{"id":177928,"date":"2025-12-30T11:43:12","date_gmt":"2025-12-30T11:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/177928\/"},"modified":"2025-12-30T11:43:12","modified_gmt":"2025-12-30T11:43:12","slug":"gdy-droga-zmienia-swiat-symbol-rozwoju-zdegradowal-przyrode","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/177928\/","title":{"rendered":"Gdy droga zmienia \u015bwiat. Symbol rozwoju zdegradowa\u0142 przyrod\u0119"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Budowa Interoceanic Highway zamiast impulsu dla handlu sta\u0142a si\u0119 katalizatorem wylesiania i rozwoju przest\u0119pczo\u015bci w Amazonii.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Droga umo\u017cliwi\u0142a \u0142atwy dost\u0119p do bogactw naturalnych, zw\u0142aszcza z\u0142ota, prowadz\u0105c do masowego nap\u0142ywu ludzi i degradacji las\u00f3w.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Nowe inwestycje infrastrukturalne oraz s\u0142aba egzekucja przepis\u00f3w stwarzaj\u0105 realne zagro\u017cenie dla przysz\u0142o\u015bci Amazonii i klimatu.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Kiedy w 2011 r. uko\u0144czono autostrad\u0119 Interoceanic Highway, drog\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 brazyliski stan Acre z wybrze\u017cem Peru, zapowiadano, \u017ce da ona szans\u0119 na nowe otwarcie w handlu mi\u0119dzy oboma krajami. Rolnicze produkty Brazylii mia\u0142y szybciej trafia\u0107 na zachodnie rynki, a Ameryka Po\u0142udniowa zyska\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny l\u0105dowy szlak ku Pacyfikowi. Zamiast spodziewanego boomu transportowego pojawi\u0142o si\u0119 jednak co\u015b innego: wylesianie, nielegalne kopalnie z\u0142ota i przest\u0119pcze osady rozsiane wzd\u0142u\u017c trasy.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;To by\u0142a kiedy\u015b idylliczna miejscowo\u015b\u0107 w d\u017cungli, gdzie mo\u017cna by\u0142o zasn\u0105\u0107 na \u0142awce i obudzi\u0107 si\u0119 z portfelem w kieszeni. Teraz jest pe\u0142na nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci i gang\u00f3w&#8221; &#8211; wspomina w rozmowie z &#8222;Inside Climate News&#8221; Robin Van Loon, Amerykanin mieszkaj\u0105cy od dw\u00f3ch dekad w pobli\u017cu Puerto Maldonado.<\/p>\n<p>Z\u0142oto, droga i idealna burza<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Ju\u017c wcze\u015bniej wiadomo by\u0142o, \u017ce region Madre de Dios kryje bogate z\u0142o\u017ca z\u0142ota. Brak dost\u0119pu sprawia\u0142 jednak, \u017ce wydobycie by\u0142o ograniczone. &#8222;To kwestia infrastruktury. Je\u015bli musisz przedziera\u0107 si\u0119 przez d\u017cungl\u0119, znajdziesz z\u0142oto, ale zap\u0142acisz za to ogromnym wysi\u0142kiem&#8221; &#8211; m\u00f3wi Luis Fernandez z Center for Amazonian Scientific Innovation. Nowa droga znios\u0142a t\u0119 barier\u0119.<\/p>\n<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-small list--article-list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-small \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/przyroda\/zwierzeta\/news-gigantyczny-niedzwiedz-wazyl-ponad-tone-zyl-w-nietypowym-mie,nId,22463784\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Gigantyczny nied\u017awied\u017a wa\u017cy\u0142 ponad ton\u0119. \u017by\u0142 w nietypowym miejscu<\/a><\/li>\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/wiadomosci\/swiat\/news-przecierali-oczy-ze-zdumienia-najwieksza-parada-dawnych-zwie,nId,22463617\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Przecierali oczy ze zdumienia. Najwi\u0119ksza parada dawnych zwierz\u0105t<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wraz z budow\u0105 trasy przysz\u0142a te\u017c fala migrant\u00f3w z ubogich andyjskich spo\u0142eczno\u015bci, skuszonych rosn\u0105cymi od 2008 r. cenami z\u0142ota. Fernandez podkre\u015bla, \u017ce\u00a0to w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie \u0142atwego dost\u0119pu i wysokich zysk\u00f3w sprawi\u0142o, \u017ce region przeszed\u0142 demograficzn\u0105 i gospodarcz\u0105 rewolucj\u0119: &#8222;To by\u0142a idealna burza&#8221;.