{"id":198143,"date":"2026-01-10T17:40:14","date_gmt":"2026-01-10T17:40:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/198143\/"},"modified":"2026-01-10T17:40:14","modified_gmt":"2026-01-10T17:40:14","slug":"camp-century-amerykanska-baza-wojskowa-pod-lodem-grenlandii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/198143\/","title":{"rendered":"Camp Century. Ameryka\u0144ska baza wojskowa pod lodem Grenlandii"},"content":{"rendered":"\n

Pokrywaj\u0105cy Grenlandi\u0119 l\u0105dol\u00f3d<\/a> ma \u015bredni\u0105 grubo\u015b\u0107 2,1 km. Gigantyczna masa lodu to nie tylko przyrodniczy fenomen, ale tak\u017ce skarbnica wiedzy o\u00a0przesz\u0142o\u015bci Ziemi \u2013\u00a0najstarsze dost\u0119pne pr\u00f3bki lodu formowa\u0142y si\u0119 ponad milion lat temu. Ich analiza dostarcza bezcennej wiedzy o\u00a0dawnym klimacie czy sk\u0142adzie atmosfery.<\/p>\n

To jeden z\u00a0powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych grenlandzki l\u0105dol\u00f3d jest badany na wszelkie mo\u017cliwe sposoby \u2013\u00a0zar\u00f3wno poprzez pobieranie r\u00f3\u017cnych pr\u00f3bek, jak r\u00f3wnie\u017c analiz\u0119 zdj\u0119\u0107 i\u00a0zobrazowa\u0144 satelitarnych<\/a> czy lotniczych. Takie w\u0142a\u015bnie badania \u2013\u00a0z\u00a0wykorzystaniem radaru UAVSAR (ang. Uninhabited Aerial Vehicle Synthetic Aperture Radar), umieszczonego na odrzutowcu Gulfstream<\/a> III, prowadzi\u0142 w\u00a02024 r. zesp\u00f3\u0142 NASA z\u00a0Jet Propulsion Laboratory.<\/p>\n

Polska ma\u00a0czego szuka\u0107 w\u00a0kosmosie <\/p>\n

<\/p>\n

Podczas jednego z\u00a0przelot\u00f3w badacze rozpoznali pod lodem rozleg\u0142\u0105 sie\u0107 tuneli. Jak si\u0119 okaza\u0142o, s\u0105 to pozosta\u0142o\u015bci wydr\u0105\u017conej w\u00a0lodowcu bazy Camp Century, kt\u00f3r\u0105 Amerykanie \u2013\u00a0cz\u0119\u015bciowo w\u00a0tajemnicy \u2013\u00a0zbudowali przed laty na Grenlandii.\u00a0<\/p>\n

Program Iceworm: arktyczna baza rakietowa <\/p>\n

Samo istnienie Camp Century nie by\u0142o sekretem \u2013\u00a0o\u00a0prowadzonych pracach zosta\u0142y powiadomione du\u0144skie w\u0142adze, jednak Amerykanie deklarowali, \u017ce baza powstaje w\u00a0celach naukowych. Jej prawdziwe przeznaczenie by\u0142o inne, a\u00a0szczeg\u00f3\u0142owe dane na ten temat ujawniono dopiero w\u00a01995 r. przy okazji dochodzenia ws. rozmieszczenia na terenie Danii broni j\u0105drowej, prowadzonego na zlecenie du\u0144skiego parlamentu. Raport w\u00a0tej sprawie przeczy\u0142 oficjalnym deklaracjom du\u0144skich w\u0142adz, a\u00a0jego upublicznienie wywo\u0142a\u0142o skandal.<\/p>\n

\"Radarowe Zarejestrowane przez NASA radarowe zobrazowanie Camp Century \u00a9 NASA <\/p>\n

Projekt Iceworm zak\u0142ada\u0142, \u017ce pod lodowcem powstanie baza wojskowa z\u00a0zapleczem pozwalaj\u0105cym na przetrwanie 11 tys. \u017co\u0142nierzy, mieszcz\u0105ca nawet 600 silos\u00f3w z\u00a0pociskami przenosz\u0105cymi g\u0142owice j\u0105drowe. <\/p>\n

