{"id":189001,"date":"2026-01-05T20:33:12","date_gmt":"2026-01-05T20:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189001\/"},"modified":"2026-01-05T20:33:12","modified_gmt":"2026-01-05T20:33:12","slug":"czy-taka-traume-da-sie-w-ogole-uleczyc-bolesna-historia-irlandii-polnocnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189001\/","title":{"rendered":"Czy tak\u0105 traum\u0119 da si\u0119 w og\u00f3le uleczy\u0107? Bolesna historia Irlandii P\u00f3\u0142nocnej"},"content":{"rendered":"<p>Jako m\u0142ody cz\u0142owiek Martin McAllister ryzykowa\u0142 \u017cyciem, by zabija\u0107 brytyjskich \u017co\u0142nierzy. Jako starszy m\u0119\u017cczyzna ryzykuje gniew dawnych towarzyszy, pomagaj\u0105c odnale\u017a\u0107 cia\u0142o brytyjskiego \u017co\u0142nierza.<\/p>\n<p>Kiedy wst\u0119powa\u0142 do Irlandzkiej Armii Republika\u0144skiej (IRA), wierzy\u0142, \u017ce bierze udzia\u0142 w bohaterskiej walce o wyparcie Brytyjczyk\u00f3w z Irlandii P\u00f3\u0142nocnej. Jednak masakra w Kingsmill w 1976 r., podczas kt\u00f3rej IRA zamordowa\u0142a 10 m\u0142odych protestanckich cywil\u00f3w, zachwia\u0142a jego przekonaniem, \u017ce IRA by\u0142a &#8222;romantyczna, rycerska, \u015bwi\u0119ta&#8221;.<\/p>\n<p>Gdy McAllister zosta\u0142 postrzelony przez brytyjskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rych atakowa\u0142, dozna\u0142 ol\u015bnienia. To ratownik z Royal Marines uratowa\u0142 mu \u017cycie. Dzi\u015b to w\u0142a\u015bnie te dzia\u0142ania uwa\u017ca za prawdziwie rycerskie.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/-gqk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8zNTYzZmU0NzI4YWRmYzE1MmYyYTg2MWI3MjQ0NzY0Yy5qcGeRlQLNB.jpeg\" height=\"682\" width=\"940\" alt=\"Masakra w Kingsmill. Minibus podziurawiony kulami przez terroryst\u00f3w z IRA, 5 stycznia 1976 r.\" loading=\"lazy\" class=\"ods-c-image__img ods-c-image__img--viewport-width\"\/><\/p>\n<p>Masakra w Kingsmill. Minibus podziurawiony kulami przez terroryst\u00f3w z IRA, 5 stycznia 1976 r.PA Wire \/ PAP<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">W 1977 r. Robert Nairac, \u017co\u0142nierz Grenadier Guards, przydzielony do brytyjskich si\u0142 specjalnych, zosta\u0142 porwany, torturowany i zamordowany przez IRA. Jego \u015bmier\u0107 pozostaje jednym z najbardziej okrutnych czyn\u00f3w dokonanych podczas 30 lat politycznej przemocy w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, znanej jako &#8222;K\u0142opoty&#8221;, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o ponad 3,5 tys. os\u00f3b. Cia\u0142o Nairaca zosta\u0142o ukryte przez IRA, by wzbudzi\u0107 strach. Szcz\u0105tki wi\u0119kszo\u015bci innych ofiar, kt\u00f3rych cia\u0142a ukryto, zosta\u0142y odnalezione i zwr\u00f3cone rodzinom, ale Nairaca wci\u0105\u017c skrywaj\u0105 ziemie w pobli\u017cu granicy z Republik\u0105 Irlandii. McAllister od dekad poszukuje cia\u0142a swojego dawnego wroga.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Ta samotna, prywatna misja wi\u0105\u017ce si\u0119 z rodzajem pojednania, do kt\u00f3rego przez lata d\u0105\u017cy\u0142 rz\u0105d brytyjski, jednak dokonuje si\u0119 ca\u0142kowicie poza oficjalnymi strukturami. Dla kontrastu \u2014 rz\u0105dowe pr\u00f3by pogodzenia spo\u0142ecze\u0144stwa ko\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. Ponad 27 lat<a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/kiosk\/klopoty\/glcv4\" id=\"533bddf1-295b-4934-b5ac-769fd05f5f32\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> po Porozumieniu Wielkopi\u0105tkowym<\/a>, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o &#8222;K\u0142opoty&#8221;, dziedzictwo konfliktu wci\u0105\u017c zatruwa Irlandi\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i wykracza poza jej granice.