{"id":199240,"date":"2026-01-11T11:45:11","date_gmt":"2026-01-11T11:45:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/199240\/"},"modified":"2026-01-11T11:45:11","modified_gmt":"2026-01-11T11:45:11","slug":"amerykanski-historyk-surowo-o-trumpie-bedziemy-sie-tego-wstydzic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/199240\/","title":{"rendered":"Ameryka\u0144ski historyk surowo o Trumpie: b\u0119dziemy si\u0119 tego wstydzi\u0107"},"content":{"rendered":"

Eliza Sarnacka-Mahoney: Czy nadchodzi zmierzch „ameryka\u0144skiego eksperymentu”?<\/p>\n

Prof. Henry William Brands: Na pewno nie. Nie wiem, czy przetrwa kolejne 250 lat, ale w tym momencie jeszcze nie wida\u0107 jego ko\u0144ca.<\/p>\n

Ojcowie za\u0142o\u017cyciele nie byliby zaniepokojeni wyczynami Donalda Trumpa?<\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0119. Nowatorsk\u0105 ide\u0105, z jak\u0105 wyszli, by\u0142o zast\u0105pienie monarchii republik\u0105. Pomys\u0142, \u017ce ludzie mog\u0105 sami si\u0119 rz\u0105dzi\u0107, jest nieprzerwanie wcielany w \u017cycie. Wi\u0119cej, ten pomys\u0142 przyj\u0105\u0142 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Mieli\u015bmy w historii prezydent\u00f3w, kt\u00f3rzy eksperymentowali, mieli\u015bmy nawet wojn\u0119 secesyjn\u0105, a jednak za\u0142o\u017cycielska wizja Ameryki jest wci\u0105\u017c \u017cywa. To raczej sukces.<\/p>\n

A podzia\u0142y w spo\u0142ecze\u0144stwie i w Kongresie? Strony w og\u00f3le przesta\u0142y ze sob\u0105 rozmawia\u0107.<\/p>\n

Zawsze byli\u015bmy podzieleni, od pocz\u0105tku naszej pa\u0144stwowo\u015bci, a nawet wcze\u015bniej. To nieod\u0142\u0105czna cecha systemu opartego na samorz\u0105dno\u015bci. Je\u015bli tworzy si\u0119 przestrze\u0144 do wolnego wyra\u017cania opinii, jest oczywiste, \u017ce b\u0119d\u0105 one si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107, a to doprowadzi do spor\u00f3w i podzia\u0142\u00f3w. Zgodno\u015b\u0107 panuje tylko tam, gdzie mamy dyktatur\u0119. Chiny nie maj\u0105 tego problemu, bo tam nie prowadzi si\u0119 rzeczywistej polityki rozumianej jako platforma wymiany pomys\u0142\u00f3w i pogl\u0105d\u00f3w. Sygna\u0142em, \u017ce pora zacz\u0105\u0107 si\u0119 martwi\u0107, b\u0119dzie moment, gdy z przestrzeni publicznej zniknie pluralizm my\u015bli, bo zostanie st\u0142umiony.<\/p>\n

Podzieleni nawet wcze\u015bniej? Co ma pan na my\u015bli?<\/p>\n

Pierwsze strza\u0142y w wojnie niepodleg\u0142o\u015bciowej poprzedzi\u0142y nie miesi\u0105ce ani lata, ale dekady intensywnej debaty publicznej \u2014 i k\u0142\u00f3tni! \u2014 na temat dw\u00f3ch przeciwstawnych wizji dalszych los\u00f3w kolonii brytyjskich. Po przegranej wojnie mn\u00f3stwo „lojalist\u00f3w”, frakcja wierna kr\u00f3lowi, wyjecha\u0142o z kraju, ale cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a i nadal anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w polemik\u0119 z „patriotami”, or\u0119downikami samodzielnej Ameryki, na temat pa\u0144stwa, cho\u0107 ju\u017c teraz od innej strony.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Jakie s\u0105 kluczowe momenty w historii Ameryki? <\/p>\n

Co s\u0105dzi profesor Brands o Trumpie jako populisty? <\/p>\n

Czy ameryka\u0144ska konstytucja jest nadal aktualna? <\/p>\n

Jakie s\u0105 obecne podzia\u0142y w spo\u0142ecze\u0144stwie ameryka\u0144skim? <\/p>\n

