{"id":197436,"date":"2026-01-10T10:03:09","date_gmt":"2026-01-10T10:03:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/197436\/"},"modified":"2026-01-10T10:03:09","modified_gmt":"2026-01-10T10:03:09","slug":"odkryto-tajemnicze-slady-dawnych-cywilizacji-na-dnie-morza-baltyckiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/197436\/","title":{"rendered":"Odkryto tajemnicze \u015blady dawnych cywilizacji na dnie Morza Ba\u0142tyckiego"},"content":{"rendered":"

Ludzko\u015b\u0107 zbada\u0142a zaledwie kilkana\u015bcie procent morskich g\u0142\u0119bin naszej planety. Naukowcy nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dna m\u00f3rz i ocean\u00f3w skrywaj\u0105 \u015blady niegdy\u015b istniej\u0105cych tam cywilizacji. Ich poznanie mo\u017ce pozwoli\u0107 nam lepiej pozna\u0107 nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i rozw\u00f3j na przestrzeni ostatnich tysi\u0119cy lat.<\/p>\n

Oko\u0142o 15 tysi\u0119cy lat temu, pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, poziom m\u00f3rz by\u0142 o ponad 130 metr\u00f3w ni\u017cszy ni\u017c obecnie. Dzi\u0119ki temu pod dzisiejszymi wodami Ba\u0142tyku i Morza P\u00f3\u0142nocnego znajduje si\u0119 dawny l\u0105d o powierzchni oko\u0142o 3 milion\u00f3w kilometr\u00f3w kwadratowych. S\u0105 to tereny, na kt\u00f3rych \u017cy\u0142y, polowa\u0142y i rozwija\u0142y swoje kultury spo\u0142eczno\u015bci \u0142owc\u00f3w-zbieraczy.<\/p>\n

Nasi przodkowie mieszkali na dzisiejszym dnie Ba\u0142tyku<\/p>\n

T\u0105 niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119 ma ods\u0142oni\u0107 dla nas projekt SUBNORDICA. Wystartowa\u0142 on w kwietniu 2024 roku i potrwa do marca 2030 roku. Mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 pod kierownictwem Uniwersytetu w Bradford otrzyma\u0142 na niego 13,2 miliona euro od Europejskiej Rady ds. Bada\u0144 Naukowych (ERC Synergy Grant). Celem jest zrekonstruowanie zatopionych krajobraz\u00f3w i odnalezienie \u015blad\u00f3w ludzkiej obecno\u015bci.<\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 badacze po\u015bwi\u0119caj\u0105 Doggerland, czyli ogromnej, dawniej zamieszkanej krainie, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a Wielk\u0105 Brytani\u0119 z kontynentem europejskim. Nowsze odkrycia pokazuj\u0105, \u017ce nie by\u0142a to tylko „przej\u015bciowa” ziemia, lecz \u017cywy ekosystem z lasami, rzekami, bagnami i bogat\u0105 faun\u0105, w kt\u00f3rym ludzie wytwarzali narz\u0119dzia i polowali na du\u017ce zwierz\u0119ta. Do bada\u0144 wykorzystuje si\u0119 zaawansowane technologie: wielkoskalowe mapowanie dna sejsmicznego i sonarowego, wiercenia osad\u00f3w, pomiary magnetometryczne oraz sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do analizy ogromnych zbior\u00f3w danych.<\/p>\n

Nowa wiedza o dawnych cywilizacjach w Ba\u0142tyku<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie cenne s\u0105 torfowiska i dawne koryta rzeczne, czyli miejsca o najwi\u0119kszym potencjale zachowania \u015blad\u00f3w ludzkiej dzia\u0142alno\u015bci. Rozw\u00f3j morskich farm wiatrowych na Ba\u0142tyku i Morzu P\u00f3\u0142nocnym tworzy paradoksaln\u0105 sytuacj\u0119. Z jednej strony odwierty i badania geotechniczne u\u0142atwiaj\u0105 odkrywanie stanowisk archeologicznych, z drugiej, nowe inwestycje mog\u0105 je bezpowrotnie zniszczy\u0107, zanim zd\u0105\u017c\u0105 zosta\u0107 zbadane i udokumentowane.<\/p>\n

Naukowcy apeluj\u0105 o uwzgl\u0119dnienie ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego ju\u017c na etapie planowania zielonej transformacji energetycznej. Tylko w ten spos\u00f3b uda si\u0119 ocali\u0107 te bezcenne \u015blady przesz\u0142o\u015bci. Odkrycia projektu SUBNORDICA mog\u0105 znacz\u0105co zmieni\u0107 nasz\u0105 wiedz\u0119 o prehistorii Europy P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n

Pokazuj\u0105 jednocze\u015bnie, jak dawne spo\u0142eczno\u015bci radzi\u0142y sobie z dramatycznymi zmianami klimatu i podnosz\u0105cym si\u0119 poziomem morza. Jest to lekcja niezwykle aktualna w XXI wieku, gdy mamy kryzys klimatyczny. Wyniki bada\u0144 mog\u0105 nie tylko wzbogaci\u0107 podr\u0119czniki historii, ale tak\u017ce pom\u00f3c lepiej zrozumie\u0107, jak ludzko\u015b\u0107 powinna przygotowa\u0107 si\u0119 na obecne i przysz\u0142e wyzwania klimatyczne.<\/p>\n

Meduzy \u015bpi\u0105 podobnie jak ludzie, mimo \u017ce nie maj\u0105 m\u00f3zgu i oczu2026 Associated Press<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n

Zapisz si\u0119 na geekweekowy newsletter i \u0142ap naj\u015bwie\u017csze newsy ze \u015bwiata tech, lifehacki, porady i ciekawostki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ludzko\u015b\u0107 zbada\u0142a zaledwie kilkana\u015bcie procent morskich g\u0142\u0119bin naszej planety. Naukowcy nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dna m\u00f3rz i ocean\u00f3w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":197437,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-197436","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115870236948605612","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197436\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/197437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}