{"id":184898,"date":"2026-01-03T08:40:10","date_gmt":"2026-01-03T08:40:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184898\/"},"modified":"2026-01-03T08:40:10","modified_gmt":"2026-01-03T08:40:10","slug":"wielki-lodowiec-znika-moze-podniesc-poziom-morz-o-ponad-pol-metra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184898\/","title":{"rendered":"Wielki lodowiec znika. Mo\u017ce podnie\u015b\u0107 poziom m\u00f3rz o ponad p\u00f3\u0142 metra"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Lodowiec Thwaitesa szybko traci integralno\u015b\u0107, a jego wschodni szelf lodowy ulega post\u0119puj\u0105cej fragmentacji, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do przyspieszenia sp\u0142ywu lodu do oceanu.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Badacze z Uniwersytetu Manitoby pokazali, \u017ce z roku na rok ro\u015bnie liczba i d\u0142ugo\u015b\u0107 p\u0119kni\u0119\u0107 w lodzie, a sam lodowiec jest coraz bardziej nara\u017cony na nieodwracalne zmiany.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Zjawiska obserwowane na Thwaitesie mog\u0105 stanowi\u0107 ostrze\u017cenie dla innych szelf\u00f3w Antarktydy i mog\u0105 mie\u0107 globalne konsekwencje, podnosz\u0105c poziom m\u00f3rz na \u015bwiecie.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wschodni szelf lodowy Thwaitesa jest podparty od p\u00f3\u0142nocy przez grzbiet dna morskiego, kt\u00f3ry dzia\u0142a jak kotwica: spowalnia sp\u0142yw lodu do oceanu. Przez lata zak\u0142adano, \u017ce to naturalny, skuteczny hamulec. Tymczasem badacze z Centre for Earth Observation and Science na Uniwersytecie Manitoby, pracuj\u0105cy w ramach International Thwaites Glacier Collaboration (ITGC), prze\u015bledzili dane obserwacyjne z lat 2002-2022 i doszli do wniosku, \u017ce ta &#8222;kotwica&#8221; stopniowo traci znaczenie. Z ka\u017cdym rokiem ro\u015bnie liczba i zasi\u0119g p\u0119kni\u0119\u0107 w strefie \u015bcinania szelfu, a os\u0142abienie po\u0142\u0105czenia z grzbietem dna morskiego przyspiesza dop\u0142yw lodu z g\u0142\u0119bi l\u0105dolodu.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">To wa\u017cne, bo szelf lodowy dzia\u0142a jak korek w butelce: jest p\u0142ywaj\u0105cym przed\u0142u\u017ceniem lodowca, kt\u00f3re hamuje jego ruch. Gdy szelf traci integralno\u015b\u0107, lodowiec mo\u017ce przyspieszy\u0107. W przypadku Thwaitesa oznacza to wej\u015bcie na \u015bcie\u017ck\u0119, z kt\u00f3rej trudno zawr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n<p>P\u0119kni\u0119cia lodowca rosn\u0105 w dw\u00f3ch etapach<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Zesp\u00f3\u0142 z Manitoby opisuje proces os\u0142abienia szelfu jako sekwencj\u0119 czterech faz, w kt\u00f3rych p\u0119kni\u0119cia narastaj\u0105 &#8222;dwubiegowo&#8221;. Najpierw pojawiaj\u0105 si\u0119 d\u0142ugie szczeliny zgodne z kierunkiem przep\u0142ywu lodu. Stopniowo wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119 i przesuwaj\u0105 na wsch\u00f3d; cz\u0119\u015b\u0107 przekracza d\u0142ugo\u015b\u0107 8 kilometr\u00f3w i przecina ca\u0142\u0105 grubo\u015b\u0107 szelfu, tworz\u0105c potencjalne linie przysz\u0142ych roz\u0142am\u00f3w.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Potem obraz zaczyna si\u0119 zmienia\u0107. Do gry wchodz\u0105 liczne kr\u00f3tsze p\u0119kni\u0119cia poprzeczne, ustawione w poprzek przep\u0142ywu lodu. S\u0105 kr\u00f3tsze (poni\u017cej 2 kilometr\u00f3w), ale ich liczba gwa\u0142townie ro\u015bnie. Efekt jest zaskakuj\u0105cy: ca\u0142kowita d\u0142ugo\u015b\u0107 wszystkich p\u0119kni\u0119\u0107 na szelfie niemal si\u0119 podwaja, cho\u0107 \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 pojedynczej szczeliny spada.