![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/AFP__20260109__928C7PU__v1__HighRes__BritainIranUsIsraelConflict.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prawa autorskie: Foto Henry NICHOLLS \/ AFPFoto Henry NICHOLLS …<\/p>\n
Prawa autorskie: Foto Henry NICHOLLS \/ AFPFoto Henry NICHOLLS …<\/p>\n
Zaloguj si\u0119, aby zapisa\u0107 na p\u00f3\u017aniej<\/p>\n
10 stycznia 2026<\/p>\n
Google News<\/a>Udost\u0119pnij na FacebookuUdost\u0119pnij na TwitterzeUdost\u0119pnij w mailu<\/p>\n Wok\u00f3\u0142 ira\u0144skich protest\u00f3w toczy si\u0119 wojna informacyjna mi\u0119dzy zwolennikami re\u017cimu, jego przeciwnikami i monarchistami. Uda\u0142o nam si\u0119 porozmawia\u0107 z kilkoma m\u0142odymi protestuj\u0105cymi. Ich protest jest sprzeciwem wobec tego, co istnieje \u2013 ale nie ma zgody, co mia\u0142oby to zast\u0105pi\u0107<\/p>\n Google News<\/a>Udost\u0119pnij na FacebookuUdost\u0119pnij na TwitterzeUdost\u0119pnij w mailu<\/p>\n Na zdj\u0119ciu u g\u00f3ry: Diaspora ira\u0144ska demonstruje w Londynie przeciwko t\u0142umieniu protest\u00f3w w Iranie, przed ambasad\u0105 Iranu, 9 stycznia 2026. Fot. Henry NICHOLLS\/AFP <\/p>\n Czwartek jest pierwszym dniem ira\u0144skiego weekendu i zarazem momentem, w kt\u00f3rym na ulice wychodzi najwi\u0119cej ludzi. Tego dnia na demonstracj\u0119 wybiera si\u0119 Sohrab, mieszkaniec Karad\u017cu, miasta satelickiego Teheranu. Przed wyj\u015bciem z domu wysy\u0142a mi zdj\u0119cie swojej d\u0142oni. Obleczone w kastet palce zaciskaj\u0105 du\u017cy, zardzewia\u0142y klucz francuski. \u201eDzi\u015b ruszamy naprawi\u0107 system\u201d \u2013 o\u015bwiadcza z dum\u0105. <\/p>\n Protesty w Iranie trwaj\u0105 ju\u017c drugi tydzie\u0144. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 od strajku tehera\u0144skich sklepikarzy, kt\u00f3rzy w reakcji na gwa\u0142towny spadek warto\u015bci waluty zamkn\u0119li swoje sklepy, lecz szybko przerodzi\u0142y si\u0119 w og\u00f3lnokrajowe demonstracje. Wielu protestuj\u0105cych nie wierzy ju\u017c w mo\u017cliwo\u015b\u0107 reform obiecanych przez prezydenta Masuda Pezeszkiana. Domagaj\u0105 si\u0119 zako\u0144czenia projektu Islamskiej Republiki Iranu. <\/p>\n W ci\u0105gu kilku dni demonstracje rozla\u0142y si\u0119 poza Teheran i obj\u0119\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 ira\u0144skich prowincji. W wielu miastach dosz\u0142o do star\u0107 z si\u0142ami bezpiecze\u0144stwa. \u015awiadkowie relacjonuj\u0105 brutalne pacyfikacje protest\u00f3w, a tak\u017ce dzia\u0142ania paramilitarnej formacji Basid\u017c\u00f3w, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie mieli wmiesza\u0107 si\u0119 w t\u0142um, by nast\u0119pnie atakowa\u0107 demonstrant\u00f3w. <\/p>\n Do najpowa\u017cniejszych star\u0107 dosz\u0142o m.in. na wielkim bazarze w Teheranie, w kurdyjskiej prowincji Ilam oraz w s\u0105siednim Lorestanie. W tych regionach si\u0142y bezpiecze\u0144stwa przeprowadzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c naloty na szpitale, w kt\u00f3rych opatrywano rannych demonstrant\u00f3w. <\/p>\n Najwi\u0119ksza dotychczas eskalacja nast\u0105pi\u0142a w miniony czwartek i pi\u0105tek (8 i 9 stycznia 2026), czyli w islamski weekend. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi protestowa\u0142y nie tylko w liberalnej stolicy, ale te\u017c w Maszhadzie \u2013 konserwatywnym mie\u015bcie na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie kraju, z kt\u00f3rego pochodzi najwy\u017cszy przyw\u00f3dca Iranu, ajatollah Ali Chamenei. <\/p>\n Dotychczas potwierdzono \u015bmier\u0107 oko\u0142o 40 demonstrant\u00f3w, ale w czwartek w\u0142adze Iranu odci\u0119\u0142y dost\u0119p do internetu. <\/p>\n To znak, \u017ce demonstracje przybra\u0142y gwa\u0142towny obr\u00f3t. Ofiar mo\u017ce by\u0107 ju\u017c du\u017co wi\u0119cej.