Ale od dekady mamy najni\u017csze w historii zaufanie do Kongresu \u2014 spad\u0142o do 9 proc., bo politycy ju\u017c w niczym ze sob\u0105 si\u0119 nie zgadzaj\u0105. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce mamy kolejny okres przedwojenny.<\/p>\n

Nieprawda. W okresie poprzedzaj\u0105cym wojn\u0119 secesyjn\u0105, czyli w latach 50. i 60. XIX w., podzia\u0142y by\u0142y wi\u0119ksze i przede wszystkim inne, bo ich granice wyznacza\u0142a geografia. Dzi\u015b nie ma mo\u017cliwo\u015bci, by jedna cz\u0119\u015b\u0107 kraju stan\u0119\u0142a do walki z drug\u0105, bo kto mia\u0142by walczy\u0107 z kim i jak. Mieszkam w Teksasie, stanie do\u015b\u0107 konserwatywnym, ale metropolie \u2014 Houston, Dallas, Austin, San Antonio, El Paso \u2014 g\u0142osuj\u0105 prodemokratycznie, to trend obecny w wi\u0119kszych miastach w USA. Teksa\u0144czycy jako stan s\u0105 wi\u0119c codziennie zmuszani dogadywa\u0107 si\u0119 jedni z drugimi, \u017ceby \u017cycie mog\u0142o si\u0119 toczy\u0107. Jako nar\u00f3d jeste\u015bmy dzi\u015b najbardziej podzieleni w sprawie prezydentury Trumpa. Tylko \u017ce to nie jest \u017caden ideolog. To cz\u0142owiek bez planu, kt\u00f3ry improwizuje, wci\u0105\u017c zmienia zdanie. Jego baza wyborcza pod\u0105\u017ca za nim, a to znaczy, \u017ce popiera go przede wszystkim jako osob\u0119, a nie konkretny program polityczny.<\/p>\n

Co si\u0119 z t\u0105 grup\u0105 stanie, gdy go zabraknie? Historia podpowiada, \u017ce tego typu ruchy wtedy si\u0119 rozwi\u0105zuj\u0105, a wyborcy wracaj\u0105 na miejsca, z kt\u00f3rych wyszli. W Partii Republika\u0144skiej od pocz\u0105tku istnieje frakcja, kt\u00f3ra nie mo\u017ce si\u0119 doczeka\u0107, kiedy Trump wreszcie zniknie z polityki. Po roku jego drugiej kadencji ro\u015bnie ona w si\u0142\u0119.<\/p>\n

<\/p>\n

Micha\u0142 Czernek \/ PAP<\/p>\n

To s\u0105 pojedyncze osoby.<\/p>\n

Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 si\u0119 z tym nie afiszuje, czeka na lepszy moment. Trump jest ha\u0142a\u015bliwy, pracuje na to, by sprawia\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ma nad wszystkim kontrol\u0119 i w\u0142adz\u0119, do tego u\u017cywa narz\u0119dzi, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017ce realnie kara\u0107 niesubordynowanych. Uda\u0142o mu si\u0119 stworzy\u0107 klimat strachu, ale i on minie. „Czerwona panika” te\u017c nie trwa\u0142a wiecznie.<\/p>\n

Ale korupcja, jak\u0105 wprowadzi\u0142 do Bia\u0142ego Domu, nie ma sobie r\u00f3wnych. S\u0142abi liderzy nie zniszcz\u0105 kraju tak jak korupcja.<\/p>\n

To fakt, nie mieli\u015bmy dot\u0105d w historii prezydenta, kt\u00f3ry tak jawnie i bezwstydnie u\u017cywa\u0142by swojej pozycji, aby si\u0119 bogaci\u0107. To nielegalne i dlatego historia surowo go za to os\u0105dzi, a w ramach korekty prawdopodobnie zastosuje scenariusz podobny do tego, jaki widzieli\u015bmy po \u015bmierci Franklina Delano Roosevelta. FDR za\u017cyczy\u0142 sobie sprawowa\u0107 prezydentur\u0119 przez cztery kadencje, w trakcie ostatniej zmar\u0142. Po jego \u015bmierci cz\u0142onkowie jego partii byli tak samo zdeterminowani jak republikanie, by wi\u0119cej do takiej sytuacji nie dopu\u015bci\u0107, bo do\u017cywotnia prezydentura nie wpisuje si\u0119 w wizj\u0119 Ameryki i jej demokracji. Zmienili konstytucj\u0119.<\/p>\n

