{"id":18699,"date":"2025-09-27T09:41:08","date_gmt":"2025-09-27T09:41:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/18699\/"},"modified":"2025-09-27T09:41:08","modified_gmt":"2025-09-27T09:41:08","slug":"swiat-pedzi-do-przodu-a-europa-ledwo-dyszy-czy-unia-wreszcie-przestanie-strzelac-sobie-w-stope-oto-trzy-scenariusze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/18699\/","title":{"rendered":"\u015awiat p\u0119dzi do przodu, a Europa ledwo dyszy. Czy Unia wreszcie przestanie strzela\u0107 sobie w stop\u0119? Oto trzy scenariusze"},"content":{"rendered":"

W obliczu rosn\u0105cego podzia\u0142u \u015bwiatowej gospodarki na konkuruj\u0105ce bloki i strefy wp\u0142yw\u00f3w Europa znalaz\u0142a si\u0119 na rozdro\u017cu. Z jednej strony chce pozosta\u0107 \u015bwiatowym or\u0119downikiem wielostronnego handlu. Z drugiej \u2014 coraz mocniej opiera si\u0119 na regulacjach, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie wyrazem wewn\u0119trznych warto\u015bci i narz\u0119dziem wp\u0142ywu geopolitycznego.<\/p>\n

Ta sprzeczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy otwarto\u015bci\u0105 a kontrol\u0105 definiuje dzisiejsz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 Europy. Otwarto\u015b\u0107 wymaga elastyczno\u015bci, szybko\u015bci i gotowo\u015bci do rywalizacji, a tak\u017ce kompromis\u00f3w, by zawiera\u0107 umowy handlowe w szybko zmieniaj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie.<\/p>\n

W teorii umiarkowane i przejrzyste regulacje mog\u0105 wzmacnia\u0107 mi\u0119kk\u0105 si\u0142\u0119 Europy i czyni\u0107 j\u0105 atrakcyjnym partnerem handlowym. W praktyce jednak firmy i partnerzy handlowi coraz cz\u0119\u015bciej obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce europejski model regulacyjny dryfuje w stron\u0119 stagnacji pod pozorem ostro\u017cno\u015bci i kontroli.<\/p>\n

Nasta\u0142 czas by Europa zmierzy\u0142a si\u0119 z niewygodnym pytaniem: czy mo\u017ce pozosta\u0107 wiarygodnym, konkurencyjnym graczem na arenie mi\u0119dzynarodowej, trzymaj\u0105c si\u0119 modelu regulacyjnego, kt\u00f3ry grozi spowolnieniem innowacji i wzrostu gospodarczego?<\/p>\n

Przestraszona, skupiona na sobie Europa <\/p>\n

W ostatnich latach Unia Europejska coraz bardziej koncentruje si\u0119 na konsolidacji wewn\u0119trznej: udoskonalaniu ram regulacyjnych, \u0142agodzeniu napi\u0119\u0107 mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi i realizowaniu strategicznych cel\u00f3w, takich jak neutralno\u015b\u0107 klimatyczna czy cyfrowa suwerenno\u015b\u0107. Cho\u0107 te ambicje wpisuj\u0105 si\u0119 w d\u0142ugofalow\u0105 wizj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3lnoty, maj\u0105 one swoj\u0105 cen\u0119 \u2014 zw\u0142aszcza w obszarze dyplomacji handlowej i zewn\u0119trznych relacji gospodarczych.<\/p>\n

UE jeszcze niedawno przedstawia\u0142a si\u0119, przynajmniej na papierze, jako globalny obro\u0144ca otwartych rynk\u00f3w. By\u0142a jednym z filar\u00f3w wielostronnego systemu handlu w ramach \u015awiatowej Organizacji Handlu (WTO) i podpisa\u0142a szereg um\u00f3w o wolnym handlu (FTA) z pa\u0144stwami Ameryki \u0141aci\u0144skiej, Azji i Afryki. Dzi\u015b jednak wiele z tych um\u00f3w utkn\u0119\u0142o w martwym punkcie lub sta\u0142o si\u0119 przedmiotem ostrych spor\u00f3w politycznych. Przygotowywana przez dwie dekady umowa mi\u0119dzy UE a po\u0142udniowoameryka\u0144sk\u0105 organizacj\u0105 gospodarcz\u0105 Mercosur zosta\u0142a co prawda zatwierdzona, ale wci\u0105\u017c jej nie ratyfikowano<\/a>. Proponowana umowa handlowa z Indiami post\u0119puje bardzo powoli. W aktualizacji strategii handlowej UE z 2021 r. pojawi\u0142o si\u0119 has\u0142o „otwartej strategicznej autonomii” \u2014 okre\u015blenie, kt\u00f3re brzmi raczej ostro\u017cnie ni\u017c ambitnie.<\/p>\n

