{"id":184965,"date":"2026-01-03T09:36:11","date_gmt":"2026-01-03T09:36:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184965\/"},"modified":"2026-01-03T09:36:11","modified_gmt":"2026-01-03T09:36:11","slug":"amazonia-wkracza-w-zupelnie-nowa-ere-to-ekstremalne-polaczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/184965\/","title":{"rendered":"Amazonia wkracza w zupe\u0142nie now\u0105 er\u0119. To ekstremalne po\u0142\u0105czenie"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Amazonia do\u015bwiadcza coraz cz\u0119stszych i intensywniejszych susz po\u0142\u0105czonych z wysokimi temperaturami, co prowadzi do masowej \u015bmiertelno\u015bci drzew oraz destabilizuje globalny bilans w\u0119gla.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Naukowcy zidentyfikowali pojawienie si\u0119 nowego typu klimatu \u2013 hipertropik\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 bardziej suche i gor\u0119tsze ni\u017c znany dot\u0105d klimat tropikalny.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Ochrona Amazonii i redukcja emisji gaz\u00f3w cieplarnianych s\u0105 kluczowe dla utrzymania roli las\u00f3w deszczowych jako magazynu w\u0119gla oraz zahamowania zmian klimatycznych.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Amazonia od lat postrzegana jest jako jeden z kluczowych poch\u0142aniaczy dwutlenku w\u0119gla, ale jej stan szybko si\u0119 pogarsza. W najnowszym badaniu kierowanym przez zesp\u00f3\u0142 Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley naukowcy opisuj\u0105 wy\u0142anianie si\u0119 nowego typu klimatu, kt\u00f3ry nazwali hipertropikami. Jest znacznie gor\u0119tszy i bardziej suchy ni\u017c dotychczasowy. Jak podkre\u015bla autor pracy Jeff Chambers, &#8222;znajduje si\u0119 poza granic\u0105 tego, co uwa\u017camy obecnie za las tropikalny&#8221;.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wed\u0142ug projekcji, je\u015bli emisje gaz\u00f3w cieplarnianych pozostan\u0105 wysokie, do r. 2100 eksremalnie suche i gor\u0105ce warunki mog\u0105 panowa\u0107 nawet 150 dni w roku. Oznacza to radykaln\u0105 zmian\u0119 w funkcjonowaniu najwi\u0119kszego lasu deszczowego \u015bwiata. Ju\u017c teraz wiadomo, \u017ce po silnych suszach ro\u015bnie st\u0119\u017cenie CO\u2082 w atmosferze, Badacze wskazuj\u0105, \u017ce stres termiczny i wodny zwi\u0119ksza roczn\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 drzew o 55 proc.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Przez trzy dekady zesp\u00f3\u0142 monitorowa\u0142 las w pobli\u017cu Manaus, korzystaj\u0105c m.in. z dw\u00f3ch wie\u017c pomiarowych i czujnik\u00f3w umieszczonych w pniach drzew. Z danych wynika, \u017ce szczeg\u00f3lnie szybko umieraj\u0105 gatunki rosn\u0105ce najszybciej i maj\u0105ce stosunkowo lekkie drewno. &#8222;Wykazali\u015bmy, \u017ce drzewa szybkorosn\u0105ce, o niskiej g\u0119sto\u015bci drewna, by\u0142y bardziej podatne, gin\u0119\u0142y w wi\u0119kszej liczbie ni\u017c drzewa o du\u017cej g\u0119sto\u015bci drewna&#8221; &#8211; m\u00f3wi Chambers. To z\u0142a wiadomo\u015b\u0107 dla wt\u00f3rnych, odrastaj\u0105cych fragment\u00f3w lasu, gdzie takich gatunk\u00f3w jest wi\u0119cej.<\/p>\n<p>Drzewa gin\u0105 w takich warunkach hiperklimatu<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Zesp\u00f3\u0142 z Berkeley po raz pierwszy dok\u0142adnie okre\u015bli\u0142 fizjologiczny pr\u00f3g, po kt\u00f3rego przekroczeniu drzewa zaczynaj\u0105 traci\u0107 zdolno\u015b\u0107 utrzymania obiegu wody. Hipertropikalne epizody pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy obj\u0119to\u015bciowa wilgotno\u015b\u0107 gleby spada do oko\u0142o jednej trzeciej. Gdy wody jest mniej, li\u015bcie zamykaj\u0105 aparaty szparkowe, by ograniczy\u0107 transpiracj\u0119. W\u00f3wczas ro\u015blina przestaje pobiera\u0107 dwutlenek w\u0119gla i zaczyna g\u0142odowa\u0107.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"G\u0119sta, zielona d\u017cungla przeci\u0119ta w\u0105sk\u0105, brunatn\u0105 rzek\u0105 wij\u0105c\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy drzewami i palmami.