{"id":184473,"date":"2026-01-03T00:49:14","date_gmt":"2026-01-03T00:49:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184473\/"},"modified":"2026-01-03T00:49:14","modified_gmt":"2026-01-03T00:49:14","slug":"przelomowe-odkrycie-polakow-wykazali-istnienie-nowej-planety","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184473\/","title":{"rendered":"Prze\u0142omowe odkrycie Polak\u00f3w. Wykazali istnienie nowej planety"},"content":{"rendered":"\n

Mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badaczy z\u00a0astronomami z\u00a0Polski po raz pierwszy w\u00a0historii jednoznacznie potwierdzi\u0142 istnienie planety swobodnej. Badaczom uda\u0142o si\u0119 j\u0105 bezpo\u015brednio „zwa\u017cy\u0107”. Do tej pory brakowa\u0142o tylko tego elementu, by wykaza\u0107, \u017ce te obiekty kosmiczne s\u0105 planetami. Wyniki bada\u0144 opublikowano 1\u00a0stycznia 2026 r. w\u00a0czasopi\u015bmie naukowym „Science”.<\/p>\n

Planety swobodne w\u00a0kosmosie <\/p>\n

Odkryte do tej pory pozaziemskie planety znajduj\u0105 si\u0119 w\u00a0uk\u0142adach zwi\u0105zanych grawitacyjnie ze swoimi naturalnymi s\u0142o\u0144cami, kr\u0105\u017c\u0105c po orbitach wok\u00f3\u0142 nich. Astronomowie od wielu lat jednak wiedzieli, \u017ce planety mog\u0105 istnie\u0107 nie tylko w\u00a0tych uk\u0142adach zwi\u0105zanych. <\/p>\n

„Na skutek proces\u00f3w takich jak np. oddzia\u0142ywania grawitacyjne z\u00a0innymi planetami w\u00a0trakcie formowania si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w planetarnych czy bliskich przej\u015b\u0107 s\u0105siednich gwiazd obok systemu planetarnego, mog\u0105 by\u0107 one wyrywane ze swych macierzystych uk\u0142ad\u00f3w i\u00a0wystrzeliwane w\u00a0przestrze\u0144 mi\u0119dzygwiazdow\u0105”, wyja\u015bnia Uniwersytet Warszawski.<\/p>\n

<\/p>\n

Planety te zosta\u0142y nazwane planetami swobodnymi. Mog\u0105 one w\u0119drowa\u0107 w\u00a0Drodze Mlecznej i\u00a0nie by\u0107 zwi\u0105zanymi z\u00a0\u017cadn\u0105 gwiazd\u0105. Dane szacunkowe wskazuj\u0105, \u017ce liczba takich planet mo\u017ce przewy\u017csza\u0107 liczb\u0119 planet zwi\u0105zanych.<\/p>\n

\"To<\/p>\n

To mimo wielu napi\u0119\u0107 by\u0142 dobry rok polskiego sektora kosmicznego [OPINIA]<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Mikrosoczewkowanie przysz\u0142o na\u00a0pomoc <\/p>\n

Planety te nie emituj\u0105 promieniowania i\u00a0nie oddzia\u0142uj\u0105 z\u00a0macierzystymi gwiazdami. Z tego powodu dla astronom\u00f3w wyzwaniem by\u0142o udowodnienie ich istnienia. Z\u00a0pomoc\u0105 przysz\u0142a technika mikrosoczewkowania grawitacyjnego. <\/p>\n

„W praktyce mikrosoczewkowanie zachodzi wtedy, gdy \u015bwiat\u0142o odleg\u0142ej gwiazdy zostaje ugi\u0119te i\u00a0wzmocnione przez grawitacj\u0119 bli\u017cszego obiektu, zwanego soczewk\u0105. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce efekt nie zale\u017cy od jasno\u015bci obiektu-soczewki, metoda ta pozwala na wykrywanie ciemnych, nie\u015bwiec\u0105cych cia\u0142, czyli nawet w\u00f3wczas, gdy sama soczewka\/planeta nie emituje \u015bwiat\u0142a”, wyja\u015bnia Uniwersytet Warszawski.<\/p>\n

\"Zacie\u015bniaj\u0105<\/p>\n

Zacie\u015bniaj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Od pola bitwy w kosmos<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

W 2017 r. astronomowie z\u00a0projektu OGLE odkryli kilka tysi\u0119cy zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego o\u00a0rozmaitych skalach czasowych, od godzin do setek dni. \u2013\u00a0Obserwacje wskazywa\u0142y, i\u017c planet swobodnych powinno by\u0107 istotnie du\u017co, lecz wbrew poprzednim przypuszczeniom wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u00a0nich powinny stanowi\u0107 planety ma\u0142omasywne, a\u00a0nie masywniejsze, o\u00a0masach rz\u0119du masy Jowisza \u2013\u00a0m\u00f3wi dr Przemek Mr\u00f3z, pierwszy autor tej pracy.<\/p>\n

Kandydatki na\u00a0planety swobodne <\/p>\n

W 2024 r. badaczom uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 „kandydatki” na planety swobodne. Uniwersytet Warszawski wyja\u015bnia, \u017ce do bezpo\u015bredniego wyznaczenia masy planety niezb\u0119dna jest informacja o\u00a0odleg\u0142o\u015bci soczewki od obserwatora. W\u00a0przypadku obserwacji z\u00a0Ziemi wyznaczenie to jest mo\u017cliwe tylko w\u00a0wyj\u0105tkowych przypadkach.<\/p>\n

