![\"Stanislava](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/T0Yk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hYWQ5NjI5MGZhYzhlMTVhYWY2OGQzMGVlMWZiNDJkZS5qcGeSlQMAV.jpeg\")
<\/p>\nMira Sojkova: Czy pami\u0119tasz jeszcze tamto uczucie, gdy w 2015 r. siedzia\u0142a\u015b w poci\u0105gu z U\u017chorodu do Kijowa, by napisa\u0107 jeden z pierwszych reporta\u017cy z terenu?<\/p>\n
Stanislava Harkotova: Najbardziej zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107 poranek. Rodziny wok\u00f3\u0142 mnie rozpakowywa\u0142y \u015bniadania. Konduktorka proponowa\u0142a ka\u017cdemu herbat\u0119, korytarzem przemykali pasa\u017cerowie. W wagonie rozbrzmiewa\u0142 d\u017awi\u0119k stukaj\u0105cych \u0142y\u017ceczek. W ukrai\u0144skich poci\u0105gach do dzi\u015b herbat\u0119 podaje si\u0119 w szklankach. Mia\u0142o to niezapomniany klimat. Wcale nie czu\u0142am, \u017ce jestem 1000 km od domu. Kiedy poci\u0105g wjecha\u0142 do Kijowa, nie mog\u0142am uwierzy\u0107, \u017ce naprawd\u0119 tam jestem. Mimo \u017ce dzie\u0144 by\u0142 ponury i niekt\u00f3rych mog\u0142aby zniech\u0119ci\u0107 taka szaro\u015b\u0107, ja ch\u0142on\u0119\u0142am ka\u017cd\u0105 ulic\u0119. Jakkolwiek to zabrzmi, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jestem z tym miastem jako\u015b zwi\u0105zana.<\/p>\n
Czy przeczuwa\u0142a\u015b, \u017ce Ukraina stanie si\u0119 na nast\u0119pn\u0105 dekad\u0119 nie tylko kluczowym tematem twojej pracy dziennikarskiej, ale te\u017c twoim tymczasowym domem?<\/p>\n
Wtedy chyba czu\u0142am po prostu dreszczyk przygody, ale po latach zacz\u0119\u0142am rozumie\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie wtedy zacz\u0105\u0142 si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 m\u00f3j zwi\u0105zek z Ukrain\u0105 jako tematem dziennikarskim. Ka\u017cda kolejna podr\u00f3\u017c, niezale\u017cnie czy do Kijowa, czy innych region\u00f3w, przekonywa\u0142a mnie, jak niewiele wiemy o Ukrainie. Gdziekolwiek cz\u0142owiek spojrza\u0142, tam by\u0142 temat na reporta\u017c.<\/p>\n
Najbardziej polubi\u0142am wsch\u00f3d kraju. Obw\u00f3d doniecki odwiedza\u0142am co najmniej dwa razy do roku. By\u0142am pod ogromnym wra\u017ceniem. Zaskakiwa\u0142o mnie, jak w niekt\u00f3rych miejscach czas si\u0119 zatrzyma\u0142, a jednocze\u015bnie, jak szybko miasta, kt\u00f3re jako pierwsze w 2014 r. do\u015bwiadczy\u0142y walk, potrafi\u0142y si\u0119 podnie\u015b\u0107. Dlatego tym bardziej boli, gdy dzi\u015b patrz\u0119, jak te miasta zamieniaj\u0105 si\u0119 w ruiny.<\/p>\n
„Mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie trafia\u0107 na wspania\u0142ych ludzi”<\/p>\n
Jak wygl\u0105da\u0142y twoje pierwsze wyjazdy w teren? Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a\u015b z innymi dziennikarzami, wolontariuszami, czy dzia\u0142a\u0142a\u015b na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119?<\/p>\n