Na tym tle inne pot\u0119gi wygl\u0105daj\u0105 znacznie bardziej dynamicznie. Stany Zjednoczone odesz\u0142y od tradycyjnych FTA, ale rozwijaj\u0105 dwustronne i wielostronne ramy ukierunkowane na cele strategiczne (np. Indo-Pacyficzne Ramy Gospodarcze na rzecz Dobrobytu). Chiny zawieraj\u0105 kolejne umowy handlowe i inwestycyjne, w tym Regionalne Kompleksowe Partnerstwo Gospodarcze (RCEP), r\u00f3wnolegle rozbudowuj\u0105c inicjatyw\u0119 Pasa i Szlaku (BRI). UE, ze swoj\u0105 powoln\u0105, konsensualn\u0105 struktur\u0105 decyzyjn\u0105, cz\u0119sto reaguje za wolno<\/a> na pojawiaj\u0105ce si\u0119 okazje.<\/p>\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 problemu s\u0105 te\u017c wewn\u0119trzne podzia\u0142y. Polityka handlowa, cho\u0107 nominalnie nale\u017cy do kompetencji UE, pozostaje kwesti\u0105 delikatn\u0105 politycznie w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich. Na przyk\u0142ad Francja cz\u0119sto sprzeciwia si\u0119 ust\u0119pstwom w zakresie rolnictwa w umowach handlowych, podczas gdy inne pa\u0144stwa domagaj\u0105 si\u0119 wi\u0119kszego dost\u0119pu do rynk\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n

To tworzy zatory w negocjacjach i procesie ratyfikacji. Tymczasem niekt\u00f3re pot\u0119\u017cne inicjatywy regulacyjne, takie jak mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzgl\u0119dnieniem emisji dwutlenku w\u0119gla (CBAM) i dyrektywa w sprawie nale\u017cytej staranno\u015bci w zakresie zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju przedsi\u0119biorstw (CSDDD), s\u0105 postrzegane przez niekt\u00f3rych partner\u00f3w jako protekcjonizm w szatach moralnych.<\/p>\n

Inwestorzy te\u017c to widz\u0105. Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 regulacji europejskich i niepewno\u015b\u0107 prawna sta\u0142y si\u0119 czynnikami zniech\u0119caj\u0105cymi, zw\u0142aszcza dla szybko rozwijaj\u0105cych si\u0119 i zorientowanych na technologie firm. Chocia\u017c UE doskonale radzi sobie z tworzeniem przepis\u00f3w, znacznie gorzej radzi sobie z budowaniem ekosystem\u00f3w innowacji czy szybkim zawieraniem partnerstw handlowych. Korea Po\u0142udniowa, Wietnam, a nawet postbrexitowa Wielka Brytania poruszaj\u0105 si\u0119 w tej sferze znacznie sprawniej.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

W rezultacie powstaje wra\u017cenie, \u017ce UE staje si\u0119 coraz bardziej zamkni\u0119ta i niech\u0119tna do podejmowania ryzyka, przedk\u0142adaj\u0105c wewn\u0119trzny konsensus polityczny i harmonizacj\u0119 regulacyjn\u0105 nad szybko\u015b\u0107, elastyczno\u015b\u0107 i konkurencyjno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. W miar\u0119 jak handel \u015bwiatowy staje si\u0119 coraz bardziej geopolityczny i transakcyjny, takie stanowisko mo\u017ce os\u0142abi\u0107 znaczenie Europy, chyba \u017ce zostanie zrewidowane.<\/p>\n

