{"id":192486,"date":"2026-01-07T20:28:09","date_gmt":"2026-01-07T20:28:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/192486\/"},"modified":"2026-01-07T20:28:09","modified_gmt":"2026-01-07T20:28:09","slug":"trump-nie-ma-czasu-oto-dlaczego-spieszy-sie-w-kwestii-grenlandii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/192486\/","title":{"rendered":"„Trump nie ma czasu”. Oto dlaczego spieszy si\u0119 w kwestii Grenlandii"},"content":{"rendered":"\n

Stany Zjednoczone „absolutnie potrzebuj\u0105” Grenlandii –\u00a0powiedzia\u0142 Trump w\u00a0wywiadzie dla „The Atlantic”.<\/a> Ameryka\u0144ski przyw\u00f3dca wskaza\u0142, \u017ce autonomiczne terytorium zale\u017cne od Danii jest kluczowe dla obronno\u015bci USA w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0obecno\u015bci\u0105 rosyjskich oraz chi\u0144skich jednostek w\u00a0regionie.<\/p>\n

Bia\u0142y Dom kuje \u017celazo p\u00f3ki gor\u0105ce i\u00a0po pojmaniu prezydenta Wenezueli Nicolasa Maduro pr\u0119\u017cy musku\u0142y.<\/a> Interwencja zbrojna na Grenlandii jest ma\u0142o prawdopodobna, chocia\u017c rzeczniczka Bia\u0142ego Domu Karoline Leavitt straszy, \u017ce „wykorzystanie si\u0142 zbrojnych USA jest oczywi\u015bcie zawsze opcj\u0105, kt\u00f3r\u0105 dow\u00f3dca ma do dyspozycji”. To jednak nie jest takie proste.<\/p>\n

– Zbrojna napa\u015b\u0107 jest problematyczna, bo wymaga\u0142aby zgody Kongresu, a\u00a0ten takiej zgody nie da. Ka\u017cde dzia\u0142anie wykorzystuj\u0105ce publiczne pieni\u0105dze musi mie\u0107 aprobat\u0119 Kongresu, o\u00a0czym Trump przekonuje si\u0119 przy okazji Wenezueli. Prawdopodobnie kongresmeni powiedzieli mu, \u017ce szczeg\u00f3lna obecno\u015b\u0107 USA i\u00a0udzia\u0142 w\u00a0rozbudowie energetycznej tak\u017ce b\u0119dzie wymaga\u0107 autoryzacji. W\u00a0tym roku s\u0105 wybory \u015br\u00f3dokresowe i\u00a0je\u015bli w\u00a0Izbie Reprezentant\u00f3w wygra Partia Demokratyczna, to ona musia\u0142aby zaakceptowa\u0107 ka\u017cd\u0105 ustaw\u0119 bud\u017cetow\u0105 –\u00a0opowiada nam amerykanista Rafa\u0142 Michalski.<\/p>\n

<\/p>\n

Zaliczy\u0142 bankructwo i\u00a0powr\u00f3ci\u0142. M\u00f3wi szczerze, co\u00a0go\u00a0uratowa\u0142o <\/p>\n

–\u00a0Od stycznia 2025 r. Kongres nie przeg\u0142osowa\u0142 \u017cadnej ustawy dotycz\u0105cej Wenezueli, w\u00a0tym sankcji. To kwestie kontrowersyjne,\u00a0sam Trump doszed\u0142 do w\u0142adzy na propokojowej agendzie, a\u00a0Partia\u00a0Republika\u0144ska m\u00f3wi\u0142a o\u00a0ograniczaniu obecno\u015bci wojskowej za granic\u0105 na rzecz wsparcia ameryka\u0144skiego przemys\u0142u zbrojeniowego –\u00a0dodaje.<\/p>\n

Ekspert przypomina, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 republika\u0144ska w\u00a0Kongresie jest najmniej liczna od 1939 r., do tego cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w odcina si\u0119 od skrzyd\u0142a MAGA. –\u00a0Dwie osoby nie g\u0142osuj\u0105 i\u00a0Republikanie ju\u017c przegrywaj\u0105. Tutaj nie ma \u017cadnego marginesu b\u0142\u0119du, zw\u0142aszcza \u017ce pogorszy\u0142y si\u0119 relacje mi\u0119dzy cz\u0119\u015bci\u0105 Republikan\u00f3w i\u00a0Bia\u0142ym Domem \u2013\u00a0kontynuuje.<\/p>\n

\"Amerykanie<\/p>\n

Amerykanie szukaj\u0105 dom\u00f3w i ziemi. Grenlandia zmienia prawo<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Czy Grenlandi\u0119 mo\u017cna kupi\u0107? <\/p>\n

