{"id":188701,"date":"2026-01-05T17:08:10","date_gmt":"2026-01-05T17:08:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/188701\/"},"modified":"2026-01-05T17:08:10","modified_gmt":"2026-01-05T17:08:10","slug":"trzesienia-ziemi-pojawiaja-sie-tam-gdzie-nie-powinny-co-sie-dzieje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/188701\/","title":{"rendered":"Trz\u0119sienia ziemi pojawiaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie nie powinny. Co si\u0119 dzieje?"},"content":{"rendered":"

16 sierpnia 2012 r. mieszka\u0144c\u00f3w niewielkiej miejscowo\u015bci Huizinge w p\u00f3\u0142nocnej Holandii obudzi\u0142o trz\u0119sienie ziemi o magnitudzie 3,6. Jak na region uznawany za sejsmicznie stabilny by\u0142 to wstrz\u0105s wyj\u0105tkowo silny. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jego \u017ar\u00f3d\u0142em nie by\u0142y naturalne ruchy p\u0142yt tektonicznych, lecz eksploatacja gazu w jednym z najwi\u0119kszych europejskich z\u0142\u00f3\u017c w Groningen.<\/p>\n

Dot\u0105d nie by\u0142o tam trz\u0119sie\u0144 ziemi, teraz s\u0105. Dlaczego?<\/p>\n

Podobne historie powtarzaj\u0105 si\u0119 w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata: w Oklahomie, na Wy\u017cynie Dekan w Indiach czy w Korei Po\u0142udniowej. \u0141\u0105czy je jedno: to obszary \u015br\u00f3dp\u0142ytowe, oddalone od granic p\u0142yt tektonicznych, gdzie naturalne trz\u0119sienia ziemi s\u0105 rzadkie lub nie wyst\u0119puj\u0105 wcale. Tymczasem dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka potrafi uruchomi\u0107 tam uskoki, kt\u00f3re przez miliony lat pozostawa\u0142y u\u015bpione.<\/p>\n

„Zgodnie z klasyczn\u0105 fizyk\u0105 trz\u0119sie\u0144 ziemi, je\u015bli uskok z czasem si\u0119 wzmacnia, nie powinno doj\u015b\u0107 do wstrz\u0105su” – m\u00f3wi w rozmowie z Science News Ylona van Dinther, fizyczka trz\u0119sie\u0144 ziemi z Uniwersytetu w Utrechcie. „Ale w Groningen widzieli\u015bmy trz\u0119sienia raz po raz”.<\/p>\n

Nowe badanie zespo\u0142u van Dinther, opublikowane w czasopi\u015bmie „Nature Communications”, pokazuje, dlaczego takie zdarzenia s\u0105 mo\u017cliwe. Kluczowe jest zjawisko tzw. gojenia tarciowego. P\u0142ytkie uskoki w stabilnych regionach nie przesuwaj\u0105 si\u0119 przez bardzo d\u0142ugi czas. W efekcie powierzchnie ska\u0142 po obu stronach uskoku coraz lepiej do siebie przylegaj\u0105, zwi\u0119kszaj\u0105c tarcie i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 struktury.<\/p>\n

„W Holandii niekt\u00f3re uskoki nie porusza\u0142y si\u0119 od milion\u00f3w lat” – t\u0142umaczy van Dinther. „Im d\u0142u\u017cej s\u0105 'sklejone’, tym silniejsze si\u0119 staj\u0105”. Taka struktura dzia\u0142a jak napi\u0119ta spr\u0119\u017cyna: przez d\u0142ugi czas pozostaje stabilna, ale gdy zostanie zaburzona, uwalnia zgromadzon\u0105 energi\u0119 jednorazowo.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 badaczy wykorzysta\u0142 zaawansowane symulacje komputerowe, aby sprawdzi\u0107, co dzieje si\u0119 z takim „wyleczonym” uskokiem, gdy cz\u0142owiek zaczyna ingerowa\u0107 w warunki panuj\u0105ce pod ziemi\u0105. Symulowano m.in. spadek ci\u015bnienia zwi\u0105zany z wydobyciem gazu.<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po kilkudziesi\u0119ciu latach takiej dzia\u0142alno\u015bci dodatkowa, nagromadzona przez miliony lat wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 uskoku zostaje gwa\u0142townie prze\u0142amana, prowadz\u0105c do trz\u0119sienia ziemi silniejszego, ni\u017c mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107 w tak p\u0142ytkim \u015brodowisku.<\/p>\n