<\/p>\n<p>Bolesna historia Irlandii P\u00f3\u0142nocnej<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Teraz <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/politico\/mlodzi-brytyjczycy-maja-dosc-sytuacji-w-kraju-oni-nic-nie-robia\/0h2krjt\" id=\"a66c96b0-0083-4649-91f3-712cdee7b3dc\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">rz\u0105d Keira Starmera<\/a> wdra\u017ca now\u0105 polityk\u0119, kt\u00f3ra ma na celu powo\u0142anie komisji ponownie badaj\u0105cych \u015bmierci z okresu &#8222;K\u0142opot\u00f3w&#8221;, a nast\u0119pnie postawienie wyra\u017anej granicy, po kt\u00f3rej b\u0119dzie mo\u017cna budowa\u0107 now\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Porozumienie w tej sprawie zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te z rz\u0105dem Irlandii i jest cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego procesu pojednania po brexicie.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Polityka Starmera oznacza odej\u015bcie od kursu poprzedniego, konserwatywnego rz\u0105du. Wprowadzi\u0142 on de facto amnesti\u0119 \u2014 w praktyce proponuj\u0105c zamian\u0119 wymierzenia sprawiedliwo\u015bci za informacje, je\u015bli osoby zamieszane w zbrodnie zdecyduj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107. T\u0142umaczono, \u017ce skazanie sprawc\u00f3w przest\u0119pstw sprzed p\u00f3\u0142 wieku jest niezwykle trudne, co rzeczywi\u015bcie jest prawd\u0105. Nie by\u0142 to jednak jedyny ani nawet g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d tej legislacji.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Chocia\u017c wielu terroryst\u00f3w trafi\u0142o do wi\u0119zienia podczas &#8222;K\u0142opot\u00f3w&#8221;, niewielu \u017co\u0142nierzy odpowiada\u0142o za swoje czyny. Gdy zacz\u0119\u0142y wychodzi\u0107 na jaw dowody zbrodni z udzia\u0142em wojskowych, policja zacz\u0119\u0142a przes\u0142uchiwa\u0107 weteran\u00f3w, niekt\u00f3rym postawiono zarzuty i s\u0105dzono ich. Dla prawicowych polityk\u00f3w i medi\u00f3w brytyjskich sta\u0142o si\u0119 to spraw\u0105 honorow\u0105, z przekonania, \u017ce dawni cz\u0142onkowie IRA nie s\u0105 \u015bcigani w r\u00f3wnie zdecydowany spos\u00f3b. To oburzenie opiera\u0142o si\u0119 na niesp\u00f3jnej logice. Nie istnieje bowiem przedawnienie dla najpowa\u017cniejszych zbrodni. Najstarszego zbrodniarza nazistowskiego os\u0105dzono, gdy mia\u0142 101 lat.<\/p>\n<p>Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Najg\u0142o\u015bniejszy proces by\u0142ego \u017co\u0142nierza dotyczy\u0142 brytyjskiego spadochroniarza, kt\u00f3ry podczas publicznego \u015bledztwa przyzna\u0142 si\u0119 do zabicia czterech os\u00f3b podczas Krwawej Niedzieli. Tamtego pami\u0119tnego dnia w 1972 r. \u017co\u0142nierze zabili 13 cywil\u00f3w podczas marszu na rzecz praw obywatelskich w Londonderry.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">&#8222;\u017bo\u0142nierz F.&#8221;, kt\u00f3remu dla bezpiecze\u0144stwa zapewniono anonimowo\u015b\u0107, zosta\u0142 ostatecznie oczyszczony z zarzut\u00f3w morderstwa. Wed\u0142ug kryteri\u00f3w post\u0119powania karnego dowody przeciwko niemu by\u0142y zbyt s\u0142abe. Nawet uniewinniaj\u0105c go, s\u0119dzia stwierdzi\u0142, \u017ce jest przekonany, i\u017c \u017co\u0142nierze &#8222;nie dzia\u0142ali w obronie koniecznej&#8221;. Strzelaj\u0105c w plecy nieuzbrojonym cywilom uciekaj\u0105cym przed nimi, spadochroniarze &#8222;splamili&#8221; honor swojego pu\u0142ku.<\/p>\n<p>Wraca moda na kult terroryst\u00f3w<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Unioni\u015bci, kt\u00f3rzy chc\u0105, by Irlandia P\u00f3\u0142nocna pozosta\u0142a brytyjska, obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce &#8222;K\u0142opoty&#8221; s\u0105 w\u0142a\u015bnie wstecznie legitymizowane. Te obawy nie s\u0105 bezzasadne.