O to, czego najbardziej boj\u0105 si\u0119 w 2026 roku, zapytali\u015bmy czytelnik\u00f3w Interii. W ankiecie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad\u202f1400\u202fos\u00f3b, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych a\u017c 52\u202fproc. zadeklarowa\u0142o, \u017ce obawia si\u0119 o stan swojego zdrowia,\u202f29\u202fproc. czuje l\u0119k zwi\u0105zany z zagro\u017ceniem wojn\u0105, a 15 proc. obawia si\u0119 wzrostu koszt\u00f3w \u017cycia.\u00a0Jedynie\u202f4\u202fproc. ankietowanych boi si\u0119 utraty pracy w przysz\u0142ym roku.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
Finanse sp\u0119dzaj\u0105 nam sen z powiek?<\/p>\n
Mimo \u017ce w ankiecie jedynie\u202f19\u202fproc. respondent\u00f3w obawia si\u0119 utraty pracy lub wzrostu koszt\u00f3w \u017cycia, osoby pytane o przyczyn\u0119 najwi\u0119kszego stresu najcz\u0119\u015bciej wskazywa\u0142y w\u0142a\u015bnie na stan finans\u00f3w.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– W d\u0142u\u017cszej perspektywie najbardziej boj\u0119 si\u0119 pogorszenia sytuacji na rynku pracy. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ce stanie si\u0119 to w tym roku, ale jestem prawie pewien, \u017ce za naszego \u017cycia. Ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j AI programi\u015bci i wielu innych specjalist\u00f3w z innych dziedzin, nie b\u0119d\u0105 ju\u017c potrzebni w takiej liczbie jak teraz. I nie wiem, co wtedy b\u0119d\u0119 robi\u0142 – m\u00f3wi 38-letni Mariusz, programista z Krakowa.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
Zwolnienia z pracy najbardziej boi si\u0119 te\u017c 36-letnia Joanna zatrudniona w du\u017cej korporacji w Warszawie. – \u015aledz\u0119 rynek pracy i widz\u0119, \u017ce Polska nie jest ju\u017c tak interesuj\u0105ca dla zachodnich firm, kt\u00f3re, ze wzgl\u0119du na ci\u0119cie koszt\u00f3w, przenosz\u0105 si\u0119 do Azji. Je\u015bli zostan\u0119 zwolniona, mo\u017ce mi by\u0107 trudno znale\u017a\u0107 dobr\u0105 prac\u0119. W zwi\u0105zku z tym boj\u0119 si\u0119 wzi\u0119cia kredytu na mieszkanie. Zreszt\u0105 ceny mieszka\u0144 te\u017c stale rosn\u0105.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Mieszkam i pracuj\u0119 w aglomeracji krakowskiej, gdzie w ostatnim roku zwolniono setki os\u00f3b. Sam pracowa\u0142em w firmie, kt\u00f3ra zwalnia\u0142a grupowo. W nadchodz\u0105cym roku b\u0119d\u0119 szuka\u0142 nowego zatrudnienia, a mam na utrzymaniu tr\u00f3jk\u0119 dzieci. Wsp\u00f3lnie z \u017con\u0105 sp\u0142acamy te\u017c kredyt na dom, dlatego najbardziej boj\u0119 si\u0119 recesji b\u0105d\u017a stagnacji gospodarczej w Polsce – zdradza 36-letni Rafa\u0142 pracuj\u0105cy w bran\u017cy energetycznej.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
Na to pytanie odpowiada Agata G\u0105siorowska, ekspert w dziedzinie finans\u00f3w i ich wp\u0142ywu na nasze samopoczucie i zachowanie.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Kiedy m\u00f3wimy o finansach, trzeba odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, czy odczuwamy strach spowodowany realnym zagro\u017ceniem, czy raczej l\u0119k przed czym\u015b bezpodstawnym. Je\u017celi na przyk\u0142ad widz\u0119, \u017ce moi koledzy wykonuj\u0105cy t\u0119 sam\u0105 prac\u0119 s\u0105 zwalniani albo zwolniono ju\u017c po\u0142ow\u0119 os\u00f3b z mojego dzia\u0142u, bo AI przej\u0119\u0142o ich\u00a0zadania, to mamy do czynienia z realnym zagro\u017ceniem. Jedynym sposobem na to, \u017ceby sobie z nim poradzi\u0107,\u202fs\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju strategie zadaniowe, kt\u00f3re maj\u0105 na celu zabezpieczy\u0107 nas\u202fprzed\u202fnegatywnymi skutkami w przysz\u0142o\u015bci. Je\u015bli moj\u0105 prac\u0119 przej\u0119\u0142a sztuczna inteligencja, to jedyne, co mog\u0119 zrobi\u0107, to przekwalifikowa\u0107 si\u0119. Realna obawa o sytuacj\u0119 finansow\u0105 wymaga zreszt\u0105 szeregu dzia\u0142a\u0144. Warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy mo\u017cemy dorobi\u0107 do wynagrodzenia, ale te\u017c szuka\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci, np. przez rezygnacj\u0119 z niepotrzebnych wydatk\u00f3w. To s\u0105 racjonalne dzia\u0142ania, kt\u00f3re maj\u0105 na celu przesun\u0105\u0107 nas w bardziej bezpieczn\u0105 stron\u0119.