Fala regulacji zm\u0119czy\u0142a i os\u0142abi\u0142a Europ\u0119<\/p>\n

Zale\u017cno\u015b\u0107 Europy od regulacji jako narz\u0119dzia strategicznego od dawna postrzegana jest jako \u017ar\u00f3d\u0142o si\u0142y. Poprzez sta\u0142e rozszerzanie zasad i standard\u00f3w UE promuje swoje interesy na ca\u0142ym \u015bwiecie, wp\u0142ywaj\u0105c na wszystko, od zgodno\u015bci z przepisami dotycz\u0105cymi ochrony \u015brodowiska po zarz\u0105dzanie cyfrowe. Jednak wraz z przyspieszeniem tempa i wzrostem z\u0142o\u017cono\u015bci regulacji zar\u00f3wno w Europie, jak i poza ni\u0105 narastaj\u0105 obawy, \u017ce blok ten nadmiernie rozszerza sw\u00f3j zasi\u0119g regulacyjny kosztem konkurencyjno\u015bci gospodarczej i elastyczno\u015bci strategicznej.<\/p>\n

Ostatnie lata przynios\u0142y prawdziw\u0105 fal\u0119 inicjatyw legislacyjnych maj\u0105cych przekszta\u0142ci\u0107 europejsk\u0105 gospodark\u0119 i wyznaczy\u0107 globalne standardy. Zielony \u0141ad i zestaw zmian w przepisach klimatycznych Gotowi na 55 nak\u0142adaj\u0105 surowe cele \u015brodowiskowe. CBAM przenosi odpowiedzialno\u015b\u0107 klimatyczn\u0105 tak\u017ce na partner\u00f3w handlowych. Tymczasem szeroko zakrojone regulacje cyfrowe, akt o us\u0142ugach cyfrowych (DSA), akt o rynkach cyfrowych (DMA) i akt o sztucznej inteligencji (AI Act) \u2014 kt\u00f3re narzucaj\u0105 regu\u0142y firmom technologicznym dzia\u0142aj\u0105cym na jednolitym rynku.<\/p>\n

Cho\u0107 cele stoj\u0105ce za tymi dzia\u0142aniami s\u0105 jasne \u2014 zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j, sprawiedliwo\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107 \u2014 to ich skumulowany ci\u0119\u017car zaczyna by\u0107 obci\u0105\u017ceniem. Firmy, szczeg\u00f3lnie ma\u0142e i \u015brednie przedsi\u0119biorstwa, coraz gorzej radz\u0105 sobie z rosn\u0105cymi wymogami sprawozdawczo\u015bci i zgodno\u015bci z przepisami. Start-upy ostrzegaj\u0105, \u017ce innowacje duszone s\u0105 w zarodku. Nawet mi\u0119dzynarodowe koncerny, dysponuj\u0105ce silnymi zespo\u0142ami prawnik\u00f3w, coraz cz\u0119\u015bciej zwracaj\u0105 uwag\u0119 na niepewno\u015b\u0107 prawn\u0105, op\u00f3\u017anienia administracyjne i brak przewidywalno\u015bci.<\/p>\n

Oznaki „zm\u0119czenia regulacyjnego” nie s\u0105 ju\u017c subtelne. Grupy bran\u017cowe w ca\u0142ej Europie wzywaj\u0105 do uproszczenia i ograniczenia przepis\u00f3w. Sama Komisja Europejska dostrzeg\u0142a ten problem, a przewodnicz\u0105ca Ursula von der Leyen zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do zmniejszenia obowi\u0105zk\u00f3w sprawozdawczych<\/a> o 25 proc. Jednak te obietnice \u2014 kt\u00f3re nie zosta\u0142y jeszcze zrealizowane \u2014 pojawiaj\u0105 si\u0119 w kontek\u015bcie rosn\u0105cego niepokoju, \u017ce Europa pozostaje w tyle w kluczowych sektorach strategicznych, nie z powodu braku wizji lub zasob\u00f3w, ale dlatego, \u017ce dzia\u0142a zbyt wolno, aby konkurowa\u0107 z bardziej zdecydowanymi \u015bwiatowymi pot\u0119gami.<\/p>\n