\"Du\u017ca<\/p>\n

Trz\u0119sienia ziemi pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet w regionach, kt\u00f3re nie s\u0105 aktywne sejsmicznieKAROL SEREWISEast News<\/p>\n

Jednorazowe zagro\u017cenie, ale blisko powierzchni<\/p>\n

Paradoksalnie to samo zjawisko sprawia, \u017ce ryzyko kolejnych wstrz\u0105s\u00f3w na tym samym uskoku jest niewielkie. Po pierwszym trz\u0119sieniu zgromadzona przez epoki „nadwy\u017cka” wytrzyma\u0142o\u015bci zostaje roz\u0142adowana, a ponowne jej odbudowanie zaj\u0119\u0142oby miliony lat. Problem polega na tym, \u017ce takich u\u015bpionych uskok\u00f3w mog\u0105 by\u0107 w regionie setki.<\/p>\n

Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest ich niewielka g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Wstrz\u0105sy zachodz\u0105 blisko powierzchni, przez co odczuwalne s\u0105 silniej ni\u017c g\u0142\u0119bokie trz\u0119sienia tektoniczne. Infrastruktura w takich miejscach zwykle nie jest projektowana z my\u015bl\u0105 o sejsmicznych obci\u0105\u017ceniach, co zwi\u0119ksza skal\u0119 zniszcze\u0144.<\/p>\n

W praktyce oznacza to konieczno\u015b\u0107 zmiany sposobu oceny ryzyka sejsmicznego. Dotychczasowe modele zagro\u017ce\u0144 koncentrowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na obszarach aktywnych tektonicznie. Tymczasem w regionach \u015br\u00f3dp\u0142ytowych kluczowe znaczenie ma historia geologiczna uskok\u00f3w: to, jak d\u0142ugo pozostawa\u0142y nieaktywne i jak bardzo zd\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 „wzmocni\u0107”. Bez uwzgl\u0119dnienia tych czynnik\u00f3w prognozy ryzyka mog\u0105 by\u0107 systematycznie zani\u017cone.<\/p>\n

Wyzwanie dla transformacji energetycznej<\/p>\n

Problem nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie paliw kopalnych. Wiele projekt\u00f3w geotermalnych na \u015bwiecie zosta\u0142o wstrzymanych w\u0142a\u015bnie z powodu wywo\u0142anej przez nie sejsmiczno\u015bci. W 2017 r. trz\u0119sienie ziemi w Pohang w Korei Po\u0142udniowej, powi\u0105zane z instalacj\u0105 geotermaln\u0105, doprowadzi\u0142o do zamkni\u0119cia ca\u0142ego projektu.<\/p>\n

Daniel Faulkner, geofizyk z Uniwersytetu w Liverpoolu podkre\u015bla, \u017ce kluczowe jest dobre rozpoznanie lokalnych warunk\u00f3w. „Nawet je\u015bli odchodzimy od ropy i gazu, nadal b\u0119dziemy wykorzystywa\u0107 wn\u0119trze Ziemi – cho\u0107by do geotermii” – zauwa\u017ca. „A wiele takich projekt\u00f3w zatrzymano w\u0142a\u015bnie z powodu trz\u0119sie\u0144 ziemi”.<\/p>\n