Podczas pierwszych wyjazd\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142am g\u0142\u00f3wnie ze s\u0142owackimi pracownikami humanitarnymi dzia\u0142aj\u0105cymi w Ukrainie, a tak\u017ce z ukrai\u0144skimi wolontariuszami i osobami z organizacji charytatywnych. Szczeg\u00f3lnie w pierwszych dw\u00f3ch latach bariera j\u0119zykowa by\u0142a dla mnie du\u017cym wyzwaniem i czu\u0142am si\u0119 pewniej, gdy obok by\u0142 kto\u015b, kto m\u00f3g\u0142 t\u0142umaczy\u0107 \u2014 czy to z ukrai\u0144skiego, czy z rosyjskiego. Mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie trafia\u0107 na wspania\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy bez wahania go\u015bcili mnie u siebie w domu. Dzi\u0119ki temu po raz pierwszy mog\u0142am przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska ukrai\u0144skim rodzinom i prowadzi\u0107 rozmowy tak\u017ce poza tematami, dla kt\u00f3rych przyje\u017cd\u017ca\u0142am.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Wszystkie kolejne wyjazdy odbywa\u0142y si\u0119 ju\u017c „na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119”. Kiedy ju\u017c mo\u017cesz si\u0119 dogada\u0107 i wiesz, jak wszystko funkcjonuje, znika stres, kt\u00f3ry cz\u0119sto towarzyszy podr\u00f3\u017com za granic\u0119. Z ka\u017cdym rokiem przybywa\u0142o kontakt\u00f3w i miast, kt\u00f3re odwiedza\u0142am.<\/p>\n
A jak wygl\u0105da kwestia konkurencji mi\u0119dzy redakcjami \u2014 jak poradzili\u015bcie sobie z pytaniami o presti\u017c i oryginalno\u015b\u0107 tre\u015bci?<\/p>\n
Nie jestem typem osoby, kt\u00f3ra postrzega koleg\u00f3w po fachu jako konkurencj\u0119. Wr\u0119cz przeciwnie, zw\u0142aszcza podczas tej wojny okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dziennikarze potrafi\u0105 sobie wzajemnie pomaga\u0107 i w og\u00f3le nie przejmuj\u0105 si\u0119 tym, kto pierwszy poruszy\u0142 jaki temat lub mia\u0142 jak\u0105 ekskluzywno\u015b\u0107. Jest wielu koleg\u00f3w z innych redakcji \u2014 tak\u017ce zagranicznych \u2014 z kt\u00f3rymi razem odbywa\u0142am wyjazdy w teren, pomagali\u015bmy sobie \u2014 czy to z kontaktami, czy t\u0142umaczeniami \u2014 i tak si\u0119 polubili\u015bmy, \u017ce zostali\u015bmy przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n
Ukraina jest mniej wi\u0119cej 12 razy wi\u0119ksza od S\u0142owacji. Odleg\u0142o\u015bci mierzy si\u0119 przynajmniej w setkach kilometr\u00f3w. Jak w praktyce wygl\u0105da poruszanie si\u0119 po kraju podzielonym lini\u0105 frontu? Kto decyduje, gdzie mo\u017cesz pojecha\u0107, a gdzie ju\u017c obowi\u0105zuje zakaz?<\/p>\n
Armia. Ka\u017cdy dziennikarz, kt\u00f3ry porusza si\u0119 po takich miejscach, musi mie\u0107 akredytacj\u0119 ukrai\u0144skiego ministerstwa obrony, swojego rodzaju potwierdzenie, \u017ce naprawd\u0119 jest dziennikarzem. S\u0105 miasta, jak np. Cherso\u0144 \u2014 to ju\u017c strefa frontowa \u2014 gdzie na wjazd trzeba mie\u0107 zgod\u0119 od odpowiedniego dow\u00f3dztwa. Podobne zezwolenie jest wymagane te\u017c wtedy, gdy planujesz spotkanie z \u017co\u0142nierzami broni\u0105cymi okre\u015blonego odcinka frontu. Je\u015bli jedziesz do nich w teren, twoim kontaktem jest tzw. pressoficer \u2014 \u017co\u0142nierz lub \u017co\u0142nierka odpowiedzialna w brygadzie za kontakt z mediami. To z nimi dociera si\u0119 w miejsca, do kt\u00f3rych cywile nie maj\u0105 wst\u0119pu. Przynajmniej tak wygl\u0105da\u0142o to z mojego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n
