{"id":187894,"date":"2026-01-05T09:03:10","date_gmt":"2026-01-05T09:03:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/187894\/"},"modified":"2026-01-05T09:03:10","modified_gmt":"2026-01-05T09:03:10","slug":"chiny-kapituluja-gigantyczna-maszyna-idzie-do-kosza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/187894\/","title":{"rendered":"Chiny kapituluj\u0105? Gigantyczna maszyna idzie do kosza"},"content":{"rendered":"

\n Mia\u0142 by\u0107 wi\u0119kszy ni\u017c LHC w CERN-ie\n <\/p>\n

To mia\u0142 by\u0107 naukowy nokaut. Chiny planowa\u0142y budow\u0119 Circular Electron Positron Collider (CEPC), czyli kolosa o d\u0142ugo\u015bci 100 kilometr\u00f3w. Dla por\u00f3wnania, s\u0142ynny Wielki Zderzacz Hadron\u00f3w (LHC) pod Genew\u0105 ma „zaledwie” 27 kilometr\u00f3w. Chi\u0144ska maszyna mia\u0142a by\u0107 niemal cztery razy wi\u0119ksza i znacznie pot\u0119\u017cniejsza.<\/p>\n

Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 tekstu pod wideo<\/p>\n

\n Miliardy dolar\u00f3w to za du\u017co nawet dla Chin\n <\/p>\n

Prace nad CEPC ruszy\u0142y w 2012 roku, zaraz po odkryciu bozonu Higgsa. Naukowcy z Instytutu Fizyki Wysokich Energii w Pekinie wierzyli, \u017ce stworz\u0105 najwi\u0119ksze laboratorium na planecie. Niestety, rzeczywisto\u015b\u0107 brutalnie zweryfikowa\u0142a te plany. Projekt wyceniany na ponad 5 miliard\u00f3w dolar\u00f3w zosta\u0142 w\u0142a\u015bnie zamro\u017cony.<\/p>\n

\"Advertisement\"\/<\/p>\n

W oficjalnym planie Chin na lata 2026\u20132030 zabrak\u0142o miejsca dla tego giganta. Pa\u0144stwo uzna\u0142o, \u017ce ma teraz inne priorytety. Oznacza to odci\u0119cie od g\u0142\u00f3wnego strumienia got\u00f3wki i zasob\u00f3w. Wang Yifang, szef projektu, potwierdzi\u0142 te hiobowe wie\u015bci. Zesp\u00f3\u0142 badawczy nie sk\u0142ada broni, ale kolejna szansa na wpisanie do bud\u017cetu pojawi si\u0119 dopiero w 2030 roku.<\/p>\n

\n Europa mo\u017ce zosta\u0107 liderem\n <\/p>\n

Co to oznacza dla nas? Do gry wraca Europa. CERN planuje w\u0142asnego nast\u0119pc\u0119 LHC, czyli Future Circular Collider (FCC). Ma on mie\u0107 oko\u0142o 91 kilometr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Je\u015bli europejski projekt dostanie zielone \u015bwiat\u0142o przed 2030 rokiem, Chi\u0144czycy mog\u0105 porzuci\u0107 w\u0142asne plany. Wang Yifang sugeruje, \u017ce w takim scenariuszu jego zesp\u00f3\u0142 po prostu do\u0142\u0105czy do europejskich prac.<\/p>\n

\"Chiny<\/p>\n

Fragment jednego z detektor\u00f3w w Wielkim Zderzaczu Hadron\u00f3w (CERN, Genewa)<\/p>\n

\n „Maszyny czasu” do badania pocz\u0105tk\u00f3w Wszech\u015bwiata\n <\/p>\n

Akceleratory to swoiste „maszyny czasu”. Rozp\u0119dzaj\u0105 cz\u0105stki do niewyobra\u017calnych pr\u0119dko\u015bci i doprowadzaj\u0105 do zderze\u0144. Dzi\u0119ki temu naukowcy mog\u0105 podgl\u0105da\u0107, jak wygl\u0105da\u0142 wszech\u015bwiat tu\u017c po Wielkim Wybuchu. Pozwalaj\u0105 one bada\u0107 kwarki i inne fundamentalne elementy materii, kt\u00f3rych nie wida\u0107 go\u0142ym okiem.<\/p>\n

Obecny lider, czyli LHC, powoli przechodzi na emerytur\u0119. Ma dzia\u0142a\u0107 tylko do lat 40. XXI wieku. Bez nowej, wi\u0119kszej maszyny fizyka mo\u017ce stan\u0105\u0107 w miejscu. Wi\u0119ksze tunele pozwalaj\u0105 na monta\u017c nowocze\u015bniejszego sprz\u0119tu. To z kolei umo\u017cliwia odkrywanie ci\u0119\u017cszych cz\u0105stek, kt\u00f3rych LHC po prostu nie jest w stanie wytworzy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mia\u0142 by\u0107 wi\u0119kszy ni\u017c LHC w CERN-ie To mia\u0142 by\u0107 naukowy nokaut. Chiny planowa\u0142y budow\u0119 Circular Electron Positron…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":187895,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[7122,36764,36763,85,36762,120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117,36761,36765],"class_list":{"0":"post-187894","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-akcelerator","9":"tag-cepc","10":"tag-cern","11":"tag-chiny","12":"tag-lhc","13":"tag-nauka","14":"tag-nauka-i-technika","15":"tag-naukatechnika","16":"tag-pl","17":"tag-poland","18":"tag-polish","19":"tag-polska","20":"tag-polski","21":"tag-science","22":"tag-science-and-technology","23":"tag-sciencetechnology","24":"tag-technika","25":"tag-technology","26":"tag-wielki-zderzacz-hadronow","27":"tag-zderzacz-czastek"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115841689437742147","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=187894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/187895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=187894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=187894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=187894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}