{"id":178569,"date":"2025-12-30T17:54:10","date_gmt":"2025-12-30T17:54:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/178569\/"},"modified":"2025-12-30T17:54:10","modified_gmt":"2025-12-30T17:54:10","slug":"przelomowy-moment-dla-ue-kraj-sympatyzujacy-z-rosja-przyjmuje-euro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/178569\/","title":{"rendered":"Prze\u0142omowy moment dla UE. Kraj sympatyzuj\u0105cy z Rosj\u0105 przyjmuje euro"},"content":{"rendered":"

Trudno o gorszy moment na przyj\u0119cie euro \u2014 11 grudnia rz\u0105d Bu\u0142garii, po masowych protestach<\/a>, poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Demonstranci zarzucali mu korupcj\u0119 oraz wyrazili sw\u00f3j sprzeciw wobec projektu bud\u017cetu na 2026 r., kt\u00f3ry przewidywa\u0142 znaczny wzrost wysoko\u015bci podatk\u00f3w i sk\u0142adek na ubezpieczenie spo\u0142eczne. W\u0142adze uzasadni\u0142y te \u015brodki m.in. wprowadzeniem euro i europejskimi przepisami dotycz\u0105cymi zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie w takich okoliczno\u015bciach 1 stycznia 2026 r. kraj ten przyst\u0105pi do strefy euro \u2014 bez rz\u0105du i bud\u017cetu. I bez zdecydowanego poparcia spo\u0142ecznego \u2014 w ostatnich sonda\u017cach prawie po\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwa opowiedzia\u0142a si\u0119 przeciwko temu posuni\u0119ciu. Nie ma ju\u017c jednak odwrotu \u2014 przygotowania zosta\u0142y zako\u0144czone, a bu\u0142garskie monety euro, kt\u00f3re wkr\u00f3tce trafi\u0105 do obiegu, zosta\u0142y ju\u017c dawno wybite. I dobrze odzwierciedlaj\u0105 one podzia\u0142 w bu\u0142garskim spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n

Kurs wymiany dotychczasowej waluty Bu\u0142garii, lewa, na euro wyniesie 1,95583 lewa za euro \u2014 dok\u0142adnie tyle ile wynosi\u0142 kiedy\u015b kurs wymiany marki niemieckiej. Nie jest to przypadek \u2014 w latach 90. XX w. Bu\u0142garia powi\u0105za\u0142a swoj\u0105 walut\u0119 z mark\u0105 niemieck\u0105. Nast\u0105pi\u0142o to po okresie wysokiej inflacji \u2014 aby przywr\u00f3ci\u0107 i utrwali\u0107 stabilno\u015b\u0107 monetarn\u0105, w\u0142adze tego kraju podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o sta\u0142ym powi\u0105zaniu waluty swojej z niemieck\u0105. Po wprowadzeniu w Niemczech euro powi\u0105zanie to przeniesiono na t\u0119 walut\u0119 i utrzymuje si\u0119 ono do dzi\u015b.<\/p>\n

Bu\u0142garia prowadzi\u0142a rozwa\u017cn\u0105 i oszcz\u0119dn\u0105 polityk\u0119 fiskaln\u0105, w efekcie czego jej zad\u0142u\u017cenie wynosi obecnie zaledwie 25 proc. PKB. Jest tym samym jednym z niewielu kraj\u00f3w UE, kt\u00f3re pozostaj\u0105 poni\u017cej oficjalnie dozwolonego maksimum 60 proc. \u2014 nawet Niemcy przekroczy\u0142y ju\u017c t\u0119 granic\u0119. Nie bez powodu Bu\u0142garzy s\u0105 tradycyjnie uwa\u017cani za „Prusak\u00f3w Ba\u0142kan\u00f3w”.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w innych obszarach polityki gospodarczej Bu\u0142garia odnios\u0142a ostatnio spory sukces \u2014 mimo \u017ce pod wzgl\u0119dem dochodu na mieszka\u0144ca kraj ten nadal znajduje si\u0119 na ko\u0144cu rankingu UE. W tym roku jej gospodarka wzros\u0142a o ok. 3 proc. a bezrobocie spad\u0142o poni\u017cej 4 proc. Dzi\u0119ki temu Bu\u0142garia mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nawet kotwic\u0105 stabilno\u015bci dla euro.<\/p>\n

Szansa czy zagro\u017cenie?<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce przyj\u0119cie euro mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 w kraju poparcie dla UE. Europejski Bank Centralny powo\u0142uje si\u0119 na badania, wed\u0142ug kt\u00f3rych w przesz\u0142o\u015bci sprzeciw wobec euro<\/a> zazwyczaj znacznie s\u0142ab\u0142 po jego wprowadzeniu \u2014 tak by\u0142o na przyk\u0142ad w Niemczech, S\u0142owenii, na Cyprze, Malcie i w Chorwacji. Wielu ekonomist\u00f3w spodziewa si\u0119 wreszcie, \u017ce unijna waluta nada dodatkowego impulsu bu\u0142garskiej gospodarce. Agencje ratingowe ju\u017c podnios\u0142y dla niej swoje oceny.<\/p>\n

