{"id":189941,"date":"2026-01-06T12:16:09","date_gmt":"2026-01-06T12:16:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189941\/"},"modified":"2026-01-06T12:16:09","modified_gmt":"2026-01-06T12:16:09","slug":"obawy-przed-kolejna-pandemia-zaczac-sie-moze-niewinnie-mamy-cos-nietypowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/189941\/","title":{"rendered":"Obawy przed kolejn\u0105 pandemi\u0105. Zacz\u0105\u0107 si\u0119 mo\u017ce niewinnie. „Mamy co\u015b nietypowego”"},"content":{"rendered":"

Pandemia COVID-19, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w chi\u0144skim mie\u015bcie Wuhan pod koniec 2019 r. i obj\u0119\u0142a ca\u0142y \u015bwiat<\/a>, a kt\u00f3rej koniec \u015awiatowa Organizacja Zdrowia og\u0142osi\u0142a w maju 2023 r., spowodowa\u0142a 500-700 mln zaka\u017ce\u0144 wirusem SARS-CoV-2 i 6-7 mln zgon\u00f3w. <\/p>\n

Prawdopodobnie jednak rzeczywista liczba ofiar by\u0142a wy\u017csza. Zmusi\u0142o to bogate kraje do poszukiwania rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re w przysz\u0142o\u015bci umo\u017cliwi\u0142yby skuteczn\u0105 walk\u0119 z podobnym zagro\u017ceniem. G\u0142\u00f3wnym motywem, kt\u00f3rym kierowali si\u0119 politycy, nie by\u0142a bynajmniej du\u017ca \u015bmiertelno\u015b\u0107, chodzi\u0142o raczej o niemo\u017cliwe do przewidzenia konsekwencje ekonomiczne i polityczne.<\/p>\n

A jest czego si\u0119 ba\u0107. W roku 2024 Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy przyj\u0105\u0142, \u017ce z powodu COVID-19 gospodarka \u015bwiatowa straci\u0142a 13,8 bln dol. Szacunki ameryka\u0144skich ekonomist\u00f3w, kt\u00f3rzy wzi\u0119li pod uwag\u0119 zar\u00f3wno koszty zapewnienia mieszka\u0144com USA opieki zdrowotnej, jak i straty w PKB, oscylowa\u0142y wok\u00f3\u0142 16 bln dol. W ocenie innych zespo\u0142\u00f3w eksperckich ca\u0142kowity koszt pandemii, w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody, mie\u015bci\u0142 si\u0119 w przedziale od 17 bln do 35 bln dol.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Jakie by\u0142y g\u0142\u00f3wne b\u0142\u0119dy podczas pandemii COVID-19? <\/p>\n

Jakie choroby s\u0105 obecnie uznawane za priorytetowe w badaniach nad patogenami? <\/p>\n

Jakie dzia\u0142ania podj\u0119\u0142a Unia Europejska w reakcji na pandemi\u0119 COVID-19? <\/p>\n

Co to jest R&D Blueprint i jaki ma cel? <\/p>\n

Ju\u017c w 2016 r. \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowa\u0142a globaln\u0105 strategi\u0119, kt\u00f3rej celem by\u0142o przy\u015bpieszenie bada\u0144 nad narz\u0119dziami medycznymi \u2014 g\u0142\u00f3wnie testami diagnostycznymi, szczepionkami i lekami \u2014 na wypadek epidemii gro\u017anych chor\u00f3b zaka\u017anych. Nazwano ten plan R&D Blueprint. Jego realizacja mia\u0142a skr\u00f3ci\u0107 czas od momentu wykrycia zagro\u017cenia do udost\u0119pnienia skutecznych \u015brodk\u00f3w medycznych, tak aby mo\u017cna by\u0142o szybciej ratowa\u0107 \u017cycie i zapobiega\u0107 kryzysom zdrowotnym na du\u017c\u0105 skal\u0119. Do wybuchu pandemii COVID-19 R&D Blueprint pozostawa\u0142 martwy. Po roku 2019 wszystko si\u0119 zmieni\u0142o. Urz\u0119dnicy WHO i naukowcy wzi\u0119li si\u0119 do pracy. To samo mia\u0142o miejsce w Europie.<\/p>\n