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Natomiast je\u015bli nie mam obiektywnych przes\u0142anek co do\u00a0bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia\u00a0utrat\u0105 pracy, ale naczyta\u0142am si\u0119 w\u202finternecie, \u017ce AI nam zagra\u017ca i zbudowa\u0142am sobie przekonanie, \u017ce zagra\u017ca tak\u017ce mnie, to tutaj mamy do czynienia z l\u0119kiem, a wi\u0119c czym\u015b, co nie ma racjonalnego uzasadnienia.\u00a0On jest zdecydowanie cz\u0119\u015bciej zwi\u0105zany z nasz\u0105 konstrukcj\u0105 psychiczn\u0105 – przekonaniem, \u017ce moje decyzje nie s\u0105 do ko\u0144ca dobre\u202falbo,\u202f\u017ce \u017ale wydaj\u0119 pieni\u0105dze, a w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie na pewno gorzej.\u00a0 \u00a0<\/p>\n
– Jak wynika z moich bada\u0144, takie\u00a0l\u0119kowe\u00a0postawy\u00a0wobec pieni\u0119dzy\u00a0bardzo rzadko s\u0105 zwi\u0105zane z\u00a0brakiem\u00a0umiej\u0119tno\u015bci zarz\u0105dzania finansami. Zazwyczaj odpowiadaj\u0105 za nie cechy psychologiczne i og\u00f3lna sk\u0142onno\u015b\u0107 do nadmiernego reagowania emocjonalnego – zar\u00f3wno na pozytywne, jak i negatywne sytuacje. Osoby, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysokim poziomem odczuwania l\u0119ku w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, cz\u0119sto s\u0105\u00a0tak\u017ce\u00a0przekonane, \u017ce ich \u017cyciem rz\u0105dzi przypadek albo inni ludzie. \u017be czego by nie zrobili, to to i tak nie b\u0119d\u0105 mieli wp\u0142ywu na efekt.\u00a0 Badania pokazuj\u0105 te\u017c, \u017ce osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce l\u0119ku finansowego maj\u0105 zdecydowanie wy\u017cszy poziom materializmu, czyli przekonania o tym, \u017ce pieni\u0105dze i rzeczy materialne s\u0105 w stanie rozwi\u0105za\u0107 wszystkie problemy i zapewni\u0107 im szcz\u0119\u015bcie. Obawiaj\u0105 si\u0119\u00a0wi\u0119c, czy to, ile b\u0119d\u0105 mia\u0142y w przysz\u0142o\u015bci, b\u0119dzie wystarczaj\u0105ce, by te pragnienia zaspokoi\u0107\u00a0– m\u00f3wi Agata G\u0105siorowska.\u00a0<\/p>\n
Mimo \u017ce m\u0142ode pokolenia nie do\u015bwiadczy\u0142y wojny, to w psychologii funkcjonuje poj\u0119cie „mi\u0119dzypokoleniowej traumy”, kt\u00f3ra skutkuje trudno\u015bciami w wykszta\u0142ceniu bezpiecznej wi\u0119zi i mo\u017ce prowadzi\u0107 do wielu zaburze\u0144 psychicznych. Naukowcy, kt\u00f3rzy w latach 60. XX wieku prowadzili badania naukowe, zwr\u00f3cili uwag\u0119 na transfer mi\u0119dzypokoleniowy.\u202fW tym celu por\u00f3wnali dzieci\u00a0zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w ocalonych z Holokaustu, jak i tych \u017cyj\u0105cych w USA, kt\u00f3rzy nie do\u015bwiadczyli wojennych zagro\u017ce\u0144.\u00a0Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzieci\u202fos\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y traumy wojennej,\u202fprzejmowa\u0142y od nich\u00a0niekt\u00f3re cechy, np.\u202fci\u0105g\u0142e poczucie zagro\u017cenia,\u202fnadwra\u017cliwo\u015b\u0107,\u202fnieufno\u015b\u0107, przewlek\u0142y smutek czy brak umiej\u0119tno\u015bci wyra\u017cania emocji.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
