{"id":189784,"date":"2026-01-06T10:33:12","date_gmt":"2026-01-06T10:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189784\/"},"modified":"2026-01-06T10:33:12","modified_gmt":"2026-01-06T10:33:12","slug":"psycholog-o-zachowaniu-ludzi-w-barze-w-crans-montana-dlatego-nagrywali-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189784\/","title":{"rendered":"Psycholog o zachowaniu ludzi w barze w Crans-Montana. Dlatego nagrywali"},"content":{"rendered":"

Nie tylko Szwajcaria, ale i ca\u0142y \u015bwiat jest wstrz\u0105\u015bni\u0119ty tragedi\u0105, do kt\u00f3rej dosz\u0142o w barze Constellation<\/a> w nocy z 31 grudnia na 1 stycznia. W lokalu, w kt\u00f3rym trwa\u0142a sylwestrowa zabawa, wybuch\u0142 po\u017car, b\u0142yskawicznie zajmuj\u0105c ciasne wn\u0119trze i staj\u0105c si\u0119 \u015bmierteln\u0105 pu\u0142apk\u0105 dla 40 os\u00f3b.<\/p>\n

„Efekt \u015bwiadka” to o zjawisko psychologiczne polegaj\u0105ce na tym, \u017ce im wi\u0119cej os\u00f3b jest \u015bwiadkiem sytuacji kryzysowej, tym mniejsze jest prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce kt\u00f3rakolwiek z nich zareaguje i udzieli pomocy. Odpowiedzialno\u015b\u0107 rozprasza si\u0119 na wiele os\u00f3b i cz\u0119sto nie s\u0105 one w og\u00f3le pewne, czy trzeba pom\u00f3c. W sieci pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce w\u0142a\u015bnie takie zachowanie by\u0142o udzia\u0142em uczestnik\u00f3w tragicznej imprezy sylwestrowej w Crans-Montana. Psycholog Jacek Za\u0142uski t\u0142umaczy, \u017ce nie jest to trafna opinia i mamy tu do czynienia z inn\u0105 sytuacj\u0105, a zachowanie os\u00f3b, kt\u00f3re zamiast ucieka\u0107, kr\u0119ci\u0142y filmy, da si\u0119 racjonalnie wyt\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n

Szwajcaria. Dlaczego uczestnicy imprezy w Crans-Montana nagrywali, zamiast ucieka\u0107?<\/p>\n

Sytuacja podczas po\u017caru w barze w Crans-Montana jest du\u017co bardziej z\u0142o\u017cona, ni\u017c mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka. Decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywa tu kontekst sytuacyjny, a nie prosty „efekt \u015bwiadka” rozumiany wy\u0142\u0105cznie jako rozproszenie odpowiedzialno\u015bci. Osoby bawi\u0105ce si\u0119 w takim t\u0142umie przyjmuj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 grupow\u0105, a nie funkcjonuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie jako odr\u0119bne jednostki. \u0141\u0105czy\u0142 je wsp\u00f3lny cel: \u015bwi\u0119towanie nadej\u015bcia nowego roku<\/p>\n

\u2014 t\u0142umaczy Jacek Za\u0142uski.<\/p>\n

Dodaje, \u017ce osoby te wiedzia\u0142y, \u017ce w programie przewidziano r\u00f3\u017cne atrakcje np. zimne ognie i inne efekty wizualne. W momencie wybuchu po\u017caru cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b mog\u0142a wi\u0119c pocz\u0105tkowo interpretowa\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 p\u0142omienie jako element show, kolejn\u0105 atrakcj\u0119. Byli w nastroju zabawy, w silnie pozytywnych emocjach, skoncentrowani na tym, by si\u0119 cieszy\u0107, ta\u0144czy\u0107 i nagrywa\u0107 wspomnienia. \u2014 Nagrywanie w chwili, gdy ogie\u0144 by\u0142 ju\u017c widoczny, mog\u0142o by\u0107 odbierane przez nich jako naturalne przed\u0142u\u017cenie zabawy, na zasadzie \u2014 co\u015b niezwyk\u0142ego dzieje si\u0119 na parkiecie, wi\u0119c warto to uchwyci\u0107. W ich percepcji mog\u0142o to wygl\u0105da\u0107 jak zaplanowany efekt specjalny, a nie realne zagro\u017cenie \u017cycia \u2014 m\u00f3wi psychoterapeuta.<\/p>\n

Psycholog t\u0142umaczy zachowanie uczestnik\u00f3w zabawy w Crans-Montana<\/p>\n

Wskazuje, \u017ce trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce oceniamy t\u0119 sytuacj\u0119 z perspektywy czasu, dysponuj\u0105c pe\u0142niejszymi informacjami o przebiegu tragedii i jej skutkach. Uczestnicy imprezy na pocz\u0105tku nie mieli takich danych, widzieli tylko fragment sytuacji, bez jasnego sygna\u0142u, \u017ce to natychmiastowe \u015bmiertelne zagro\u017cenie.<\/p>\n

