![\"Aleksandra](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/VGZk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iNDkyNzE2MzRhNWM4NjljNDkzM2JiNTVjNDk4MDMyYS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\nMilena Oszczepali\u0144ska, Onet: Kiedy i dlaczego wyjecha\u0142a\u015b z Polski?<\/p>\n
Kiedy Aleksandra F. Eriksen wyjecha\u0142a z Polski? <\/p>\n
Co sk\u0142oni\u0142o j\u0105 do pozostania w Norwegii? <\/p>\n
Jakie zawody by\u0142y wykonywane przez Aleksandr\u0119 w Norwegii? <\/p>\n
Jak Norwegowie podchodz\u0105 do imigrant\u00f3w? <\/p>\n
Aleksandra F. Eriksen: To by\u0142o jeszcze zanim Polska wesz\u0142a do Unii Europejskiej. Pojecha\u0142am w kwietniu 1994 r., \u017ceby odwiedzi\u0107 przyjaci\u00f3\u0142. Zna\u0142am Norwegi\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko z literatury, mi\u0119dzy innymi Centkiewicz\u00f3w. O tym, \u017ce zosta\u0142am w tym kraju na sta\u0142e, zadecydowa\u0142 przypadek.<\/p>\n
Co ci\u0119 tak zauroczy\u0142o?<\/p>\n
Jak wp\u0142ywa\u0142am promem, bo p\u0142yn\u0119\u0142am z Danii, i zobaczy\u0142am zamglone fiordy i mn\u00f3stwo \u015bniegu wsz\u0119dzie, to ten widok mnie zachwyci\u0142. Uwieczni\u0142am go nawet na zdj\u0119ciach i mam je zachowane do dzi\u015b.<\/p>\n
I tak po prostu porzuci\u0142a\u015b \u017cycie w Polsce? Co ci tu przeszkadza\u0142o?<\/p>\n
Nigdy nie mia\u0142am takiej motywacji, \u017ceby gdzie\u015b szuka\u0107 czego\u015b lepszego, bo w Polsce mi si\u0119 co\u015b nie podoba. Raczej wynika\u0142o to z ch\u0119ci prze\u017cycia czego\u015b nowego, zobaczenia, co tam jest ciekawego, czego mog\u0119 si\u0119 nauczy\u0107. Przy\u015bwieca\u0142a mi ciekawo\u015b\u0107, a nie ch\u0119\u0107 ucieczki.<\/p>\n
<\/p>\n
Aleksandra F. Eriksen\u017br\u00f3d\u0142o: archiwum rozm\u00f3wcy<\/p>\n
M\u00f3wisz po norwesku? <\/p>\n
Jasne, nie da si\u0119 po 30 latach nie m\u00f3wi\u0107, cho\u0107 w moim przypadku ju\u017c pierwsza praca w Norwegii bardzo du\u017co da\u0142a w tym zakresie. By\u0142a to praca z m\u0142odzie\u017c\u0105, w kt\u00f3rej musia\u0142am dyskutowa\u0107, \u015bciera\u0107 si\u0119 na argumenty.<\/p>\n
Co to by\u0142a za praca?<\/p>\n
Z wykszta\u0142cenia jestem psychologiem klinicznym, studiowa\u0142am na uniwersytecie w Poznaniu. W Polsce jeszcze przed wyjazdem pracowa\u0142am jako kurator s\u0105dowy w S\u0105dzie Rejonowym. W Norwegii szybko dosta\u0142am prac\u0119 w instytucji, kt\u00f3ra nie ma polskiego odpowiednika \u2014 to dom dla m\u0142odzie\u017cy, ale nie jest to ani dom dziecka, ani zak\u0142ad poprawczy. Przebywa w nim m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra z jakich\u015b powod\u00f3w nie mo\u017ce mieszka\u0107 w domu rodzinnym. Z\u0142o\u017cy\u0142am podanie o prac\u0119 tam i akurat tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce jedna z podopiecznych mia\u0142a polskie korzenie i jej opiekunowie nie m\u00f3wili po norwesku. Zosta\u0142am zatrudniona na stanowisku pracownika socjalnego, poniewa\u017c ju\u017c zacz\u0119\u0142am si\u0119 uczy\u0107 norweskiego.<\/p>\n
W jaki spos\u00f3b m\u0142odzie\u017c trafia do takich dom\u00f3w? Pytam, bo w Polsce pojawiaj\u0105 si\u0119 czasami doniesienia, \u017ce tam opieka zabiera rodzicom dzieci tylko na podstawie tego, \u017ce te narzekaj\u0105 na opiekun\u00f3w. <\/p>\n
