„Niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 intelektualna” to brzmi powa\u017cnie. Co w\u0142a\u015bciwie si\u0119 z nami dzieje?<\/p>\n
To uczucie, \u017ce mam trudno\u015b\u0107 w koncentracji, \u017ce jestem w stanie utrzyma\u0107 j\u0105 tylko na kr\u00f3tko, \u017ce nie mog\u0119 skupi\u0107 si\u0119 w obliczu dystraktor\u00f3w, czyli czynnik\u00f3w rozpraszaj\u0105cych, kt\u00f3re s\u0105 wok\u00f3\u0142 nas (np. kiedy kto\u015b rozmawia przez telefon, gra telewizor itp.). „Niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 intelektualna” oznacza te\u017c, \u017ce ludzie gorzej si\u0119 ucz\u0105, gorzej zapami\u0119tuj\u0105, nie pami\u0119taj\u0105 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych konkretnej informacji (np. zapominamy nazwiska, nazwy w\u0142asne np. r\u00f3\u017cnych miejsc itp.) i dotyczy to zw\u0142aszcza m\u0142odych doros\u0142ych.<\/p>\n
Redakcja poleca: Kiedy zapominanie powinno niepokoi\u0107? Lekarz radzi przyjrze\u0107 si\u0119 jednemu. „To mo\u017ce by\u0107 stan przedchorobowy”<\/a><\/p>\n Badanie przeprowadzono w USA, a jak jest w Polsce? Niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 mamy te\u017c u siebie?<\/p>\n Oczywi\u015bcie, mamy. Niedawno mia\u0142am okazj\u0119 si\u0119 o tym przekona\u0107. By\u0142am by\u0142am z moim dzieckiem w kinie. Siedzieli\u015bmy na samym ko\u0144cu sali, wi\u0119c mia\u0142am doskona\u0142e miejsce do obserwacji. Co zobaczy\u0142am? Ok. 50 proc. widz\u00f3w ogl\u0105da\u0142o nie film, ale w\u0142asny telefon. By\u0142am zaskoczona, ale i przera\u017cona, bo zobaczy\u0142am mn\u00f3stwo ludzi, kt\u00f3rzy nie byli w stanie skupi\u0107 si\u0119 na filmie nawet przez t\u0119 godzin\u0119, oni po prostu musieli zajrze\u0107 do telefonu.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n Jakie objawy wskazuj\u0105 na niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 intelektualn\u0105? <\/p>\n Dlaczego m\u0142odzi maj\u0105 najwi\u0119cej problem\u00f3w z koncentracj\u0105? <\/p>\n Co mo\u017cna zrobi\u0107, aby poprawi\u0107 koncentracj\u0119? <\/p>\n Jakie skutki przyniesie brak dzia\u0142a\u0144 w kierunku poprawy stanu zdrowia m\u00f3zgu? <\/p>\n Od razu kojarzy mi si\u0119 to ze zjawiskiem popcornowego m\u00f3zgu, o kt\u00f3rym kiedy\u015b rozmawia\u0142y\u015bmy (TU przeczytasz rozmow\u0119 o epidemii popcornywych m\u00f3zg\u00f3w<\/a>).<\/p>\n Bo to jest w\u0142a\u015bnie to. W kinie u\u015bwiadomi\u0142am sobie przera\u017caj\u0105c\u0105 rzecz: my nie potrafimy dostrzec tego, co nam szkodzi i zareagowa\u0107 na to. Wci\u0105\u017c ro\u015bnie w nas potrzeba dostarczania sobie (m\u00f3zgowi) wci\u0105\u017c nowych i nowych bod\u017ac\u00f3w, chocia\u017c on ju\u017c po prostu nie daje rady. To wszystko wynika z rytmu, w jakim funkcjonujemy i jaki sobie narzucili\u015bmy.<\/p>\n Zacz\u0119li\u015bmy pobudza\u0107 (by nie powiedzie\u0107 nap\u0119dza\u0107) w\u0142asne m\u00f3zgi do szybkiego i chaotycznego tempa \u017cycia, do presji wielozadaniowo\u015bci (i to nie tylko w pracy). To skutkuje tym, \u017ce poziom kortyzolu (hormonu stresu)<\/a> jest u nas podwy\u017cszony i rozpoczyna si\u0119 ca\u0142a kaskada zmian w m\u00f3zgu \u2014 dochodzi do zaburzenia regulacji z hipokampa<\/a> i z kory czo\u0142owej (o\u015brodki te odpowiadaj\u0105 za emocje, motywacj\u0119, pami\u0119\u0107, planowanie) \u2014 to wszystko jeszcze bardziej nasila problemy z uwag\u0105, koncentracj\u0105, zapami\u0119tywaniem.