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Skutki wida\u0107 dzi\u015b w La Pampa, rozleg\u0142ej, ja\u0142owej przestrzeni, gdzie jeszcze niedawno r\u00f3s\u0142 g\u0119sty las. Gdy poszukiwacze z\u0142ota ruszyli dalej, na miejscu tropikalnej puszczy zosta\u0142y tylko \u017c\u00f3\u0142tawobr\u0105zowe ka\u0142u\u017ce, zdegradowane gleby i obumar\u0142e pnie. Peruwia\u0144scy badacze przypisuj\u0105 nielegalnemu g\u00f3rnictwu utrat\u0119 oko\u0142o 350 tys. akr\u00f3w lasu tylko w Madre de Dios.<\/p>\n<p>Dalsza spirala degradacji<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Zniszczenia nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na wylesieniu. Po wyczerpaniu z\u0142\u00f3\u017c w rzekach g\u00f3rnicy ruszyli w g\u0142\u0105b lasu, wycinaj\u0105c kolejne fragmenty, co doprowadzi\u0142o do fragmentacji ekosystemu, zmian w poziomie w\u00f3d i zwi\u0119kszonej podatno\u015bci lasu na po\u017cary. &#8222;Gdy zmienia si\u0119 woda gruntowa, wielkie, stare drzewa zaczynaj\u0105 wysycha\u0107. A kiedy w ko\u0144cu pojawia si\u0119 ogie\u0144, pali si\u0119 o wiele intensywniej&#8221; &#8211; wyja\u015bnia Fernandez.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Amazonia, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c poch\u0142ania ogromne ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla, mo\u017ce &#8211; ostrzegaj\u0105 naukowcy &#8211; zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do punktu krytycznego, po kt\u00f3rego przekroczeniu stanie si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em emisji, a nie magazynem w\u0119gla. A w najczarniejszym scenariuszu ogromny las mo\u017ce przeobrazi\u0107 si\u0119 w such\u0105 sawann\u0119.<\/p>\n<p>Dlaczego drogi niszcz\u0105 lasy<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Naukowcy od lat dokumentuj\u0105, jak infrastruktura przekszta\u0142ca Amazoni\u0119. Wed\u0142ug Meg Symington z WWF &#8222;95 proc. wylesiania ma miejsce w odleg\u0142o\u015bci do pi\u0119ciu i p\u00f3\u0142 kilometra od drogi albo jednego kilometra od rzeki&#8221;. Drogi otwieraj\u0105 przestrze\u0144 dla g\u00f3rnictwa, wyr\u0119bu, pastwisk i plantacji, czyli g\u0142\u00f3wnych si\u0142 nap\u0119dowych wylesiania w Ameryce Po\u0142udniowej.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;Droga zawsze jest \u015bmierci\u0105 lasu deszczowego, i to potwierdza ka\u017cdy znany przypadek&#8221; &#8211; m\u00f3wi biolog Geoff Gallice.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Problem pot\u0119guje jako\u015b\u0107 samej Interoceanic Highway. Zbudowano j\u0105 niestarannie, na niestabilnych glebach, kt\u00f3re osuwaj\u0105 si\u0119 podczas deszcz\u00f3w. Ci\u0119\u017ckie, wy\u0142adowane po brzegi ci\u0119\u017car\u00f3wki przewo\u017c\u0105ce soj\u0119 nie s\u0105 w stanie bezpiecznie pokona\u0107 ciasnych serpentyn. W efekcie droga nie spe\u0142nia swojej pierwotnej funkcji handlowej, za to doskonale s\u0142u\u017cy nielegalnym wydobywcom.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Wylesianie amazo\u0144skiego lasu deszczowego\" title=\"Wylesianie amazo\u0144skiego lasu deszczowego\" width=\"1500\" height=\"2275\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/000B193OPCL084YH-C125-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Wylesianie amazo\u0144skiego lasu deszczowegoAFP<\/p>\n<p>Fala inwestycji i jeszcze wi\u0119ksze zagro\u017cenie<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Interoceanic Highway jest dzi\u015b tak\u017ce ostrze\u017ceniem przed tym, co mo\u017ce przynie\u015b\u0107 kolejna fala projekt\u00f3w infrastrukturalnych. Nowo otwarty megaport Chancay na wybrze\u017cu Peru &#8211; najwi\u0119ksza chi\u0144ska inwestycja portowa w Ameryce Po\u0142udniowej &#8211; jest punktem wyj\u015bcia dla plan\u00f3w budowy kolejnych tras przez Amazoni\u0119.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;Port dzia\u0142a jak magnes. Znajd\u0105 sposoby, \u017ceby sprawniej pokona\u0107 Andy i pod\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do Chancay&#8221; &#8211; przewiduje Fernandez.