\n Na prze\u0142omie starego i nowego roku warto spojrze\u0107 w niebo. To w\u0142a\u015bnie wtedy swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 rozpoczynaj\u0105 Kwadrantydy \u2013 jeden z najbardziej widowiskowych roj\u00f3w meteor\u00f3w widocznych z terenu Polski. Ich maksimum przypada na pocz\u0105tek stycznia.\n <\/p>\n
\t\tKiedy i gdzie patrze\u0107 w niebo?<\/p>\n
Aktywno\u015b\u0107 Kwadrantyd\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 28 grudnia i potrwa do 12 stycznia. Kulminacja zjawiska przewidywana jest na 3 stycznia oko\u0142o godziny 16.00 czasu polskiego. Oznacza to, \u017ce najlepsze warunki obserwacyjne przypadn\u0105 na noc z 3 na 4 stycznia oraz wczesne godziny poranne.<\/p>\n
Radiant roju \u2013 czyli punkt, z kt\u00f3rego pozornie \u201ewylatuj\u0105\u201d meteory \u2013 znajduje si\u0119 nisko nad p\u00f3\u0142nocno-wschodnim horyzontem. Warto wi\u0119c wybra\u0107 miejsce z dobr\u0105 widoczno\u015bci\u0105 tej cz\u0119\u015bci nieba, z dala od miejskich \u015bwiate\u0142.<\/p>\n
R\u00f3j z nieistniej\u0105cego gwiazdozbioru<\/p>\n
Kwadrantydy znane s\u0105 astronomom od 1835 roku. Ich nazwa pochodzi od dawnego gwiazdozbioru Kwadrantu \u015aciennego, kt\u00f3ry nie figuruje ju\u017c we wsp\u00f3\u0142czesnym podziale nieba. Obecnie radiant roju lokalizuje si\u0119 na styku gwiazdozbior\u00f3w Wolarza, Herkulesa i Smoka.<\/p>\n
To jeden z nielicznych roj\u00f3w meteor\u00f3w, kt\u00f3rych nazwa nawi\u0105zuje do historycznej, a nie wsp\u00f3\u0142czesnej mapy nieba.<\/p>\n
Tajemnicze pochodzenie Kwadrantyd\u00f3w<\/p>\n
Pochodzenie roju do dzi\u015b budzi zainteresowanie naukowc\u00f3w. W 1979 roku pojawi\u0142a si\u0119 hipoteza, \u017ce jego \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142a kometa C\/1490 Y1, obserwowana w Chinach i Korei na prze\u0142omie XV wieku. W 2003 roku odkryto natomiast obiekt 2003 EH1 \u2013 nieaktywn\u0105 komet\u0119, kt\u00f3rej orbita idealnie pasuje do strumienia Kwadrantyd\u00f3w.<\/p>\n
Astronomowie rozwa\u017caj\u0105 dwie mo\u017cliwo\u015bci: albo 2003 EH1 jest dawn\u0105 komet\u0105 C\/1490 Y1, albo oba obiekty powsta\u0142y w wyniku rozpadu lub zderzenia oko\u0142o 1490 roku. Materia pozosta\u0142a po tym zdarzeniu mog\u0142a utworzy\u0107 obserwowany dzi\u015b r\u00f3j meteor\u00f3w.<\/p>\n
\u201eDeszcz kamieni\u201d sprzed ponad 500 lat<\/p>\n
Z rokiem 1490 wi\u0105\u017ce si\u0119 jeszcze jedna, niezwykle tajemnicza relacja. W kronikach chi\u0144skich opisano w\u00f3wczas zdarzenie nad miastem Qingyang, okre\u015blane jako \u201edeszcz kamieni\u201d. Wed\u0142ug przekaz\u00f3w wi\u0119ksze od\u0142amki mia\u0142y wa\u017cy\u0107 oko\u0142o 1,5 kilograma, mniejsze \u2013 oko\u0142o kilograma. Wspomina si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o ogromnej liczbie ofiar, si\u0119gaj\u0105cej nawet 10 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n
Nie wiadomo, czy by\u0142o to wej\u015bcie du\u017cego obiektu kosmicznego w atmosfer\u0119 Ziemi, ani czy zdarzenie mia\u0142o jakikolwiek zwi\u0105zek z komet\u0105 C\/1490 Y1. Dla wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy pozostaje to jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zagadek w historii obserwacji kosmicznych.<\/p>\n
Czym s\u0105 \u201espadaj\u0105ce gwiazdy\u201d?<\/p>\n
Cho\u0107 potocznie m\u00f3wi si\u0119 o spadaj\u0105cych gwiazdach, w rzeczywisto\u015bci s\u0105 to drobiny skalne z kosmosu, kt\u00f3re wpadaj\u0105c w ziemsk\u0105 atmosfer\u0119, spalaj\u0105 si\u0119 i tworz\u0105 jasne smugi na niebie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ca\u0142kowicie ulega zniszczeniu, ale wi\u0119ksze fragmenty mog\u0105 przetrwa\u0107 i spa\u015b\u0107 na Ziemi\u0119 jako meteoryty.<\/p>\n
Kwadrantydy, podobnie jak inne roje meteor\u00f3w, pojawiaj\u0105 si\u0119 cyklicznie, gdy Ziemia przecina strumie\u0144 materii pozostawionej przez komety lub planetoidy. Poza rojami obserwowa\u0107 mo\u017cna tak\u017ce meteory sporadyczne, niezwi\u0105zane z \u017cadnym konkretnym strumieniem.<\/p>\n
Zimowy spektakl dla cierpliwych<\/p>\n
Cho\u0107 zimowe noce nie zach\u0119caj\u0105 do d\u0142ugiego przebywania na zewn\u0105trz, Kwadrantydy potrafi\u0105 wynagrodzi\u0107 wytrwa\u0142o\u015b\u0107 obserwator\u00f3w. Przy sprzyjaj\u0105cych warunkach mo\u017cna zobaczy\u0107 nawet kilkadziesi\u0105t meteor\u00f3w w ci\u0105gu godziny \u2013 to jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych r\u00f3j ten uznawany jest za jeden z najbardziej obfitych w ca\u0142ym roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na prze\u0142omie starego i nowego roku warto spojrze\u0107 w niebo. To w\u0142a\u015bnie wtedy swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 rozpoczynaj\u0105 Kwadrantydy \u2013…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":182237,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-182236","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115821486021087366","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=182236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182236\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/182237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=182236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=182236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=182236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}