<\/p>\n Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142y czas funkcjonujemy w stanie wysokiego niepokoju, nad kt\u00f3rym w dodatku nie jeste\u015bmy w stanie zapanowa\u0107, bo nasz m\u00f3zg tak bardzo przyzwyczai\u0142 si\u0119 do tego mn\u00f3stwa bod\u017ac\u00f3w, \u017ce wci\u0105\u017c domaga si\u0119 kolejnych. St\u0105d bierze si\u0119 na przyk\u0142ad to ci\u0105g\u0142e si\u0119ganie po telefon. Dla m\u00f3zgu to szybka nagroda, produkowane s\u0105 wtedy ma\u0142e dawki hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia<\/a>: serotoniny<\/a> i dopaminy<\/a>. Ale nie starcza to na d\u0142ugo, bo cz\u0119ste stymulowanie dopaminy sprawia, \u017ce niejako m\u00f3zg si\u0119 do niej przyzwyczaj\u0105, a my coraz szybciej zaczynamy si\u0119 nudzi\u0107. Szukamy wi\u0119c kolejnej b\u0142yskawicznej nagrody, zn\u00f3w si\u0119gamy po telefon i powstaje b\u0142\u0119dne ko\u0142o.<\/p>\n Redakcja poleca: „Nasze m\u00f3zgi s\u0105 sk\u0105pane w kortyzolu”. Neurolog: to niestety s\u0105 pierwsze objawy<\/a><\/p>\n Badanie Amerykan\u00f3w pokaza\u0142o, \u017ce niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 intelektualna dotyka wszystkich bez wzgl\u0119du na zarobki, wykszta\u0142cenie, ale najbardziej w oczy rzuca si\u0119 wiek \u2014 najgorzej maj\u0105 m\u0142odzi.<\/p>\n Popcornowy m\u00f3zg to nie jest ju\u017c zjawisko, kt\u00f3rego do\u015bwiadczaj\u0105 pojedyncze osoby. Odsetek ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 powa\u017cne problemy z koncentracj\u0105, z pami\u0119ci\u0105, z podejmowaniem decyzji jest coraz wi\u0119kszy. I z tym zg\u0142aszaj\u0105 do lekarza. Od dw\u00f3ch lat zauwa\u017cam to w gabinecie. Z takimi pacjentami jest du\u017cy k\u0142opot \u2014 bo ich nie da si\u0119 zakwalifikowa\u0107 do \u017cadnej grupy chorobowej, nie bardzo da si\u0119 u nich przeprowadzi\u0107 jak\u0105kolwiek diagnostyk\u0119. Ich objawy nie wynikaj\u0105 z demencji<\/a>, uszkodze\u0144 czy np. ze skutk\u00f3w udaru (cho\u0107 tacy pacjenci r\u00f3wnie\u017c si\u0119 oczywi\u015bcie zdarzaj\u0105). Oni po prostu s\u0105 przestymulowani, przebod\u017acowani.<\/p>\n Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: Jak pozna\u0107, \u017ce w m\u00f3zgu rozwija si\u0119 demencja? Neurolog o pierwszym widocznym sygnale<\/a><\/p>\n Jak reaguj\u0105, kiedy m\u00f3wi im pani, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em problemu jest m.in. to, \u017ce za cz\u0119sto patrz\u0105 w telefon albo \u017ce pozwalaj\u0105 na to swoim dzieciom?<\/p>\n Ostatnio mia\u0142am w gabinecie ma\u0142\u0105 pacjentk\u0119 \u2014 o\u015bmioletni\u0105 dziewczynk\u0119, z ci\u0119\u017ckimi zaburzeniami i podejrzeniem ADHD<\/a>. Przysz\u0142a z rodzicami. Kiedy zapyta\u0142am ich, jak ona funkcjonuje w ci\u0105gu dnia, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w pokoju ma telewizor, playstation, komputer, tablet, w\u0142asny telefon. Wszystko sta\u0142o si\u0119 jasne. Jej nadruchliwo\u015b\u0107, nadpobudliwo\u015b\u0107 i trudno\u015bci z koncentracj\u0105 w du\u017cej mierze by\u0142y wygenerowane przez wszystkie te rzeczy. Kiedy powiedzia\u0142am rodzicom, \u017ce to niedopuszczalne, doprowadzi\u0142o to do histerii zar\u00f3wno ich, jak i samego dziecka.