Na pewno jest to instytucja, kt\u00f3ra cieszy si\u0119 niezbyt popularn\u0105 opini\u0105. W administracji zdarzaj\u0105 si\u0119 b\u0142\u0119dy, czasami decyzje s\u0105 podejmowane za szybko i takie drastyczne przypadki s\u0105 bardziej na\u015bwietlane. Natomiast ja przez 10 pierwszych lat \u017cycia w Norwegii pracowa\u0142am w trzech takich domach i \u017cadna z os\u00f3b, kt\u00f3ra tam mieszka\u0142a, nigdy nie m\u00f3wi\u0142a, \u017ce to by\u0142a z\u0142a decyzja i \u017ce chcia\u0142aby wr\u00f3ci\u0107 do rodzic\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie, m\u00f3wi\u0142y, \u017ce wreszcie kto\u015b ich pos\u0142ucha\u0142 i czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie. Jedna z dziewczyn przyzna\u0142a na przyk\u0142ad, \u017ce w domu jej mamy nigdy nie by\u0142o, bo ci\u0105gle pracowa\u0142a, a tata cz\u0119sto si\u0119ga\u0142 po narkotyki. Dopiero w o\u015brodku mog\u0142a spa\u0107 spokojnie, bez strachu.<\/p>\n
Pozostaj\u0105c w temacie mieszkania nie we w\u0142asnym domu, chc\u0119 zapyta\u0107 o kwesti\u0119 migracji. W Polsce jest sporo Ukrai\u0144c\u00f3w i nastroje wobec nich s\u0105 coraz bardziej krytyczne. A jak Norwegowie podchodz\u0105 do obcokrajowc\u00f3w? Ty sama jeste\u015b imigrantk\u0105.<\/p>\n
Hmm, niedawno wpad\u0142 mi w oko artyku\u0142 na ten temat, pisany p\u00f3\u0142 \u017cartem, p\u00f3\u0142 serio, w kt\u00f3rym pad\u0142o has\u0142o: „Jak nie mo\u017cesz znale\u017a\u0107 pracy, a jeste\u015b imigrantem, to zmie\u0144 nazwisko”. Nie wiem, z czego to wynika. Ja te\u017c nie zawsze nazywa\u0142am si\u0119 Eriksen, ale nigdy nie odczuwa\u0142am, \u017ce to co\u015b negatywnego, \u017ce pochodz\u0119 z innego kraju. Wr\u0119cz przeciwnie, moje pochodzenie budzi\u0142o ciekawo\u015b\u0107. Teraz mam mn\u00f3stwo znajomych Norweg\u00f3w, chyba nawet wi\u0119cej ni\u017c Polak\u00f3w.<\/p>\n
Norwegia nie ma negatywnego czy wrogiego nastawienia do emigrant\u00f3w. Oni s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii, przyje\u017cd\u017cali do Norwegii od wielu lat \u2014 z Indii, Pakistanu, z Afryki. Jak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna w Ukrainie, Norwegia te\u017c otworzy\u0142a swoje granice. Natomiast, tak jak wsz\u0119dzie, s\u0105 partie i ugrupowania polityczne, kt\u00f3re s\u0105 mniej pozytywnie nastawione. Wskazuj\u0105 palcem i m\u00f3wi\u0105 takie powiedzenie po norwesku: „aby\u015bmy nie doprowadzili do szwedzkiego stanu”, czyli do sytuacji, jaka jest w Szwecji, gdzie w zwi\u0105zku z imigrantami jest sporo wyzwa\u0144. Natomiast spo\u0142ecze\u0144stwo generalnie nie ma wrogiego stosunku, przynajmniej w\u015br\u00f3d moich przyjaci\u00f3\u0142 ja takiego nie dostrzegam. Wiadomo, \u017ce trzeba by\u0107 realist\u0105, a praca nad integracj\u0105 jest prac\u0105 obop\u00f3ln\u0105. Je\u017celi ja si\u0119 nie chc\u0119 zintegrowa\u0107, to nikt na si\u0142\u0119 za mnie tego nie zrobi.<\/p>\n
Podej\u015bcie imigrant\u00f3w jest bardzo wa\u017cne.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie. S\u0105 grupy, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 lepiej w\u015br\u00f3d swojego \u015brodowiska kulturowego i to te\u017c jest w porz\u0105dku, nale\u017cy to uszanowa\u0107. Ale je\u017celi cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 nowej kultury si\u0119 zaadaptuje, jest to bardzo pozytywnie odbierane.<\/p>\n