<\/p>\n

Mateusz Krymski \/ PAP<\/p>\n

Najgro\u017aniejsze patogeny<\/p>\n

W ramach R&D Blueprint WHO ustali\u0142a list\u0119 chor\u00f3b priorytetowych, tak aby ukierunkowa\u0107 dosy\u0107 ograniczone zasoby na badania i rozw\u00f3j skutecznych \u015brodk\u00f3w zaradczych. Na li\u015bcie tej znalaz\u0142y si\u0119 patogeny ocenione jako stwarzaj\u0105ce najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla zdrowia publicznego ze wzgl\u0119du na potencja\u0142 epidemiczny oraz brak szczepionek i lek\u00f3w.<\/p>\n

Dzi\u015b do tych chor\u00f3b zaliczane s\u0105: gor\u0105czka krwotoczna krymsko-kongijska (CCHF), choroby wywo\u0142ane wirusami Ebola i Marburg, gor\u0105czka Lassa, koronawirus bliskowschodniego zespo\u0142u oddechowego (MERS-CoV) oraz ci\u0119\u017cki ostry zesp\u00f3\u0142 oddechowy (SARS), choroby wywo\u0142ane wirusami Nipah i Hendra, gor\u0105czka Doliny Rift (RVF), a tak\u017ce nieznany wirus lub bakteria, kt\u00f3re oznacza si\u0119 jako „chorob\u0119 X”.<\/p>\n

16 wrze\u015bnia 2021 r. Unia Europejska w reakcji na ujawnione podczas pierwszych miesi\u0119cy pandemii COVID-19 braki w koordynacji dzia\u0142a\u0144 powo\u0142a\u0142a now\u0105 struktur\u0119 \u2014 Europejski Urz\u0105d ds. Gotowo\u015bci i Reagowania na Stany Zagro\u017cenia Zdrowia (Health Emergency Preparedness and Response, HERA). Mia\u0142 on zaplanowa\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re w przysz\u0142o\u015bci uchroni\u0142yby nasz kontynent przed pandemi\u0105. Je\u015bli chodzi o patogeny mog\u0105ce stworzy\u0107 ekstremalne zagro\u017cenie, HERA koncentruje si\u0119 na wirusach Marburg i Ebola.<\/p>\n

Marburg, znany te\u017c jako choroba marburska lub gor\u0105czka krwotoczna Marburg<\/a> (Marburg Virus Disease, MVD), to ci\u0119\u017cka choroba wirusowa z bardzo wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105, si\u0119gaj\u0105c\u0105 od 24 proc. do nawet 88 proc., czyli du\u017co wy\u017csz\u0105 ni\u017c w przypadku COVID-19. Wirus przenosi si\u0119 na ludzi z owoco\u017cernych nietoperzy, do transmisji dochodzi poprzez bezpo\u015bredni kontakt z p\u0142ynami ustrojowymi os\u00f3b zaka\u017conych. W przypadku pandemii Marburg stanie si\u0119 \u015bmiertelnym zagro\u017ceniem dla lekarzy i piel\u0119gniarek. Dzisiaj nie mamy zatwierdzonych szczepionek ani lek\u00f3w przeciwwirusowych na MVD. Prace nad nimi trwaj\u0105 od lat.<\/p>\n

Mniej gro\u017any wydaje si\u0119 wirus Ebola, cho\u0107 te\u017c zbiera \u015bmiertelne \u017cniwo.<\/a> W 2013 r. jego wariant Makona, gatunku Zaire ebolavirus, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 epidemi\u0119 w Gwinei, a nast\u0119pnie rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na Liberi\u0119 i Sierra Leone, mia\u0142 \u015bmiertelno\u015b\u0107 ok. 59 proc. W 2017 r. potwierdzono 100-procentow\u0105 skuteczno\u015b\u0107 rVSV-ZEBOV \u2014 szczepionki o nazwie handlowej Ervebo, kt\u00f3r\u0105 opracowa\u0142 koncern Merck & Co. To dow\u00f3d, \u017ce szybka reakcja w przypadku znanych patogen\u00f3w o wysokim wsp\u00f3\u0142czynniku \u015bmiertelno\u015bci jest mo\u017cliwa.<\/p>\n