Ameryka\u0144ski rz\u0105d ju\u017c kilkukrotnie dyskutowa\u0142 o\u00a0zakupie Grenlandii (w latach 1867, 1910, 1946, 1955, 2019 i\u00a02025). Po II wojnie \u015bwiatowej w\u00a0tajemnicy z\u0142o\u017cono Danii ofert\u0119 w\u00a0z\u0142ocie, co odpowiada\u0142o w\u00f3wczas 100 mln dol. Wed\u0142ug US National Archives –\u00a0dzi\u015b,\u00a0bior\u0105c pod uwag\u0119 inflacj\u0119, by\u0142oby to 1,3 mld dol. Ofert\u0119 odrzucono. Jednak USA w\u00a0przesz\u0142o\u015bci kupowa\u0142y ju\u017c ziemie.<\/p>\n

W 1917 r. USA zap\u0142aci\u0142y Danii za Wyspy Dziewicze 25 mln dol. w\u00a0z\u0142ocie (dzi\u015b ekwiwalent 500 mln dol.). Natomiast w\u00a01867 r. Rosja za Alask\u0119 otrzyma\u0142a 7,2 mln dol. W\u00a01803 r. Francja sprzeda\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 Luizjany za 15 mln dol. <\/p>\n

<\/p>\n

USA kupi\u0142y Alask\u0119 za frytki. Dzi\u015b to ok. 125 mln dol. Grenlandia by\u0142aby znacznie dro\u017csza –\u00a0m\u00f3wi\u0142 w\u00a02019 r. w\u00a0rozmowie z\u00a0CNN Iwan Morgan z\u00a0University College London.<\/p><\/blockquote>\n

Sami Grenlandczycy zarzekaj\u0105 si\u0119, \u017ce nie s\u0105 i\u00a0nie b\u0119d\u0105 na sprzeda\u017c. I\u00a0nie zmieni\u0105 tego miliardy dolar\u00f3w. Premier Danii Mette Frederiksen ostrzega z\u00a0kolei, \u017ce atak na Grenlandi\u0119 „by\u0142by ko\u0144cem NATO”.<\/p>\n

Grenlandia jak Hawaje i\u00a0Portoryko <\/p>\n

Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce Donald Trump bierze przyk\u0142ad z\u00a025. prezydenta USA Williama McKinleya (1897-1901)<\/a>, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 wprowadzaniem ce\u0142 oraz aneksj\u0105 Hawaj\u00f3w w\u00a01898 r. W\u00f3wczas celem USA by\u0142a ekspansja na Pacyfiku. Za rz\u0105d\u00f3w McKinleya przej\u0119to te\u017c Portoryko –\u00a0obecnie terytorium zale\u017cne USA o\u00a0statusie wsp\u00f3lnoty z\u00a0du\u017c\u0105 autonomi\u0105 wewn\u0119trzn\u0105.<\/p>\n

\"Wenezuela<\/p>\n

Wenezuela ugina si\u0119. Warta miliardy ropa pop\u0142ynie do USA<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Zanim dosz\u0142o do aneksji Hawaj\u00f3w, podpisano z\u00a0ostatnim kr\u00f3lem archipelagu Davidem Kal\u0101kaua traktat o\u00a0wolnym handlu zezwalaj\u0105cy na sprzeda\u017c cukru na rynku ameryka\u0144skim bez c\u0142a. Bogaci plantatorzy zacz\u0119li przejmowa\u0107 kontrol\u0119 nad wyspami. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej Hawaje w\u0142\u0105czono do USA, co pozwoli\u0142o bogatym i\u00a0bia\u0142ym w\u0142a\u015bcicielom plantacji importowa\u0107 tani\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105 i\u00a0eksportowa\u0107 swoje produkty na kontynent przy niskich c\u0142ach.<\/p>\n

Podstawa konstytucyjna stawia spraw\u0119 jasno: ka\u017cde powi\u0119kszenie terytorium USA i\u00a0wprowadzenie prawa na terytorium USA mo\u017ce si\u0119 odby\u0107 tylko i\u00a0wy\u0142\u0105cznie poprzez zgod\u0119 w\u0142adzy ustawodawczej. W\u00a0przesz\u0142o\u015bci, gdy do\u0142\u0105czano terytorium florydzkie czy teksa\u0144skie, Senat musia\u0142 ratyfikowa\u0107 traktat wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 g\u0142os\u00f3w. W\u00a01897 r. dosz\u0142o jednak do precedensu hawajskiego, przy okazji wojny ameryka\u0144sko-hiszpa\u0144skiej –\u00a0wyja\u015bnia Michalski.<\/p><\/blockquote>\n

