Huk petard, b\u0142yski \u015bwiat\u0142a i nag\u0142e eksplozje d\u017awi\u0119k\u00f3w wywo\u0142uj\u0105 u zwierz\u0105t skrajny stres. Serce zaczyna bi\u0107 gwa\u0142townie, organizm reaguje jak w obliczu \u015bmiertelnego zagro\u017cenia. Zwierz\u0119ta uciekaj\u0105 w panice, porzucaj\u0105 swoje schronienia, gubi\u0105 orientacj\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich nie potrafi odnale\u017a\u0107 porzuconych siedlisk.<\/p>\n
[REKLAMA]<\/p>\n
Dla niekt\u00f3rych sylwester ko\u0144czy si\u0119 \u015bmierci\u0105 \u2014 w wyniku wypadk\u00f3w, kolizji lub skrajnego wyczerpania. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne jest wybudzanie zwierz\u0105t ze snu zimowego. G\u0142o\u015bnym przyk\u0142adem by\u0142 przypadek nied\u017awiedzia z Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego, kt\u00f3ry po wybudzeniu w 2018 r. nie prze\u017cy\u0142 zimy.<\/p>\n
Stres wywo\u0142any fajerwerkami to nie tylko chwilowy l\u0119k. To tak\u017ce d\u0142ugofalowe skutki: zaburzenia zachowania, spadek odporno\u015bci, problemy z rozrodem i konieczno\u015b\u0107 zmiany siedlisk.<\/p>\n
Ptaki w panice. „To jak ucieczka przed drapie\u017cnikiem” <\/p>\n
Najsilniej na fajerwerki reaguj\u0105 ptaki. Badania prowadzone w Holandii pokazuj\u0105, \u017ce w noc sylwestrow\u0105 liczba ptak\u00f3w w powietrzu wzrasta nawet tysi\u0105ckrotnie w por\u00f3wnaniu z typow\u0105 noc\u0105. Reakcja nast\u0119puje niemal natychmiast po pierwszych wybuchach i trwa nawet 45 minut.<\/p>\n
Ptaki w panice wznosz\u0105 si\u0119 znacznie wy\u017cej ni\u017c zwykle \u2014 nie dlatego, \u017ce migruj\u0105, ale dlatego, \u017ce uciekaj\u0105. Naukowcy por\u00f3wnuj\u0105 t\u0119 reakcj\u0119 do ucieczki przed drapie\u017cnikiem. Zaburzenia s\u0105 odczuwalne nawet w promieniu 10 kilometr\u00f3w od miejsca wystrza\u0142\u00f3w, co oznacza, \u017ce w sylwestrow\u0105 noc praktycznie nie ma bezpiecznych ostoi.<\/p>\n
Najsilniej reaguj\u0105 du\u017ce ptaki, takie jak g\u0119si, kaczki czy mewy. Dla nich gwa\u0142towny nocny lot oznacza ogromny wydatek energetyczny w \u015brodku zimy, kiedy ka\u017cdy zapas energii decyduje o przetrwaniu.<\/p>\n
Skutki bywaj\u0105 tragiczne. Od 2020 r. Fundacja Szklane Pu\u0142apki prowadzi liczenie martwych ptak\u00f3w po sylwestrowej nocy. Tylko 1 stycznia 2024 r. znaleziono 80 martwych osobnik\u00f3w.<\/p>\n
Cierpi\u0105 tak\u017ce zwierz\u0119ta domowe <\/p>\n
Sylwester to koszmar r\u00f3wnie\u017c dla zwierz\u0105t \u017cyj\u0105cych z lud\u017ami. Psy w panice uciekaj\u0105 z dom\u00f3w i ogrod\u00f3w, cz\u0119sto bez szans na odnalezienie. W\u0142a\u015bciciele zmuszeni s\u0105 podawa\u0107 leki uspokajaj\u0105ce, a i tak wielu zwierz\u0105t nie udaje si\u0119 ochroni\u0107 przed stresem.<\/p>\n
Traum\u0119 prze\u017cywaj\u0105 te\u017c zwierz\u0119ta w schroniskach, azylach, o\u015brodkach rehabilitacji i ogrodach zoologicznych.<\/p>\n
Toksyczne \u015bwi\u0119towanie <\/p>\n
Fajerwerki to nie tylko ha\u0142as. To tak\u017ce realne zanieczyszczenie \u015brodowiska. Podczas ich odpalania do powietrza trafiaj\u0105 metale ci\u0119\u017ckie i toksyczne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej osiadaj\u0105 w glebie i wodzie.<\/p>\n
Pozosta\u0142o\u015bci po petardach mog\u0105 nawet przez wiele dni zalega\u0107 na trawnikach i chodnikach, stanowi\u0105c zagro\u017cenie dla ludzi i zwierz\u0105t. Tylko w Warszawie po sylwestrze 2024 zebrano ponad ton\u0119 odpad\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie butelek po napojach oraz pozosta\u0142o\u015bci po fajerwerkach).<\/p>\n
Mniej fajerwerk\u00f3w to mniej \u015bmieci, mniej emisji i mniejsze koszty sprz\u0105tania.<\/p>\n
Niebezpieczne tak\u017ce dla ludzi <\/p>\n
Sylwestrowe wybuchy s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em stresu r\u00f3wnie\u017c dla ludzi \u2014 szczeg\u00f3lnie dzieci, senior\u00f3w oraz os\u00f3b w spektrum autyzmu czy cierpi\u0105cych na PTSD.<\/p>\n
Co roku dochodzi do poparze\u0144, uraz\u00f3w oczu, uszkodze\u0144 s\u0142uchu i amputacji palc\u00f3w. W sylwestra 2024 r. w Holandii w wyniku u\u017cycia fajerwerk\u00f3w zgin\u0119\u0142y dwie osoby, a ponad tysi\u0105c wymaga\u0142o natychmiastowej pomocy medycznej.<\/p>\n
Holandia m\u00f3wi „do\u015b\u0107”. A Polska? <\/p>\n
Holandia zdecydowa\u0142a si\u0119 na radykalny krok. Sylwester 2025 b\u0119dzie tam ostatnim, w kt\u00f3rym legalnie b\u0119dzie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 fajerwerk\u00f3w. Od 2026 r. zacznie obowi\u0105zywa\u0107 ca\u0142kowity zakaz \u2014 w trosce o bezpiecze\u0144stwo ludzi i dobrostan zwierz\u0105t.<\/p>\n