\u0141atwo zdobywa si\u0119 zaufanie Norweg\u00f3w?<\/p>\n
Na pewno trzeba d\u0142u\u017cej na nie pracowa\u0107. Wiele lat temu, jak pojawia\u0142y si\u0119 w Oslo pierwsze indyjskie restauracje, Norwegowie patrzyli na nie sceptycznie. Dzisiaj absolutnie nikt ju\u017c tak nie my\u015bli, jest to naturalna cz\u0119\u015b\u0107 krajobrazu kulturowego, podobnie jak tureckie kebaby czy inne kuchnie „nienorweskie”.<\/p>\n
Polacy zacz\u0119li przyje\u017cd\u017ca\u0107 po 2004 r. Na pocz\u0105tku dostrzegano rosn\u0105ce statystyki z pewn\u0105 rezerw\u0105. Obecnie jeste\u015bmy cenieni za kwalifikacje, ch\u0119\u0107 do pracy i motywacj\u0119.<\/p>\n
Wspomnia\u0142a\u015b o kuchni. Na sto\u0142ach kr\u00f3luje renifer?<\/p>\n
Renifera jad\u0142am chyba tylko dwa razy (\u015bmiech). Jedn\u0105 z moich ulubionych potraw jest co\u015b podobnego do polskiego bigosu, tyle \u017ce bez kiszonej kapusty. Jaki\u015b czas temu by\u0142am w Polsce przez dwa tygodnie i mia\u0142am wielk\u0105 ochot\u0119 na to danie. Jak tylko wr\u00f3ci\u0142am do Oslo, kupi\u0142am g\u0142\u00f3wk\u0119 bia\u0142ej kapusty i baranin\u0119, ugotowa\u0142am i jad\u0142am ze smakiem przez trzy dni.<\/p>\n
W sklepach jest te\u017c mn\u00f3stwo owoc\u00f3w morza, ryb. Mamy niewiarygodn\u0105 lini\u0119 brzegow\u0105, wi\u0119c korzystamy z tego.<\/p>\n
Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 jednak o jakiej\u015b typowej kuchni norweskiej, tak jak np. o greckiej. Powiedzia\u0142abym, \u017ce ta kuchnia jest dosy\u0107 nudna. Klopsiki w br\u0105zowym sosie, ziemniaczki…<\/p>\n
Jak w IKEA.<\/p>\n
Dok\u0142adnie, genialne por\u00f3wnanie. Nie jest to absolutnie nic wykwintnego, proste jedzenie. Ale mo\u017cna si\u0119 przyzwyczai\u0107 i nawet je polubi\u0107.<\/p>\n
Cz\u0119sto wracasz do Polski?<\/p>\n
Tak, przez ostatnie 20 lat prowadzi\u0142am firm\u0119 i mia\u0142am biuro nie tylko w Oslo, ale te\u017c w Warszawie i Gdyni, wi\u0119c lata\u0142am do Polski regularnie. Teraz te\u017c bywam, bo mam tam rodzin\u0119.<\/p>\n
![\"Aleksandra](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/fEXk9lCaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8zZWVlZjkyMzhkZGMwYmIyNDA5MmRlNThkNTkyMGQzYi5qcGVnkZUCz.jpeg\")
<\/p>\n
Aleksandra F. Eriksen\u017br\u00f3d\u0142o: archiwum rozm\u00f3wcy<\/p>\n
Wspomnia\u0142a\u015b, \u017ce Norwegowie otworzyli granice po wybuchu wojny w Ukrainie. Jak oni zapatruj\u0105 si\u0119 na ten konflikt? Boj\u0105 si\u0119, \u017ce do nich te\u017c mo\u017ce doj\u015b\u0107?<\/p>\n
Troch\u0119 si\u0119 o tym pisze i m\u00f3wi w mediach. Nie ma nastroju przera\u017cenia, paniki. Nasza granica z Rosj\u0105 jest kr\u00f3tka, w przeciwie\u0144stwie do Finlandii. Norwegowie pr\u00f3buj\u0105 podchodzi\u0107 do sprawy rozs\u0105dnie, a prawdopodobie\u0144stwo ataku nie jest du\u017ce. Natomiast z przeprowadzonego niedawno badania opinii publicznej wynika, \u017ce obawa w spo\u0142ecze\u0144stwie si\u0119 podnios\u0142a. Jest ca\u0142kowicie naturalne, \u017ce ludzie o tym my\u015bl\u0105.<\/p>\n
W Polsce swego czasu du\u017co m\u00f3wi\u0142o si\u0119 np. o plecakach ewakuacyjnych. Czy w Norwegii przygotowuje si\u0119 podobne zalecenia?<\/p>\n