Z\u00a0punktu widzenia zimnowojennego balansu si\u0142 baza umieszczona na Grenlandii \u2013\u00a0a\u00a0zatem stosunkowo blisko ZSRR \u2013\u00a0dawa\u0142a przewag\u0119, skracaj\u0105c czas lotu rakiet, a\u00a0tym samym czas przeciwnika na reakcj\u0119. W\u00a0bazie mia\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 skr\u00f3cone do dw\u00f3ch modu\u0142\u00f3w pociski Minuteman<\/a>, kt\u00f3rych „arktyczny” wariant mia\u0142 nosi\u0107 nazw\u0119 Iceman.<\/p>\n

\"Budowa Budowa Camp Century – widoczne metalowe sklepienia tuneli \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

Przed przyst\u0105pieniem do budowy docelowej bazy nale\u017ca\u0142o jednak przetestowa\u0107 r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania techniczne, stabilno\u015b\u0107 podlodowych tuneli, spos\u00f3b funkcjonowania ukrytego pod lodem osiedla czy zdolno\u015b\u0107 do zasilania go za pomoc\u0105 niewielkiego, mobilnego reaktora j\u0105drowego. W\u00a0tym w\u0142a\u015bnie celu w\u00a01959 r. Amerykanie rozpocz\u0119li budow\u0119 Camp Century.<\/p>\n

Amerykanie na\u00a0Grenlandii <\/p>\n

Ameryka\u0144ska armia zacz\u0119\u0142a wierci\u0107 tunele 240 km na wsch\u00f3d od ameryka\u0144skiej bazy Thule (obecnie Pituffik). To po\u0142o\u017cone na dalekiej p\u00f3\u0142nocy lotnisko z\u00a0pasem startowym o\u00a0d\u0142ugo\u015bci 3\u00a0km, pozwalaj\u0105cym na obs\u0142ug\u0119 zar\u00f3wno du\u017cych samolot\u00f3w transportowych, jak r\u00f3wnie\u017c bombowc\u00f3w strategicznych<\/a>. Na mocy porozumienia z\u00a0Dani\u0105 Amerykanie stacjonuj\u0105 tam nieprzerwanie od 1943 r.<\/a><\/p>\n

\"Lodo\u0142amacze<\/p>\n

Lodo\u0142amacze to nowe lotniskowce. Mocarstwa buduj\u0105 arktyczne floty<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Sprz\u0119t niezb\u0119dny do budowy Camp Century, a\u00a0tak\u017ce wyposa\u017cenie bazy, transportowano najpierw do Thule, a\u00a0nast\u0119pnie \u2013\u00a0na gigantycznych, ko\u0142owych podwoziach \u2013\u00a0z\u00a0pr\u0119dko\u015bci\u0105 ok 3\u00a0km\/h przewieziono w\u00a0docelowe miejsce.<\/p>\n

Camp Century \u2013 wojskowa baza pod lodem <\/p>\n

Camp Century mia\u0142o form\u0119 sieci podlodowych kana\u0142\u00f3w. Po wydr\u0105\u017ceniu ustabilizowano je stalowymi sklepieniami, tworz\u0105c miejsce na cz\u0119\u015b\u0107 mieszkaln\u0105, magazyny, a\u00a0tak\u017ce pe\u0142n\u0105 infrastruktur\u0119 dla za\u0142ogi bazy \u2013\u00a0od zak\u0142adu fryzjerskiego, poprzez szpital, sto\u0142\u00f3wk\u0119 i\u00a0pralni\u0119 po kaplic\u0119.<\/p>\n

\"Budowa Budowa Camp Century \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

Energi\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do dzia\u0142ania bazy zapewnia\u0142 pierwszy na \u015bwiecie mobilny, 2-megawatowy reaktor j\u0105drowy<\/a> Alco PM-2A. Jego monta\u017c zaj\u0105\u0142 18-osobowej ekipie 77 dni, po kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142o zasilania rozpocz\u0119\u0142o stabiln\u0105, bezproblemow\u0105 prac\u0119.<\/p>\n