<\/p>\n<p>Smutne odkrycie Polak\u00f3w. Lodowce uwalniaj\u0105 gro\u017ane metalePolsat NewsPolsat News<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W liczbach wygl\u0105da to tak: wed\u0142ug analizy satelitarnej sumaryczna d\u0142ugo\u015b\u0107 p\u0119kni\u0119\u0107 wzros\u0142a z oko\u0142o 165 kilometr\u00f3w w 2002 r. do oko\u0142o 336 kilometr\u00f3w w 2021 r. W tym samym czasie przeci\u0119tna d\u0142ugo\u015b\u0107 jednej szczeliny spad\u0142a z 3,2 km do 1,5 km, co wskazuje na &#8222;fragmentacj\u0119&#8221; uszkodze\u0144, a nie tylko wyd\u0142u\u017canie kilku g\u0142\u00f3wnych p\u0119kni\u0119\u0107. Dla in\u017cyniera materia\u0142owego brzmia\u0142oby to jak przej\u015bcie od pojedynczych rys do sieci mikrop\u0119kni\u0119\u0107, kt\u00f3ra potrafi rozbroi\u0107 nawet pozornie solidn\u0105 konstrukcj\u0119.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Badacze wi\u0105\u017c\u0105 te zmiany z przestawieniem si\u0119 &#8222;stanu napr\u0119\u017ce\u0144&#8221; w szelfie, czyli z tego, jak rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 si\u0142y rozci\u0105gaj\u0105ce i \u015bciskaj\u0105ce w lodzie. W latach 2002-2006 szelf przyspiesza\u0142, m.in. pod wp\u0142ywem s\u0105siednich, szybkich pr\u0105d\u00f3w lodowych. Generowa\u0142o to napr\u0119\u017cenia \u015bciskaj\u0105ce, kt\u00f3re mog\u0142y dzia\u0142a\u0107 stabilizuj\u0105co. Po 2007 roku strefa mi\u0119dzy szelfem a zachodnim &#8222;j\u0119zorem&#8221; lodowym zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozpada\u0107, a napr\u0119\u017cenia skoncentrowa\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 kotwicz\u0105cego lodowiec skalnego grzbietu. To sprzyja\u0142o formowaniu si\u0119 du\u017cych p\u0119kni\u0119\u0107.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Od 2017 r. cz\u0119\u015b\u0107 szczelin mia\u0142a ju\u017c ca\u0142kowicie przebi\u0107 szelf, przecinaj\u0105c jego struktur\u0119 na wylot i os\u0142abiaj\u0105c kontakt z &#8222;kotwic\u0105&#8221;. W interpretacji autor\u00f3w oznacza to, \u017ce grzbiet dna morskiego, kt\u00f3ry kiedy\u015b pomaga\u0142 hamowa\u0107 lodowiec, w coraz wi\u0119kszym stopniu staje si\u0119 elementem destabilizuj\u0105cym: koncentruje napr\u0119\u017cenia, sprzyja p\u0119kaniu, a w konsekwencji przyspiesza przep\u0142yw lodu z interioru.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">P\u0119kni\u0119cia przyspieszaj\u0105 przep\u0142yw lodu, a wi\u0119ksza pr\u0119dko\u015b\u0107 przep\u0142ywu generuje kolejne p\u0119kni\u0119cia. To mechanizm, kt\u00f3ry potrafi sam si\u0119 nap\u0119dza\u0107, nawet je\u015bli pocz\u0105tkowo zmiany wydaj\u0105 si\u0119 powolne.<\/p>\n<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-small list--article-list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-small \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/smieci-plastik\/news-system-kaucyjny-dziala-3-miesiace-i-juz-sie-zmienia-nowosci,nId,22504027\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">System kaucyjny dzia\u0142a 3 miesi\u0105ce i ju\u017c si\u0119 zmienia. Nowo\u015bci od 1 stycznia<\/a><\/li>\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/dom-ogrod\/news-w-polsce-ten-owoc-jest-za-darmo-a-my-go-nie-jemy-doskonaly-n,nId,22503191\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">W