\"Wszech\u015bwiat<\/p>\n

Wszech\u015bwiat jest asymetryczny? Najnowsze pomiary zaskakuj\u0105<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Z tego powodu odkryte obiekty pozostawa\u0142y „kandydatkami”. Masy tych obiekt\u00f3w, w\u00a0zale\u017cno\u015bci od ich nieznanej odleg\u0142o\u015bci, mog\u0142y by\u0107 wi\u0119ksze i\u00a0przekraczaj\u0105ce masy obiekt\u00f3w uznawanych za planety, b\u0105d\u017a te\u017c mniejsze, jak np. w\u00a0przypadku kar\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Szcz\u0119\u015bliwy prze\u0142om w\u00a0badaniach <\/p>\n

W 2024 r. teleskopy korea\u0144skiej sieci KMTNet oraz teleskop projektu OGLE zlokalizowany w\u00a0Chile zarejestrowa\u0142y kr\u00f3tkotrwa\u0142e zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego jasnej gwiazdy w\u00a0centrum Galaktyki. Kszta\u0142t mikrosoczewkowych zmian jasno\u015bci odpowiada przewidywanym zmianom wywo\u0142anym przez soczewkuj\u0105c\u0105 planet\u0119 swobodn\u0105.<\/p>\n

Sztandarowa misja kosmiczna Europejskiej Agencji Kosmicznej Gaia r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0142a to samo zjawisko. Chocia\u017c satelita ten nie by\u0142 przystosowany do obserwacji zjawisk kr\u00f3tkotrwa\u0142ych, to astronomom dopisa\u0142o wyj\u0105tkowe szcz\u0119\u015bcie. <\/p>\n

\"Pozosta\u0142<\/p>\n

Pozosta\u0142 po nich tylko dym. Zderzenie komet w pobli\u017cu odleg\u0142ej gwiazdy<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Satelita obserwowa\u0142 akurat ten rejon nieba w\u00a0trakcie zaledwie dwudniowego zjawiska. Ponadto na skutek wyj\u0105tkowo korzystnego ustawienia orbity w\u00a0tym momencie zebra\u0142 a\u017c sze\u015b\u0107 obserwacji fotometrycznych w\u00a0ci\u0105gu 15 godzin, czyli w\u00a0najwa\u017cniejszych momentach najwi\u0119kszego wzmocnienia \u015bwiat\u0142a przez soczewk\u0119 \u2013\u00a0potencjaln\u0105 planet\u0119.<\/p>\n

Pierwsza planeta swobodna <\/p>\n

Analiza danych wykaza\u0142a, \u017ce przebieg zjawiska z\u00a0obu oddalonych o\u00a02\u00a0mln km obserwatori\u00f3w by\u0142 podobny. Badaczom uda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wyznaczenie precyzyjnej odleg\u0142o\u015bci do skupiaj\u0105cej \u015bwiat\u0142o odleg\u0142ej gwiazdy t\u0142a soczewki i\u00a0parametr\u00f3w zjawiska mikrosoczewkowania. W efekcie umo\u017cliwi\u0142o im to bezpo\u015bredni precyzyjny pomiar masy obiektu. <\/p>\n

\"W<\/p>\n

W poszukiwaniu dobrej atmosfery. Naukowcy badaj\u0105 5 nowych egzoplanet<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

„Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to masa planetarna wynosz\u0105ca 0,22 masy Jowisza lub 70 mas Ziemi, czyli jest nieco mniejsza ni\u017c masa Saturna z\u00a0naszego lokalnego Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Nie znaleziono te\u017c \u017cadnych \u015blad\u00f3w obecno\u015bci potencjalnej macierzystej gwiazdy w\u00a0promieniu ponad 20 jednostek astronomicznych (odleg\u0142o\u015bci Ziemia\u2013S\u0142o\u0144ce) wok\u00f3\u0142 planety”, pisze UW. Astronomowie przyj\u0119li, \u017ce obiekt ten jest pierwsz\u0105 precyzyjnie „zwa\u017con\u0105” planet\u0105 swobodn\u0105.<\/p>\n

„Odkrycie dekady” <\/p>\n

Odkrycie i\u00a0bezpo\u015brednie wyznaczenie masy planety swobodnej stanowi prze\u0142om w\u00a0dziedzinie badania planet pozas\u0142onecznych. To pierwsza w\u00a0pe\u0142ni udokumentowana detekcja zupe\u0142nie nowej kategorii planet pozas\u0142onecznych.<\/p>\n

\u2013 To „odkrycie dekady”, por\u00f3wnywalne z\u00a0odkryciem pierwszych udokumentowanych planet pozas\u0142onecznych w\u00a0latach 90. ubieg\u0142ego wieku \u2013\u00a0m\u00f3wi prof. Andrzej Udalski, lider projektu OGLE i\u00a0autor korespondencyjny pracy w\u00a0tygodniku „Science”. \u2013\u00a0Astronomowie wreszcie maj\u0105 pewno\u015b\u0107, i\u017c tego typu obiekty istniej\u0105 we Wszech\u015bwiecie \u2013\u00a0dodaje naukowiec.<\/p><\/blockquote>\n

\"Cyfrowy<\/a>Cyfrowy Polak \u00a9 Cyfrowy Polak <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badaczy z\u00a0astronomami z\u00a0Polski po raz pierwszy w\u00a0historii jednoznacznie potwierdzi\u0142 istnienie planety swobodnej. Badaczom uda\u0142o si\u0119 j\u0105…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":184474,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-184473","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115828422471250736","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184473"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184473\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}