Jeszcze niedawno Weissach, p\u00f3\u0142 godziny jazdy od Stuttgartu, uchodzi\u0142o za najbogatsz\u0105 gmin\u0119 w Niemczech. W tym ma\u0142ym miasteczku, gdzie Porsche ma swoje centrum rozwoju, mieszka zaledwie 7700 os\u00f3b. Gmina czerpa\u0142a korzy\u015bci z miliardowych zysk\u00f3w producenta samochod\u00f3w z podatk\u00f3w od dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, kt\u00f3re wp\u0142ywa\u0142y do \u200b\u200bjej bud\u017cetu.<\/p>\n
W 2009 r. Weissach wygenerowa\u0142o 20 000 euro dochod\u00f3w podatkowych na mieszka\u0144ca. \u2014 Dzi\u0119ki Porsche mamy w Weissach najwy\u017csze dochody podatkowe od dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej na mieszka\u0144ca w ca\u0142ych Niemczech \u2014 z dum\u0105 oznajmi\u0142a \u00f3wczesna burmistrz Ursula Kreutel podczas otwarcia rozbudowy siedziby producenta samochod\u00f3w w 2011 r.<\/p>\n
Ka\u017cdy, kto chcia\u0142 zbudowa\u0107 dom w Weissach, otrzymywa\u0142 od gminy 10 000 euro dotacji na budow\u0119 na ka\u017cde dziecko. Wybudowano czteropi\u0119trow\u0105 bibliotek\u0119, zakupiono fortepian za 100 tys. euro, a tak\u017ce dofinansowywano prywatne lekcje muzyki. Kreutel obieca\u0142a jednak, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy zostanie od\u0142o\u017cona na koncie, aby przygotowa\u0107 si\u0119 na gorsze czasy.<\/p>\n
Lata prosperity min\u0119\u0142y <\/p>\n
Chude czasy nadesz\u0142y. Niemiecki przemys\u0142 motoryzacyjny pogr\u0105\u017cony jest w najg\u0142\u0119bszym kryzysie w swojej historii. Tylko w Porsche zyski spad\u0142y w 2025 r. o oko\u0142o 96 proc. Inne sektory r\u00f3wnie\u017c borykaj\u0105 si\u0119 z problemami. Dochody z podatk\u00f3w od dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, od kt\u00f3rych w du\u017cej mierze zale\u017c\u0105 gminy, drastycznie spad\u0142y. Nawet niegdy\u015b prosperuj\u0105ce miasta nie s\u0105 ju\u017c w stanie pokry\u0107 swoich wydatk\u00f3w.<\/p>\n
\u2014 Finanse gmin znajduj\u0105 si\u0119 w dramatycznym kryzysie \u2014 m\u00f3wi Ralph Spiegler, prezes Niemieckiego Zwi\u0105zku Miast i Gmin (DStGB), a jednocze\u015bnie burmistrz miasteczka Nieder-Olm w Nadrenii-Palatynacie. \u2014 To ju\u017c nie jest niepokoj\u0105ce, to jest katastrofa.<\/p>\n
Koszty socjalne wymykaj\u0105 si\u0119 spod kontroli <\/p>\n
W niemieckim systemie federalnym odpowiedzialno\u015b\u0107 i zadania s\u0105 rozdzielone mi\u0119dzy rz\u0105d federalny, kraje zwi\u0105zkowe (landy) i gminy. Gminy odpowiadaj\u0105 za codzienne \u017cycie, a tym samym za znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 pa\u0144stwowych. Obejmuje to od wywozu \u015bmieci i zaopatrzenia w wod\u0119, przez szko\u0142y i przedszkola, stra\u017c po\u017carn\u0105, sport i kultur\u0119, po wi\u0119kszo\u015b\u0107 us\u0142ug socjalnych.<\/p>\n
Wed\u0142ug Federalnego Urz\u0119du Statystycznego w 2024 r. miasta i gminy ponios\u0142y \u0142\u0105czne wydatki w wysoko\u015bci 400 miliard\u00f3w euro. W 2025 r. spodziewane s\u0105 wy\u017csze wydatki ze wzgl\u0119du na wzrost koszt\u00f3w osobowych i energii. Najwi\u0119kszym czynnikiem generuj\u0105cym koszty jest jednak opieka spo\u0142eczna.<\/p>\n