Baza z\u00a0tunelami o\u00a0\u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci trzech km pocz\u0105tkowo wydawa\u0142a si\u0119 sukcesem \u2013\u00a0zapewnia\u0142a schronienie dla 200-sobowej za\u0142ogi i\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 utrzymywania sta\u0142ego garnizonu w\u00a0miejscu, gdzie \u015brednia dzienna temperatura wynosi\u0142a -23 stopnie Celsjusza, a\u00a0si\u0142a wiatru dochodzi\u0142a do 200 km\/h. <\/p>\n

\"Schemat Schemat bazy Camp Century \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

Powa\u017cnym problemem okaza\u0142o si\u0119 jednak odprowadzanie \u015bciek\u00f3w i\u00a0towarzysz\u0105cy im zapach, co rozwi\u0105zano poprzez wentylowanie szybu, do kt\u00f3rego odprowadzano nieczysto\u015bci.<\/p>\n

Radioaktywne ska\u017cenie <\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce masy lodu przemieszczaj\u0105 si\u0119 szybciej, ni\u017c pocz\u0105tkowo szacowano. Wst\u0119pne obliczenia zak\u0142ada\u0142y, \u017ce baza b\u0119dzie mog\u0142a istnie\u0107 przez 10 lat, jednak ju\u017c po czterech latach tunele przesun\u0119\u0142y si\u0119 wzgl\u0119dem siebie o\u00a0maksymalne za\u0142o\u017cone w\u00a0projekcie warto\u015bci.<\/p>\n

\"Tajemnica<\/p>\n

Tajemnica Grenlandii. Czeka\u0142a na odkrycie od czas\u00f3w Zimnej Wojny<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Spowodowa\u0142o to ewakuacj\u0119 bazy i\u00a0rezygnacj\u0119 z\u00a0programu Iceworm. Cho\u0107 jego cele nie zosta\u0142y zrealizowane, z\u00a0prowadzonych prac skorzystali naukowcy. Badaczom udost\u0119pniono pr\u00f3bki lodu pobranego z\u00a0odwiert\u00f3w, a\u00a0niekt\u00f3rzy \u2013\u00a0jak dr Robert Gerdel \u2013\u00a0\u00a0przebywali na terenie bazy w\u00a0czasie jej kr\u00f3tkiego funkcjonowania. Za\u0142oga opu\u015bci\u0142a Camp Century w\u00a01967 r. pozostawiaj\u0105c pod lodem tysi\u0105ce ton stali i\u00a0drewna, 200 tys. litr\u00f3w paliwa, a\u00a0tak\u017ce \u2013\u00a0cho\u0107 zabrano sam reaktor \u2013\u00a0radioaktywne odpady.<\/p>\n

Ponad 60 lat temu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce le\u017c\u0105ce pod lodem pozosta\u0142o\u015bci bazy pozostan\u0105 tam \u2013\u00a0nieszkodliwe dla otoczenia \u2013\u00a0na wieki. Zmiany klimatyczne zmieni\u0142y jednak te prognozy. Aktualne symulacje wskazuj\u0105, \u017ce oko\u0142o 2100 roku Camp Century mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 na powierzchni, co oznacza ryzyko rozprzestrzenienia si\u0119 ska\u017ce\u0144. Zagro\u017cenie to zmusza Dani\u0119 i\u00a0lokalne w\u0142adze do sta\u0142ego monitorowania sytuacji.<\/p>\n

\"Cyfrowy<\/a>Cyfrowy Polak \u00a9 Cyfrowy Polak <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pokrywaj\u0105cy Grenlandi\u0119 l\u0105dol\u00f3d ma \u015bredni\u0105 grubo\u015b\u0107 2,1 km. Gigantyczna masa lodu to nie tylko przyrodniczy fenomen, ale tak\u017ce…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":198144,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-198143","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115872034110206115","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=198143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198143\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/198144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=198143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=198143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=198143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}