Polsce ten owoc jest za darmo, a my go nie jemy. Doskona\u0142y na serce<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Autorzy ostrzegaj\u0105, \u017ce Thwaites nie jest jedynym miejscem, gdzie taki scenariusz mo\u017ce si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Je\u015bli inne szelfy lodowe przechodz\u0105 podobny etap os\u0142abienia, wzorzec narastania p\u0119kni\u0119\u0107 mo\u017ce by\u0107 u\u017cytecznym wska\u017anikiem ryzyka. Przywo\u0142uj\u0105 te\u017c przyk\u0142ad historyczny z zachodniego P\u00f3\u0142wyspu Antarktycznego: w latach 70. wypi\u0119trzenie lodu pocz\u0105tkowo stabilizowa\u0142o szelf, ale p\u00f3\u017aniej sta\u0142o si\u0119 punktem startu p\u0119kni\u0119\u0107 prowadz\u0105cych do jego dezintegracji.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W tle jest jeszcze jedna cecha Thwaitesa: lodowiec spoczywa na pod\u0142o\u017cu o &#8222;odwrotnym spadku&#8221;, gdzie dno morskie opada w stron\u0119 l\u0105du. W takim uk\u0142adzie cofanie si\u0119 linii uziemienia (to granica mi\u0119dzy lodem, kt\u00f3ry le\u017cy na l\u0105dzie, a lodem, kt\u00f3ry zaczyna unosi\u0107 si\u0119 na wodzie) zwi\u0119ksza ryzyko nieodwracalnego odwrotu ca\u0142ego lodowca.<\/p>\n<p>Je\u017celi lodowiec zniknie, poziom m\u00f3rz wzro\u015bnie o 65 cm<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Gdyby dosz\u0142o do ca\u0142kowitego za\u0142amania si\u0119 lodowca Thwaitesa, stopienie zgromadzonego w nim dzi\u015b lodu doprowadzi\u0142oby do wzrostu poziomu m\u00f3rz na ca\u0142ym \u015bwiecie o oko\u0142o 65 centymetr\u00f3w. A wcze\u015bniejsze modele numeryczne sugerowa\u0142y, \u017ce baza l\u0105dolodu i szelf mog\u0105 cofa\u0107 si\u0119 \u015brednio blisko 1 kilometra rocznie w perspektywie kilku dekad.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Nowe dane nie przes\u0105dzaj\u0105, \u017ce &#8222;jutro&#8221; zobaczymy spektakularne p\u0119kni\u0119cie lodowca na p\u00f3\u0142. Pokazuj\u0105 jednak co\u015b r\u00f3wnie istotnego: przez 20 lat Thwaites zapisywa\u0142 w swojej strukturze coraz wyra\u017aniejsz\u0105 histori\u0119 zm\u0119czenia materia\u0142u. Os\u0142abianie wschodniego szelfu Thwaitesa mo\u017ce post\u0119powa\u0107 coraz szybciej, podnosz\u0105c stawk\u0119 dla ca\u0142ej Antarktydy i dla wybrze\u017cy na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n<p>Nigdzie nie jest zimnej. A jednak daj\u0105 rad\u0119. Kim s\u0105 mieszka\u0144cy Antarktydy?<img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" width=\"625\" height=\"352\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/000KYGKDF4DHCBIL-C432.webp.webp\"\/>Rozpocznij quiz<\/p>\n<p>Kraina lodu, wiatru i \u015bniegu. Czyja jest Antarktyka?INTERIA.PL<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1767378009_911_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Lodowiec Thwaitesa szybko traci integralno\u015b\u0107, a jego wschodni szelf lodowy ulega post\u0119puj\u0105cej fragmentacji, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do przyspieszenia&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":184899,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-184898","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115830274421970753","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184898"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184898\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}