{"id":182702,"date":"2026-01-02T05:22:12","date_gmt":"2026-01-02T05:22:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/182702\/"},"modified":"2026-01-02T05:22:12","modified_gmt":"2026-01-02T05:22:12","slug":"rosyjskie-marzenia-o-wielkosci-rozpad-imperium-traktuja-jako-dramat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/182702\/","title":{"rendered":"Rosyjskie marzenia o wielko\u015bci. Rozpad imperium traktuj\u0105 jako dramat"},"content":{"rendered":"\n

W Federacji Rosyjskiej nostalgia za ZSRR jest najwi\u0119ksz\u0105 –\u00a0co dziwi\u0107 nie mo\u017ce –\u00a0w\u00a0ca\u0142ym obszarze postradzieckim. Wyniki bada\u0144 Wszechrosyjskiego Centrum Badania Opinii Publicznej (WCIOM), ale te\u017c innych o\u015brodk\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa Rosjan \u017ca\u0142uje, i\u017c ZSRR przesta\u0142 istnie\u0107. Od rozpadu ZSRR tylko raz –\u00a0w\u00a02012 roku –\u00a0poziom t\u0119sknoty za bolszewickim imperium spad\u0142 poni\u017cej 50 proc.<\/a> Wyni\u00f3s\u0142 wtedy 49 proc.<\/p>\n

W badaniu Centrum Lewady z\u00a02020 r. 75 proc. Rosjan zgodzi\u0142o si\u0119, \u017ce era sowiecka by\u0142a „najwspanialszym okresem” w\u00a0historii Rosji. W\u00a0tym samym roku 65 proc. z\u00a0nich \u017ca\u0142owa\u0142o rozpadu Zwi\u0105zku Radzieckiego. Kiedy badanie powt\u00f3rzono dwa lata p\u00f3\u017aniej, wynik by\u0142 ni\u017cszy zaledwie o\u00a02\u00a0proc.<\/p>\n

Malinowa Chmurka w\u00a0wersji fit. Mo\u017cna j\u0105 je\u015b\u0107 bez wyrzut\u00f3w sumienia <\/p>\n

\""Ludzie<\/p>\n

„Ludzie p\u0142on\u0119li \u017cywcem”. Dramatyczna relacja ze Szwajcarii<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

\u017bal za rozpadem ZSRR jest szczeg\u00f3lnie silny w\u015br\u00f3d starszych Rosjan. W\u00a02021 r. ten \u017cal wyra\u017ca\u0142o 82 proc. z\u00a0nich w\u00a0wieku 46-60 lat i\u00a076 proc. powy\u017cej 60 lat. W\u015br\u00f3d m\u0142odszych, w\u00a0wieku 18-30 lat, odsetek by\u0142 ni\u017cszy i\u00a0wynosi\u0142 28 proc. Niemniej socjolodzy z\u00a0Centrum Lewady zauwa\u017cyli, \u017ce w\u015br\u00f3d m\u0142odych nostalgia za ZSRR zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 od 2018 r.<\/p>\n

Pokoju szybko nie b\u0119dzie. „Putin odci\u0105ga ten moment” <\/p>\n

Badania pokazuj\u0105 tak\u017ce, \u017ce nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o\u00a0sam rozpad imperium. Rzeczywi\u015bcie, sonda\u017ce pokazuj\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 respondent\u00f3w ocenia to negatywnie, okre\u015blaj\u0105c rozpad jako „tragedi\u0119”<\/a> lub „b\u0142\u0105d historyczny”, jednak w\u00a0pytaniach pog\u0142\u0119bionych badani bardzo rzadko m\u00f3wi\u0105 o\u00a0t\u0119sknocie za komunizmem jako ideologi\u0105. Zamiast tego wskazuj\u0105 na utrat\u0119 „wielko\u015bci”, „szacunku \u015bwiata”, „silnego pa\u0144stwa” i\u00a0„porz\u0105dku”. I\u00a0to g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d, dlaczego chcieliby odbudowy mocarstwowo\u015bci.<\/p>\n