\u2014 M\u00f3wimy o potrojeniu wydatk\u00f3w w ci\u0105gu ostatnich 20 lat, bez realnej rekompensaty \u2014 wyja\u015bnia Spiegler, prezes Niemieckiego Zwi\u0105zku Miast. Tylko w 2007 r. koszty opieki nad dzie\u0107mi i m\u0142odzie\u017c\u0105, opieki d\u0142ugoterminowej oraz pomocy integracyjnej dla os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych wynios\u0142y prawie 38 mld euro. Od tego czasu stale rosn\u0105. Szacuje si\u0119, \u017ce do 2027 roku przekrocz\u0105 one 102 mld euro.<\/p>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 ma swoj\u0105 cen\u0119 <\/p>\n
Integracja uchod\u017ac\u00f3w ze sta\u0142ym pobytem r\u00f3wnie\u017c stanowi wyzwanie. Szko\u0142y, organizatorzy kurs\u00f3w j\u0119zykowych i integracyjnych, urz\u0119dy pracy, a zw\u0142aszcza urz\u0119dy imigracyjne, pracuj\u0105 na granicy swoich mo\u017cliwo\u015bci. Niemiecki Zwi\u0105zek Miast i Gmin apeluje o radykalnie nowy podzia\u0142 obci\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych ze \u015bwiadczeniami socjalnymi. Rz\u0105d Niemiec, kraje zwi\u0105zkowe i gminy powinny w przysz\u0142o\u015bci sk\u0142ada\u0107 si\u0119 na koszty finansowania w jednej trzeciej ka\u017cdy, domaga si\u0119 Zwi\u0105zek.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, gminy musz\u0105 by\u0107 zaanga\u017cowane w proces legislacyjny. Obecnie prawo tworz\u0105 rz\u0105d federalny i kraje zwi\u0105zkowe. \u2014 To roz\u0142o\u017cy\u0142oby nie tylko obci\u0105\u017cenia finansowe, ale tak\u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za reform\u0119 \u015bwiadcze\u0144 socjalnych na wszystkie szczeble w\u0142adzy \u2014 m\u00f3wi Spiegler.<\/p>\n
Zadania rosn\u0105, zasoby malej\u0105 <\/p>\n
Inni id\u0105 jeszcze dalej. W listopadzie 2025 r. burmistrzowie wszystkich 16 stolic kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych zwr\u00f3cili si\u0119 do rz\u0105du Niemiec z apelem. Ich \u017c\u0105danie: Ka\u017cdy projekt ustawy, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie skutkowa\u0142 obci\u0105\u017ceniami finansowymi dla gmin, powinien od samego pocz\u0105tku uwzgl\u0119dnia\u0107 pe\u0142ne wynagrodzenie. Zasada: „Kto rozkazuje, ten p\u0142aci”.<\/p>\n
Je\u015bli zsumujemy roczne wydatki rz\u0105du federalnego, kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych i gmin, oka\u017ce si\u0119, \u017ce 25 proc. koszt\u00f3w przypada obecnie na miasta i miasteczka \u2014 i ta liczba ro\u015bnie. \u2014 Mimo to gminy otrzymuj\u0105 zaledwie 14 proc. ca\u0142kowitych krajowych dochod\u00f3w podatkowych \u2014 zauwa\u017ca burmistrz Spiegler, okre\u015blaj\u0105c to jako „sytuacj\u0119 nieproporcjonaln\u0105”.<\/p>\n
Zagro\u017cenie dla demokracji <\/p>\n
Deficyt w kasach samorz\u0105dowych ro\u015bnie z roku na rok. W 2023 r. deficyt wynosi\u0142 oko\u0142o 7,5 mld euro, w 2024 roku 24 miliardy, a w 2025 r. przekroczy 30 mld. \u2014 Podnie\u015bli\u015bmy podatki lokalne, a mianowicie podatek od nieruchomo\u015bci i podatek od dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, do poziomu, kt\u00f3ry osi\u0105ga sw\u00f3j limit pod wzgl\u0119dem zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju \u2014 m\u00f3wi Spiegler. Oszcz\u0119dno\u015bci s\u0105 dokonywane wsz\u0119dzie. Projekty budowlane musz\u0105 zosta\u0107 wstrzymane, a finansowanie dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej i spo\u0142ecznej r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142o z konieczno\u015bci wstrzymane.<\/p>\n
