{"id":190685,"date":"2026-01-06T21:17:09","date_gmt":"2026-01-06T21:17:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/190685\/"},"modified":"2026-01-06T21:17:09","modified_gmt":"2026-01-06T21:17:09","slug":"przyczyny-choroby-parkinsona-naukowcy-maja-nowa-hipoteze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/190685\/","title":{"rendered":"Przyczyny choroby Parkinsona. Naukowcy maj\u0105 now\u0105 hipotez\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Prze\u0142om w\u00a0medycynie? <\/p>\n

„Prze\u0142om: nowa hipoteza dotycz\u0105ca przyczyny rozwoju choroby Parkinsona<\/a>?” \u2013 napisa\u0142 lek. Bartosz Fia\u0142ek w po\u015bcie na Facebooku. <\/p>\n

„Na \u0142amach „The Journal of Clinical Investigation” opublikowano punkt widzenia przedstawiaj\u0105cy argumenty naukowc\u00f3w za now\u0105 hipotez\u0105 rozwoju choroby Parkinsona. Wniosek: autorzy proponuj\u0105, \u017ce w chorobie Parkinsona problemem mo\u017ce by\u0107 funkcjonalny niedob\u00f3r biodost\u0119pnego \u017celaza<\/a> (Fe\u00b2\u207a) w neuronach dopaminergicznych \u2013 mimo \u017ce obrazowanie m\u00f3zgu oraz badania histologiczne sugeruj\u0105 nadmiar \u017celaza (g\u0142\u00f3wnie Fe\u00b3\u207a, kt\u00f3re nie m\u00f3wi wprost o tym, ile jest aktywnego Fe\u00b2\u207a), co mog\u0142oby otwiera\u0107 nowe \u015bcie\u017cki profilaktyczne oraz lecznicze” \u2013 zaznaczy\u0142 lekarz. <\/p>\n

<\/p>\n

Wspomiany tekst ukaza\u0142 si\u0119 w czasopi\u015bmie 2 stycznia 2026 roku. Autorami s\u0105 Ian Peikon oraz Nancy C. Andrews. <\/p>\n

Zobacz tak\u017ce: Mamy „cich\u0105 epidemi\u0119”. „Mo\u017ce dotyczy\u0107 nawet 30-latk\u00f3w”<\/a> <\/p>\n

Stara hipoteza <\/p>\n

Przez dekady dominowa\u0142 pogl\u0105d, \u017ce w istocie czarnej (obszarze wa\u017cnym dla kontroli ruchu) odk\u0142ada si\u0119 zbyt du\u017co \u017celaza, a to nasila uszkodzenia neuron\u00f3w \u2013 m.in. przez stres oksydacyjny. Wspiera\u0142y to obserwacje z bada\u0144 histologicznych i obrazowych (MRI), a tak\u017ce rozw\u00f3j koncepcji ferroptozy, czyli \u017celazozale\u017cnej \u015bmierci kom\u00f3rki.<\/p>\n

<\/p>\n

Bior\u0105c to pod uwag\u0119, najprostszym rozwi\u0105zaniem wydaje si\u0119 „zabranie” \u017celaza z m\u00f3zgu. I w\u0142a\u015bnie to pr\u00f3bowano robi\u0107 w badaniach z deferypronem (DFP), czyli lekiem wi\u0105\u017c\u0105cym \u017celazo (chelatorem), kt\u00f3ry mo\u017ce przenika\u0107 do m\u00f3zgu. Autorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce wyniki okaza\u0142y si\u0119 k\u0142opotliwe: u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w, szczeg\u00f3lnie wcze\u015bniej nieleczonych, usuwanie \u017celaza wi\u0105za\u0142o si\u0119 z pogorszeniem objaw\u00f3w.<\/p>\n

Nowa propozycja <\/p>\n

Peikon i Andrews proponuj\u0105 inne wyja\u015bnienie: funkcjonalny niedob\u00f3r \u017celaza. Brzmi paradoksalnie, ale chodzi o stan, w kt\u00f3rym \u017celaza w tkance mo\u017ce by\u0107 du\u017co (a nawet za du\u017co w pomiarach), jednak aktywnej biologicznie formy Fe\u00b2\u207a jest za ma\u0142o, bo \u017celazo zostaje „uwi\u0119zione” w magazynach lub w niew\u0142a\u015bciwych przedzia\u0142ach kom\u00f3rki.<\/p>\n

