolicznym ust\u0119pstwie Baku zwolni\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 rosyjskich obywateli aresztowanych latem i podj\u0119\u0142o inne dzia\u0142ania \u015bwiadcz\u0105ce o poprawie stosunk\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 doniesienia, \u017ce rz\u0105dowe media usun\u0119\u0142y opublikowane wcze\u015bniej antyrosyjskie artyku\u0142y.<\/p>\n Ilham Alijew i W\u0142adimir Putin, Duszanbe, 9 pa\u017adziernika 2025 r.Grigory SYSOYEV \/ AFP<\/p>\n Nagroda pocieszenia dla Kremla<\/p>\n Z perspektywy czasu konflikt mi\u0119dzy Moskw\u0105 a Baku wydaje si\u0119 raczej resetowaniem stosunk\u00f3w ni\u017c ca\u0142kowitym zerwaniem. \u015arodki odwetowe nigdy nie dotyczy\u0142y kluczowych element\u00f3w relacji, takich jak korytarz tranzytowy p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie, biegn\u0105cy od Rosji do Iranu przez Azerbejd\u017can. Dzia\u0142ania mia\u0142y w du\u017cej mierze charakter symboliczny i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce maj\u0105 pokaza\u0107, \u017ce Azerbejd\u017can nie jest ma\u0142\u0105 by\u0142\u0105 koloni\u0105, ale niezale\u017cn\u0105, wschodz\u0105c\u0105 pot\u0119g\u0105 regionaln\u0105, kt\u00f3ra nie cofnie si\u0119 przed wyzwaniem.<\/p>\n Ostateczny obraz, czyli niezr\u0119czne przeprosiny Putina, wskazywa\u0142 na znacznie bardziej egalitarne stosunki mi\u0119dzy Moskw\u0105 a Baku.<\/p>\n Poniewa\u017c Moskwa napotyka frustracj\u0119 i nowe wyzwania w Armenii i Azerbejd\u017canie, jej nagrod\u0105 pocieszenia wydaje si\u0119 Gruzja.<\/p>\n Chocia\u017c zdecydowane zerwanie Gruzji z tradycyjnymi zachodnimi partnerami tego kraju mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 od 2024 r., to w tym roku nast\u0105pi\u0142a szybka konsolidacja rz\u0105d\u00f3w partii Gruzi\u0144skie Marzenie. Partia, kt\u00f3ra odrzuci\u0142a Uni\u0119 Europejsk\u0105 i d\u0105\u017cy\u0142a do pojednania z Rosj\u0105, przetrwa\u0142a masowe protesty pod koniec 2024 r. i sp\u0119dzi\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 2025 r. na aresztowaniu czo\u0142owych postaci opozycji.<\/p>\n Konsolidacja Gruzi\u0144skiego Marzenia dobrze wr\u00f3\u017cy wp\u0142ywom Rosji na Kaukazie. Ugrupowanie obarczy\u0142o poprzedni\u0105 parti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wojn\u0119 rosyjsko-gruzi\u0144sk\u0105 z 2008 r., przedstawi\u0142o Uni\u0119 Europejsk\u0105 i Ukrain\u0119 jako pod\u017cegaczy do wojny i d\u0105\u017cy\u0142o do nawi\u0105zania bliskiego partnerstwa z Chinami. Bidzina Iwaniszwili<\/a>, miliarder i oligarcha stoj\u0105cy na czele Gruzi\u0144skiego Marzenia, ma interesy finansowe w Rosji i wed\u0142ug ameryka\u0144skich s\u0142u\u017cb wywiadowczych utrzymuje kontakty z rosyjskim wywiadem i oligarchami.<\/p>\n Kaukaskie przetasowania<\/p>\n Pod wzgl\u0119dem gospodarczym pod rz\u0105dami Gruzi\u0144skiego Marzenia kraj sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym szlakiem omijania rosyjskich sankcji. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce przez Gruzj\u0119 do Rosji trafiaj\u0105 towary o warto\u015bci miliard\u00f3w dolar\u00f3w, w tym materia\u0142y podw\u00f3jnego zastosowania. Jesieni\u0105 tego roku Gruzja po raz pierwszy rozpocz\u0119\u0142a rafinacj\u0119 rosyjskiej ropy naftowej w nowo utworzonej rafinerii Kulevi.<\/p>\n W tym roku na okupowanych przez Rosj\u0119 terytoriach Gruzji, administrowanych przez separatyst\u00f3w, dosz\u0142o do dalszej rosyjskiej ekspansji. Po obaleniu w zesz\u0142ym roku faktycznego prezydenta Abchazji <\/a>popierany przez Kreml Badra Gunba wygra\u0142 w marcu lokalne wybory prezydenckie. Siergiej Kirijenko, pierwszy zast\u0119pca szefa administracji prezydenta Rosji, sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym go\u015bciem na tym terytorium, wspieraj\u0105c Gunb\u0119 i przecinaj\u0105c wst\u0119gi nowych projekt\u00f3w infrastrukturalnych finansowanych przez Rosj\u0119.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d trzech pa\u0144stw Kaukazu Gruzja jest wyj\u0105tkiem pod wzgl\u0119dem rosn\u0105cej blisko\u015bci z Rosj\u0105. Pod wzgl\u0119dem gospodarczym Kreml pozostaje bardzo wa\u017cny dla Armenii i Azerbejd\u017canu, ale og\u00f3lne trendy polityczne zmierzaj\u0105 w przeciwnym kierunku.<\/p>\n![\"Donald](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/JUgk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy81OTg2YTMwOWFhNzMyMmQwODY2ZTE1ODVkYjVhMjViOS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"Ilham](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/I8bk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy84ODk4YzcyNTAxNTljODczNWMyNGI2NTUzMzJkZjcyNS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n