<\/p>\n \u201eWszyscy naprawd\u0119 licz\u0105, \u017ce to ju\u017c koniec re\u017cimu\u201d \u2013 pisze mi Sasan, znajomy z Teheranu.<\/p><\/blockquote>\n Jego zdaniem protestuj\u0105cy s\u0105 teraz bardziej zdeterminowani, mniej sk\u0142onni do kompromis\u00f3w i pozbawieni z\u0142udze\u0144 co do mo\u017cliwo\u015bci reformy systemu od wewn\u0105trz. <\/p>\n Wkr\u00f3tce po wybuchu protest\u00f3w prezydent USA Donald Trump zagrozi\u0142, \u017ce dokona interwencji, je\u015bli Iran nie przestanie zabija\u0107 demonstrant\u00f3w. Dzi\u015b, kilka dni po porwaniu przez ameryka\u0144ski wywiad wenezuelskiego dyktatora Nicolasa Maduro, gro\u017aby Trumpa brzmi\u0105 powa\u017cniej. <\/p>\n Sceptycy zadaj\u0105 sobie pytanie, czy Trumpowi naprawd\u0119 chodzi o ratowanie ira\u0144skiej opozycji, czy o zdobycie ira\u0144skich z\u0142\u00f3\u017c ropy. Ale niekt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d protestuj\u0105cych Ira\u0144czyk\u00f3w wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 pomys\u0142em Trumpa zachwyceni: \u201eNa co czekasz? Musisz nam pom\u00f3c\u201d \u2013 pisze Sohrab na swoim Instagramie. <\/p>\n Zapytany o sens takiego rozwi\u0105zania odpowiada: \u201eTo my jeste\u015bmy bici i ostrzeliwani przez policj\u0119. S\u0105 r\u00f3\u017cne opinie na temat interwencji USA, ale wed\u0142ug mnie to na sto procent mo\u017ce pom\u00f3c\u201d. <\/p>\n Entuzjazm protestuj\u0105cych studzi w\u0105skie grono ekspert\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 Iranem (nale\u017cy do nich orientalista z UJ Marcin Krzy\u017canowski<\/a>). To nie pierwsze takie przesilenie \u2013 zwracaj\u0105 uwag\u0119 \u2013 Islamska Republika wielokrotnie w przesz\u0142o\u015bci potrafi\u0142a zd\u0142awi\u0107 protesty licz\u0105ce setki tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w. <\/p>\n Od lat protestom brakuje wyra\u017anego przyw\u00f3dztwa, kt\u00f3re mog\u0142oby przekszta\u0142ci\u0107 uliczny gniew w trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 polityczn\u0105. Licz\u0105cy si\u0119 opozycjoni\u015bci, Mostafa Tad\u017czade oraz noblistka Narges Mohammadi, siedz\u0105 w wi\u0119zieniu. <\/p>\n Niekt\u00f3rzy nadziei dopatruj\u0105 si\u0119 w Cyrusie Rezie Pahlawim, \u017cyj\u0105cym na emigracji w Stanach Zjednoczonych synu ostatniego szacha Iranu. Jest to jednak posta\u0107 budz\u0105ca kontrowersje zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d ira\u0144skiej diaspory, jak i w samym Iranie. \u0179r\u00f3d\u0142em spor\u00f3w jest nie tylko jego zwi\u0105zek z dawnym re\u017cimem panuj\u0105cym przed rewolucj\u0105 1979 roku, lecz tak\u017ce jego otwarcie pozytywny stosunek do takich polityk\u00f3w jak Benjamin Netanjahu czy Donald Trump.<\/p>\n Ksi\u0105\u017c\u0119, by\u0107 mo\u017ce wzorem noblistki Marii Coriny Machado, \u017cyj\u0105cej na emigracji wenezuelskiej kandydatki na prezydenta, pr\u00f3buje wkupi\u0107 si\u0119 w \u0142aski tych dw\u00f3ch polityk\u00f3w, deklaruj\u0105c swoj\u0105 bezgraniczn\u0105 przyja\u017a\u0144 i powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na wzgl\u0119dy historyczne: przedrewolucyjny Iran, rz\u0105dzony tward\u0105 r\u0119k\u0105 przez jego ojca i dziadka, by\u0142 bowiem najbli\u017cszym sojusznikiem USA w regionie i jednym z nielicznych pa\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich uznaj\u0105cych istnienie Izraela. <\/p>\n Chocia\u017c dotychczasowe deklaracje Trumpa by\u0142y nie po jego my\u015bli \u2013 \u201eto mi\u0142y facet, ale nie wiem, czy to dobry pomys\u0142 dla Iranu\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 prezydent USA \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 pozostaje politycznie aktywny i uwa\u017cnie obserwuje, ilu ma zwolennik\u00f3w w kraju. Z bezpiecznego Los Angeles regularnie nawo\u0142uje rodak\u00f3w do kontynuowania protest\u00f3w. W jednej z ostatnich odezw, opublikowanej w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Ira\u0144czyk\u00f3w s\u0142owami: <\/p>\n \u201eRodacy, od tygodnia obserwuj\u0119 wasze demonstracje. Wasz op\u00f3r w obliczu przemocy w\u0142adzy jest inspiruj\u0105cy. Wzywam was, aby w czwartek i pi\u0105tek, 8 i 9 stycznia, punktualnie o godzinie 20:00 \u2013 gdziekolwiek b\u0119dziecie, na ulicach, a nawet w domach \u2013 rozpocz\u0105\u0107 skandowanie. Na podstawie waszej reakcji og\u0142osz\u0119 kolejne wezwania do dzia\u0142ania\u201d. <\/p>\n By\u0142 to ruch politycznie zr\u0119czny. Cyrus Reza Pahlawi wiedzia\u0142 bowiem, \u017ce w tych dniach i o tej porze demonstracje i tak by\u0142y ju\u017c zaplanowane \u2013 ze wzgl\u0119du na ira\u0144ski weekend. Dzi\u0119ki temu \u0142atwo m\u00f3g\u0142 przypisa\u0107 sobie symboliczne przyw\u00f3dztwo nad wydarzeniami. <\/p>\n Dla niekt\u00f3rych taki scenariusz jest nie do przyj\u0119cia. Wahid, socjalista z Teheranu narodowo\u015bci tureckiej, jest zdecydowanym przeciwnikiem powrotu monarchii. Uwa\u017ca, \u017ce emigracyjna telewizja Iran International \u2013 podobnie jak media rz\u0105dowe \u2013 selektywnie przedstawia rzeczywisto\u015b\u0107. Samych protest\u00f3w nie popiera w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 hase\u0142 odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do monarchii. <\/p>\n Wielu protestuj\u0105cych skanduje has\u0142o \u201eD\u017cawid Szah\u201d i w prote\u015bcie wznosi flagi, na kt\u00f3rych zamiast ligatury s\u0142owa \u201eAllah\u201d na \u015brodku widnieje lew i s\u0142o\u0144ce \u2013 symbol przedrewolucyjnego Iranu. Wahid postrzega jednak ich u\u017cywanie jako brak szacunku wobec historii kraju, kt\u00f3ry zap\u0142aci\u0142 wysok\u0105 cen\u0119 za walk\u0119 z autorytaryzmem Pahlawich. <\/p>\n Obecno\u015b\u0107 hase\u0142 monarchistycznych nie oznacza jednak jednoznacznie realnego poparcia dla restauracji dawnego ustroju. Tu znowu Sohrab: \u201eJa r\u00f3wnie\u017c nie popieram powrotu monarchii\u201d \u2013 m\u00f3wi. \u2013 \u201eW tym temacie nie ma mi\u0119dzy nami zgody. Ale i tak skanduj\u0119 te has\u0142a. Zrozum: my nie mamy innego wyj\u015bcia\u201d. <\/p>\n Zwolennicy widz\u0105 w ksi\u0119ciu symbol jedno\u015bci i jedyn\u0105 rozpoznawaln\u0105 figur\u0119 zdoln\u0105 skupi\u0107 sprzeciw wobec republiki islamskiej. Monarchistyczne has\u0142a pe\u0142ni\u0105 wi\u0119c cz\u0119sto funkcj\u0119 najprostszego, najbardziej czytelnego znaku sprzeciwu, szczeg\u00f3lnie tam, gdzie brakuje alternatywnego j\u0119zyka politycznego. Nie wsz\u0119dzie jednak ten sprzeciw jest jednolity. <\/p>\n Cho\u0107 protesty obj\u0119\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 ira\u0144skich prowincji, ich intensywno\u015b\u0107 by\u0142a wyra\u017anie zr\u00f3\u017cnicowana regionalnie<\/a>. Szczeg\u00f3lnie wida\u0107 to w regionach zamieszka\u0142ych przez mniejszo\u015bci etniczne (kt\u00f3re stanowi\u0105 blisko 40 proc. populacji kraju). <\/p>\n Rz\u0105d w Teheranie ju\u017c nieraz zarzuca\u0142 im nielojalno\u015b\u0107, tendencje separatystyczne b\u0105d\u017a wyimaginowan\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Izraelem. Wed\u0142ug raport\u00f3w organizacji HRANA na