Marburg, Nipah i Ebola<\/p>\n

W latach 1998-1999 w Malezji wykryto du\u017ce ognisko choroby objawiaj\u0105cej si\u0119 gor\u0105czk\u0105, b\u00f3lami g\u0142owy, mi\u0119\u015bni, gard\u0142a i nudno\u015bciami. Pocz\u0105tkowo przypuszczano, \u017ce to grypa. Potem by\u0142o tylko gorzej, pojawi\u0142y si\u0119 duszno\u015bci przechodz\u0105ce w ostr\u0105 niewydolno\u015b\u0107 oddechow\u0105. Dochodzi\u0142o do zaburze\u0144 \u015bwiadomo\u015bci, drgawek i ostrego zapalenia m\u00f3zgu. Cz\u0119\u015b\u0107 chorych po 24-48 godzinach zapad\u0142a w \u015bpi\u0105czk\u0119. Umiera\u0142o od 40 proc. do 74 proc. zaka\u017conych. Naukowcy ustalili, \u017ce winny by\u0142 przenoszony przez nietoperze wirus Nipah (NiV), kt\u00f3ry migrowa\u0142 na \u015bwinie, a potem na ludzi.<\/a><\/p>\n

Odkryto tak\u017ce przypadki bezpo\u015bredniego przenoszenia si\u0119 wirusa z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka. Chocia\u017c nie rozprzestrzenia si\u0119 on tak szybko i skutecznie jak SARS-CoV-2 odpowiedzialny za pandemi\u0119 COVID-19, to jest traktowany jako bardzo powa\u017cne zagro\u017cenie, poniewa\u017c udokumentowano, wprawdzie niestabiln\u0105, ale zawsze, transmisj\u0119 mi\u0119dzyludzk\u0105. Dzi\u015b prace nad szczepionk\u0105 przeciw Nipah znajduj\u0105 si\u0119 w drugiej fazie bada\u0144 klinicznych, wi\u0119c na efekty ko\u0144cowe przyjdzie nam jeszcze poczeka\u0107.<\/p>\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wirusy Marburg, Ebola i Nipah sta\u0142y si\u0119 medycznymi celebrytami. Du\u017co si\u0119 o nich pisze, zw\u0142aszcza gdy gdzie\u015b w Afryce lub na Dalekim Wschodzie pojawia si\u0119 kolejne ich ognisko i ludzie zaczynaj\u0105 umiera\u0107. Mniej uwagi przyci\u0105ga wirus ptasiej grypy (H5N1), uznawany dzi\u015b przez wielu ekspert\u00f3w za najbardziej prawdopodobnego sprawc\u0119 kolejnej pandemii,<\/a> kt\u00f3ra poprzez po\u0142\u0105czenie wysokiej zachorowalno\u015bci ze zdolno\u015bci\u0105 do \u0142atwego przenoszenia si\u0119 patogenu mi\u0119dzy lud\u017ami by\u0142aby gro\u017aniejsza od COVID-19. O wysokiej \u015bmiertelno\u015bci nie ma nawet co wspomina\u0107.<\/p>\n

W roku 1918 wybuch\u0142a pandemia grypy hiszpanki, kt\u00f3ra w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat poch\u0142on\u0119\u0142a na \u015bwiecie 50 mln ofiar, cho\u0107 znane s\u0105 szacunki m\u00f3wi\u0105ce o 100 mln.<\/p>\n

Na listach potencjalnych zagro\u017ce\u0144 zar\u00f3wno WHO, jak i Europejskiego Urz\u0119du ds. Gotowo\u015bci i Reagowania na Stany Zagro\u017cenia Zdrowia znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c koronawirusy znacznie gro\u017aniejsze od SARS-CoV-2. S\u0105 to: przenoszony przez wielb\u0142\u0105dy i charakteryzuj\u0105cy si\u0119 ok. 35-procentow\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 bliskowschodni zesp\u00f3\u0142 oddechowy MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) oraz wykryty w Chinach w roku 2002 ci\u0119\u017cki ostry zesp\u00f3\u0142 oddechowy SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome).<\/p>\n