Istniej\u0105 te\u017c tzw. strefy czerwone, do kt\u00f3rych nie ma wst\u0119pu nawet dziennikarz. Tam dotrze tylko kilku najbardziej do\u015bwiadczonych reporter\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 dobre kontakty w wojsku. To najniebezpieczniejsze odcinki frontu, gdzie tocz\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednie walki. Mo\u017cna si\u0119 tam dosta\u0107 jedynie z armi\u0105, w opancerzonym poje\u017adzie. Dziennikarz jest tam nara\u017cony na dok\u0142adnie te same zagro\u017cenia, co \u017co\u0142nierze. Ryzyko jest ogromne, szczeg\u00f3lnie dzi\u015b, gdy front dos\u0142ownie jest pe\u0142en dron\u00f3w i nigdy nie wiadomo, sk\u0105d co\u015b nadleci.<\/p>\n
Co trzeba zrobi\u0107, \u017ceby dziennikarz zdoby\u0142 zaufanie s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa i dosta\u0142 si\u0119 do \u017co\u0142nierzy, a nawet na lini\u0119 frontu?<\/p>\n
My\u015bl\u0119, \u017ce zaufanie zdobywa si\u0119 swoj\u0105 prac\u0105. Podczas procesu akredytacji ukrai\u0144skie s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa najpewniej sprawdzaj\u0105, jak wygl\u0105da twoja dotychczasowa dzia\u0142alno\u015b\u0107. Ale wydaje mi si\u0119, \u017ce o wiele wa\u017cniejszy jest osobisty kontakt. Je\u015bli ju\u017c znasz niekt\u00f3rych \u017co\u0142nierzy czy pressoficer\u00f3w, by\u0142e\u015b z nimi kilka razy w terenie, wiedz\u0105, jak pracujesz. \u017be jeste\u015b odpowiedzialny i nie robisz na froncie g\u0142upot, kt\u00f3rymi m\u00f3g\u0142by\u015b narazi\u0107 siebie lub innych.<\/p>\n
Przy okazji wielu reporta\u017cy, nie tylko ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo, towarzyszyli ci tzw. fikserzy. Jak ich znalaz\u0142a\u015b? Sk\u0105d wiedzia\u0142a\u015b, \u017ce mo\u017cna im ufa\u0107?<\/p>\n
W Ukrainie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142am jak dot\u0105d tylko z dwoma fikserami \u2014 obaj byli mi poleceni przez innych dziennikarzy. W Ukrainie funkcjonuje ma\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej dziennikarze i fikserzy dobrze si\u0119 znaj\u0105, wi\u0119c zdobycie kontaktu do zaufanego lokalnego przewodnika nie jest problemem. Obaj fikserzy, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142am, wcze\u015bniej pracowali w mediach, wi\u0119c wystarczy\u0142o powiedzie\u0107, jaki temat chc\u0119 opracowa\u0107, i ch\u0119tnie umawiali mi spotkania albo jeszcze przed inwazj\u0105 2022 r. razem jechali\u015bmy na front.<\/p>\n
Obecnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 np. z jednym koleg\u0105 \u2014 w ostatnich dw\u00f3ch latach w terenie byli\u015bmy razem dwa razy \u2014 i korzystam z jego pomocy szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy wiem, \u017ce wybieram si\u0119 do miasta, gdzie ryzyko jest wi\u0119ksze. Sama bym si\u0119 nie odwa\u017cy\u0142a. To kto\u015b z dobrymi kontaktami w armii, kto widzia\u0142 ju\u017c niejedno. Wiem, \u017ce zna si\u0119 na rzeczy, a to daje mi wi\u0119ksze poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
Nie chodzi jednak tylko o profesjonalizm. Dziennikarz i fikser musz\u0105 si\u0119 polubi\u0107 tak\u017ce po ludzku. Mog\u0105 sp\u0119dzi\u0107 razem sporo czasu i trafi\u0107 na r\u00f3\u017cne sytuacje, dlatego wa\u017cne jest, \u017ceby dobrze si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o.<\/p>\n