Jest specjalna strona z poradnikiem, co nale\u017cy mie\u0107 w domu na jedn\u0105 osob\u0119, gdyby co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o \u2014 ile wody, jakie i ile jedzenia, sprz\u0119ty, np. przeno\u015bna kuchenka gazowa. Ostatnio pisa\u0142o si\u0119 sporo o liczbie miejsc w schronach w Norwegii w stosunku do populacji.<\/p>\n
I jak to wygl\u0105da?<\/p>\n
Nie ma ich tyle, \u017ceby ca\u0142a populacja mog\u0142a si\u0119 schroni\u0107.<\/p>\n
W Polsce prawie w og\u00f3le ich nie ma. <\/p>\n
W Norwegii w zwi\u0105zku z brakami wprowadzono nowe wytyczne dla budownictwa. Nowe budynki, je\u015bli spe\u0142niaj\u0105 okre\u015blone warunki, powinny zapewnia\u0107 miejsce schronienia.<\/p>\n
Jaki jest poziom \u017cycia w Norwegii? W Polsce wci\u0105\u017c wida\u0107 du\u017ce nier\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy metropoliami, a ma\u0142ymi miasteczkami i wsiami.<\/p>\n
W Norwegii jest pod pewnymi wzgl\u0119dami jest podobnie. R\u00f3\u017cnice np. w cenach nieruchomo\u015bci s\u0105 ogromne np. mi\u0119dzy stolic\u0105 a jak\u0105\u015b ma\u0142\u0105 wiosk\u0105 na p\u00f3\u0142nocy kraju. Wynagrodzenia r\u00f3wnie\u017c s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane. Natomiast pewne zawody maj\u0105 odg\u00f3rnie uregulowane p\u0142ace niezale\u017cnie od regionu. Nie ma wynagrodzenia minimalnego na ca\u0142y kraj, natomiast pewne bran\u017ce maj\u0105 p\u0142ace minimalne. Pracodawca mo\u017ce z kolei \u017conglowa\u0107 dodatkami.<\/p>\n
Nie mo\u017cna natomiast m\u00f3wi\u0107 o biednych miasteczkach. S\u0105 to raczej miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych si\u0119 mniej dzieje. Nie ma np. rozwini\u0119tego przemys\u0142u, cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b \u017cyje z rolnictwa i hodowli. Pa\u0144stwo zreszt\u0105 bardzo to wspomaga finansowo, bo chce zachowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 spadku kulturalnego. Norwegia przed odkryciem ropy naftowej by\u0142a przecie\u017c krajem rolniczym. W ma\u0142ych miasteczkach z pewno\u015bci\u0105 \u017cyje si\u0119 spokojniej, jest te\u017c taniej w sklepach. Niekt\u00f3re gminy wprowadzaj\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju u\u0142atwienia dla os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142yby si\u0119 tam przenie\u015b\u0107.<\/p>\n
A na jakich umowach zazwyczaj si\u0119 pracuje? S\u0105 to umowy o prac\u0119 ze \u015bwiadczeniami emerytalnymi, czy spotyka si\u0119 te\u017c, tak jak w Polsce, umowy cywilnoprawne, np. zlecenia?<\/p>\n
W Norwegii nie wolno zatrudnia\u0107 pracownika na umow\u0119 zlecenie. Je\u017celi jeste\u015bmy pracodawc\u0105, to normalnie p\u0142acimy zatrudnionym sk\u0142adk\u0119 emerytaln\u0105, ubezpieczenie. Jedynie w przypadku konkretnych, ograniczonych czasowo, projekt\u00f3w mo\u017cna zatrudnia\u0107 osoby na umowy tymczasowe.<\/p>\n
Czyli Norwegowie nie boj\u0105 si\u0119, \u017ce np. nie wypracuj\u0105 sobie emerytury?<\/p>\n
Zupe\u0142nie nie.<\/p>\n
Wspomnia\u0142a\u015b o zr\u00f3\u017cnicowanych cenach mieszka\u0144. W Polsce wielu m\u0142odych doros\u0142ych wci\u0105\u017c mieszka z rodzicami, bo nie sta\u0107 ich na w\u0142asne lokum. A jak to wygl\u0105da w Norwegii?<\/p>\n