Wskrzeszenie imperium <\/p>\n

Dla wielu z\u00a0nich, szczeg\u00f3lnie starszych, ZSRR jest przede wszystkim symbolem imperium, a\u00a0nie systemem komunistycznym. W\u00a0pami\u0119ci zbiorowej funkcjonuje jako czas, gdy Moskwa decydowa\u0142a o\u00a0losach Europy Wschodniej<\/a>, mia\u0142a realny wp\u0142yw globalny i\u00a0by\u0142a traktowana przez Zach\u00f3d jako r\u00f3wnorz\u0119dny przeciwnik lub w\u00a0zale\u017cno\u015bci od okresu –\u00a0partner. W\u00a0tym sensie wsp\u00f3\u0142czesna t\u0119sknota dotyczy raczej geopolitycznej hierarchii \u015bwiata, w\u00a0kt\u00f3rej Rosja znajdowa\u0142a si\u0119 „na g\u00f3rze”, a\u00a0nie konkretnego modelu \u017cycia spo\u0142ecznego czy gospodarczego.<\/p>\n

\"Jest<\/p>\n

Jest prze\u0142om. Spotkaj\u0105 si\u0119 u Nawrockiego<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Jednocze\u015bnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 Rosjan nie wykazuje realnego zainteresowania powrotem do gospodarki planowej, kolektywizmu czy ideologicznego komunizmu. Sonda\u017ce pokazuj\u0105, \u017ce Rosjanie akceptuj\u0105 prywatn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne i\u00a0autorytarny kapitalizm, o\u00a0ile pa\u0144stwo jest silne i\u00a0respektowane za granic\u0105. To oznacza, \u017ce dominuj\u0105cym marzeniem nie jest ZSRR jako pa\u0144stwo socjalistyczne, lecz imperium w\u00a0nowoczesnej, postsowieckiej formie, oparte na sile militarnej, kontroli politycznej i\u00a0podporz\u0105dkowaniu peryferii. I\u00a0jest to podej\u015bcie widoczne w\u00a0ka\u017cdej sferze spo\u0142ecznej. Od codziennych rozm\u00f3w, a\u017c po oficjalne komunikaty Kremla.<\/p>\n

Przede wszystkim kluczowe jest to, \u017ce imperialne aspiracje nie s\u0105 w\u00a0rosyjskim spo\u0142ecze\u0144stwie postrzegane jako agresja, lecz jako „naturalny porz\u0105dek rzeczy”<\/a>. Wojny z\u00a0Gruzj\u0105, Ukrain\u0105 czy naciski na pa\u0144stwa ba\u0142tyckie s\u0105 w\u00a0znacznej cz\u0119\u015bci opinii publicznej interpretowane jako obrona historycznych interes\u00f3w, a\u00a0nie ekspansja. To klasyczna cecha my\u015blenia imperialnego, w\u00a0kt\u00f3rym granice s\u0105 p\u0142ynne, a\u00a0suwerenno\u015b\u0107 s\u0105siad\u00f3w powinna by\u0107 zale\u017cna od suwerena.<\/p>\n

<\/p>\n

Niech\u0119\u0107 do\u00a0w\u0142adzy Kremla <\/p>\n

Podstawowym problemem dla realizacji rosyjskich marze\u0144 jest to, \u017ce republiki by\u0142ego ZSRR pod „opiek\u0119” Moskwy wr\u00f3ci\u0107 nie chc\u0105. Dotyczy to wszystkich by\u0142ych kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych. Nie licz\u0105c ich starszych obywateli, powy\u017cej 60. roku \u017cycia, bo pozostali nie chc\u0105 powrotu rosyjskiego imperializmu w\u00a0\u017cadnej formie.<\/p>\n

W krajach ba\u0142tyckich –\u00a0Litwie, \u0141otwie i\u00a0Estonii –\u00a0nostalgia za ZSRR nawet jako okresem \u017cycia jest niska. Badania na ten temat przeprowadzi\u0142 w\u00a02017 r. waszyngto\u0144ski o\u015brodek badawczy Pew Research Center.<\/p>\n

Wed\u0142ug tego sonda\u017cu 62 proc. Litwin\u00f3w uwa\u017ca\u0142o rozpad ZSRR za dobr\u0105 rzecz (23 proc. za z\u0142\u0105). Na \u0141otwie rozpad imperium jako pozytyw uzna\u0142o 53 proc. (30 proc. wskaza\u0144 negatywnych), a\u00a0w\u00a0Estonii by\u0142o to 75 proc. (15 proc. wyrazi\u0142o \u017cal z\u00a0powodu rozpadu).<\/p>\n