Jak drogi jest ich czas \u2014 ile kosztuje dzie\u0144 pracy z fikserem?<\/p>\n
Ostateczna kwota zale\u017cy od tego, co fikser ma dla ciebie za\u0142atwi\u0107 i dok\u0105d ci\u0119 zabra\u0107. Je\u015bli pracuje w naprawd\u0119 niebezpiecznych strefach, mo\u017ce to by\u0107 nawet kilkaset euro za dzie\u0144.<\/p>\n
„Nikt nie wie, co przyniesie jutro”<\/p>\n
By\u0142a\u015b w Ukrainie r\u00f3wnie\u017c w lutym 2022 r., kiedy Rosja rozpocz\u0119\u0142a inwazj\u0105 na pe\u0142n\u0105 skal\u0119. Siedzia\u0142a\u015b wtedy w poci\u0105gu w kierunku Kramatorska, do kt\u00f3rego ostatni raz wr\u00f3ci\u0142a\u015b w sierpniu tego roku. Wiesz, jaka jest obecnie sytuacja w tym mie\u015bcie, oddalonym o kilka minut jazdy samochodem od frontu?<\/p>\n
Sytuacja pogarsza si\u0119 z miesi\u0105ca na miesi\u0105c. Linia frontu znajduje si\u0119 obecnie oko\u0142o 16 km od miasta [rozmowa odby\u0142a si\u0119 w listopadzie 2025 r. \u2014 red.], ale Kramatorsk, podobnie jak inne okoliczne miejscowo\u015bci, codziennie jest atakowany przez rosyjskie drony r\u00f3\u017cnego typu.<\/p>\n
Niedawno rosyjski dron bojowy Lancet trafi\u0142 w samoch\u00f3d, w kt\u00f3rym siedzieli ukrai\u0144scy dziennikarze. Stali przy stacji benzynowej. Dw\u00f3ch z nich zgin\u0119\u0142o na miejscu. Na smartfonie obserwuj\u0119 miejscowe kana\u0142y na Telegramie, wi\u0119c codziennie czytam, co gdzie leci. W mie\u015bcie zamkni\u0119to niekt\u00f3re sklepy, przesta\u0142y kursowa\u0107 poci\u0105gi.<\/p>\n
Ukrai\u0144skie koleje zdecydowa\u0142y si\u0119 tymczasowo zawiesi\u0107 po\u0142\u0105czenia z tym miastem ze wzgl\u0119du na zagro\u017cenie dla pasa\u017cer\u00f3w. Odbieram to jako z\u0142y znak. Wcze\u015bniej widzieli\u015bmy ju\u017c, jak po\u0142\u0105czenia kolejowe z innymi miastami by\u0142y przerywane i, niestety, wiele z nich do dzi\u015b nie zosta\u0142o wznowionych.<\/p>\n
Kolej jest w tym regionie naprawd\u0119 bardzo wa\u017cna. Od 2022 r. w obwodzie donieckim \u2014 jak i w innych \u2014 pomaga\u0142a przy ewakuacji cywil\u00f3w. Dzi\u015b coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 celem rosyjskich atak\u00f3w. Niemal wszystkie drogi wok\u00f3\u0142 Kramatorska i S\u0142owia\u0144ska robi\u0105 si\u0119 coraz bardziej niebezpieczne. Kierowcy musz\u0105 je wr\u0119cz „przelatywa\u0107”. Rosjanie mog\u0105 dronem trafi\u0107 w ka\u017cde auto, nawet cywilne. Niedawno trafili samoch\u00f3d ukrai\u0144skich wolontariuszy, kt\u00f3rzy ewakuuj\u0105 ludzi z miast i wiosek blisko frontu. Trasy w okolicy zupe\u0142nie si\u0119 zmieni\u0142y \u2014 wisz\u0105 nad nimi sieci rybackie, kt\u00f3re maj\u0105 stanowi\u0107 prowizoryczn\u0105 ochron\u0119 przed dronami FPV.<\/p>\n
\u017bycie cywil\u00f3w sta\u0142o si\u0119 trudniejsze. Rosyjskie ataki na sieci energetyczne sprawiaj\u0105, \u017ce miasta pozostaj\u0105 bez pr\u0105du, ogrzewania, wody. Naprawa uszkodzonych rozdzielni mo\u017ce trwa\u0107 godziny, a nawet dni. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce brakuje ludzi, kt\u00f3rzy mogliby wykonywa\u0107 te wszystkie wa\u017cne prace.<\/p>\n