<\/p>\n

W czasie wojny Hawaje og\u0142osi\u0142y neutralno\u015b\u0107, lecz mimo to na tamtejszych wodach stacjonowa\u0142a ameryka\u0144ska marynarka wojenna, a\u00a0na wyspach –\u00a0\u017co\u0142nierze. McKinley uzna\u0142, \u017ce Hawaje same pozwoli\u0142y ameryka\u0144skim \u017co\u0142nierzom na wej\u015bcie na ich terytorium. W\u00a0ten spos\u00f3b mieli przyzna\u0107 si\u0119 do znajdowania si\u0119 w\u00a0ameryka\u0144skiej strefie wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n

\"Trump<\/p>\n

Trump nie popar\u0142 opozycji w Wenezueli. Ba\u0142 si\u0119 chaosu i braku ropy<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

– McKinley wprowadzi\u0142 do Kongresu rezolucj\u0119 o\u00a0przyj\u0119ciu Hawaj\u00f3w, co zrobiono zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w. Omini\u0119to formu\u0142\u0119 traktatu, co na prze\u0142omie wiek\u00f3w by\u0142o bardzo kontrowersyjne i\u00a0w\u00a01901 r. wypowiedzia\u0142 si\u0119 w\u00a0tej sprawie S\u0105d Najwy\u017cszy. To orzeczenie m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli nad danym terytorium faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawuj\u0105 USA i\u00a0status danego terytorium nie jest w\u00a0powszechnej polityce mi\u0119dzynarodowej kwestionowany, to mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce praktyczne posiadanie terenu jest sformalizowane prawnie. Skoro na Hawajach byli \u017co\u0142nierze ameryka\u0144scy, to traktat akcesyjny nie by\u0142 potrzebny –\u00a0t\u0142umaczy Michalski.<\/p>\n

<\/p>\n

Nasuwa si\u0119 pytanie, czy podobnie mo\u017ce by\u0107 z\u00a0Grenlandi\u0105, gdzie od 1951 r. istnieje ameryka\u0144ska baza wojskowa Pituffik. Jednak orzeczenie SN m\u00f3wi wprost, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 kwestionowany status mi\u0119dzynarodowy danego terytorium. Czy to oznacza, \u017ce ewentualny sprzeciw w\u00a0ONZ wobec zaj\u0119cia Grenlandii przez Trumpa spowodowa\u0142by, \u017ce Amerykanie straciliby mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u0119cia kontroli nad wysp\u0105?<\/p>\n

– To jest orzeczenie jedyne w\u00a0swoim rodzaju i\u00a0dzi\u015b mamy z\u00a0tym problem. W\u0142adze Republiki Hawajskiej odrzuci\u0142y traktat akcesyjny, ale w\u00a0tamtych czasach \u015bwiat nie interesowa\u0142 si\u0119 Hawajami i\u00a0Portoryko. Dzi\u015b jest inaczej. W\u00a0teorii weto du\u0144skiego parlamentu dotycz\u0105ce akcesji Grenlandii przez USA wystarczy\u0142oby do wype\u0142nienia orzeczenia z\u00a01901 r. Ale co zrobi\u0142by Trump? –\u00a0zastanawia si\u0119 nasz rozm\u00f3wca.<\/p>\n

Hawaje to najm\u0142odszy stan USA, natomiast Portoryko jest wsp\u00f3lnot\u0105 stowarzyszon\u0105 USA z\u00a0w\u0142asnym rz\u0105dem, lecz podporz\u0105dkowanym ameryka\u0144skiej konstytucji. Ludzie urodzeni w\u00a0Portoryko maj\u0105 ameryka\u0144skie obywatelstwo. Tak\u017ce Wyspy Marshalla s\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 stowarzyszeniow\u0105 z\u00a0USA. To Waszyngton odpowiada tam za polityk\u0119 obronn\u0105 i\u00a0zagraniczn\u0105 –\u00a0podobnie jest w\u00a0przypadku relacji Grenlandii z\u00a0Dani\u0105.<\/p>\n

Jedyny scenariusz przej\u0119cia Grenlandii, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by poprze\u0107 kongresmen z\u00a0establishmentu, zak\u0142ada stowarzyszenie we wsp\u00f3\u0142pracy pokojowej. Czyli Grenladczycy w\u00a0plebiscycie decyduj\u0105 o\u00a0wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0USA. Nast\u0119pnie zgod\u0119 musi wyda\u0107 Kongres. Taka umowa reguluje handel i\u00a0obecno\u015b\u0107 wojskow\u0105 na wyspie. Prezydent USA w\u00a0relacjach z\u00a0terytoriami zewn\u0119trznymi nie ma prawie \u017cadnej roli, opr\u00f3cz nak\u0142adania strategicznych ram wynikaj\u0105cych z\u00a0konstytucji. O\u00a0wszystkim decyduje Kongres.\u00a0Tak by\u0142o za imperialnego McKinleya, Jamesa Polka i\u00a0Grovera Clevelanda –\u00a0kwituje amerykanista.<\/p><\/blockquote>\n