kar\u0119 \u015bmierci za \u201ebaghi\u201d (zbrojne wyst\u0105pienie przeciwko rz\u0105dowi) skazywani s\u0105 przede wszystkim cz\u0142onkowie mniejszo\u015bci etnicznych. <\/p>\n Protesty w prowincjach zamieszka\u0142ych przez mniejszo\u015bci rzecz jasna te\u017c mia\u0142y miejsce, ale na du\u017co mniejsz\u0105 skal\u0119. By\u0107 mo\u017ce z powodu sprzeciwu wobec monarchistycznych hase\u0142, a by\u0107 mo\u017ce z przezorno\u015bci. <\/p>\n Regiony zamieszka\u0142e przez Kurd\u00f3w czy Belud\u017c\u00f3w s\u0105 od dekad traktowane przez w\u0142adze w Teheranie jak obszar permanentnego zagro\u017cenia bezpiecze\u0144stwa, gdzie ka\u017cdy przejaw sprzeciwu bywa szybko kryminalizowany i pacyfikowany. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 tu prowincje Ilam i Lorestan, zamieszkane przez Kurd\u00f3w i Lur\u00f3w. Tam jednak du\u017co rzadziej wznoszono has\u0142a promonarchistyczne, bowiem spo\u0142eczno\u015bci te nie tylko sceptycznie odnosz\u0105 si\u0119 do obecnych elit w\u0142adzy, lecz tak\u017ce \u017ale wspominaj\u0105 okres monarchii, kojarzony z brutalnym centralizmem i systemowym ograniczaniem ich praw. <\/p>\n Has\u0142a odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do dynastii Pahlawich nie budz\u0105 tu nostalgii, lecz raczej obawy przed powrotem dawnego re\u017cimu pod now\u0105 nazw\u0105. <\/p>\n W odpowiedzi na eskalacj\u0119 przemocy i pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 kryzys polityczny kurdyjskie ugrupowania dzia\u0142aj\u0105ce w podziemiu zainicjowa\u0142y bezprecedensowe rozmowy, w kt\u00f3rych uczestniczyli przedstawiciele g\u0142\u00f3wnych organizacji regionu, m.in. Ira\u0144skiej Demokratycznej Partii Kurdystanu, Komali, Partii Wolno\u015bci Kurdystanu oraz Partii Wolnego \u017bycia Kurdystanu (PJAK). <\/p>\n Celem by\u0142o skoordynowanie reakcji na wydarzenia w Iranie, przy czym szczeg\u00f3lnie wyra\u017ane stanowisko zaj\u0119\u0142a PJAK, okre\u015blaj\u0105c obecne protesty jako kontynuacj\u0119 ruchu \u201eKobieta, \u017bycie, Wolno\u015b\u0107\u201d i podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce ich \u017ar\u00f3d\u0142em nie jest wy\u0142\u0105cznie za\u0142amanie gospodarcze, lecz sam charakter ira\u0144skiego systemu \u2013 oparty na przemocy wobec kobiet i mniejszo\u015bci oraz na silnie scentralizowanej w\u0142adzy.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo ira\u0144skie w\u0142adze uzna\u0142y gniew obywateli wynikaj\u0105cy z kryzysu gospodarczego za dzia\u0142ania \u201echuligan\u00f3w i zdrajc\u00f3w\u201d. Prezydent Masud Pezeszkian publicznie uzna\u0142 b\u0142\u0119dy poprzednich rz\u0105d\u00f3w \u2013 \u201enie mo\u017cemy wiecznie szuka\u0107 winy w Stanach Zjednoczonych i na\u0142o\u017conych przez nich sankcjach\u201d \u2013 o\u015bwiadczy\u0142, zapowiadaj\u0105c dzia\u0142ania os\u0142onowe, w tym zwi\u0119kszenie warto\u015bci tzw. bon\u00f3w \u017cywno\u015bciowych do miliona toman\u00f3w miesi\u0119cznie, co odpowiada kwocie niespe\u0142na siedmiu dolar\u00f3w. <\/p>\n By\u0107 mo\u017ce w reakcji na to w kilku miastach demonstranci niszczyli worki z subsydiowanym ry\u017cem \u2013 produktem o szczeg\u00f3lnym znaczeniu symbolicznym w ira\u0144skiej kulturze, por\u00f3wnywalnym z rol\u0105 chleba w Polsce. By\u0107 mo\u017ce demonstranci chcieli w ten spos\u00f3b pokaza\u0107, \u017ce nie oczekuj\u0105 wsparcia od pa\u0144stwa, kt\u00f3rego nie uznaj\u0105 i kt\u00f3re postrzegaj\u0105 jako \u017ar\u00f3d\u0142o systemowej przemocy. <\/p>\n Pi\u0105tek to dla wielu kolejny dzie\u0144 protest\u00f3w. Dla innych, dzie\u0144 modlitwy po\u0142\u0105czonej z kazaniem wielkiego