Z regu\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych wyprowadza si\u0119 bardzo wcze\u015bnie, ale do mieszka\u0144 wynajmowanych. Aby kupi\u0107 sw\u00f3j pierwszy dom w Norwegii, trzeba mie\u0107 co najmniej 10 proc. wk\u0142adu w\u0142asnego od ceny zakupu, ale s\u0105 wyj\u0105tki, szczeg\u00f3lnie dla os\u00f3b poni\u017cej 34 lat (po\u017cyczka mieszkaniowa „UNG”). Mieszkania kupuje si\u0119 zwykle na kredyt, wi\u0119c trzeba te\u017c mie\u0107 regularne dochody. Jak jest si\u0119 studentem albo osob\u0105, kt\u00f3ra pracuje tylko dorywczo, szanse na otrzymanie kredytu z banku s\u0105 prawie \u017cadne. Tym bardziej, \u017ce ceny nieruchomo\u015bci stale rosn\u0105.<\/p>\n
Polak\u00f3w r\u00f3wnie\u017c dotyczy ten problem.<\/p>\n
30 lat temu mieszkanie w Oslo by\u0142o bardziej dost\u0119pne nawet dla os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y mniej p\u0142atne zawody, obecnie dla cz\u0119\u015bci os\u00f3b to nieosi\u0105galne. W Norwegii nie buduje si\u0119 te\u017c du\u017co. Je\u015bli chodzi o budownictwo mieszkaniowe, to ju\u017c drugi rok z rz\u0119du nie ma wielu nowych projekt\u00f3w, wi\u0119c to te\u017c utrudnia zakup.<\/p>\n
A je\u015bli chodzi o ceny w sklepach spo\u017cywczych, jest du\u017co dro\u017cej ni\u017c w Polsce?<\/p>\n
Rynek jest niestety bardzo zmonopolizowany. W Polsce dzia\u0142a wiele ma\u0142ych sklepik\u00f3w, typy warzywniaki, ma\u0142e sklepy osiedlowe. W Norwegii s\u0105 jedynie du\u017ce sieci, jest ich trzy albo cztery i one maj\u0105 takie same ceny, niezale\u017cnie od tego, czy b\u0119dziemy w Oslo, czy w jakiej\u015b ma\u0142ej miejscowo\u015bci. Jedna sie\u0107 mo\u017ce mie\u0107 ta\u0144sze jakie\u015b produkty, druga inne. Cz\u0119sto por\u00f3wnuj\u0105 te koszyki mi\u0119dzy sob\u0105, kiedy maj\u0105 jakie\u015b kampanie promocyjne.<\/p>\n
To zupe\u0142nie jak w Polsce. <\/p>\n
Ale lokalnych sklepik\u00f3w jest niewiele. A je\u015bli s\u0105, to zazwyczaj prowadzone przez imigrant\u00f3w. Ja bardzo cz\u0119sto je\u017cd\u017c\u0119 do jednego tu w mojej okolicy, prowadzi go wietnamska rodzina. Maj\u0105 super produkty i sporo takich, kt\u00f3rych w du\u017cych sieciach si\u0119 nie dostanie.<\/p>\n
Czy to prawda, \u017ce Norwegowie nie lubi\u0105 chwali\u0107 si\u0119 swoim bogactwem? S\u0142ysza\u0142am, \u017ce to normalne, \u017ce np. szef ekipy budowlanej ma gorszy samoch\u00f3d i telefon od pracownik\u00f3w i zupe\u0142nie mu to nie przeszkadza. <\/p>\n
Na pewno nie ma tu jakiego\u015b niesamowitego chwalenia si\u0119. Np. to, \u017ce lepiej zarabiam, nie znaczy, \u017ce nie mog\u0119 je\u017adzi\u0107 do pracy rowerem. Kiedy\u015b moje dzieci zaprzyja\u017ani\u0142y si\u0119 z innym rodze\u0144stwem z okolicy i dopiero po d\u0142u\u017cszym czasie dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce ich tata jest szefem jednej z najwi\u0119kszych sieci sklep\u00f3w w Norwegii.<\/p>\n
Ale te\u017c s\u0105 miejsca, gdzie presja na posiadanie nowoczesnych, modnych rzeczy jednak istnieje, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie m\u0142odych Norweg\u00f3w, ale przecie\u017c oni wynosz\u0105 takie wzorce z domu.<\/p>\n
A propos dom\u00f3w, w Polsce swego czasu bardzo modny by\u0142 „styl skandynawski” we wn\u0119trzach. Mn\u00f3stwo os\u00f3b chcia\u0142o tak mieszka\u0107. Co tworzy norweski dom, czego nie mo\u017ce w nim zabrakn\u0105\u0107?<\/p>\n