\"Franklin<\/p>\n

Franklin Delano Roosevelt (1933 r.)Newscom \/ PAP<\/p>\n

Spodziewam si\u0119 por\u00f3wnywalnych wysi\u0142k\u00f3w na rzecz formalnego ograniczenia prezydentowi mo\u017cliwo\u015bci powi\u0119kszania osobistego maj\u0105tku podczas urz\u0119dowania w Bia\u0142ym Domu. Mo\u017ce nawet pojawi\u0105 si\u0119 jeszcze przed ko\u0144cem kadencji Trumpa? Byli\u015bmy dot\u0105d do\u015b\u0107 dobrzy w reagowaniu na nadu\u017cycia i korygowaniu ich z my\u015bl\u0105 o zdrowiu pa\u0144stwa.<\/p>\n

Co uwa\u017ca pan za kluczowe momenty w historii, kt\u00f3re nada\u0142y Ameryce jej obecny kszta\u0142t?<\/p>\n

Pierwszym krokiem by\u0142a oczywi\u015bcie wojna niepodleg\u0142o\u015bciowa. Drugim wy\u0142onienie si\u0119 w Ameryce demokracji, bo przecie\u017c nie mieli\u015bmy jej od samego pocz\u0105tku. Ten proces zapocz\u0105tkowa\u0142a kampania prezydencka Andrew Jacksona w 1828 r., pierwszego populisty, kt\u00f3ry wjecha\u0142 do Bia\u0142ego Domu na obietnicach realizowania postulat\u00f3w i interes\u00f3w tzw. zwyczajnego cz\u0142owieka. George Washington nigdy by po co\u015b takiego nie si\u0119gn\u0105\u0142, by\u0142 arystokrat\u0105, tak samo jak jego bezpo\u015bredni nast\u0119pcy. Jackson by\u0142 sierot\u0105 i wzrasta\u0142 w biedzie. Stworzy\u0142 prawdziwy pomost mi\u0119dzy Bia\u0142ym Domem a ludem.<\/p>\n

Dalej oczywi\u015bcie jest wojna secesyjna. Nie tylko dlatego, \u017ce rozwi\u0105za\u0142a niezgodn\u0105 z warto\u015bciami wyra\u017conymi w konstytucji spraw\u0119 niewolnictwa. Odpowiedzia\u0142a na zasadnicze pytanie o to, czy stan mo\u017ce opu\u015bci\u0107 uni\u0119, i odpowied\u017a ta brzmia\u0142a: nie.<\/p>\n

Kolejny czynnik kszta\u0142tuj\u0105cy pa\u0144stwo to powstanie finansowego i industrialnego kapitalizmu, czyli ostatnie dekady XIX w. i pocz\u0105tek XX w. Wyku\u0142y si\u0119 wtedy podstawy gospodarki, w kt\u00f3rej rol\u0119 zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 fundusze powiernicze, monopole, wielkie fortuny, wielki biznes, ale i wielka klasa robotnicza. Znakiem tej epoki, nazywanej poz\u0142acanym wiekiem, Gilded Age, sta\u0142y si\u0119 rosn\u0105ce nier\u00f3wno\u015bci ekonomiczne, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y wp\u0142ywa\u0107 na relacje spo\u0142eczne, a nawet je formowa\u0107, bo powo\u0142ywa\u0142y do \u017cycia klasy posiadaj\u0105cych i nieposiadaj\u0105cych. Wnios\u0142y do \u017cycia publicznego pytania, nad kt\u00f3rymi debatujemy do dzi\u015b: jakie miejsce maj\u0105 te nier\u00f3wno\u015bci w demokracji? Kapitalizm jest instytucj\u0105 ekonomiczn\u0105, demokracja \u2014 polityczn\u0105. Czy kapitalizm korumpuje demokracj\u0119? Czy demokracja ma skuteczne narz\u0119dzia ograniczania wp\u0142ywu kapitalizmu na jej instytucje i funkcjonowanie?<\/p>\n

Trump, nawi\u0105zuj\u0105c do tamtych czas\u00f3w, z dum\u0105 twierdzi nawet, \u017ce Ameryka prze\u017cywa obecnie nowy z\u0142oty wiek.<\/p>\n