Dodatkowo by\u0142a to specyficzna grupa wiekowa tj. w wi\u0119kszo\u015bci bardzo m\u0142odzi ludzie w przedziale wiekowym 14-25 lat. W tym wieku ryzyko bywa cz\u0119sto niedoceniane, a ogromne znaczenie ma obserwacja zachowania r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Je\u015bli inni nie uciekaj\u0105, nie wydaj\u0105 si\u0119 przera\u017ceni, w\u0142\u0105cza si\u0119 my\u015blenie: „skoro oni si\u0119 nie boj\u0105, to dlaczego ja mia\u0142bym reagowa\u0107 inaczej?”. W efekcie naturaln\u0105 reakcj\u0105 mo\u017ce by\u0107 dalsze ta\u0144czenie czy nawet u\u015bmiechy, kt\u00f3re z zewn\u0105trz wygl\u0105daj\u0105 na skrajn\u0105 beztrosk\u0119, a w rzeczywisto\u015bci s\u0105 zgodne z tym, co pokazuje otoczenie<\/p>\n

\u2014 t\u0142umaczy ekspert.<\/p>\n

Tragedia w Szwajcarii. Po\u017car w sylwestra w Crans-Montana<\/p>\n

Przyznaje, \u017ce jaki\u015b wp\u0142yw mog\u0142y mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c alkohol i inne substancje psychoaktywne \u2014 mog\u0142y dodatkowo obni\u017ca\u0107 czujno\u015b\u0107 i spowalnia\u0107 ocen\u0119 ryzyka. Jego zdaniem jednak raczej nie by\u0142y czynnikiem decyduj\u0105cym, a jedynie moderuj\u0105cym odbi\u00f3r sytuacji.<\/p>\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce osoby, kt\u00f3re dzi\u015b ostro krytykuj\u0105 uczestnik\u00f3w tej imprezy za „brak reakcji”, w podobnym kontek\u015bcie najprawdopodobniej zachowa\u0142yby si\u0119 w zbli\u017cony spos\u00f3b. Dzia\u0142a tu znane z bada\u0144 zjawisko surowego oceniania innych „po fakcie”, gdy dysponujemy ju\u017c pe\u0142niejsz\u0105 wiedz\u0105 o zagro\u017ceniu i jego skutkach<\/p>\n

\u2014 t\u0142umaczy Za\u0142uski.<\/p>\n

Pewne znaczenie ma te\u017c fakt, \u017ce jest to pokolenie wychowane ze smartfonem w r\u0119ku. Naturalnym odruchem bywa „jak co\u015b si\u0119 dzieje, to nagrywam”. Tym bardziej \u017ce nagrywanie zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej. Uczestnicy dokumentowali przebieg imprezy od pocz\u0105tku. \u2014 To jednak raczej poboczny aspekt tego zdarzenia, a nie klucz do zrozumienia ich zachowania. Z zewn\u0105trz reakcje uczestnik\u00f3w mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 skrajnie irracjonalne, ale je\u015bli uwzgl\u0119dni\u0107 kontekst, by\u0142y w du\u017cej mierze adekwatne do tego, jak postrzegali sytuacj\u0119 w pierwszych chwilach \u2014 m\u00f3wi rozm\u00f3wca „Faktu”.<\/p>\n

Tragedia w Crans-Montana. Po\u017car w sylwestra<\/p>\n

Ogie\u0144 rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 niezwykle szybko. Wystarczy\u0142o kilka czy kilkana\u015bcie sekund, by warunki sta\u0142y si\u0119 \u015bmiertelne. Tymczasem t\u0142um tworzy\u0142 tam w pewnym sensie jedno\u015b\u0107, a nie lu\u017any zbi\u00f3r jednostek z nastawieniem „ka\u017cdy ratuje tylko siebie”. Psychoterapeuta t\u0142umaczy, \u017ce zwi\u0105zane z tym poczucie przynale\u017cno\u015bci grupowej sprzyja\u0142o tak\u017ce postawom altruistycznym. Ludzie zamiast natychmiastowej ucieczki szukali bliskich i znajomych, pr\u00f3bowali im pom\u00f3c, wyci\u0105gn\u0105\u0107 ich z zadymionego pomieszczenia.<\/p>\n

Dlatego m\u00f3wienie o „efekcie \u015bwiadka” jest tu zbyt du\u017cym uproszczeniem i w gruncie rzeczy nietrafnym opisem. Te osoby nie by\u0142y jedynie biernymi obserwatorami tragedii, by\u0142y jej bezpo\u015brednimi uczestnikami, uwik\u0142anymi w bardzo z\u0142o\u017con\u0105 dynamik\u0119 grupow\u0105, emocjonaln\u0105 i sytuacyjn\u0105<\/p>\n

\u2014 podsumowuje Jacek Za\u0142uski.<\/p>\n

Zobacz te\u017c:<\/p>\n

Szokuj\u0105ce doniesienia z Kalisza. Ofiara tortur zdo\u0142a\u0142a uciec oprawcom<\/a><\/p>\n

Dramatyczny wypadek polskiego narciarza w Czechach. \u015amig\u0142owiec l\u0105duje na stoku<\/a><\/p>\n

\/5<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Valais Canton Police\/Handout \/ Reuters<\/p>\n

\n Wielu poszkodowanych trafi\u0142o do szpitali.\n <\/p>\n

\/5<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Umit Bektas \/ Reuters<\/p>\n

\n Ludzie przynosz\u0105 na miejsce tragedii kwiaty.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie tylko Szwajcaria, ale i ca\u0142y \u015bwiat jest wstrz\u0105\u015bni\u0119ty tragedi\u0105, do kt\u00f3rej dosz\u0142o w barze Constellation w nocy…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":189775,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-189784","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115847705685152497","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189784\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/189775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}