W Polsce r\u00f3wnie\u017c zachodz\u0105 zmiany. Coraz wi\u0119cej miast wprowadza ograniczenia lub rezygnuje z miejskich pokaz\u00f3w. Najdalej poszed\u0142 Krak\u00f3w, gdzie obowi\u0105zuje ca\u0142kowity zakaz u\u017cywania fajerwerk\u00f3w. Ograniczenia wprowadzi\u0142y tak\u017ce m.in. Warszawa, \u0141\u00f3d\u017a, Katowice, Wroc\u0142aw, Zakopane i Rabka-Zdr\u00f3j.<\/p>\n
Czy prawo wreszcie si\u0119 zmieni? <\/p>\n
Jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu projekt ustawy ograniczaj\u0105cej u\u017cycie fajerwerk\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142a pos\u0142anka KO Katarzyna Piekarska. Zak\u0142ada\u0142 on zakaz u\u017cywania materia\u0142\u00f3w pirotechnicznych klasy F3 i ni\u017cszych, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wyj\u0105tk\u00f3w ustalanych przez samorz\u0105dy. Projekt nigdy nie trafi\u0142 jednak pod obrady.<\/p>\n
Po zmianie w\u0142adzy podobn\u0105 inicjatyw\u0119 przedstawi\u0142a pos\u0142anka Daria Gosek-Popio\u0142ek. Projekt Lewicy porz\u0105dkuje chaos prawny i daje samorz\u0105dom jasne prawo do wprowadzania zakaz\u00f3w, kt\u00f3re dzi\u015b cz\u0119sto s\u0105 podwa\u017cane przez s\u0105dy.<\/p>\n
Sejmowa Komisja Nadzwyczajna ds. Ochrony Zwierz\u0105t mia\u0142a zaj\u0105\u0107 si\u0119 tymi poselskimi projektami w grudniu w ramach pierwszego czytania, jednak prace s\u0105 op\u00f3\u017anione ze wzgl\u0119du na weto prezydenta do tzw. ustawy \u0142a\u0144cuchowej.<\/p>\n
Do Sejmu trafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c projekt obywatelski zak\u0142adaj\u0105cy ca\u0142kowity zakaz sprzeda\u017cy i u\u017cywania fajerwerk\u00f3w w Polsce.<\/p>\n
\u2014 Szansa na zmian\u0119 prawa w 2026 r. jest du\u017ca. Lata apelowania o niestrzelanie w sylwestra przynosi skutek i spo\u0142ecze\u0144stwo jest gotowe na zmian\u0119. Biznes fajerwerkowy trzyma si\u0119 jednak mocno, co roku Polacy puszczaj\u0105 z dymem nawet p\u00f3\u0142 miliarda z\u0142otych. Dop\u00f3ki nie nast\u0105pi\u0105 zmiany systemowe, to od ka\u017cdego z nas zale\u017cy, jak b\u0119dziemy \u015bwi\u0119towa\u0107 i jak\u0105 cen\u0119 zap\u0142ac\u0105 za to zwierz\u0119ta \u2014 m\u00f3wi Rados\u0142aw \u015alusarczyk z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot. <\/p>\n
Apel naukowc\u00f3w <\/p>\n
Przed skutkami, kt\u00f3rych nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107, ostrzegaj\u0105 tak\u017ce naukowcy. Pa\u0144stwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) apeluje o rezygnacj\u0119 z fajerwerk\u00f3w, wskazuj\u0105c na szkody \u015brodowiskowe, cierpienie zwierz\u0105t oraz koszty spo\u0142eczne.<\/p>\n
„Ograniczenie u\u017cycia fajerwerk\u00f3w to mniej po\u017car\u00f3w, mniej rannych i mniej cierpienia ludzi oraz zwierz\u0105t” \u2014 podkre\u015blaj\u0105 naukowcy. „\u015awi\u0119tujmy rado\u015bnie, ale pozw\u00f3lmy przyrodzie trwa\u0107 w spokoju”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Huk petard, b\u0142yski \u015bwiat\u0142a i nag\u0142e eksplozje d\u017awi\u0119k\u00f3w wywo\u0142uj\u0105 u zwierz\u0105t skrajny stres. Serce zaczyna bi\u0107 gwa\u0142townie, organizm…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":181052,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,30356,36,37,27,6821,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,591,29,30,50,26],"class_list":{"0":"post-181051","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dzikie_zycie","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-job","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-new_header","20":"tag-news","21":"tag-onet3","22":"tag-onet3d","23":"tag-onet3d_2i","24":"tag-phx","25":"tag-pl","26":"tag-poland","27":"tag-polish","28":"tag-polska","29":"tag-polski","30":"tag-screening_general","31":"tag-srodowisko","32":"tag-top-stories","33":"tag-topstories","34":"tag-v2021","35":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115817974502744578","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=181051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181051\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/181052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=181051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=181051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=181051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}