ajatollaha. Podczas ostatniego Ali Chamenei odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do historii. Przekonywa\u0142 wiernych, \u017ce przez stulecia szyici (dominuj\u0105ce wyznanie w Iranie) byli dyskryminowani, a dzisiejszy Iran jest dla nich jedynym gwarantem spokoju. <\/p>\n Protestuj\u0105cych Ira\u0144czyk\u00f3w nazwa\u0142 \u201ewandalami\u201d i \u201erozb\u00f3jnikami\u201d, sugeruj\u0105c, \u017ce demonstracje s\u0105 elementem szerszego spisku, w kt\u00f3ry zaanga\u017cowane maj\u0105 by\u0107 Izrael oraz Stany Zjednoczone. W skupieniu s\u0142ucha\u0142y go tysi\u0105ce zebranych. Jeszcze wi\u0119cej os\u00f3b przyby\u0142o na uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce \u015bmier\u0107 genera\u0142a Qasema Solejmaniego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w ameryka\u0144skim nalocie w Bagdadzie w 2020 roku. <\/p>\n Opozycja mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce te t\u0142umy ludzi zosta\u0142y do udzia\u0142u przymuszone lub przekupione workiem ry\u017cu. Niewygodna prawda jest jednak taka, \u017ce Iran pozosta\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwem g\u0142\u0119boko podzielonym, a nawet w liberalnym Teheranie s\u0105 grupy obywateli szczerze popieraj\u0105cych obecny system. <\/p>\n Cho\u0107 brak tu precyzyjnych sonda\u017cy, w ostatnich wyborach prezydenckich oko\u0142o jednej czwartej g\u0142osuj\u0105cych odda\u0142o sw\u00f3j g\u0142os na ultrakonserwatywnego kandydata Sajeda D\u017caliliego. Kolejna cz\u0119\u015b\u0107 elektoratu popar\u0142a urz\u0119duj\u0105cego Masuda Pezeszkiana, licz\u0105c na reformy lub wybieraj\u0105c, w ich przekonaniu, \u201emniejsze z\u0142o\u201d. <\/p>\n Cho\u0107 demonstracje wybuch\u0142y na tle fatalnej sytuacji ekonomicznej, bardzo szybko zacz\u0119\u0142y przyjmowa\u0107 form\u0119 radykalnej negacji ca\u0142ego systemu, a nie sporu o konkretne reformy. Raport emigracyjnego Radia Zamaneh<\/a> (finansowanego przez rz\u0105d Holandii), oparty na analizie skandowanych slogan\u00f3w, dzieli je na cztery g\u0142\u00f3wne grupy. <\/p>\n Eksperci zwracaj\u0105 uwag\u0119 na co\u015b jeszcze bardziej niepokoj\u0105cego: niemal ca\u0142kowity brak pozytywnych postulat\u00f3w. Na ulicach rzadko s\u0142ycha\u0107 s\u0142owa \u201edemokracja\u201d, \u201ekonstytucja\u201d, \u201eprawa obywatelskie\u201d. <\/p>\n Wed\u0142ug autor\u00f3w raportu protest jest sprzeciwem wobec tego, co istnieje \u2013 ale nie ma zgody co do tego, co mia\u0142oby je zast\u0105pi\u0107. Jedynym spoiwem jest tutaj posta\u0107 \u017cyj\u0105cego na emigracji ksi\u0119cia Cyrusa Rezy Pahlawiego. Wed\u0142ug autor\u00f3w raportu odwo\u0142ania do k\u0142opotliwej postaci monarchy s\u0105 powodem, dla kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 ludzi przeciwnych rz\u0105dowi nie wysz\u0142a na ulice.<\/p>\n Dla cz\u0119\u015bci Ira\u0144czyk\u00f3w poparcie dla w\u0142adzy wynika niekoniecznie z ideologicznego zaanga\u017cowania, ale z obawy przed chaosem, utrat\u0105 suwerenno\u015bci lub kolejn\u0105 ingerencj\u0105 z zewn\u0105trz. Iran w przesz\u0142o\u015bci (w 1953 roku) pad\u0142 ofiar\u0105 zamachu stanu, dokonanego z inspiracji CIA, chocia\u017c wed\u0142ug historyka Ervanda Abrahamiana nie m\u00f3g\u0142by on si\u0119 powie\u015b\u0107 bez wsparcia zwolennik\u00f3w monarchii (i duchownych). <\/p>\n Wed\u0142ug niekt\u00f3rych historia lubi si\u0119 powtarza\u0107. \u201eTo raczej pr\u00f3ba przewrotu ni\u017c szczery protest\u201d \u2013 pisze mi Ahmad z Szirazu. Nie jest zwolennikiem obecnego rz\u0105du, ale obawia si\u0119, \u017ce dzisiejsze protesty s\u0105 wykorzystywane przez \u015brodowiska monarchistyczne lub grupy ira\u0144skich biznesmen\u00f3w, gotowe sprzeda\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 kraju w imi\u0119 osobistego zysku. <\/p>\n Dla Ahmada wzorem opozycjonisty jest Abolhasan Bani Sadr, pierwszy prezydent porewolucyjnego Iranu, kt\u00f3ry popad\u0142 w konflikt z ajatollahem Chomejnim i uciek\u0142 do Francji, pozostaj\u0105c zaciek\u0142ym wrogiem systemu welajat-e faqih (ira\u0144skiej teokracji). <\/p>\n W przeciwie\u0144stwie do popieraj\u0105cego go stronnictwa marksistowskich Mud\u017cahedin\u00f3w Ludowych Iranu Bani Sadr nigdy nie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z zagranicznym wrogiem (kt\u00f3rym by\u0142 w owym czasie re\u017cim Saddama Husajna w Iraku). Dzi\u015b, wed\u0142ug Ahmada, ludzie dali si\u0119 wrobi\u0107 w gr\u0119, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy przede wszystkim USA i Izraelowi. <\/p>\n Obawy te nie s\u0105 bezpodstawne, a wielu Ira\u0144czyk\u00f3w odczuwa l\u0119k przed nowym konfliktem z Izraelem. Podczas 12-dniowej wojny w zesz\u0142ym roku Iran poni\u00f3s\u0142 dotkliwe straty, ale spora cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 r\u00f3wnie\u017c przeciwnik\u00f3w rz\u0105du \u2013 opowiedzia\u0142a si\u0119 po stronie kraju, by chroni\u0107 integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105. Dzi\u015b, chocia\u017c strach przed eskalacj\u0105 przemocy wci\u0105\u017c jest obecny, Ira\u0144czycy protestuj\u0105, cho\u0107 nie bez dylemat\u00f3w. To, \u017ce do kolejnej konfrontacji z Izraelem dojdzie, nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci. Pytanie brzmi: kiedy? <\/p>\n \u201eTo naprawd\u0119 trudna sytuacja\u201d \u2013 t\u0142umaczy mi Sasan, Ira\u0144czyk pochodzenia azerskiego. \u201eNie popieram ani Netanjahu, ani Trumpa. Po prostu dla nas dzi\u015b wszystko wydaje si\u0119 lepsze ni\u017c republika islamska\u201d.<\/p>\n Na pocz\u0105tek gar\u015b\u0107 fakt\u00f3w. Zasadniczo perskoj\u0119zyczne media mo\u017cemy podzieli\u0107 na dwie kategorie: wspieraj\u0105ce rz\u0105d oraz opozycyjne, kt\u00f3re wskutek cenzury transmitowane s\u0105 z zagranicy. <\/p>\n By\u0107 mo\u017ce nie jest to \u201esyjonistyczny spisek\u201d, ale faktycznie emigracyjne media nie przetrwa\u0142yby bez wsparcia rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 wobec Teheranu wrogi kurs. <\/p>\n Warto tutaj przypomnie\u0107, \u017ce mimo i\u017c w przedrewolucyjnym Iranie kobiety mog\u0142y nosi\u0107 kr\u00f3tkie sp\u00f3dniczki, kraj by\u0142 dyktatur\u0105, przeciwko kt\u00f3rej w 1979 roku zbuntowa\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ira\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/p>\n R\u00f3wnie istotnym polem tej batalii informacyjnej s\u0105 media spo\u0142eczno\u015bciowe. Od kilku lat badacze wskazuj\u0105 na zaanga\u017cowanie izraelskiego wywiadu w operacje maj\u0105ce na celu kszta\u0142towanie nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych i podwa\u017canie stabilno\u015bci informacyjnej kraju. <\/p>\n Zgodnie z raportem<\/a> kanadyjskiego o\u015brodka badawczego Citizen Lab<\/a>, przynajmniej od 2023 roku w przestrzeni cyfrowej prowadzona jest skoordynowana kampania wymierzona w Iran, obejmuj\u0105ca tworzenie sieci kont i masowe rozpowszechnianie tre\u015bci antyira\u0144skich. Czasami s\u0105 to tre\u015bci fejkowe, nieraz wykonane z u\u017cyciem sztucznej inteligencji, jak cho\u0107by wygenerowana przez ni\u0105 piosenka, \u015bpiewana przez cyfrowo wygenerowanych, cho\u0107 autentycznie istniej\u0105cych, antyre\u017cimowych artyst\u00f3w, jak skazany na \u015bmier\u0107 raper