Na pewno jest du\u017co drewna. Drewniane budownictwo jest najbardziej popularne. Przez ponad dziesi\u0119\u0107 lat mieszka\u0142am w domu, kt\u00f3ry by\u0142 ca\u0142kowicie wykonany z tego surowca \u2014 w \u015brodku, na zewn\u0105trz, gdziekolwiek si\u0119 nie spojrza\u0142o, by\u0142o drewno, nawet na suficie. Poza tym prostota. Nie widzia\u0142am \u017cadnego wn\u0119trza, gdzie \u015bciany by\u0142yby np. niebieskie czy czerwone, jakie\u015b agresywne. Kolory s\u0105 zwykle stonowane, dominuj\u0105 biele, be\u017ce. Wa\u017cna jest te\u017c przytulno\u015b\u0107, dlatego nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 pled\u00f3w, \u015bwieczek, \u015bwiate\u0142ek.<\/p>\n
W ka\u017cdym rogu pokoju czy na ka\u017cdej p\u00f3\u0142eczce jest jaka\u015b lampka. Kiedy\u015b \u015bwieci\u0142y si\u0119 przez ca\u0142\u0105 dob\u0119, bo pr\u0105d by\u0142 bardzo tani. Kilka lat temu podro\u017ca\u0142, wi\u0119c ludzie zacz\u0119li oszcz\u0119dza\u0107.<\/p>\n
Nie dziwne, \u017ce Norwegowie tak roz\u015bwietlaj\u0105 swoje domy, skoro klimat nie daje im za du\u017co s\u0142o\u0144ca. W Polsce w listopadzie czy grudniu, narzekamy, \u017ce jest ci\u0105gle ciemno. Jak oni sobie z tym radz\u0105?<\/p>\n
Zwr\u00f3ci\u0142abym uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie na to narzekanie, bo jest ono bardziej typowe dla Polak\u00f3w. Zdarza mi si\u0119 mie\u0107 prelekcje na r\u00f3\u017cnych seminariach czy konferencjach. Kiedy m\u00f3wi\u0119 o kulturze biznesowej, o r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Norwegi\u0105, to zawsze podkre\u015blam, \u017ce my, Polacy, narzekamy. W Norwegii te\u017c jest ciemno, smutno, pada deszcz, ale Norwegowie, kiedy spotykaj\u0105 si\u0119 na ulicy, nie narzekaj\u0105. Nie wynika to z fa\u0142szywo\u015bci, tylko z tego, \u017ce oni sobie znale\u017ali sposoby na t\u0119 pogod\u0119.<\/p>\n
Nie da si\u0119 te\u017c ukry\u0107, \u017ce jak spadnie \u015bnieg i za\u015bwieci s\u0142o\u0144ce, nastr\u00f3j si\u0119 zmienia. Jest zdecydowanie ja\u015bniej, nie tak ponuro. W tak\u0105 pogod\u0105 a\u017c chce si\u0119 i\u015b\u0107 na narty i by\u0107 aktywnym.<\/p>\n
Norwegowie nie narzekaj\u0105, ale oni chyba generalnie nie s\u0105 zbyt wylewni?<\/p>\n
To prawda. Kiedy maj\u0105 jakie\u015b problemy, raczej radz\u0105 sobie z nimi w czterech \u015bcianach. Natomiast je\u017celi ju\u017c granice zostan\u0105 prze\u0142amane i otworz\u0105 si\u0119, s\u0105 \u015bwietnymi przyjaci\u00f3\u0142mi, pomocnymi i mo\u017cna na nich liczy\u0107.<\/p>\n
W kraju nieco wi\u0119kszym ni\u017c Polska mieszka tylko 5 mln ludzi. Czy widoczny jest problem samotno\u015bci?<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie ta kwestia w ostatnim czasie coraz bardziej poruszana jest w spo\u0142ecze\u0144stwie. Prowadzone s\u0105 r\u00f3\u017cne dzia\u0142ania, kt\u00f3re maj\u0105 zapobiega\u0107 problemowi. Szko\u0142y maj\u0105 specjalne programy, jest te\u017c bogata oferta dla senior\u00f3w, aktywizuj\u0105ca ich, zupe\u0142nie za darmo. My\u015bl\u0119 natomiast, \u017ce samotno\u015b\u0107 nie jest problemem charakterystycznym dla Norwegii, tylko w og\u00f3le dla naszych czas\u00f3w.<\/p>\n
Mo\u017ce dlatego Norwegowie maj\u0105 swoje hytty? \u017beby odpocz\u0105\u0107 od technologii, poby\u0107 z najbli\u017cszymi na \u0142onie natury. Czy to prawda, \u017ce te domki stoj\u0105 otwarte i tak po prostu mo\u017cna z nich korzysta\u0107?<\/p>\n