W miastach stopniowo przestaje te\u017c kursowa\u0107 komunikacja trolejbusowa. Ludzie, kt\u00f3rzy musz\u0105 dosta\u0107 si\u0119 z jednej cz\u0119\u015bci miasta do drugiej, np. do lekarza, id\u0105 pieszo albo p\u0142ac\u0105 za drogie taks\u00f3wki. Staraj\u0105 si\u0119 dorobi\u0107 cokolwiek do niskiej emerytury. W Kramatorsku mo\u017cna zobaczy\u0107 uliczne bazarki, na kt\u00f3rych dos\u0142ownie wyprzedaj\u0105 sw\u00f3j maj\u0105tek: wazony, ramki na zdj\u0119cia, talerze, \u0142y\u017ceczki, ubrania, ksi\u0105\u017cki. Rzeczy osobiste. Cokolwiek, byle tylko zdoby\u0107 cho\u0107 kilkaset hrywien.<\/p>\n
I robi\u0105 zapasy. Bo nikt nie wie, co przyniesie jutro. Sama widzia\u0142am na jednej z klatek schodowych bloku w Kramatorsku kartony z pomoc\u0105 humanitarn\u0105 i pojemniki z wod\u0105, kt\u00f3re mieszka\u0144cy najwyra\u017aniej odk\u0142adali na gorsze czasy.<\/p>\n
„Przez kilka dni wszyscy chodzili\u015bmy po ulicach jak upiory” <\/p>\n
Latem 2023 r. tymczasowo przenios\u0142a\u015b si\u0119 do Kijowa. Jak wygl\u0105da\u0142a przeprowadzka ze S\u0142owacji? Co zabra\u0142a\u015b ze sob\u0105?<\/p>\n
Komputer, aparat fotograficzny i ubrania. Wystarczy mi naprawd\u0119 niewiele. Wszystko, czego potrzebujesz, bez problemu kupisz w Ukrainie.<\/p>\n
Potrafisz zasn\u0105\u0107 podczas nalot\u00f3w? Jak wygl\u0105daj\u0105 twoje noce i poranki? Da si\u0119 w og\u00f3le przyzwyczai\u0107 do \u017cycia w ostrzeliwanym mie\u015bcie? <\/p>\n
Da si\u0119, ale je\u015bli atak\u00f3w jest du\u017co i nast\u0119puj\u0105 jeden po drugim, wtedy czu\u0107, jak organizm nie nad\u0105\u017ca z przetwarzaniem tego stresu. Pami\u0119tam, \u017ce w pierwszym miesi\u0105cu po przeprowadzce Kij\u00f3w zosta\u0142 zaatakowany rakietami kilkana\u015bcie razy. Tylko w jednym miesi\u0105cu. Przez kilka dni wszyscy chodzili\u015bmy po ulicach jak upiory. Byli\u015bmy niewyspani. Nawet je\u015bli komu\u015b uda\u0142o si\u0119 zasn\u0105\u0107, budzi\u0142 si\u0119 w \u015brodku nocy, bo \u015bni\u0142o mu si\u0119, \u017ce s\u0142yszy wybuch. Organizm jest ca\u0142y czas w gotowo\u015bci. W takich momentach od razu si\u0119ga si\u0119 po telefon, ale media spo\u0142eczno\u015bciowe nic nie podaj\u0105.<\/p>\n
Zwykle por\u00f3wnuj\u0119 to do d\u0142ugiego biegu. Jedna noc z intensywnym atakiem rakietowym oznacza, \u017ce co kilka minut s\u0142yszysz wybuchy, brz\u0119czenie dron\u00f3w i karabiny maszynowe pr\u00f3buj\u0105ce je zestrzeli\u0107. I tak przez kilka godzin po nocach. Rano czujesz, jakby\u015b przebieg\u0142a maraton.<\/p>\n
Ka\u017cdy wybuch wywo\u0142uje fizjologiczn\u0105 reakcj\u0119 \u2014 serce zaczyna bi\u0107 szybciej. Potem si\u0119 uspokaja, by zn\u00f3w przyspieszy\u0107. Ale odkry\u0142am jeden spos\u00f3b \u2014 do schronu chodz\u0119 ze stoperami do uszu. Albo ze s\u0142uchawkami i s\u0142ucham muzyki. Kiedy nie s\u0142yszysz wybuch\u00f3w, mniej si\u0119 stresujesz. Zasn\u0105\u0107 jednak nie potrafi\u0119, bo ca\u0142y czas mam potrzeb\u0119 sprawdzania, ile jeszcze rakiet leci i nad kt\u00f3r\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 miasta.<\/p>\n
Czy s\u0105 rzeczy, do kt\u00f3rych nigdy si\u0119 nie przyzwyczaisz?<\/p>\n