Chiny kontra USA. Europa na bocznym torze<\/p>\n

R\u00f3\u017cnica w por\u00f3wnaniu z innymi du\u017cymi gospodarkami jest uderzaj\u0105ca. Stany Zjednoczone, cho\u0107 odesz\u0142y od tradycyjnych um\u00f3w handlowych, wdro\u017cy\u0142y proaktywn\u0105 strategi\u0119 przemys\u0142ow\u0105, opart\u0105 na inwestycjach, szybko\u015bci i przenoszeniu produkcji z powrotem do kraju. Chiny kontynuuj\u0105 pa\u0144stwowe inicjatywy, kt\u00f3re przedk\u0142adaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 nad konsensus. Obie pot\u0119gi dostosowuj\u0105 regulacje do potrzeb strategicznych. Europa natomiast wci\u0105\u017c stosuje jednolite podej\u015bcie oparte na regu\u0142ach, nawet tam, gdzie realia geopolityczne czy priorytety przemys\u0142owe wymaga\u0142yby wi\u0119kszego pragmatyzmu.<\/p>\n

\"Ursula<\/p>\n

Ursula von der Leyen i Donald Trump, Turnberry, Szkocja, 27 lipca 2025 r.Andrew Harnik\/Getty Images \/ Getty Images<\/p>\n

Ta rozbie\u017cno\u015b\u0107 zaczyna kosztowa\u0107 coraz wi\u0119cej. Europa ryzykuje, \u017ce stanie si\u0119 podmiotem wyznaczaj\u0105cym standardy bez skali, podziwianym za swoj\u0105 etyk\u0119, ale odsuni\u0119tym na bok pod wzgl\u0119dem gospodarczym. Partnerzy handlowi mog\u0105 akceptowa\u0107 normy UE, gdy jest to dla nich wygodne, ale coraz cz\u0119\u015bciej poszukuj\u0105 um\u00f3w handlowych gdzie indziej \u2014 tam, gdzie negocjacje trwaj\u0105 kr\u00f3cej, a wymogi nie s\u0105 tak restrykcyjne.<\/p>\n

Scenariusz najbardziej prawdopodobny: kosmetyczne zmiany<\/p>\n

W tym scenariuszu Unia kontynuuje dotychczasowy kurs, doskonal\u0105c, lecz nie zmieniaj\u0105c zasadniczo swojego podej\u015bcia regulacyjnego. Ekspansja przepis\u00f3w nieco zwalnia pod wp\u0142ywem nacisk\u00f3w wewn\u0119trznych, z ograniczonymi korektami w kluczowych sektorach \u2014 takich jak sztuczna inteligencja, energetyka czy obronno\u015b\u0107. Podejmowane s\u0105 pr\u00f3by uproszczenia raportowania i doprecyzowania obowi\u0105zk\u00f3w prawnych, ale ca\u0142o\u015bciowy system pozostaje skomplikowany.<\/p>\n

Na froncie handlowym UE robi ma\u0142e kroki naprz\u00f3d. Cz\u0119\u015b\u0107 zawieszonych um\u00f3w o wolnym handlu zostaje od\u015bwie\u017cona, zw\u0142aszcza z mniejszymi lub „podobnie my\u015bl\u0105cymi” gospodarkami, gdzie sprzeciw wewn\u0119trzny jest ograniczony. G\u0142\u00f3wny nacisk pozostaje jednak skierowany do wewn\u0105trz: na egzekwowanie istniej\u0105cych przepis\u00f3w, ochron\u0119 konsument\u00f3w i \u015brodowiska oraz utrzymanie sp\u00f3jno\u015bci politycznej mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi.<\/p>\n

Scenariusz ten niesie ze sob\u0105 ryzyko dalszego os\u0142abienia dynamiki gospodarczej Europy. Zm\u0119czenie regulacyjne b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0107. Partnerzy handlowi pozostan\u0105 ostro\u017cni. Europa b\u0119dzie mia\u0142a trudno\u015bci z szybk\u0105 reakcj\u0105 w sytuacjach zak\u0142\u00f3ce\u0144 geopolitycznych. Prawdopodobie\u0144stwo realizacji tego scenariusza wynosi 50 proc.<\/p>\n