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">W 2022 r. <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/politico\/w-irlandii-polnocnej-protestanckie-panstwo-ma-wreszcie-katolickiego-przywodce\/fkjsj3w\" id=\"60c015ae-bd95-4edf-a3a2-33f27b1ec5bb\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Michelle O\u2019Neill, polityczka Sinn Fein<\/a>, dzi\u015b pierwsza ministra Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, stwierdzi\u0142a, \u017ce podczas &#8222;K\u0142opot\u00f3w&#8221; nie by\u0142o &#8222;\u017cadnej alternatywy&#8221; dla &#8222;zbrojnego oporu wobec rz\u0105d\u00f3w brytyjskich&#8221;. Sonda\u017c wykaza\u0142, \u017ce 69 proc. p\u00f3\u0142nocnoirlandzkich nacjonalist\u00f3w si\u0119 z tym zgadza. Jednak w czasach, gdy dochodzi\u0142o do zbrodni, znacznie trudniej by\u0142o o poparcie dla zabijania. W 1998 r. 70 proc. katolik\u00f3w i 74 proc. protestant\u00f3w wyrazi\u0142o nie tylko brak poparcia dla przemocy, ale te\u017c brak zrozumienia dla jej przes\u0142anek. W najmroczniejszych dekadach to wsp\u00f3lne obrzydzenie \u0142\u0105czy\u0142o politycznie podzielon\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 Irlandii P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Jednym z paradoks\u00f3w pokoju jest gloryfikacja zab\u00f3jc\u00f3w. Wszyscy <a href=\"https:\/\/kultura.onet.pl\/film\/wywiady-i-artykuly\/kneecap-trio-z-belfastu-mowi-brytyjskiemu-rzadowi-dosc-won-z-brytolami\/8ykwnnm\" id=\"e7785e48-e9ab-4c41-85de-b36a5e345122\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">trzej m\u0142odzi cz\u0142onkowie Kneecap<\/a>, grupy rapowej i najbardziej kontrowersyjnego zespo\u0142u muzycznego Belfastu, dorastali ju\u017c w czasach pokoju. Ich znakiem rozpoznawczym s\u0105 jednak kominiarki noszone przez boj\u00f3wkarzy, przewodz\u0105 skandowaniu na cze\u015b\u0107 IRA, a jeden z nich podczas koncertu krzycza\u0142 &#8222;zabij swojego pos\u0142a&#8221;, co rzeczywi\u015bcie robi\u0142a kiedy\u015b IRA.<\/p>\n<p>   <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/VI_k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9jMWRkODNiYTJhY2UzYTM3YTdkNmI3NmU1OWY2OGI0OS5qcGeSlQPNA.jpeg\" height=\"529\" width=\"940\" alt=\"Koncert p\u00f3\u0142nocnoirlandzkiej grupy rapowej Kneecap na AFAS Live w Amsterdamie, 12 listopada 2025 r.\" loading=\"lazy\" class=\"ods-c-image__img ods-c-image__img--viewport-width\"\/><\/p>\n<p>Koncert p\u00f3\u0142nocnoirlandzkiej grupy rapowej Kneecap na AFAS Live w Amsterdamie, 12 listopada 2025 r.EPA\/EVA PLEVIER \/ PAP<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Niekt\u00f3rzy byli boj\u00f3wkarze naprawd\u0119 \u017ca\u0142uj\u0105 swoich czyn\u00f3w. Ale inni traktuj\u0105 to jako kolejny etap walki: chc\u0105 przekona\u0107 kolejne pokolenia, \u017ce ich barbarzy\u0144skie czyny by\u0142y bohaterskie. W tym tkwi zagro\u017cenie na przysz\u0142o\u015b\u0107. Historia Irlandii pe\u0142na jest cykli przemocy, w kt\u00f3rych ci, kt\u00f3rzy zaczynali ataki bez poparcia spo\u0142ecze\u0144stwa i nadziei na sukces, z czasem stawali si\u0119 bohaterami, co podsyca wiar\u0119 u innych, \u017ce cho\u0107 dzi\u015b s\u0105 odrzucani, jutro zostan\u0105 wychwalani.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Publiczne dochodzenie w sprawie Krwawej Niedzieli, kt\u00f3re kosztowa\u0142o 200 mln funt\u00f3w [wed\u0142ug obecnego kursu ok. 960 mln z\u0142], pokazuje, \u017ce poznanie prawdy nie zawsze wystarcza (ze wzgl\u0119d\u00f3w prawnych ustalenia \u015bledztwa nie mog\u0142y by\u0107 dowodami w procesie karnym). Jego efektem by\u0142o to, \u017ce \u00f3wczesny premier, David Cameron, <a href=\"https:\/\/www.onet.pl\/informacje\/onetwiadomosci\/krwawa-niedziela-mija-50-lat-od-tragedii-w-irlandii-polnocnej\/81b83hk,79cfc278\" id=\"8ac8d152-d3f7-4188-83ad-ae97bb34435f\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">przeprosi\u0142 w Izbie Gmin za zab\u00f3jstwa<\/a>, kt\u00f3rych &#8222;nie da\u0142o si\u0119 niczym usprawiedliwi\u0107&#8221;. Ale nawet tak jednoznacznie haniebne zbrodnie pozostaj\u0105 punktem sporu. Gdy 23 pa\u017adziernika &#8222;\u017bo\u0142nierz F.