Nier\u00f3wno\u015bci ekonomiczne mamy dzi\u015b na pewno jeszcze wi\u0119ksze ni\u017c wtedy. Do tego Trump pokazowo otoczy\u0142 si\u0119 najmo\u017cniejszymi tego \u015bwiata, a brak transparentno\u015bci tej administracji nie pozwala stwierdzi\u0107, czy i w jakim zakresie umo\u017cliwia si\u0119 tym ludziom wp\u0142ywanie na polityk\u0119 i w jaki spos\u00f3b zagra\u017ca to demokracji. Niekt\u00f3re pytania na pewno stan\u0105 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci jeszcze bardziej pal\u0105ce, ni\u017c by\u0142y do tej pory. Tak jak pytanie o przyw\u00f3dcz\u0105 rol\u0119 USA na \u015bwiecie, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z nast\u0119pnym prze\u0142omowym momentem w historii Ameryki. M\u00f3wi\u0119 o jej przyst\u0105pieniu do I wojny \u015bwiatowej, kiedy to po raz pierwszy obwie\u015bci\u0142a \u015bwiatu, \u017ce przejmuje wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w koalicji pa\u0144stw rozwi\u0105zuj\u0105cych konflikty mi\u0119dzynarodowe. W 1941 r., gdy w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w II wojn\u0119, przypiecz\u0119towa\u0142a t\u0119 deklaracj\u0119 w my\u015bl idei, \u017ce zapewni w ten spos\u00f3b \u015bwiatu wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo i stabilno\u015b\u0107.<\/p>\n

To oczywi\u015bcie zn\u00f3w sprawa, kt\u00f3ra Amerykan\u00f3w bardzo w tej chwili dzieli. Doktryna „America First”, kt\u00f3rej ho\u0142duje Trump, zak\u0142ada wycofanie si\u0119 USA z cudzych wojen.<\/a> Czas poka\u017ce, czy zwyci\u0119\u017c\u0105 izolacjoni\u015bci, czy USA b\u0119d\u0105 kontynuowa\u0142y swoje mi\u0119dzynarodowe zaanga\u017cowanie, tym bardziej \u017ce w dzisiejszych globalnych realiach wsp\u00f3\u0142istnienia s\u0105 to jednocze\u015bnie kwestie bezpiecze\u0144stwa narodowego.<\/p>\n

Ostatnia zmiana, kt\u00f3ra przeobrazi\u0142a oblicze Ameryki, to wy\u0142onienie si\u0119 w latach 70. w Dolinie Krzemowej i na \u015bwiecie big tech\u00f3w. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 era nowej komunikacji, z nowymi kana\u0142ami nadawania i odbierania informacji. Ta rewolucja trwa i nie wiemy, jak jeszcze przedefiniuje nasze \u017cycie. Wiemy jednak, \u017ce przedefiniowuje je ca\u0142o\u015bciowo.<\/p>\n

Prezydentura Trumpa nie b\u0119dzie takim momentem prze\u0142omowym?<\/p>\n

Trump musia\u0142by zasadniczo przeorganizowa\u0107 instytucje naszego \u017cycia publicznego. Na razie tego nie zrobi\u0142 i my\u015bl\u0119, \u017ce mu na to nie pozwolimy. Zbyt wielu Amerykan\u00f3w korzysta na tym, jak funkcjonuj\u0105. Trump jest podr\u0119cznikowym populist\u0105. Ci z zasady robi\u0105 du\u017co ha\u0142asu, m\u0105c\u0105, podburzaj\u0105 do protest\u00f3w, ale rzadko sprawdzaj\u0105 si\u0119 w roli g\u0142owy pa\u0144stwa. Nagle musz\u0105 poprowadzi\u0107 ten rz\u0105d, kt\u00f3ry obrzucali jajkami, a oni si\u0119 do tego nie nadaj\u0105. Ich talent le\u017cy gdzie indziej.<\/p>\n

Rzecz druga. Mieli\u015bmy w historii ruchy populist\u00f3w, ale sytuacja zawsze wygl\u0105da\u0142a tak, \u017ce najpierw tworzy\u0142y one program, instytucje, zaplecze my\u015bli, a dopiero potem wysuwa\u0142y kandydata. Trump jest bez w\u0105tpienia najbardziej charyzmatycznym z naszych dotychczasowych populist\u00f3w, s\u0119k w tym, \u017ce pojawi\u0142 si\u0119 bez programu i bez zaplecza intelektualnego. My\u015bl\u0119, \u017ce za 50 lat b\u0119dziemy si\u0119 drapa\u0107 w g\u0142ow\u0119 i pyta\u0107, co si\u0119 z nami sta\u0142o, \u017ce a\u017c dwa razy otworzyli\u015bmy przed tym cz\u0142owiekiem Bia\u0142y Dom. I pewnie b\u0119dziemy si\u0119 tego wstydzi\u0107.<\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie. Co si\u0119 sta\u0142o?<\/p>\n

Znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w momencie, gdy chyba wszyscy, nie tylko Amerykanie, odczuwamy wielk\u0105 frustracj\u0119 i jeste\u015bmy pogubieni. Wci\u0105\u017c oswajamy si\u0119 ze \u015bwiatem, kt\u00f3ry da\u0142y nam social media. Nagle ka\u017cdy z nas dosta\u0142 do r\u0119ki megafon, a system dzia\u0142a tak, \u017ce nagradza tych, kt\u00f3rzy krzycz\u0105 najg\u0142o\u015bniej i forsuj\u0105 kontrowersyjne opinie. Jeste\u015bmy jak niedojrza\u0142e nastolatki, kt\u00f3re czuj\u0105, \u017ce musz\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107, \u017ceby nie wypa\u015b\u0107 z gry. Za 10-20 lat jednak dojrzejemy i b\u0119dziemy du\u017co lepiej funkcjonowa\u0107 w tych realiach.<\/p>\n

Ameryka znana jest ze swojej konstytucji. Czy jednak konstytucja nie dzia\u0142a dzi\u015b na kraj jak hamulec? Jest najstarsza na \u015bwiecie i nasilaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce coraz mniej przystaje do naszych czas\u00f3w.<\/p>\n

Nie zgadzam si\u0119. Konstytucja pozostaje naszym flagowym osi\u0105gni\u0119ciem. Jej wielko\u015b\u0107 le\u017cy nie w samym dokumencie, lecz w ruchu konstytucyjnym, kt\u00f3ry zainicjowa\u0142a. Wskaza\u0142a nam spos\u00f3b my\u015blenia o polityce, kt\u00f3ry realizujemy do dzi\u015b. Nie ma w niej nic o partiach politycznych, o organizacji Kongresu ani o liczbie pracownik\u00f3w rz\u0105dowych. \u00d3wczesne warunki geograficzne narzuca\u0142y jej autorom wizj\u0119 bardzo skromnej polityki mi\u0119dzynarodowej, bo odgrodzenie od \u015bwiata dwoma oceanami by\u0142o wtedy istotn\u0105 barier\u0105. A przecie\u017c uregulowali\u015bmy te wszystkie kwestie, stworzyli\u015bmy normy i tradycje polityczne w duchu pa\u0144stwa, jakie okre\u015bli\u0142a konstytucja.<\/p>\n

Trump oczywi\u015bcie usi\u0142uje dzi\u015b te normy i granice testowa\u0107, ale \u2014 zwr\u00f3\u0107my na to szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 \u2014 nie wywo\u0142a\u0142 dot\u0105d kryzysu konstytucyjnego na skal\u0119, jak\u0105 niekt\u00f3rzy wieszczyli. Powstrzymuj\u0105 go s\u0105dy i robi\u0105 naprawd\u0119 dobr\u0105 robot\u0119. Nasz system checks and balances wci\u0105\u017c dzia\u0142a.<\/p>\n

Gdyby mia\u0142 pan wskaza\u0107 momenty najwi\u0119kszego narodowego nieszcz\u0119\u015bcia w ameryka\u0144skiej historii, co by to by\u0142o?<\/p>\n

Na pierwszym miejscu oczywi\u015bcie niewolnictwo i wszystko, co poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105, \u0142\u0105cznie z wojn\u0105 domow\u0105. Ze spraw bli\u017cszych nam czasowo \u2014 wojna w Wietnamie. Ameryka potkn\u0119\u0142a si\u0119 o czubek w\u0142asnego nosa. Zgubi\u0142y j\u0105 napompowane ego i grupy zewn\u0119trznych interes\u00f3w, kt\u00f3rym zale\u017ca\u0142o na czym\u015b innym ni\u017c ratowanie \u015bwiata przed komunizmem. Ostatnie 50 lat naszej historii oceniam jako okres wyj\u0105tkowo dobry.<\/p>\n