Z drugiej jednak strony przyst\u0105pienie Bu\u0142garii do strefy euro mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dla niej nowym czynnikiem destabilizuj\u0105cym. Sprzeciw wobec euro wynika bowiem nie tylko z obaw przed wzrostem cen, jak to cz\u0119sto mia\u0142o miejsce w innych krajach. W Bu\u0142garii dochodzi do tego powszechna niech\u0119\u0107 do zwi\u0105zk\u00f3w z Zachodem i preferowanie partnerstwa z Rosj\u0105. Wida\u0107 to w sytuacji politycznej Bu\u0142garii \u2014 na jej czele stoi obecnie przyjazny Rosji prezydent Rumen Radew,<\/a> ale przed nim ster rz\u0105d\u00f3w dzier\u017cy\u0142y proeuropejskie partie.<\/p>\n

Ta rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy powi\u0105zaniami ze Wschodem i Zachodem, mi\u0119dzy Rosj\u0105 a UE, mi\u0119dzy tradycj\u0105 prawos\u0142awn\u0105 a zachodni\u0105 nowoczesno\u015bci\u0105 znajduje r\u00f3wnie\u017c odzwierciedlenie w monetach euro.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Ich awersy wygl\u0105daj\u0105 oczywi\u015bcie tak samo jak wszystkie inne. Rewersy zosta\u0142y jednak zaprojektowane przez Bu\u0142gari\u0119, tak jak mia\u0142o to miejsce w przypadku wszystkich pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w strefy euro. W odr\u00f3\u017cnieniu od nich j\u0119zyk tego kraju \u2014 podobnie jak rosyjski \u2014 zapisywany jest cyrylic\u0105. Dlatego te\u017c napisy na rewersach nowych monet s\u0105 r\u00f3wnie\u017c napisane tym alfabetem. Widnieje tam napis „\u0411\u042a\u041b\u0413\u0410\u0420\u0418\u042f” (B\u016dlgarija), czyli nazwa kraju w j\u0119zyku bu\u0142garskim.<\/p>\n

Dodatkowo pojawia si\u0119 cecha szczeg\u00f3lna, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna znale\u017a\u0107 tylko na monetach greckich. Tylko kraje, kt\u00f3rych j\u0119zyk nie jest zapisywany alfabetem \u0142aci\u0144skim, mog\u0105 umieszcza\u0107 nazw\u0119 waluty w swoim w\u0142asnym j\u0119zyku. Dlatego na rewersach bu\u0142garskich monet euro widnieje napis „\u0415\u0412\u0420\u041e” (euro). Napis ten znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na banknotach euro.<\/p>\n

Na monecie o nominale jednego centa widnieje natomiast napis „\u0421\u0422\u041e\u0422\u0418\u041d\u041a\u0410” (stotinka). Ta ostatnia nazwa by\u0142a r\u00f3wnie\u017c u\u017cywana w odniesieniu do mniejszych monet dotychczasowej bu\u0142garskiej waluty lewa. S\u0142owo to pochodzi od „sto”, wi\u0119c stotinka jest po prostu jedn\u0105 setn\u0105. Liczba mnoga, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 na monetach o nominale od dw\u00f3ch cent\u00f3w, to „\u0421\u0422\u041e\u0422\u0418\u041d\u041a\u0418” (stotinki).<\/p>\n

\"Wiceprezes<\/p>\n

Wiceprezes Europejskiego Banku Centralnego Luis de Guindos, komisarz UE Valdis Dombrovskis, wicepremier i minister finans\u00f3w Bu\u0142garii Temenu\u017cka Petkowa, minister gospodarki Danii Stephanie Lose i przewodnicz\u0105cy Eurogrupy Paschal Donohoe podczas ceremonii podpisania umowy \u015bwi\u0119tuj\u0105cej ostatnie etapy przyst\u0105pienia Bu\u0142garii do strefy euro, Bruksela, 8 lipca 2025 r.Anadolu \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n

Na kraw\u0119dzi monety o nominale dw\u00f3ch euro znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c napis „\u0411\u041e\u0416\u0415 \u041f\u0410\u0417\u0418 \u0411\u042a\u041b\u0413\u0410\u0420\u0418\u042f” (bozhe pazi B\u016dlgarija), co w j\u0119zyku polskim oznacza: Bo\u017ce, chro\u0144 Bu\u0142gari\u0119. Has\u0142o to jest u\u017cywane w tym kraju od wiek\u00f3w jako symbol jedno\u015bci narodowej i \u015bwiadczy o g\u0142\u0119bokim zakorzenieniu wiary prawos\u0142awnej w tym kraju. Kontrastuje to szczeg\u00f3lnie z napisem na niemieckich monetach o nominale dw\u00f3ch euro: „Jedno\u015b\u0107, prawo i wolno\u015b\u0107”. Tutaj wezwanie do Boga, tam g\u0142\u0119boko \u015bwieckie wyra\u017cenie pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n