Scenariusz do\u015b\u0107 prawdopodobny: jeszcze wi\u0119cej regulacji <\/p>\n

W tej wersji wydarze\u0144 Europa podwaja swoje wysi\u0142ki w zakresie modelu regulacyjnego, rozszerzaj\u0105c instrumenty takie jak CBAM i egzekwuj\u0105c surowe warunki dotycz\u0105ce handlu, przep\u0142ywu danych i \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw. To, co zaczyna\u0142o si\u0119 jako normatywne przyw\u00f3dztwo, przekszta\u0142ca si\u0119 w sztywny protekcjonizm. Negocjacje handlowe zamieraj\u0105, innowacje hamuj\u0105, a relacje z kluczowymi partnerami ulegaj\u0105 pogorszeniu.<\/p>\n

Zamiast dostosowa\u0107 si\u0119 do globalnych reali\u00f3w, UE nalega na eksportowanie swoich zasad, nawet je\u015bli podwa\u017ca to jej strategiczne interesy. Start-upy i inwestorzy przenosz\u0105 swoj\u0105 uwag\u0119 na bardziej elastyczne rynki. Koszty zapewnienia zgodno\u015bci rosn\u0105, a konkurencyjno\u015b\u0107 maleje. UE zachowuje swoje standardy, ale kosztem wp\u0142yw\u00f3w, wzrostu gospodarczego i znaczenia na arenie mi\u0119dzynarodowej. Prawdopodobie\u0144stwo realizacji tego scenariusza wynosi 30 proc.<\/p>\n

Scenariusz mniej prawdopodobny: strategiczna ofensywa handlowa<\/p>\n

Tutaj rosn\u0105ca presja ze strony przemys\u0142u, zmieniaj\u0105ce si\u0119 nastroje polityczne i nasilaj\u0105ca si\u0119 globalna konkurencja zmuszaj\u0105 UE do korekty kursu. Nowa fala reformator\u00f3w w Brukseli i kluczowych stolicach decyduje si\u0119 na usprawnienie systemu regulacyjnego i aktywne d\u0105\u017cenie do zawarcia strategicznych um\u00f3w handlowych. Zb\u0119dne lub uci\u0105\u017cliwe przepisy zostaj\u0105 zamro\u017cone, uproszczone lub op\u00f3\u017anione.<\/p>\n

Komisja Europejska wznawia negocjacje z Mercosurem i Indiami, przyspiesza umowy z krajami Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej i Afryki oraz bada nowe kana\u0142y handlowe ze Stanami Zjednoczonymi. Regulacje przestaj\u0105 by\u0107 sztywn\u0105 ram\u0105, a zaczynaj\u0105 funkcjonowa\u0107 jako narz\u0119dzie negocjacyjne \u2014 stosowane elastycznie i wybi\u00f3rczo.<\/p>\n

Scenariusz ten oznacza\u0142by znacz\u0105c\u0105 zmian\u0119 w to\u017csamo\u015bci gospodarczej Europy i m\u00f3g\u0142by o\u017cywi\u0107 jej globalne znaczenie. Jednak w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci pozostaje ma\u0142o prawdopodobny. Bezw\u0142adno\u015b\u0107 polityczna i instytucjonalna, silne interesy w obszarze regulacji oraz przywi\u0105zanie opinii publicznej do wysokich standard\u00f3w nadal ograniczaj\u0105 szans\u0119 na radykalny zwrot ku deregulacji i aktywnemu zawieraniu um\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W obliczu rosn\u0105cego podzia\u0142u \u015bwiatowej gospodarki na konkuruj\u0105ce bloki i strefy wp\u0142yw\u00f3w Europa znalaz\u0142a si\u0119 na rozdro\u017cu. Z…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18700,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[56,113,112,85,189,48,46,42,38,40,39,41,6327,47,80,86,344,71],"class_list":{"0":"post-18699","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-article_premium","9":"tag-biznes","10":"tag-business","11":"tag-chiny","12":"tag-europa","13":"tag-nat_styl","14":"tag-omp","15":"tag-pl","16":"tag-poland","17":"tag-polish","18":"tag-polska","19":"tag-polski","20":"tag-regulacje","21":"tag-screening_general","22":"tag-swiat","23":"tag-unia_europejska","24":"tag-ursula_von_der_leyen","25":"tag-usa"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18699\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}