To nie jest tak, \u017ce one s\u0105 otwarte na o\u015bcie\u017c. Trzeba by\u0107 cz\u0142onkiem takiego stowarzyszenia i wtedy dostaje si\u0119 klucz albo kod i s\u0105 dost\u0119pne. W \u015brodku zawsze jest drewno, je\u017celi nie ma pr\u0105du, mo\u017cna sobie napali\u0107 w piecu i korzysta\u0107. Natomiast warunkiem jest, \u017ceby zostawi\u0107 hytt\u0119 w takim stanie, w jakim si\u0119 j\u0105 zosta\u0142o. Ale Norwegowie nie maj\u0105 z tym problemu.<\/p>\n
![\"Aleksandra](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eMsk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xOTFhOTYxNWVhMGQ2OGQ3NGZmODZkM2NmYTYyN2FhYS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n
Aleksandra F. Eriksen od 30 lat mieszka w Norwegii\u017br\u00f3d\u0142o: archiwum rozm\u00f3wcy<\/p>\n
I rzeczywi\u015bcie regularnie je\u017cd\u017c\u0105 tam, \u017ceby odpocz\u0105\u0107? <\/p>\n
Zdecydowanie. Nawet jest taki dowcip, Norwegowie sami o sobie m\u00f3wi\u0105: „pracujemy i pracujemy, \u017ceby osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u017csz\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia. A potem je\u017adzimy na hytte, w kt\u00f3rej toaleta jest na zewn\u0105trz albo nie ma pr\u0105du”. Ale to zdecydowanie ich tradycja.<\/p>\n
Ja z dzie\u0107mi te\u017c regularnie je\u017adzi\u0142am do hytty. Pami\u0119tam, \u017ce nie by\u0142o telewizji, pr\u0105du, ale za to czyta\u0142y mn\u00f3stwo komiks\u00f3w. Grali\u015bmy te\u017c w plansz\u00f3wki przy kominku. Teraz takich miejsc z toaletami na zewn\u0105trz jest coraz mniej, ale dawniej bywa\u0142y.<\/p>\n
Norwegowie, kt\u00f3rych znam, s\u0105 bardzo emocjonalnie z tymi miejscami zwi\u0105zani.<\/p>\n
A jak wygl\u0105da tamtejsza s\u0142u\u017cba zdrowia? W Polsce to trudny temat.<\/p>\n
Norwegowie ostatnio do\u015b\u0107 krytyczne wypowiadaj\u0105 si\u0119 o s\u0142u\u017cbie zdrowia i o tym, jak jest zorganizowana.<\/p>\n
Czyli na co\u015b jednak narzekaj\u0105.<\/p>\n
Powiedzia\u0142abym, \u017ce raczej to stwierdzenie stanu faktycznego. Personelu coraz bardziej brakuje. Norwegowie maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce je\u017celi nie zrobi\u0105 nic ze s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia, to za 20 lat b\u0119dzie wyzwaniem pomoc dla starzej\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Na razie niewiele si\u0119 dzieje, bo w Norwegii zaw\u00f3d lekarza nie jest jako\u015b szczeg\u00f3lnie powa\u017cany, nie ma spo\u0142ecznego autorytetu. Natomiast pr\u00f3buje si\u0119 jako\u015b zach\u0119ci\u0107 m\u0142odych do studiowania medycyny, bo problem ewidentnie jest.<\/p>\n
My\u015bla\u0142a\u015b o tym, \u017ceby \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do siebie rodzic\u00f3w, skoro tam cho\u0107 odrobin\u0119 lepiej funkcjonuje s\u0142u\u017cba zdrowia?<\/p>\n
Nigdy w \u017cyciu! Moi rodzice nie chcieliby si\u0119 przenie\u015b\u0107 do Norwegii na stare lata. Nie ma takiej opcji.<\/p>\n
A ty jakie masz marzenie? Chcesz zosta\u0107 w Norwegii na zawsze?<\/p>\n