\" title=\"Amazonia znalaz\u0142a si\u0119 na kraw\u0119dzie przetrwania\" width=\"5824\" height=\"3264\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M5GQQNOG8UKBV-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Amazonia znalaz\u0142a si\u0119 na kraw\u0119dzie przetrwaniacherezoff123RF\/PICSEL<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Drugim mechanizmem jest hydrauliczne za\u0142amanie. Zbyt sucha i gor\u0105ca atmosfera sprzyja powstawaniu p\u0119cherzyk\u00f3w powietrza w naczyniach przewodz\u0105cych. Chambers wyja\u015bnia, \u017ce zwykle ro\u015bliny &#8222;s\u0105 ca\u0142kiem dobre w odizolowywaniu problemu i po prostu m\u00f3wi\u0105: jestem got\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0107 t\u0119 ga\u0142\u0105\u017a. Ale je\u015bli p\u0119cherzyk\u00f3w jest wystarczaj\u0105co du\u017co, drzewo po prostu umiera&#8221;.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Skutki s\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142e. Z trzydziestoletnich danych wynika, \u017ce wzrost \u015bmiertelno\u015bci pojawia si\u0119 w roku nast\u0119puj\u0105cym po ekstremalnej suszy. To tak\u017ce moment, w kt\u00f3rym silniej cierpi\u0105 drzewa m\u0142ode, rosn\u0105ce po wcze\u015bniejszym wyr\u0119bie. W efekcie ekosystem mo\u017ce traci\u0107 zdolno\u015b\u0107 regeneracji w takim tempie, jakie narzuca mu globalne ocieplenie.<\/p>\n<p>Nowy klimat nie ma precedensu od milion\u00f3w lat<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Analizy modeli klimatycznych pokazuj\u0105, \u017ce do ko\u0144ca stulecia du\u017ce obszary Amazonii mog\u0105 przesun\u0105\u0107 si\u0119 do strefy temperatur wy\u017cszych ni\u017c 99. percentyl historycznego klimatu tropikalnego. Oznacza to powr\u00f3t do warunk\u00f3w, kt\u00f3re ostatnio panowa\u0142y od 10 do 40 mln lat temu, gdy Ziemia by\u0142a znacznie gor\u0119tsza. Hypertropiki to nie tylko wy\u017csze temperatury, lecz tak\u017ce d\u0142u\u017csze i dotkliwsze susze, pojawiaj\u0105ce si\u0119 ju\u017c nie tylko w porze suchej, lecz r\u00f3wnie\u017c w miesi\u0105cach uznawanych dot\u0105d za najbardziej mokre.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Chambers ostrzega, \u017ce podwy\u017cszona \u015bmiertelno\u015b\u0107 ro\u015blin nie ograniczy si\u0119 do samej Amazonii. Podobne tendencje mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 las\u00f3w deszczowych Afryki Zachodniej i po\u0142udniowo-wschodniej Azji. W uj\u0119ciu ca\u0142ego globu oznacza to powa\u017cne ograniczenie naturalnego poch\u0142aniania dwutlenku w\u0119gla, a tym samym jeszcze szybszy wzrost jego koncentracji w atmosferze. Tropikalne lasy na ca\u0142ym \u015bwiecie poch\u0142aniaj\u0105 dzi\u015b wi\u0119cej emisji pochodz\u0105cych z dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka ni\u017c jakikolwiek inny biom.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Najnowsze badania wskazuj\u0105, \u017ce Lasy Deszczowe s\u0105 na skraju katastrofy\" title=\"Najnowsze badania wskazuj\u0105, \u017ce Lasy Deszczowe s\u0105 na skraju katastrofy\" width=\"4903\" height=\"3269\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000EQBYJ0T7K8EES-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Najnowsze badania wskazuj\u0105, \u017ce Lasy Deszczowe s\u0105 na skraju katastrofyUnsplash<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Cho\u0107 roczna \u015bmiertelno\u015b\u0107 drzew wynosi niewiele ponad 1 proc., dodatkowe 0,55 proc. kumuluje si\u0119 z roku na rok i pot\u0119guje efekt degradacji. Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce obecne epizody gor\u0105cych susz s\u0105 zwiastunami przysz\u0142ych warunk\u00f3w i oferuj\u0105 unikaln\u0105 szans\u0119 zrozumienia, jak zachowa si\u0119 las deszczowy w \u015bwiecie cieplejszym o kolejne stopnie.<\/p>\n<p>Los Amazonii wisi teraz na w\u0142osku<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wnioski z pracy s\u0105 jednoznaczne: przysz\u0142o\u015b\u0107 Amazonii zale\u017cy od tempa redukcji emisji. &#8222;Wszystko zale\u017cy od tego, co zrobimy&#8221; &#8211; m\u00f3wi Chambers. &#8222;To od nas zale\u017cy, w jakim stopniu rzeczywi\u015bcie stworzymy klimat hipertropikalny. Je\u015bli b\u0119dziemy emitowa\u0107 gazy cieplarniane, ile tylko chcemy, bez \u017cadnej kontroli, stworzymy go szybciej&#8221;.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Badacze podkre\u015blaj\u0105 te\u017c znaczenie d\u0142ugoterminowego monitoringu. Sie\u0107 wie\u017c pomiarowych i czujnik\u00f3w w Amazonii, budowana od lat 90., umo\u017cliwia \u015bledzenie pe\u0142nego cyklu wodnego i w\u0119glowego, a tak\u017ce obserwowanie, jak drzewa radz\u0105 sobie w skrajnych warunkach. To jedno z nielicznych miejsc na Ziemi, gdzie tak dok\u0142adna infrastruktura dzia\u0142a przez ponad trzy dekady.