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Rz\u0105dy Peru i Brazylii zapowiedzia\u0142y analiz\u0119 nowej linii kolejowej \u0142\u0105cz\u0105cej wybrze\u017ce Atlantyku z Pacyfikiem. Jedna z potencjalnych tras pokrywa\u0142aby si\u0119 z odcinkiem, gdzie planuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c now\u0105 drog\u0119 przez jedne z najbardziej dziewiczych obszar\u00f3w Amazonii, w tym parki narodowe zamieszkane przez 10 plemion, w tym grupy \u017cyj\u0105ce w dobrowolnej izolacji.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Badania pokazuj\u0105, \u017ce ka\u017cdy kilometr g\u0142\u00f3wnej drogi w d\u017cungli generuje oko\u0142o 50 kilometr\u00f3w dr\u00f3g drugorz\u0119dnych, a te powoduj\u0105 ponad 300 razy wi\u0119ksz\u0105 degradacj\u0119 lasu ni\u017c sama droga g\u0142\u00f3wna.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym przechowywanie w\u0119gla jest absolutnie niezb\u0119dne do stabilno\u015bci klimatu, zwi\u0119kszanie osi degradacji lasu to ogromny b\u0142\u0105d&#8221; &#8211; podkre\u015bla David Salisbury z University of Richmond.<\/p>\n<p>S\u0142abe instytucje, wielkie interesy<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W krajach takich jak Peru ogromne inwestycje infrastrukturalne cz\u0119sto trafiaj\u0105 na niewielki op\u00f3r instytucjonalny. &#8222;Mamy mn\u00f3stwo przepis\u00f3w ochronnych, ale praktycznie nikt ich nie egzekwuje&#8221; &#8211; m\u00f3wi Wendy Ancieta z Peruvian Society for Environmental Law.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Lasy deszczowe w Amazonii s\u0105 w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwie\" title=\"Lasy deszczowe w Amazonii s\u0105 w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwie\" width=\"815\" height=\"553\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/000IMHBWDOBJP24F-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Lasy deszczowe w Amazonii s\u0105 w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwieCARL DE SOUZAAFP<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Proces oceny oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko przy budowie Interoceanic Highway by\u0142 obarczony licznymi nieprawid\u0142owo\u015bciami. Podobnie by\u0142o z megaportem Chancay, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do masowych protest\u00f3w, i wed\u0142ug mieszka\u0144c\u00f3w, do zastraszania lider\u00f3w lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;Zawsze bagatelizujemy skutki \u015brodowiskowe i spo\u0142eczne, a przeceniamy korzy\u015bci ekonomiczne&#8221; &#8211; m\u00f3wi C\u00e9sar Gamboa z organizacji Derecho, Ambiente y Recursos Naturales.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Interoceanic Highway mia\u0142a by\u0107 symbolem rozwoju. Dzi\u015b uchodzi za modelowy przyk\u0142ad tego, jak \u017ale zaplanowana i s\u0142abo nadzorowana infrastruktura mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 lawin\u0119 skutk\u00f3w ubocznych: przest\u0119pczo\u015b\u0107, zniszczenie ekosystem\u00f3w, konflikty spo\u0142eczne i przyspieszenie zmian klimatycznych.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">To nie tylko historia jednej drogi. To ostrze\u017cenie przed przysz\u0142o\u015bci\u0105 Amazonii, i planami, kt\u00f3re mog\u0105 wprowadzi\u0107 w ten las jeszcze wi\u0119cej betonu, ci\u0119\u017car\u00f3wek i koparek.<\/p>\n<p>Nietypowa hodowla w Polsce. Produkuj\u0105&#8230; krewetkiCzysta Polska<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1767018369_582_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Budowa Interoceanic Highway zamiast impulsu dla handlu sta\u0142a si\u0119 katalizatorem wylesiania i rozwoju przest\u0119pczo\u015bci w Amazonii. Droga umo\u017cliwi\u0142a&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":177929,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-177928","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115808344837279922","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=177928"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177928\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/177929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=177928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=177928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=177928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}