To wa\u017cne, bo Fe\u00b2\u207a jest potrzebne do proces\u00f3w, bez kt\u00f3rych neurony dopaminergiczne nie dzia\u0142aj\u0105 dobrze: produkcji energii w mitochondriach oraz syntezy dopaminy. Kluczowy enzym wytwarzania dopaminy \u2013 hydroksylaza tyrozynowa \u2013 r\u00f3wnie\u017c zale\u017cy od \u017celaza. Je\u015bli wi\u0119c kom\u00f3rki maj\u0105 problem z dost\u0119pem do Fe\u00b2\u207a, mog\u0105 jednocze\u015bnie traci\u0107 energi\u0119 i wytwarza\u0107 mniej dopaminy, co pasuje do obrazu choroby Parkinsona.<\/p>\n

<\/p>\n

Zobacz tak\u017ce: Mia\u0142 19 lat. Wykryli u niego chorob\u0119 Alzheimera<\/a> <\/p>\n

Dlaczego MRI mo\u017ce wprowadza\u0107 w\u00a0b\u0142\u0105d? <\/p>\n

W biologii funkcjonuj\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne formy \u017celaza: Fe\u00b3\u207a (cz\u0119\u015bciej magazynowane i mniej aktywne) oraz Fe\u00b2\u207a (bardziej „robocze”). MRI jest szczeg\u00f3lnie czu\u0142e na Fe\u00b3\u207a, dlatego wzrost sygna\u0142u w badaniu obrazowym mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce ro\u015bnie pula \u017celaza tr\u00f3jwarto\u015bciowego \u2013 ale to nie m\u00f3wi wprost, czy neurony maj\u0105 pod r\u0119k\u0105 Fe\u00b2\u207a do swoich kluczowych zada\u0144.<\/p>\n

Autorzy opisuj\u0105 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej kom\u00f3rka „widzi” niedob\u00f3r Fe\u00b2\u207a i pr\u00f3buje \u015bci\u0105ga\u0107 kolejne porcje \u017celaza, ale ono nadal si\u0119 odk\u0142ada w miejscu, z kt\u00f3rego nie da si\u0119 go wykorzysta\u0107. Obrazowo por\u00f3wnuj\u0105 to do domu, w kt\u00f3rym „termostat (\u2026) \u017c\u0105da wi\u0119cej ciep\u0142a”, podczas gdy „grzejnik pracuje na maksimum” w innym pomieszczeniu.<\/p>\n

<\/p>\n

Wnioski dla proces\u00f3w terapeutycznych <\/p>\n

Najwa\u017cniejszy praktyczny wniosek jest taki: je\u015bli problemem jest funkcjonalny niedob\u00f3r biodost\u0119pnego Fe\u00b2\u207a, to dalsze „zabieranie” \u017celaza (np. chelatacj\u0105) mo\u017ce szkodzi\u0107 \u2013 co pasuje do obserwacji z cz\u0119\u015bci bada\u0144 klinicznych. <\/p>\n

Z tej perspektywy sensowniejszym kierunkiem bada\u0144 mo\u017ce by\u0107 nie usuwanie \u017celaza „w ciemno”, tylko przywracanie jego biodost\u0119pno\u015bci w neuronach dopaminergicznych oraz lepsze rozr\u00f3\u017cnianie, gdzie i w jakiej formie \u017celazo si\u0119 odk\u0142ada.<\/p>\n

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/p>\n

    \n
  1. The Journal of Clinical Investigation<\/li>\n<\/ol>\n

    Tre\u015bci w naszych serwisach s\u0142u\u017c\u0105 celom informacyjno-edukacyjnym i nie zast\u0119puj\u0105 konsultacji lekarskiej. Przed podj\u0119ciem decyzji zdrowotnych skonsultuj si\u0119 ze specjalist\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prze\u0142om w\u00a0medycynie? „Prze\u0142om: nowa hipoteza dotycz\u0105ca przyczyny rozwoju choroby Parkinsona?” \u2013 napisa\u0142 lek. Bartosz Fia\u0142ek w po\u015bcie na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":190686,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-190685","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115850237929719312","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=190685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190685\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/190686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=190685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=190685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}