Wed\u0142ug sonda\u017cu instytutu Verian ze stycznia 2025 r. 85 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Grenlandii nie chce, aby wyspa sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 USA. Pomys\u0142 Trumpa popiera\u0142o w\u00f3wczas tylko 6\u00a0proc. badanych.<\/p>\n

Jeszcze jedn\u0105 z\u00a0opcji jest zwi\u0119kszenie ameryka\u0144skiej obecno\u015bci na Grenlandii przy aprobacie NATO oraz Danii.<\/p>\n

Kluczowy 2026 rok <\/p>\n

W tym kontek\u015bcie plany Trumpa staj\u0105 si\u0119 problematyczne. Pozosta\u0142y mu trzy lata prezydentury, a\u00a0wybory \u015br\u00f3dokresowe mog\u0105 zmieni\u0107 uk\u0142ad si\u0142 w\u00a0Waszyngtonie. To oznacza, \u017ce Trump ma niewiele czasu, \u017ceby „wprowadzi\u0107 na tyle istotne zmiany, \u017ceby w\u00a0przysz\u0142o\u015bci nie da\u0142o si\u0119 ich odwr\u00f3ci\u0107 w\u00a0prosty spos\u00f3b” –\u00a0ocenia Michalski.<\/p>\n

\"Tak<\/p>\n

Tak Chiny wykorzystuj\u0105 surowcow\u0105 dominacj\u0119. „Ostatni dzwonek dla UE”<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

– Wida\u0107 t\u0119 polityk\u0119 przyspieszenia. Jednak niewiele wiadomo o\u00a0samych nastrojach wok\u00f3\u0142 Grenlandii w\u00a0ameryka\u0144skiej\u00a0administracji. Doradca ds. bezpiecze\u0144stwa krajowego Stan\u00f3w Zjednoczonych Stephen Miller oceni\u0142, \u017ce wyspa jest kluczowa dla bezpiecze\u0144stwa narodowego, ale nie znamy zdania reszty urz\u0119dnik\u00f3w. Czy Grenlandia to podgrzewanie atmosfery po Wenezueli, czy rzeczywiste dzia\u0142anie? Kongresmeni nic nie wiedz\u0105 ani o\u00a0zbrojnej interwencji, ani o\u00a0akcesji. Zaskakuj\u0105co niewiele rzeczy wycieka z\u00a0w\u0105skiego grona Gabinetu Owalnego \u2013\u00a0ocenia Michalski.<\/p>\n

Zdaniem eksperta wa\u017cny jest czynnik ambicjonalny u\u00a0Trumpa, kt\u00f3ry chce pozostawi\u0107 po sobie dziedzictwo m.in. w\u00a0postaci wi\u0119kszego terytorium USA. <\/p>\n

– Ka\u017cdy prezydent chce zapisa\u0107 si\u0119 w\u00a0historii. St\u0105d Trump m\u00f3wi o\u00a0Nagrodzie Nobla, st\u0105d konflikt wok\u00f3\u0142 Kana\u0142u Panamskiego czy teraz kwestia Grenlandii. Ta wyspa zawsze by\u0142a kluczowa dla Arktyki. Wybory \u015br\u00f3dokresowe powoduj\u0105, \u017ce Trump nie ma czasu. Je\u015bli co\u015b ma si\u0119 wydarzy\u0107, to wydarzy si\u0119 dosy\u0107 szybko. Nawet w\u00a02026 r. Demokraci maj\u0105 narz\u0119dzia do zablokowania polityki Bia\u0142ego Domu, a\u00a0dzi\u015b sonda\u017ce pokazuj\u0105 ich wyra\u017ane zwyci\u0119stwo w\u00a0Izbie \u2013\u00a0podsumowuje Michalski.<\/p>\n

Piotr Bera, dziennikarz money.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Stany Zjednoczone „absolutnie potrzebuj\u0105” Grenlandii –\u00a0powiedzia\u0142 Trump w\u00a0wywiadzie dla „The Atlantic”. Ameryka\u0144ski przyw\u00f3dca wskaza\u0142, \u017ce autonomiczne terytorium zale\u017cne…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":192487,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-192486","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115855707882057159","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=192486"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192486\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/192487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=192486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=192486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=192486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}