Chyba nigdy nie przyzwyczaj\u0119 si\u0119 do niespodziewanych atak\u00f3w \u2014 gdy w \u015brodku nocy nadlatuje balistyczny pocisk. Zdarzy\u0142o mi si\u0119 to w wielu miastach: o drugiej, trzeciej w nocy budzi ci\u0119 og\u0142uszaj\u0105cy huk. \u015apisz tak mocno, \u017ce nie s\u0142yszysz syren, ale ten sen ko\u0144czy si\u0119 natychmiast, gdy odg\u0142os wybuchu i wibracja wyrywaj\u0105 ci\u0119 z \u0142\u00f3\u017cka. To bardzo nieprzyjemne uczucie.<\/p>\n
Nie przyzwyczaj\u0119 si\u0119 tak\u017ce do ruin, kt\u00f3re znajduj\u0119 tam, gdzie kiedy\u015b sta\u0142y domy. Zw\u0142aszcza gdy to ulice, kt\u00f3re dobrze zna\u0142am, gdzie co\u015b prze\u017cy\u0142am. Do dzi\u015b nie mog\u0119 poj\u0105\u0107, jak to mo\u017cliwe, \u017ce ca\u0142e miasta ju\u017c nie istniej\u0105. I nie przyzwyczaj\u0119 si\u0119 do bab\u0107 i dziadk\u00f3w, kt\u00f3rzy trac\u0105 wszystko. Kt\u00f3rzy przez wojn\u0119 musz\u0105 opuszcza\u0107 domy, kt\u00f3re budowali w\u0142asnymi r\u0119kami. W rodzinnych wsiach prze\u017cyli 60, 70, 80 lat, a nagle staj\u0105 przed wyborem: zosta\u0107 i ryzykowa\u0107 \u017cyciem, albo odej\u015b\u0107 w nieznane.<\/p>\n
„Wszystkim przechodz\u0105 ciarki po plecach. W takich sytuacjach bardzo trudno by\u0107 z boku”<\/p>\n
W trakcie naszych rozm\u00f3w przyzna\u0142a\u015b, \u017ce czasem masz „wyrzuty”, bo \u2014 w przeciwie\u0144stwie do milion\u00f3w Ukrainek i Ukrai\u0144c\u00f3w \u2014 jako obywatelka S\u0142owacji i Unii Europejskiej mo\u017cesz w ka\u017cdej chwili si\u0119 spakowa\u0107 i chocia\u017c fizycznie uciec przed wojn\u0105. Ale czy to nie znaczy, \u017ce tak naprawd\u0119 ju\u017c nie mo\u017cesz przed ni\u0105 „uciec”?<\/p>\n
Tak, czasem mam wyrzuty sumienia, ale potrafi\u0119 sobie racjonalnie wyt\u0142umaczy\u0107, dlaczego wa\u017cne jest, by cho\u0107 na pewien czas zmieni\u0107 otoczenie. Gdybym si\u0119 wypali\u0142a, nie mog\u0142abym dalej wykonywa\u0107 tej pracy. Nigdy nie dzia\u0142am na si\u0142\u0119, staram si\u0119 s\u0142ucha\u0107 swojej intuicji. W teren ruszam tylko wtedy, kiedy czuj\u0119 wewn\u0119trzny spok\u00f3j i pewno\u015b\u0107 siebie.<\/p>\n
Co czujesz, kiedy przekraczasz s\u0142owack\u0105 stron\u0119 granicy?<\/p>\n
Zawsze bior\u0119 g\u0142\u0119boki oddech. Z wdzi\u0119czno\u015bci, \u017ce wr\u00f3ci\u0142am do domu. I dlatego, \u017ce w Bieszczadach mamy pi\u0119kne, czyste powietrze. Niestety, jednym z minus\u00f3w \u017cycia w du\u017cym mie\u015bcie jest wszechobecny smog. Zw\u0142aszcza po atakach, gdy powietrze w pobli\u017cu trafionych obiekt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz szkodliwe dla zdrowia. Ma\u0142o kto my\u015bli o tym, \u017ce po bombardowaniach do powietrza dostaj\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad metale ci\u0119\u017ckie. Wojna ma bardzo szkodliwy wp\u0142yw nie tylko na ludzi, ale tak\u017ce na przyrod\u0119.<\/p>\n
Czy po tylu latach potrafisz zachowa\u0107 dystans wobec tematu wojny? A co z m\u0119\u017cczyznami, kobietami i ich dzie\u0107mi, kt\u00f3rych losy \u015bledzisz od lat w swoich reporta\u017cach? Czy da si\u0119 zachowa\u0107 dystans?<\/p>\n