Je\u015bli wirus ptasiej grypy lub koronawirusy MERS-CoV oraz SARS zmutuj\u0105 i zaczn\u0105 si\u0119 rozprzestrzenia\u0107 drog\u0105 kropelkow\u0105, \u015bwiat mo\u017ce si\u0119 znale\u017a\u0107 w powa\u017cnych k\u0142opotach.<\/p>\n

Wyzwania na czas chaosu<\/p>\n

Po pandemii COVID-19 powsta\u0142o wiele raport\u00f3w opisuj\u0105cych to, co si\u0119 sta\u0142o. Poczynaj\u0105c od szerokich opracowa\u0144, takich jak raport „UK Covid-19 Inquiry: Core decision-making and political governance” (UK COVID-19: Podstawowe procesy decyzyjne i zarz\u0105dzanie polityczne w Wielkiej Brytanii) komisji brytyjskiego Parlamentu, na czele kt\u00f3rej sta\u0142a baronessa Heather Hallett, albo „2020: Pandemia. Kryzys praworz\u0105dno\u015bci. Wyzwania dla praw cz\u0142owieka” Helsi\u0144skiej Fundacji Praw Cz\u0142owieka, na skromniejszych polskich ko\u0144cz\u0105c, takich jak „Epidemia COVID-19 \u2014 czas chaosu i nietrafionych decyzji” Najwy\u017cszej Izby Kontroli i raport Rzecznika Praw Obywatelskich „Pandemia \u2014 co zrobiono \u017ale, jak to poprawi\u0107”.<\/p>\n

\"Praca<\/p>\n

Praca medyk\u00f3w oddelegowanych do przeprowadzania wst\u0119pnej selekcji pacjent\u00f3w trafiaj\u0105cych na Szpitalny Odzia\u0142 Ratunkowy (2021 r.)Jakub Orzechowski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/p>\n

Konkluzje by\u0142y podobne: systemy pa\u0144stwowe i ochrony zdrowia okaza\u0142y si\u0119 s\u0142abo przygotowane, reakcje zbyt p\u00f3\u017ane, komunikacja chaotyczna, a ochrona wra\u017cliwych grup ludno\u015bci \u2014 niewystarczaj\u0105ca. Wiele wskazuje, \u017ce gdy dojdzie do kolejnej pandemii, sytuacja mo\u017ce si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107.<\/p>\n

Zacz\u0105\u0107 si\u0119 mo\u017ce niewinnie. Najpierw lekarze w kilku krajach b\u0119d\u0105 si\u0119 wymienia\u0107 kr\u00f3tkimi wiadomo\u015bciami: „mamy co\u015b nietypowego”, „du\u017co pacjent\u00f3w z duszno\u015bci\u0105”, „dziwne powik\u0142ania po pozornie \u0142agodnym pocz\u0105tku”. B\u0119dzie to opis infekcji dr\u00f3g oddechowych, troch\u0119 bardziej m\u0119cz\u0105cych ni\u017c zwykle. Gdy w szpitalach pojawi si\u0119 wi\u0119ksza ni\u017c zazwyczaj grupa chorych, urz\u0119dnicy b\u0119d\u0105 uspokajali opini\u0119 publiczn\u0105, powtarzaj\u0105c, \u017ce „wyci\u0105gni\u0119to do\u015bwiadczenia z pandemii COVID-19”, „system jest przygotowany”, a doniesienia s\u0105 „monitorowane”. Jednak monitorowanie nie oznacza dzia\u0142ania, a w administracji „wczesne ostrzeganie” jest traktowane jak dzwonek alarmowy, kt\u00f3rego nikt nie chce w\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n

Jeden z brytyjskich epidemiolog\u00f3w o COVID-19 powiedzia\u0142: „Politycy nie chcieli podejmowa\u0107 decyzji na podstawie ryzyka. A w przypadku pandemii z dowodami medycznymi zawsze byli\u015bmy sp\u00f3\u017anieni”.<\/p>\n