Toomaj Salehi czy piosenkarz Szerwin Had\u017cipur \u2013 autor piosenki Baraye, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 symbolem protest\u00f3w w 2022 r. <\/p>\n Takie sfa\u0142szowane tre\u015bci s\u0105 nast\u0119pnie powielane, nieraz w dobrej wierze, przez profile aktywist\u00f3w przeciwnych ira\u0144skiemu re\u017cimowi, kt\u00f3rych przecie\u017c w prawdziwym \u015bwiecie nie brakuje. <\/p>\n Opr\u00f3cz tego oficjalne profile Mosadu regularnie gro\u017c\u0105 przeprowadzeniem zamachu na najwy\u017cszego przyw\u00f3dc\u0119 b\u0105d\u017a innych ira\u0144skich polityk\u00f3w, zreszt\u0105 nieraz przy aprobacie autentycznych przeciwnik\u00f3w swojego rz\u0105du w Iranie. Nie od dzi\u015b cz\u0119\u015b\u0107 ira\u0144skiej diaspory, zw\u0142aszcza monarchi\u015bci b\u0105d\u017a dzia\u0142acze partii Mud\u017cahedin\u00f3w Ludowych Iranu, intensywnie lobbuj\u0105 przeciwko swojej dawnej ojczy\u017anie, protestuj\u0105c wesp\u00f3\u0142 z Izraelem przeciwko porozumieniu atomowemu z 2015 r. <\/p>\n Skala i profesjonalizm tych dzia\u0142a\u0144 sprawiaj\u0105, \u017ce ira\u0144skie protesty funkcjonuj\u0105 jednocze\u015bnie jako realne wydarzenie spo\u0142eczne i jako pole intensywnej gry informacyjnej. W efekcie zar\u00f3wno w\u0142adze, jak i sami protestuj\u0105cy poruszaj\u0105 si\u0119 w przestrzeni nasyconej dezinformacj\u0105, gdzie coraz trudniej odr\u00f3\u017cni\u0107 oddolny impuls od zewn\u0119trznej ingerencji. <\/p>\n Trudno si\u0119 dziwi\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy wychodz\u0105 na ulic\u0119 zaprotestowa\u0107 i nie raz ryzykuj\u0105 \u017cycie w walce z opresyjnym rz\u0105dem, \u017ce szukaj\u0105 realnego symbolu, kt\u00f3ry pozwoli im si\u0119 zjednoczy\u0107 w obliczu przemocy. Trudno jednak nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce ponad g\u0142owami bohatersko walcz\u0105cych o wolno\u015b\u0107 Ira\u0144czyk\u00f3w toczy si\u0119 polityczna gra, w kt\u00f3rej prezydenci Trump i Netanjahu s\u0105 gotowi wykorzysta\u0107 s\u0142uszny gniew ulicy w imi\u0119 swoich politycznych korzy\u015bci.<\/p>\n W sobot\u0119 10 stycznia mija trzeci dzie\u0144 internetowej blokady, na\u0142o\u017conej przez rz\u0105d. Nie mam ze strony swoich protestuj\u0105cych znajomych \u017cadnych wie\u015bci. Milczenie jest wymowne. Siedem lat temu, gdy setki tysi\u0119cy Ira\u0144czyk\u00f3w wysz\u0142y na ulice, rz\u0105d r\u00f3wnie\u017c odci\u0105\u0142 internet. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bmier\u0107 w\u00f3wczas ponios\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca os\u00f3b z r\u0105k ira\u0144skich s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa. <\/p>\n Na ten moment organizacja HRANA<\/a> oszacowa\u0142a, \u017ce aresztowano \u0142\u0105cznie 2311 protestuj\u0105cych, a co najmniej 65 z nich zgin\u0119\u0142o. Ira\u0144ska laureatka Pokojowej Nagrody Nobla, Shirin Ebadi, ostrzeg\u0142a, \u017ce w\u0142adze mog\u0105 dokona\u0107 masakry, wykorzystuj\u0105c blokad\u0119 Internetu. <\/p>\n Najbli\u017csze dni przynios\u0105 rozstrzygni\u0119cie, cho\u0107 trudno oczekiwa\u0107 tutaj pozytywnych scenariuszy. Nawet je\u015bli Iranowi uda si\u0119 unikn\u0105\u0107 bezpo\u015bredniej konfrontacji ze Stanami Zjednoczonymi i nawet je\u015bli obecna fala protest\u00f3w os\u0142abnie, gospodarka kraju znajduje si\u0119 w stanie recesji. <\/p>\n Republika Islamska znajduje si\u0119 w impasie, \u015bciskana przez zewn\u0119trzne zagro\u017cenie ze strony USA i Izraela oraz wewn\u0119trzne zagro\u017cenie masowym powstaniem. Jej ca\u0142kowity upadek nie jest nieuchronny, ale niewiele wskazuje na to, \u017ce