&#8221; zosta\u0142 uniewinniony, Gavin Robinson, lider g\u0142\u00f3wnej partii unionistycznej Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, zamie\u015bci\u0142 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych wizerunek insygni\u00f3w Pu\u0142ku Spadochroniarzy. Ten prostacki gest by\u0142 tym bardziej wymowny, \u017ce 41-letni lider DUP uchodzi za umiarkowanego w swojej partii.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Zgodnie z projektem ustawy partii pracy dotycz\u0105cej &#8222;K\u0142opot\u00f3w&#8221; w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, kt\u00f3ra procedowana jest w parlamencie, mo\u017cliwo\u015b\u0107 skazania sprawc\u00f3w pozostaje, ale nikt nie spodziewa si\u0119, by wielu zab\u00f3jc\u00f3w trafi\u0142o do wi\u0119zienia. Ka\u017cdy, kto zostanie skazany, odsiedzi maksymalnie dwa lata, dzi\u0119ki zapisom Porozumienia Wielkopi\u0105tkowego. G\u0142\u00f3wny nacisk zostanie po\u0142o\u017cony na &#8222;odzyskiwanie informacji&#8221;: przekazywanie rodzinom i opinii publicznej wiedzy o tym, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Jednak istnieje wiele barier utrudniaj\u0105cych publikacj\u0119 tych informacji. Je\u015bli zostan\u0105 one odebrane jako wybielanie historii, a nie przynosz\u0105ce ukojenie, mo\u017ce to tylko wzmocni\u0107 poczucie, \u017ce prawda jest ukrywana.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">McAllister twierdzi, \u017ce zar\u00f3wno unioni\u015bci, jak i nacjonali\u015bci &#8222;potrzebuj\u0105 wy\u0142oni\u0107 m\u0119\u017ca stanu&#8221;, kt\u00f3ry poprowadzi proces pojednania. Obawia si\u0119, \u017ce mity, takie jak te bezpodstawnie oskar\u017caj\u0105ce Nairaca o zbrodnie, si\u0119 utrwal\u0105. \u2014 Mamy tu do czynienia z pami\u0119ci\u0105 zbiorow\u0105, a im jest ona starsza, tym pot\u0119\u017cniejsza si\u0119 staje, bo nie ma ju\u017c jak jej podwa\u017cy\u0107 \u2014 m\u00f3wi. Na zako\u0144czenie zabijania w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej potrzeba by\u0142o 30 lat. Wyleczenie traumy, kt\u00f3r\u0105 \u015bmier\u0107 przynios\u0142a, potrwa znacznie d\u0142u\u017cej.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">\u00a9 The Economist Newspaper Limited, 15 grudnia 2025 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jako m\u0142ody cz\u0142owiek Martin McAllister ryzykowa\u0142 \u017cyciem, by zabija\u0107 brytyjskich \u017co\u0142nierzy. Jako starszy m\u0119\u017cczyzna ryzykuje gniew dawnych towarzyszy,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":189002,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,36,37,27,36939,7257,8228,34,35,855,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,47,80,29,30,26,79],"class_list":{"0":"post-189001","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-ira_irlandzka_armia_republikanska","15":"tag-irlandia","16":"tag-irlandia_polnocna","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-nacjonalizm","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-nat_styl","23":"tag-news","24":"tag-omp","25":"tag-pl","26":"tag-poland","27":"tag-polish","28":"tag-polska","29":"tag-polski","30":"tag-screening_general","31":"tag-swiat","32":"tag-top-stories","33":"tag-topstories","34":"tag-wiadomosci","35":"tag-wielka_brytania"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115844402628752469","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189001"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189001\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/189002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}