Na tej monecie przedstawiony jest r\u00f3wnie\u017c Paisjusz Chilendarski (1722\u20131772), bu\u0142garski mnich, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci bu\u0142garskiego odrodzenia narodowego w XVIII w. Jego „S\u0142owianobu\u0142garska historia” (Historia s\u0142owia\u0144sko-bu\u0142garska), pierwsze dzie\u0142o bu\u0142garskiej historiografii, uwa\u017cane jest za punkt wyj\u015bcia do ponownego odkrycia bu\u0142garskiej to\u017csamo\u015bci i \u015bwiadomo\u015bci narodowej. Wyr\u00f3s\u0142 z niego ruch narodowy, kt\u00f3ry ostatecznie zatriumfowa\u0142 w 1878 r.<\/p>\n

Wtedy to zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna rosyjsko-osma\u0144ska, w kt\u00f3rej Rosja przedstawi\u0142a si\u0119 jako obro\u0144ca chrze\u015bcijan na Ba\u0142kanach i zaj\u0119\u0142a terytorium dzisiejszej Bu\u0142garii \u2014 lub, jak to postrzegaj\u0105 Bu\u0142garzy, wyzwoli\u0142a je spod 500-letnich rz\u0105d\u00f3w osma\u0144skich. To w\u0142a\u015bnie na tym opiera si\u0119 do dzi\u015b szczeg\u00f3lna wi\u0119\u017a tego kraju z Rosj\u0105.<\/p>\n

Pomost na Wsch\u00f3d?<\/p>\n

Moneta o nominale 1 euro przedstawia Jana Rilskiego (876\u2013946), najwa\u017cniejszego \u015bwi\u0119tego bu\u0142garskiego Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego i za\u0142o\u017cyciela Monasteru Rylskiego. Jest on r\u00f3wnie\u017c czczony jako patron Bu\u0142gar\u00f3w. Jego wizerunek z krzy\u017cem i zwojem ponownie odnosi si\u0119 do g\u0142\u0119boko zakorzenionej roli wiary prawos\u0142awnej w kulturze narodowej i podkre\u015bla religijn\u0105 i historyczn\u0105 specyfik\u0119 Bu\u0142garii. W zale\u017cno\u015bci od punktu widzenia albo oddziela to Bu\u0142gari\u0119 od Europy Zachodniej, albo stanowi dla niej pomost na Wsch\u00f3d.<\/p>\n

Wszystkie monety o nomina\u0142ach od 1 do 50 cent\u00f3w przedstawiaj\u0105 tzw. je\u017ad\u017aca z Madary<\/a>, p\u0142askorze\u017ab\u0119 skaln\u0105 z VII lub pocz\u0105tku VIII w. wpisan\u0105 na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Znajduje si\u0119 ona na p\u0142askowy\u017cu skalnym Madara w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Bu\u0142garii. Przedstawia ona je\u017ad\u017aca z lwem u jego st\u00f3p, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bnie zabi\u0142.<\/p>\n

\"Uczestnicy<\/p>\n

Uczestnicy protestu przeciwko przyj\u0119ciu euro, Sofia, 3 listopada 2025 r.NurPhoto \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n

Motyw ten nale\u017cy do najbardziej charakterystycznych symboli narodowych Bu\u0142garii i jest postrzegany w tym kraju jako symbol powstania pierwszego pa\u0144stwa oraz ci\u0105g\u0142o\u015bci jego historii. A ta zawsze by\u0142a rozdarta mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem.<\/p>\n

Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 ta przejawia si\u0119 zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c w tym, \u017ce wz\u00f3r bu\u0142garskich monet euro jest praktycznie identyczny z dotychczasowymi monetami lewa i stotinki. Portrety s\u0105 takie same. Dla obywateli kraju nie oznacza to wi\u0119c \u017cadnej wi\u0119kszej zmiany, przynajmniej pod wzgl\u0119dem wizualnym. Jak przyjm\u0105 dalsze zmiany i jakie b\u0119d\u0105 ich skutki polityczne? To oka\u017ce si\u0119 w najbli\u017cszych tygodniach i miesi\u0105cach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Trudno o gorszy moment na przyj\u0119cie euro \u2014 11 grudnia rz\u0105d Bu\u0142garii, po masowych protestach, poda\u0142 si\u0119 do…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":178570,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,305,9311,27,34,35,28,31,48,25,46,40,41,87,47,80,29,30,26,82,83,84,10014],"class_list":{"0":"post-178569","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-bulgaria","12":"tag-euro_waluta","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-rosja","24":"tag-screening_general","25":"tag-swiat","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews","32":"tag-zachod"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115809803555629525","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178569","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=178569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178569\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/178570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=178569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=178569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=178569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}