<\/p>\n Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: ADHD nie ko\u0144czy si\u0119 w dzieci\u0144stwie. Te objawy mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 u doros\u0142ych<\/a><\/p>\n Niestety technologia b\u0119dzie obecna w naszym \u017cyciu coraz bardziej.<\/p>\n Tak, ale skutkiem tego jest tzw. rozproszony styl funkcjonowania, czyli w trakcie jednej czynno\u015bci, prze\u0142\u0105czanie uwagi na co\u015b innego. Przyk\u0142adem jest to, co widzia\u0142am wtedy w kinie. Zreszt\u0105 to nie dotyczy tylko pacjent\u00f3w, ka\u017cdy z nas to robi, ja niekiedy r\u00f3wnie\u017c. Mikrodawki dopaminy, kt\u00f3re si\u0119 wtedy wydzielaj\u0105 (ta nagroda dla m\u00f3zgu) najbardziej wp\u0142ywaj\u0105 na pojemno\u015b\u0107 naszej pami\u0119ci roboczej (to swego rodzaju „notatnik” w g\u0142owie \u2014 pozwala nam przechowywa\u0107 i przetwarza\u0107 informacje potrzebne do bie\u017c\u0105cych zada\u0144). Tracimy tzw. plastyczno\u015b\u0107 uwagow\u0105, mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 coraz mniej nowych informacji. Takich ludzi widz\u0119 potem w gabinecie. „Ci\u0105gle zapominam, co mia\u0142em zrobi\u0107”, m\u00f3wi\u0105.<\/p>\n Mia\u0142am kiedy\u015b pacjentk\u0119, kt\u00f3ra od tygodnia kupowa\u0142a musztard\u0119. Wci\u0105\u017c my\u015bla\u0142a, \u017ce nie ma jej w domu i kompletnie zapomnia\u0142a, \u017ce przecie\u017c ju\u017c j\u0105 kupi\u0142a, cho\u0107 w lod\u00f3wce by\u0142o pi\u0119\u0107 s\u0142oik\u00f3w. Jej problemem by\u0142a w\u0142a\u015bnie obni\u017cona pojemno\u015b\u0107 pami\u0119ci roboczej.<\/p>\n Co pani radzi takim pacjentom? Jak si\u0119 przed tym wszystkim broni\u0107?<\/p>\n Musimy sobie powiedzie\u0107 jedn\u0105 rzecz: te wszystkie rozpraszacze i ich wp\u0142yw na m\u00f3zg daj\u0105 nam efekt mg\u0142y m\u00f3zgowej (mg\u0142y poznawczej)<\/a>, kt\u00f3r\u0105 tak kojarzymy z pandemii COVID-19. Taki cz\u0142owiek \u017ale funkcjonuje na co dzie\u0144 i w pracy, wci\u0105\u017c jest napi\u0119ty, zestresowany, rozkojarzony. To wszystko jest oczywi\u015bcie odwracalne \u2014 m\u00f3zg mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do r\u00f3wnowagi.<\/p>\n Pierwszym i najwa\u017cniejszym krokiem jest „odci\u0119cie” od \u017ar\u00f3d\u0142a problemu, czyli ograniczenie ekspozycji na bod\u017ace, kt\u00f3re go z tej r\u00f3wnowagi wytr\u0105ci\u0142y. I tu warto np. wyd\u0142u\u017cy\u0107 czas pracy bez u\u017cycia telefonu do 30 minut, potem do 35 min, 40 itd. To naprawd\u0119 bardzo istotne.<\/p>\n W USA coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o tzw. diecie dopaminowej \u2014 chodzi tu po prostu o usuni\u0119cie lub cho\u0107by zmniejszenie ilo\u015bci rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 nam niepotrzebne. Przyk\u0142ad? Je\u017celi masz w telefonie aplikacje, kt\u00f3rych nie u\u017cywasz, usu\u0144 je lub przerzu\u0107 na inny ekran. Z ca\u0142ej mnogo\u015bci komunikator\u00f3w, wybierz dwa, trzy. Potrzebujesz social medi\u00f3w? Wybierz jeden kana\u0142.<\/p>\n <\/p>\n