<\/p>\n<p>Amazonia jako magazyn w\u0119gla pod presj\u0105 hipertropik\u00f3w<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Nowe wyniki wpisuj\u0105 si\u0119 w d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119 bada\u0144 zespo\u0142u Chambersa nad &#8222;pami\u0119ci\u0105&#8221; amazo\u0144skiego lasu. Ju\u017c jego najwcze\u015bniejsze analizy pokaza\u0142y, \u017ce przeci\u0119tny wiek drzewa o \u015brednicy 10 centymetr\u00f3w to oko\u0142o 180 lat, a niekt\u00f3re osobniki w badanych p\u0142atach maj\u0105 ponad 1000 lat. Oznacza to, \u017ce Amazonia dzia\u0142a jak niezwykle d\u0142ugoterminowy magazyn w\u0119gla, kt\u00f3rego stabilno\u015b\u0107 by\u0142a dot\u0105d oparta na powolnej rotacji drzew i relatywnie przewidywalnym klimacie.<\/p>\n<ul class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-small list--article-list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-small \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/przyroda\/zwierzeta\/news-znalazly-sposob-jak-uniknac-napastnikow-gasienice-robia-to-c,nId,22466433\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Znalaz\u0142y spos\u00f3b, jak unikn\u0105\u0107 napastnik\u00f3w. G\u0105sienice robi\u0105 to, co w\u0119\u017ce<\/a><\/li>\n<li class=\"ids-list-item ids-list-item__content brief-list-item\"><a class=\"ids-undecorated-link link ids-link \" data-spons=\"false\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/przyroda\/psy\/news-zle-wiesci-dla-wlascicieli-psow-i-kotow-ceny-u-weterynarzy-b,nId,22466486\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Z\u0142e wie\u015bci dla w\u0142a\u015bcicieli ps\u00f3w i kot\u00f3w. Ceny u weterynarzy b\u0119d\u0105 rosn\u0105\u0107<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Eksperyment BIONTE, prowadzony w lasach na p\u00f3\u0142noc od Manaus, pozwoli\u0142 te\u017c zajrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107 obszar\u00f3w ju\u017c przekszta\u0142conych przez cz\u0142owieka. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich by\u0142a w przesz\u0142o\u015bci selektywnie wycinana, co sprzyja\u0142o pojawieniu si\u0119 gatunk\u00f3w szybkorosn\u0105cych o lekkim drewnie. Z nowych analiz wynika, \u017ce takie wt\u00f3rne lasy mog\u0105 w warunkach hipertropik\u00f3w traci\u0107 drzewa szybciej ni\u017c dojrza\u0142e fragmenty. Autorzy pracy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 jednocze\u015bnie do wcze\u015bniejszych bada\u0144, kt\u00f3re wskazywa\u0142y na du\u017cy potencja\u0142 wt\u00f3rnych las\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej do poch\u0142aniania w\u0119gla, ale tylko pod warunkiem, \u017ce nie s\u0105 stale os\u0142abiane przez susz\u0119, ogie\u0144 i fragmentacj\u0119.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W cytowanych w artykule pracach pojawia si\u0119 te\u017c ostrze\u017cenie, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142a degradacja lasu mo\u017ce przewy\u017cszy\u0107 skutki samego wylesiania, je\u015bli wycinka, po\u017cary i gor\u0105ce susze b\u0119d\u0105 wci\u0105\u017c powraca\u0107. Hipertropiki mog\u0105 ten proces przyspieszy\u0107, zmniejszaj\u0105c margines bezpiecze\u0144stwa dla starodrzew\u00f3w i ograniczaj\u0105c zdolno\u015b\u0107 odnowy m\u0142odych drzew. W praktyce oznacza to, \u017ce polityka klimatyczna nie mo\u017ce ogranicza\u0107 si\u0119 do zatrzymania deforestacji, lecz musi bra\u0107 pod uwag\u0119 tak\u017ce ochron\u0119 jako\u015bci istniej\u0105cych las\u00f3w i ich wra\u017cliwo\u015b\u0107 na ekstremalne susze.<\/p>\n<p>Nie tylko jaguary. Quiz o zwierz\u0119tach Ameryki Po\u0142udniowej, Znasz je?<img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" width=\"625\" height=\"352\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/000K921BY04KHRDM-C432.webp.webp\"\/>Rozpocznij quiz<\/p>\n<p>Z\u0142e wie\u015bci o Ziemi. Kolejne lata b\u0119d\u0105 kluczowe dla przyrodyPolsat NewsPolsat News<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1767378009_911_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Amazonia do\u015bwiadcza coraz cz\u0119stszych i intensywniejszych susz po\u0142\u0105czonych z wysokimi temperaturami, co prowadzi do masowej \u015bmiertelno\u015bci drzew oraz&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":184966,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-184965","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115830494607399057","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184965"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184965\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}