To jest takie pytanie, na kt\u00f3re nigdy nie wiem, co odpowiedzie\u0107, bo si\u0119 nad tym jeszcze nie zastanawia\u0142am. Na pewno nie mam planu, \u017ceby wszystko sprzeda\u0107 i wr\u00f3ci\u0107 do Polski. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142oby to trudne po 30 latach. Natomiast ja uwielbiam by\u0107 w Polsce! Jestem bardzo dumna z mojej c\u00f3rki, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w Norwegii, ale zdecydowa\u0142a si\u0119 na studia w Warszawie. Mnie si\u0119 tam bardzo podoba. By\u0142am niedawno i wr\u00f3ci\u0142am zachwycona, ale mieszka\u0107 ju\u017c nie chc\u0119. W okolicy Oslo mam pi\u0119kne widoki, du\u017co powietrza, zachwycaj\u0105ce zachody s\u0142o\u0144ca, zorze… Mieszkam 5 min drogi od fiordu, mog\u0119 wsi\u0105\u015b\u0107 w samoch\u00f3d, podjecha\u0107 i ca\u0142y dzie\u0144 si\u0119 k\u0105pa\u0107. Uwielbiam to.<\/p>\n
To mo\u017ce nie Warszawa, a ma\u0142a, zaciszna miejscowo\u015b\u0107?<\/p>\n
Nie, chyba nie. Moi przyjaciele m\u00f3wi\u0105 natomiast, \u017ce „znorwe\u017ca\u0142am”, bo my\u015bl\u0119 czasami o Hiszpanii, a wielu Norweg\u00f3w ma tam nieruchomo\u015bci, do kt\u00f3rych wyje\u017cd\u017caj\u0105 np. w sezonie jesienno-zimowym, \u017ceby zmieni\u0107 klimat i zazna\u0107 troch\u0119 s\u0142o\u0144ca. Je\u017celi wi\u0119c kupi\u0119 mieszkanie, to raczej w Hiszpanii ni\u017c w Polsce.<\/p>\n
Jakie jeszcze masz marzenia?<\/p>\n
Zawodowo czuj\u0119 si\u0119 bardzo spe\u0142niona. Mog\u0142abym powiedzie\u0107, \u017ce moim marzeniem jest to, \u017ceby nadal robi\u0107 to, co lubi\u0119 i co mi daje du\u017co pozytywnej energii, czyli budowane polsko-norweskich most\u00f3w biznesowych. Opr\u00f3cz tego, \u017ceby wszystkim ludziom, kt\u00f3rzy s\u0105 mi bliscy, by\u0142o dobrze w \u017cyciu. A poza tym niech co wiecz\u00f3r b\u0119dzie zorza i ja b\u0119d\u0119 mog\u0142a sobie na ni\u0105 popatrze\u0107. To jest przecudne zjawisko! Jakby\u015b mia\u0142a kiedykolwiek mo\u017cliwo\u015b\u0107 polecie\u0107 na p\u00f3\u0142noc Norwegii, bo tam jest wi\u0119ksza szansa ogl\u0105dania zorzy, to bardzo polecam. To jest tak niewiarygodne prze\u017cycie estetyczne, daj\u0105ce taki spok\u00f3j… \u017badne zdj\u0119cia tego nie oddadz\u0105.<\/p>\n
W takim razie ja dopisuj\u0119 sobie to do mojej listy marze\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Milena Oszczepali\u0144ska, Onet: Kiedy i dlaczego wyjecha\u0142a\u015b z Polski? Kiedy Aleksandra F. Eriksen wyjecha\u0142a z Polski? Co sk\u0142oni\u0142o…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":185078,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,48,25,3155,46,26612,40,41,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-185077","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-nat_styl","16":"tag-news","17":"tag-norwegia","18":"tag-omp","19":"tag-polacy_na_swiecie","20":"tag-polish","21":"tag-polski","22":"tag-screening_general","23":"tag-swiat","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-wiadomosci","27":"tag-world","28":"tag-world-news","29":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115830797487702003","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=185077"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185077\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/185078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=185077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=185077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=185077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}