Zdaniem van Dinther jednym z rozwi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 takie prowadzenie prac, aby powodowa\u0107 powolne, kontrolowane przesuwanie si\u0119 uskoku zamiast gwa\u0142townego uwolnienia energii. W praktyce oznacza to precyzyjne sterowanie tempem i obj\u0119to\u015bci\u0105 wt\u0142aczanych p\u0142yn\u00f3w, tak aby napr\u0119\u017cenia rozk\u0142ada\u0142y si\u0119 w czasie, a nie kumulowa\u0142y do jednego, destrukcyjnego momentu.<\/p>\n

Wnioski z Groningen maj\u0105 znaczenie tak\u017ce dla\u00a0pa\u0144stw, kt\u00f3re dot\u0105d nie kojarzy\u0142y si\u0119 z ryzykiem sejsmicznym. W Europie \u015arodkowej i P\u00f3\u0142nocnej wiele planowanych inwestycji geotermalnych oraz magazyn\u00f3w energii opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu stabilno\u015bci pod\u0142o\u017ca. Badanie pokazuje jednak, \u017ce brak historycznych trz\u0119sie\u0144 ziemi nie musi oznacza\u0107 braku zagro\u017cenia, je\u015bli w g\u0142\u0119bi skorupy znajduj\u0105 si\u0119 stare, d\u0142ugo nieaktywne uskoki.<\/p>\n

To z kolei rodzi pytania o regulacje i nadz\u00f3r. Autorzy pracy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ocena ryzyka sejsmicznego powinna by\u0107 prowadzona nie tylko na etapie projektowania inwestycji, lecz tak\u017ce w trakcie jej eksploatacji, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 szybkiego reagowania na pierwsze sygna\u0142y niepo\u017c\u0105danych wstrz\u0105s\u00f3w. Do\u015bwiadczenia z Holandii pokazuj\u0105, \u017ce op\u00f3\u017anione decyzje mog\u0105 prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych spor\u00f3w spo\u0142ecznych i wysokich koszt\u00f3w odszkodowa\u0144.<\/p>\n

\"Co<\/p>\n

Co powoduje trz\u0119sienia ziemi? Naukowcy maj\u0105 nowe rozwi\u0105zanieslepitsky123RF\/PICSEL<\/p>\n

Trz\u0119sienia ziemi wywo\u0142ane przez cz\u0142owieka podwa\u017caj\u0105 zaufanie mieszka\u0144c\u00f3w do instytucji publicznych i inwestor\u00f3w, zw\u0142aszcza gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 w miejscach uznawanych za bezpieczne. Mieszka\u0144cy Groningen czy Pohang wielokrotnie podkre\u015blali, \u017ce nie byli przygotowani ani informowani o takim zagro\u017ceniu. Badacze zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce rzetelna komunikacja ryzyka powinna sta\u0107 si\u0119 integralnym elementem planowania projekt\u00f3w podziemnych.<\/p>\n

Wniosek jest prosty, cho\u0107 niewygodny: nawet „spokojne” fragmenty skorupy ziemskiej mog\u0105 reagowa\u0107 gwa\u0142townie, je\u015bli przez dziesi\u0119ciolecia ingerujemy w ich r\u00f3wnowag\u0119. A to oznacza, \u017ce wraz z rozwojem energetyki i innych technologii wykorzystuj\u0105cych wn\u0119trze Ziemi, trz\u0119sienia ziemi wywo\u0142ane przez cz\u0142owieka mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 coraz cz\u0119stszym elementem wsp\u00f3\u0142czesnego krajobrazu geologicznego.<\/p>\n

„Wydarzenia”: Gejzery pod Olkuszem. Powodem podnosz\u0105ce si\u0119 poziomy w\u00f3d gruntowychPolsat NewsPolsat News<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"16 sierpnia 2012 r. mieszka\u0144c\u00f3w niewielkiej miejscowo\u015bci Huizinge w p\u00f3\u0142nocnej Holandii obudzi\u0142o trz\u0119sienie ziemi o magnitudzie 3,6. Jak…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":188702,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-188701","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115843596674786966","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188701"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188701\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/188702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}