Kiedy znasz ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tu\u017c przy froncie, pomagaj\u0105 jako wolontariusze albo s\u0142u\u017c\u0105 w armii, to trudne. Tak samo jak wtedy, gdy lec\u0105 rakiety \u2014 wszyscy si\u0119 boj\u0105. U niekt\u00f3rych ten pr\u00f3g wra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce by\u0107 ni\u017cszy, ale wszyscy maj\u0105 telefonach w r\u0119ce i szukaj\u0105 informacji, co si\u0119 dzieje. Kiedy s\u0142yszymy nad g\u0142ow\u0105 Szahida, wszyscy rozgl\u0105damy si\u0119, gdzie jest. Gdy s\u0142ycha\u0107, jak opada, wszystkim przechodz\u0105 ciarki po plecach. W takich sytuacjach bardzo trudno by\u0107 „z boku”.<\/p>\n
Ale jako dziennikarka z pewno\u015bci\u0105 zdobywam dystans. Im wi\u0119cej mamy informacji, im d\u0142u\u017cej \u015bledzimy jaki\u015b temat czy histori\u0119, tym lepiej j\u0105 rozumiemy. Potrafimy j\u0105 dok\u0142adniej opisa\u0107. Mo\u017cemy by\u0107 bardziej krytyczni. Potrafimy asertywnie nazywa\u0107 negatywne zjawiska, kt\u00f3re niesie wojna. Nie mam problemu pisa\u0107 o b\u0142\u0119dach czy skandalach \u2014 zw\u0142aszcza \u017ce w warunkach wojny mog\u0105 kosztowa\u0107 ludzkie \u017cycie.<\/p>\n
<\/p>\n
Stanislava Harkotova podczas spotkania autorskiego. Zdj\u0119cie z 2024 r.David I\u0161tok \/ Aktuality.sk<\/p>\n
Wielu bohater\u00f3w twoich reporta\u017cy ju\u017c nie \u017cyje. Czy reporterka mo\u017ce p\u0142aka\u0107, kiedy dowiaduje si\u0119 o ich \u015bmierci? Czy mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 na ich pogrzeb?<\/p>\n
Mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 na pogrzeb. Bo pogrzeb jest cz\u0119\u015bci\u0105 osobistej historii danej osoby, kt\u00f3ra tak naprawd\u0119 nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy. Zostaj\u0105 bliscy, przyjaciele, wsp\u00f3\u0142pracownicy, kt\u00f3rzy mog\u0105 to kontynuowa\u0107 i rozwija\u0107 nowe w\u0105tki. Nigdy nie p\u0142aka\u0142am po bohaterach moich reporta\u017cy, ale na niekt\u00f3rych pogrzebach bardzo ci\u0119\u017cko by\u0142o patrze\u0107 na ich rodziny.<\/p>\n
Jak d\u0142ugo mo\u017cna \u017cy\u0107 i pisa\u0107 o kraju ogarni\u0119tym wojn\u0105, by si\u0119 nie wypali\u0107, nie sta\u0107 si\u0119 cynicznym albo \u2014 z drugiej strony \u2014 nie da\u0107 si\u0119 poch\u0142on\u0105\u0107 wojnie?<\/p>\n
Tak d\u0142ugo, jak czujesz, \u017ce to ma sens.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mira Sojkova: Czy pami\u0119tasz jeszcze tamto uczucie, gdy w 2015 r. siedzia\u0142a\u015b w poci\u0105gu z U\u017chorodu do Kijowa,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":184643,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,994,27,76,1239,20197,34,35,28,31,48,25,1702,46,40,41,47,596,80,29,30,415,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-184642","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-dziennikarze","12":"tag-headlines","13":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine","14":"tag-kijow","15":"tag-kramatorsk","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-obwod_doniecki","23":"tag-omp","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-screening_general","27":"tag-slowacja","28":"tag-swiat","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-ukraina","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115829090725643789","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184642"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184642\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}