Prof. Micha\u0142 Bilewicz, psycholog spo\u0142eczny, w swojej\u202fksi\u0105\u017cce\u202f\u201cTraumaland” zwraca uwag\u0119, \u017ce trauma jest przekazywana nie tylko poprzez zachowania i opowie\u015bci rodzic\u00f3w, ale te\u017c ich milczenie\u202f- nieprzepracowane bolesne do\u015bwiadczenia staj\u0105 si\u0119 tematem tabu i zwi\u0119kszaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zagro\u017cenie, poczucie nieuzasadnionego l\u0119ku czy podatno\u015b\u0107 na teorie spiskowe. Du\u017ce znacznie odgrywa te\u017c przekaz\u202fkulturowy – filmy, literatura\u202fczy\u202fekspozycje muzealne\u202fcz\u0119sto pokazuj\u0105 najbardziej drastyczny wycinek wojennej rzeczywisto\u015bci, co\u202fpodsyca l\u0119ki.\u202fCo\u202fciekawe, zauwa\u017cono, \u017ce\u202fnajsilniejsze\u00a0objawy\u202ftransgeneracyjnego\u202fPTSD\u202f(zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego – przyp. red.)\u202fwyst\u0119puj\u0105 w trzecim pokoleniu, a wi\u0119c u wnuk\u00f3w os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y piek\u0142a wojny. Znajduje to potwierdzenie w badaniach prof.\u202fRzeszutka – wed\u0142ug nich co pi\u0105ty Polak wykazuje objawy PTSD.\u202f\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Czytam artyku\u0142y dotycz\u0105ce wojny w Ukrainie, \u015bledz\u0119 pr\u00f3by wypracowania pokoju i czuj\u0119 si\u0119 czasem, jakby\u015bmy wszyscy p\u0142yn\u0119li na\u202fTitanicu. Bawimy si\u0119, wydajemy pieni\u0105dze na g\u0142upoty, podr\u00f3\u017cujemy po ca\u0142ym \u015bwiecie i udajemy, \u017ce nie widzimy, \u017ce \u015bwiat tonie. Nie mam zaufania do polityk\u00f3w, nie jestem przekonana, \u017ce si\u0119 wystarczaj\u0105co zbroimy, a w dodatku nie jestem pewna, czy mo\u017cemy liczy\u0107 na ewentualn\u0105 pomoc USA i NATO. Opowie\u015bci babci sprawi\u0142y, \u017ce wojna jawi mi si\u0119 jako najwi\u0119kszy \u017cyciowy dramat i to jej obawiam si\u0119 najbardziej – m\u00f3wi 30-letnia Anna.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Najbardziej boj\u0119 si\u0119 wojny. Czasy s\u0105 niespokojne, a podejmowane przez rz\u0105dz\u0105cych w wielu krajach decyzje – irracjonalne. Zawzi\u0119to\u015b\u0107 ludzi si\u0119 pog\u0142\u0119bia, a to mi si\u0119 kojarzy z czasami sprzed II wojny \u015bwiatowej. Tym bardziej, \u017ce zar\u00f3wno decyzje Putina, jak i\u202fTrumpa\u202fs\u0105 nieprzewidywalne – twierdzi 63-letnia Halina.<\/p>\n
– To sytuacja specyficzna dla naszych czas\u00f3w, \u017cyjemy nie tyle w kryzysie, co w\u202fmultikryzysie, czyli po\u0142\u0105czonym kryzysie klimatycznym, ekologicznym, zwi\u0105zanym z wojn\u0105, chorobami i starzeniem si\u0119 naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Problem polega na tym, \u017ce to s\u0105 fakty, cz\u0119sto wcale nie przesadzone.\u00a0Jednak\u00a0je\u015bli przyjmujemy takich informacji za du\u017co, sami „nakr\u0119camy si\u0119” na negatywne zjawiska i odczuwamy coraz wi\u0119ksze poczucie zagro\u017cenia. Co robi\u0107 w takiej sytuacji? Mo\u017ce to g\u0142upio zabrzmi, ale nie ogl\u0105da\u0107 telewizji i nie czyta\u0107 wiadomo\u015bci. Bo co mamy z nimi zrobi\u0107? Tu po raz kolejny odwo\u0142am si\u0119 do realnych zada\u0144 – je\u015bli mo\u017cesz zrobi\u0107 cokolwiek, \u017ceby uchroni\u0107 si\u0119 lub zmniejszy\u0107 ryzyko negatywnych dzia\u0142a\u0144, to zr\u00f3b to. A je\u015bli nie mo\u017cesz, to po prostu staraj si\u0119 o tym nie my\u015ble\u0107 – m\u00f3wi Agata G\u0105siorowska.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Jestem po dw\u00f3ch operacjach, codziennie za\u017cywam gar\u015b\u0107 lek\u00f3w. Najbardziej boj\u0119 si\u0119 ca\u0142kowitej utraty sprawno\u015bci. Nie chc\u0119 by\u0107 ci\u0119\u017carem dla rodziny, zreszt\u0105 nikt nie by\u0142by w stanie si\u0119 mn\u0105 zaj\u0105\u0107. Nie wiem, co si\u0119 ze mn\u0105 stanie – m\u00f3wi 76-letnia Aniela.