<\/p>\n

Tygodnik Przegl\u0105d<\/p>\n

Gra o definicje i walka z czasem<\/p>\n

Zacznie si\u0119 wi\u0119c tak\u017ce gra o definicje. Czy to jest „nietypowe zapalenie p\u0142uc”? Czy te\u017c „nowy patogen”? Czy wzrost liczby zgon\u00f3w w domach opieki spo\u0142ecznej to „tylko lokalne ognisko”? A mo\u017ce pocz\u0105tek pandemii takiej jak COVID-19? I jak nale\u017cy liczy\u0107 kolejne przypadki, gdy brakuje test\u00f3w, a lekarze nie maj\u0105 czasu na pisanie sprawozda\u0144? Ka\u017cda w\u0142adza bardzo lubi liczby, gdy\u017c mo\u017ce je kontrolowa\u0107, ale w przypadku pandemii to wirusy kontroluj\u0105 liczby.<\/p>\n

Wszystko zmieni si\u0119, gdy po kr\u00f3tkiej poprawie u setek, a potem tysi\u0119cy chorych nast\u0105pi gwa\u0142towne pogorszenie, a pacjenci, kt\u00f3rzy w poniedzia\u0142ek „trzymali si\u0119 nie\u017ale”, w czwartek b\u0119d\u0105 ju\u017c nieprzytomni.<\/p>\n

Podczas pandemii COVID-19 oddzia\u0142y intensywnej terapii z dnia na dzie\u0144 zape\u0142ni\u0142y si\u0119 nie tylko chorymi „z infekcj\u0105”, ale te\u017c pacjentami z innymi powik\u0142aniami, kt\u00f3rzy wymagali czasu, personelu i sprz\u0119tu. Przy czym czas okaza\u0142 si\u0119 pierwszym zasobem, kt\u00f3ry si\u0119 sko\u0144czy\u0142.<\/p>\n

Jedna z lekarek, anestezjolo\u017cka pracuj\u0105ca w du\u017cym szpitalu miejskim, powiedzia\u0142a: „Najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 nie by\u0142 pojedynczy dramatyczny przypadek. Najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 by\u0142o 60-100 podobnych przypadk\u00f3w naraz. W tym momencie medycyna przesta\u0142a by\u0107 medycyn\u0105, a zacz\u0119\u0142a by\u0107 logistyk\u0105 przetrwania”.<\/p>\n

Gdy zabrak\u0142o \u0142\u00f3\u017cek na oddzia\u0142ach intensywnej terapii, gdy lekarze i piel\u0119gniarki musieli pracowa\u0107 po 18-20 godzin dziennie, a \u0142\u00f3\u017cka z chorymi stawiano w szpitalnych korytarzach i piwnicach, za zgony by\u0142y odpowiedzialne ju\u017c nie tylko wirusy.<\/p>\n

Za \u015bmier\u0107 pacjent\u00f3w zacz\u0119\u0142o odpowiada\u0107 przeci\u0105\u017cenie szpitali i personelu medycznego.<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o bowiem brakowa\u0107 drobiazg\u00f3w, od kt\u00f3rych zale\u017ca\u0142 system: butli z tlenem, test\u00f3w, filtr\u00f3w, r\u0119kawiczek, stroj\u00f3w ochronnych, materia\u0142\u00f3w jednorazowych, podstawowych lek\u00f3w… Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce globalne \u0142a\u0144cuchy dostaw nie zapewniaj\u0105 bezpiecze\u0144stwa, a ich jedynym celem by\u0142o i jest obni\u017cenie koszt\u00f3w. W spokojnych czasach dzia\u0142a\u0142o to \u015bwietnie. W kryzysie \u2014 p\u0119k\u0142o. Bo globalny rynek potrafi dostarcza\u0107 wszystko, dop\u00f3ki nie trzeba dostarcza\u0107 wszystkiego naraz.<\/p>\n