Inwestowanie w przysz\u0142o\u015b\u0107? Wed\u0142ug Niemieckiego Zwi\u0105zku Miast i Gmin, to ju\u017c niemo\u017cliwe. Problemem jest nawet utrzymanie i remonty istniej\u0105cych budynk\u00f3w. Potrzeba 218 mld euro na remonty szk\u00f3\u0142, ratuszy, przedszkoli, basen\u00f3w, most\u00f3w i dr\u00f3g. \u2014 Mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania samorz\u0105d\u00f3w jest powa\u017cnie zagro\u017cona, co ma katastrofalne konsekwencje dla sytuacji gospodarczej Niemiec i lokalnej demokracji \u2014 uwa\u017ca burmistrz.<\/p>\n
\u017bycie na kredyt <\/p>\n
Poniewa\u017c miasta i gminy nie mog\u0105 zaci\u0105ga\u0107 d\u0142ugoterminowego zad\u0142u\u017cenia na pokrycie bie\u017c\u0105cych koszt\u00f3w, takich jak personel, ogrzewanie i energia elektryczna, codziennie zaci\u0105gaj\u0105 kr\u00f3tkoterminowe kredyty pomostowe. S\u0105 one jednak bardzo drogie. \u2014 To jak p\u0142acenie za paliwo do samochodu kart\u0105 kredytow\u0105 \u2014 sytuacja, kt\u00f3ra jest po prostu nie do utrzymania \u2014 wyja\u015bnia Spiegler.<\/p>\n
Rz\u0105d Niemiec i rz\u0105dy landowe doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z problem\u00f3w finansowych gmin. \u2014 Musimy pom\u00f3c gminom \u2014 powiedzia\u0142 kanclerz Friedrich Merz na pocz\u0105tku listopada, odnosz\u0105c si\u0119 do pomocy spo\u0142ecznej. Celem jest zapewnienie, \u017ce b\u0119d\u0105 one w stanie „wywi\u0105za\u0107 si\u0119 z na\u0142o\u017conych na nie zobowi\u0105za\u0144 prawnych”. Jednak kryzys gospodarczy spowodowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne dziury w kasach rz\u0105d\u00f3w Niemiec i kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych.<\/p>\n
Pierwsza pomoc w zasi\u0119gu wzroku <\/p>\n
Niemiecki minister finans\u00f3w Lars Klingbeil og\u0142osi\u0142 w grudniu \u015brodki pomocowe dla gmin, nie podaj\u0105c jednak szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Wspomnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c o federalnym pakiecie infrastrukturalnym o warto\u015bci 500 mld euro, z czego 60 mld euro przeznaczono dla gmin. \u2014 To nie jest nic \u2014 powiedzia\u0142.<\/p>\n
Prezes Niemieckiego Zwi\u0105zku Miast nie kwestionuje tego. Jednak bior\u0105c pod uwag\u0119 istniej\u0105ce deficyty, twierdzi, \u017ce to nie wystarczy. \u2014 To ogromny zastrzyk z puli i jeste\u015bmy za to bardzo wdzi\u0119czni, ale to mo\u017ce by\u0107 dopiero pocz\u0105tek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jeszcze niedawno Weissach, p\u00f3\u0142 godziny jazdy od Stuttgartu, uchodzi\u0142o za najbogatsz\u0105 gmin\u0119 w Niemczech. W tym ma\u0142ym miasteczku,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":196296,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[113,112,311,105,369,53,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,50],"class_list":{"0":"post-196295","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-biznes","9":"tag-business","10":"tag-deutsche_welle","11":"tag-ekonomia","12":"tag-kk","13":"tag-new_header","14":"tag-onet3","15":"tag-onet3d","16":"tag-onet3d_2i","17":"tag-phx","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-screening_general","24":"tag-v2021"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115866300883512286","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=196295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196295\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/196296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=196295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=196295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=196295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}