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Co miesi\u0105c wydajemy z \u017con\u0105 kilkaset z\u0142otych na leki. Najbardziej boimy si\u0119, \u017ce NFZ si\u0119 „zawali”, \u017ce kolejki do lekarzy b\u0119d\u0105 jeszcze d\u0142u\u017csze, a leki jeszcze dro\u017csze. Teraz ratuje nas cz\u0119\u015bciowa refundacja, ale i tak cz\u0119sto leczymy si\u0119 prywatnie, bo na pa\u0144stwow\u0105 wizyt\u0119 nie mo\u017cna si\u0119 doczeka\u0107 – zdradza 65-letni Roman.\u202f\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Realnie mo\u017cemy zadba\u0107 o zdrowie, prowadz\u0105c zdrowy styl \u017cycia, przede wszystkim jak najwi\u0119cej si\u0119 ruszaj\u0105c. Do tego wa\u017cne s\u0105 badania profilaktyczne, natomiast jako\u015b\u0107 opieki publicznej to kwestia systemowa, z kt\u00f3r\u0105 pojedynczy cz\u0142owiek nic nie mo\u017ce zrobi\u0107. A wi\u0119c zn\u00f3w – r\u00f3bmy to, co mo\u017cemy, a pozosta\u0142ymi\u00a0kwestiami\u00a0starajmy si\u0119 nie\u00a0przejmowa\u0107 nadmiernie\u00a0– radzi Agata G\u0105siorowska.\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Niestety sk\u0142onno\u015b\u0107 do odczuwania l\u0119ku w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, kt\u00f3ra jest efektem naszych cech psychologicznych,\u202fto silny czynnik ryzyka depresji. Wtedy dochodzi do pr\u00f3by kompensacji brak\u00f3w, np.\u00a0poprzez\u00a0nadmiern\u0105 konsumpcj\u0119, a jednocze\u015bnie odsuwanie si\u0119 od bliskich relacji. Tymczasem z wielu r\u00f3\u017cnych bada\u0144 wynika, \u017ce bliskie relacje s\u0105 najlepsze w\u202fleczeniu psychologicznych\u202fniedostatk\u00f3w. A wi\u0119c uchroni\u0107 mo\u017ce nas co\u015b, co jest darmowe w sensie finansowym, ale bardzo du\u017co kosztuje w sensie psychologicznym. Dobre relacje wymagaj\u0105 wysi\u0142ku, sztuki kompromis\u00f3w, robienia rzeczy dla drugiego cz\u0142owieka bez oczekiwania wzajemno\u015bci. Przede wszystkim musimy akceptowa\u0107 drug\u0105 osob\u0119 – jej wady i zalety, z\u0142y humor, a tak\u017ce to, \u017ce czasem nie chce z nami rozmawia\u0107. To jest ten koszt psychologiczny – radzenie sobie z brakiem kontroli, emocjami i niepewno\u015bci\u0105, bo to jest nieod\u0142\u0105czna cecha relacji\u202f- m\u00f3wi Agata G\u0105siorowska.<\/p>\n
Ekspertka zdradza te\u017c,\u202fkiedy powinni\u015bmy skorzysta\u0107 z porady specjalisty:\u202f\u00a0\u00a0<\/p>\n
– Uporczywy niepok\u00f3j pojawiaj\u0105cy si\u0119 ka\u017cdego dnia, przewlek\u0142y stres, problemy z zasypianiem czy budzenie si\u0119 w \u015brodku nocy to ju\u017c objawy, z kt\u00f3rymi nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty, bo mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107 u nas negatywna reakcja stresowa, a nawet epizod depresyjny. Im wcze\u015bniej skorzystamy z konsultacji u psychologa lub psychiatry, tym lepiej dla naszego zdrowia psychicznego. Niestety dost\u0119p do opieki psychologicznej jest trudny, wi\u0119c warto te\u017c korzysta\u0107 z porady u lekarza pierwszego kontaktu, kt\u00f3ry mo\u017ce stwierdzi\u0107, czy nie potrzebujemy pomocy farmakologicznej. Odradzam brania lek\u00f3w uspokajaj\u0105cych „w ciemno”, ale czasem nie obejdzie si\u0119 bez wspomagania farmakologi\u0105, bo konieczne jest „fizyczne” unormowanie l\u0119ku, a dopiero p\u00f3\u017aniej psychoterapia.\u202f\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O to, czego najbardziej boj\u0105 si\u0119 w 2026 roku, zapytali\u015bmy czytelnik\u00f3w Interii. W ankiecie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad\u202f1400\u202fos\u00f3b, spo\u015br\u00f3d…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":197091,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-197090","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115869234202511002","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197090"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197090\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/197091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}