nast\u0105pi teraz. Ira\u0144ska rewolucyjna dyktatura jest jednym z najtrwalszych spo\u015br\u00f3d panuj\u0105cych na Bliskim Wschodzie re\u017cim\u00f3w. <\/p>\n Elity wiedz\u0105, \u017ce na obranej drodze nie maj\u0105 co liczy\u0107 na negocjacje i nie odkupi ich \u017cadna reforma. S\u0105 gotowe trwa\u0107 i zabija\u0107, byle utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy. <\/p>\n Na pocz\u0105tku stycznia 2026 roku \u201eThe Times\u201d powo\u0142a\u0142 si\u0119 na raporty wywiadowcze, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce Chamenei mia\u0142 plan ucieczki dla siebie i oko\u0142o dwudziestu bliskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, w tym jego syna i by\u0107 mo\u017ce nast\u0119pcy, do Moskwy, na wypadek, gdyby si\u0142y bezpiecze\u0144stwa przesz\u0142y na stron\u0119 protestuj\u0105cych. <\/p>\n Z du\u017c\u0105 rezerw\u0105 nale\u017cy traktowa\u0107 te kr\u0105\u017c\u0105ce w sieci pog\u0142oski. To ma\u0142o prawdopodobny scenariusz. Chamenei, kt\u00f3ry swoje ostatnie zagraniczne podr\u00f3\u017ce odbywa\u0142 jako prezydent kraju w latach osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, ko\u0144czy w tym roku 87 lat. Cho\u0107 zosta\u0142o mu niewiele \u017cycia, to wcale niewykluczone, \u017ce prze\u017cyje kolejne demonstracje maj\u0105ce na celu obalenie Islamskiej Republiki.<\/p>\n ;<\/a>Maciej Augustyn <\/a><\/p>\n Kulturoznawca i student iranistyki. Mi\u0142o\u015bnik autostopu i wszystkiego co na wsch\u00f3d od Polski. Wolontariusz i powsinoga z potrzeby serca.<\/p>\n Kulturoznawca i student iranistyki. Mi\u0142o\u015bnik autostopu i wszystkiego co na wsch\u00f3d od Polski. Wolontariusz i powsinoga z potrzeby serca.<\/p>\n Copyright \u00a9 2016 – 2026. Made with love by OKO.press team. All Rights Reserved.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawa autorskie: Foto Henry NICHOLLS \/ AFPFoto Henry NICHOLLS … Prawa autorskie: Foto Henry NICHOLLS \/ AFPFoto Henry…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":198416,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-198415","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115872867651626271","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=198415"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198415\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/198416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=198415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=198415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=198415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n \u201e\u015amier\u0107 Chameneiemu\u201d, \u201e\u015amier\u0107 dyktatorowi\u201d, \u201eNie dla republiki islamskiej\u201d. Wyra\u017caj\u0105 one czysty gniew i negacj\u0119 istniej\u0105cego systemu. <\/li>\n\n
\n IRIB, b\u0105d\u017a kontrolowane przez rz\u0105d agencje informacyjne, takie jak Mehr czy Fars News, wy\u015bmiewaj\u0105 te\u017c ruchy monarchistyczne i utwierdzaj\u0105 Ira\u0144czyk\u00f3w w poczuciu zagro\u017cenia zewn\u0119trznego. Ich zdaniem emigracyjne media s\u0105 w r\u0119kach syjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 zniszczy\u0107 kraj. <\/li>\n<\/ul>\n\n
\n Kana\u0142 Iran International ma pozytywny stosunek do przywr\u00f3cenia monarchii w Iranie i neutralny do Izraela, chocia\u017c popiera jego wojn\u0119 z Hamasem (kt\u00f3ry z kolei jest wspierany przez Iran). Podczas minionej wojny dwunastodniowej kana\u0142 Iran International publikowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie relacje krytyczne wobec w\u0142adzy w Teheranie, obna\u017caj\u0105c jej nieprzygotowanie do konfliktu. <\/li>\n