Pojawi\u0105 si\u0119 po\u015brednicy i korupcja, gdy\u017c chaos stworzy niepowtarzalne okazje: przetargi zaczn\u0105 by\u0107 organizowane „na wczoraj”, kontrakty zawierane bez konkurencji, a sprz\u0119t oka\u017ce si\u0119 w\u0105tpliwej jako\u015bci. System ochrony zdrowia zacznie zawodzi\u0107 \u2014 b\u0119d\u0105 umierali lekarze, piel\u0119gniarki, ratownicy oraz pozosta\u0142y personel medyczny.<\/p>\n

Dlatego przysz\u0142a pandemia mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 bardziej \u015bmiertelna ni\u017c COVID-19, a jej konsekwencje ekonomiczne o wiele tragiczniejsze. Gospodarka \u015bwiatowa stanie. Nawet w bogatych pa\u0144stwach zacznie brakowa\u0107 lek\u00f3w i \u017cywno\u015bci. Po wprowadzeniu lockdownu bogaci jako\u015b sobie poradz\u0105, lecz dla klasy \u015bredniej, utrzymuj\u0105cej si\u0119 z pracy i maj\u0105cej kredyty do sp\u0142acenia, b\u0119dzie to katastrofa.<\/p>\n

Jest jednak mo\u017cliwy inny rozw\u00f3j wypadk\u00f3w. W 2017 r. w trakcie \u015awiatowego Forum Ekonomicznego w Davos powsta\u0142a Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI), kt\u00f3ra postawi\u0142a sobie za cel przy\u015bpieszenie prac nad szczepionkami i bada\u0144 nad chorobami o potencjale epidemicznym i pandemicznym. Wspomniany ju\u017c Europejski Urz\u0105d ds. Gotowo\u015bci i Reagowania na Stany Zagro\u017cenia Zdrowia dzia\u0142aj\u0105cy w Brukseli finansuje badania podstawowe, sieci bada\u0144 klinicznych i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z przemys\u0142em po to, by szybciej projektowa\u0107, testowa\u0107 i dopuszcza\u0107 do obrotu nowe szczepionki oraz inne \u015brodki przeciwepidemiczne.<\/p>\n

Celem jest stworzenie takiej technologii, kt\u00f3ra w ci\u0105gu 100 dni b\u0119dzie w stanie wyprodukowa\u0107 skuteczn\u0105 szczepionk\u0119 przeciw patogenom mog\u0105cym wywo\u0142a\u0107 pandemi\u0119. Cz\u0119\u015bci\u0105 planu pracy HERA jest zbudowanie na terenie UE sieci zak\u0142ad\u00f3w z zarezerwowanymi mocami do produkcji szczepionek mRNA, szczepionek wektorowych (wykorzystuj\u0105cych zmodyfikowane, nieszkodliwe wirusy jako no\u015bnik materia\u0142u genetycznego, koduj\u0105cego bia\u0142ko danego patogenu) i bia\u0142kowych (zawieraj\u0105cych jedynie gotowe bia\u0142ka lub ich fragmenty, kt\u00f3re maj\u0105 pokaza\u0107 uk\u0142adowi odporno\u015bciowemu, z czym ma walczy\u0107).<\/p>\n

Celem w przypadku kryzysu jest osi\u0105gni\u0119cie zdolno\u015bci wytworzenia co najmniej 450 mln dawek, kt\u00f3re maj\u0105 ratowa\u0107 \u017cycie obywateli Unii Europejskiej. Je\u015bli to zadzia\u0142a, mo\u017ce nie b\u0119dzie tak \u017ale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pandemia COVID-19, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w chi\u0144skim mie\u015bcie Wuhan pod koniec 2019 r. i obj\u0119\u0142a ca\u0142y \u015bwiat, a kt\u00f3rej…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":189942,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,2055,37139,27,25167,34,35,28,31,48,25,46,40,41,37141,47,80,29,30,26,37140,82,83,84,253],"class_list":{"0":"post-189941","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-choroby","11":"tag-ebola","12":"tag-headlines","13":"tag-koronawirus_pandemia_covid_19","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-ptasia_grypa","24":"tag-screening_general","25":"tag-swiat","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-wirus_marburg","30":"tag-world","31":"tag-world-news","32":"tag-worldnews","33":"tag-zdrowie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115848110735363382","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189941"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189941\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/189942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}