<\/p>\n

Takie wyniki by\u0142y w\u00a0du\u017cej mierze efektem do\u015bwiadczenia okupacji i\u00a0represji sowieckich, a\u00a0tak\u017ce p\u00f3\u017aniejszej integracji z\u00a0Uni\u0105 Europejsk\u0105 i\u00a0NATO oraz budowania odr\u0119bnej to\u017csamo\u015bci narodowej po 1991\u202fr.\u202fZreszt\u0105 kraje ba\u0142tyckie nigdy Kremlowi nie zapomnia\u0142y pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat okupacji.<\/p>\n

Na Ukrainie nostalgiczne uczucia wobec ZSRR s\u0105 znacz\u0105co ni\u017csze ni\u017c w\u00a0Rosji i\u00a0dodatkowo zale\u017c\u0105 od regionu, p\u0142ci wieku oraz do\u015bwiadcze\u0144 historycznych. Im respondenci s\u0105 starsi i\u00a0mieszkaj\u0105 bardziej na wschodzie kraju, tym sentyment dla rosyjskiego imperium wi\u0119kszy. Cz\u0119\u015b\u0107 badanych wskazuje, \u017ce cho\u0107 \u017cycie materialnie by\u0142o \u0142atwiejsze w\u00a0czasach sowieckich, to nie oznacza to poparcia dla odbudowy ZSRR ani poparcia dla imperialnej polityki Moskwy. W\u00a0sonda\u017cach tylko niewielki odsetek (w r\u00f3\u017cnych badaniach nieprzekraczaj\u0105cy 5-7 proc.) ma ch\u0119\u0107 przywr\u00f3cenia czego\u015b na kszta\u0142t systemu sowieckiego.<\/p>\n

Nieco inaczej sytuacja przedstawia si\u0119 w\u00a0dawnych republikach \u015brodkowoazjatyckich. Na przyk\u0142ad w\u00a0Kazachstanie w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w powy\u017cej 50 roku \u017cycia sentyment do imperium si\u0119ga 80 proc.<\/p>\n

<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy republikami wynikaj\u0105 z\u00a0r\u00f3\u017cnych do\u015bwiadcze\u0144 historycznych i\u00a0religijno-kulturowych. Republikom ba\u0142tyckim sowiecka przesz\u0142o\u015b\u0107 kojarzy si\u0119 przede wszystkim z\u00a0okupacj\u0105, deportacjami i\u00a0\u0142amaniem to\u017csamo\u015bci narodowej, co os\u0142abi\u0142o sentyment do ZSRR. W\u00a0krajach Azji \u015arodkowej i\u00a0wschodniej Ukrainie, kt\u00f3re w\u00a0sowieckim okresie odczuwa\u0142y mniejsze represje, a\u00a0bardziej dbano w\u00a0nich o\u00a0sfer\u0119 finansow\u0105, ZSRR wspomina si\u0119 znacznie lepiej.<\/p>\n

I na tych sentymentach obecni w\u0142adcy Kremla staraj\u0105 si\u0119 gra\u0107, aby odbudowa\u0107 poczucie imperialnej pot\u0119gi. Udaje si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie w\u00a0samej Federacji, poniewa\u017c niewiele os\u00f3b, w\u00a0krajach, kt\u00f3re poczu\u0142y zalety niepodleg\u0142o\u015bci od Rosji, ma ochot\u0119 wraca\u0107 do strefy wp\u0142yw\u00f3w Kremla. Cho\u0107 rosyjska propaganda robi wszystko, aby sta\u0142o si\u0119 to marzeniem wi\u0119kszo\u015bci ludzi.<\/p>\n

S\u0142awek Zag\u00f3rski dla Wirtualnej Polski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W Federacji Rosyjskiej nostalgia za ZSRR jest najwi\u0119ksz\u0105 –\u00a0co dziwi\u0107 nie mo\u017ce –\u00a0w\u00a0ca\u0142ym obszarze postradzieckim. Wyniki bada\u0144 Wszechrosyjskiego…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":182703,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-182702","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115823833528035935","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=182702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182702\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/182703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=182702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=182702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=182702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}