<\/p>\n

Tygodnik Przegl\u0105d<\/p>\n

Rzesze Amerykan\u00f3w chyba nie zgodzi\u0142yby si\u0119 z panem. Mamy kryzys zwi\u0105zany z kosztami \u017cycia i ekonomi\u0119, kt\u00f3ra przesta\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 zwyk\u0142emu cz\u0142owiekowi.<\/p>\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce ostatnie p\u00f3\u0142wiecze w ameryka\u0144skiej ekonomii mo\u017cna uzna\u0107 za jeden z cud\u00f3w historii. Ameryka przez wieki konsekwentnie pokazywa\u0142a \u015bwiatu, jak mo\u017cna si\u0119 wzbogaci\u0107 na masow\u0105 skal\u0119. To nie mo\u017cliwo\u015b\u0107 g\u0142osowania w wyborach, ale rosn\u0105cy standard \u017cycia klasy \u015bredniej przyci\u0105ga\u0142 do niej coraz to nowe miliony ludzi. Jej model gospodarczy zosta\u0142 podchwycony i skopiowany, dzi\u015b wszystkie gospodarki odnosz\u0105ce sukcesy w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata dzia\u0142aj\u0105 na tych samych zasadach co gospodarka ameryka\u0144ska. W tym Chiny.<\/p>\n

Frustracja i rozczarowanie dotycz\u0105 nie tego, \u017ce mamy wielkie nier\u00f3wno\u015bci albo \u017ce czujemy si\u0119 biedni. Nie, my czujemy, \u017ce nie mamy tyle, ile ma kto\u015b inny. Nasz system ekonomiczny po to oferuje podatki ni\u017csze ni\u017c w innych krajach, by\u015bmy mogli szybciej si\u0119 wzbogaci\u0107. To jednocze\u015bnie sprawia, \u017ce system jest w stanie absorbowa\u0107 wi\u0119cej nier\u00f3wno\u015bci. Nie bez przyczyny nikt tutaj nigdy nie zapisywa\u0142 si\u0119 na wy\u015bcigi do partii socjalistycznej i nie domaga\u0142 si\u0119 redystrybucji.<\/p>\n

W g\u0142\u0119bi duszy Amerykanie lubi\u0105 to, co maj\u0105, i akceptuj\u0105 zasad\u0119 co\u015b za co\u015b. Nier\u00f3wno\u015bci za szans\u0119 doj\u015bcia do fortuny jak Elon Musk. Co nie znaczy, \u017ce nie mamy problem\u00f3w. Najpowa\u017cniejszym jest epidemia bezdomno\u015bci. Ale to nie jest problem ekonomiczny, tylko spo\u0142eczny i polityczny. Zreszt\u0105 za cz\u0119\u015bci\u0105 frustracji, kt\u00f3re w ludziach wywo\u0142uje ekonomia, te\u017c zwykle stoj\u0105 czynniki czysto polityczne, w tym relacja wyborcy z partiami politycznymi.<\/p>\n

\"Elon<\/p>\n

Elon Musk i Donald Trump (maj 2025 r.)POLITICO POOL \/ PAP<\/p>\n

Politycy si\u0119 nie podobaj\u0105, wi\u0119c wszystko robi\u0105 \u017ale?<\/p>\n

W uproszczeniu. Najwi\u0119kszym problemem demokrat\u00f3w jest dzi\u015b \u0142atka zarozumialc\u00f3w, bo Amerykanie, nastawieni na egalitaryzm, wyj\u0105tkowo nie lubi\u0105 snob\u00f3w patrz\u0105cych na nich z g\u00f3ry i zak\u0142adaj\u0105cych, \u017ce wszystko wiedz\u0105 najlepiej. Z kolei konserwaty\u015bci wzbudzaj\u0105 u po\u0142owy Ameryki podejrzliwo\u015b\u0107 co do swoich kompetencji i intencji, skoro popieraj\u0105 kogo\u015b takiego jak Trump i realizuj\u0105 jego polityk\u0119. Przypomn\u0119 \u2014 polemika, spory i brak satysfakcji to nasze hobby narodowe.<\/p>\n

Dlaczego?<\/p>\n

Bo nie dostajemy tego, co chcemy. Nie dostajemy, bo mamy nierealistyczne oczekiwania wobec polityki. Ale poniewa\u017c \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym mo\u017cemy w spos\u00f3b swobodny wyrazi\u0107 nasze niezadowolenie, korzystamy z tego prawa. Tak dzia\u0142a w praktyce wolno\u015b\u0107 wypowiedzi i wolno\u015b\u0107 pokojowego protestu.<\/p>\n

Powtarza pan w ksi\u0105\u017ckach, \u017ce esencj\u0105 Ameryki jest „rosn\u0105ca przestrze\u0144 dla marze\u0144”. Ta przestrze\u0144 wci\u0105\u017c istnieje?<\/p>\n

Tym, co wyrobi\u0142o Ameryce jej mark\u0119 i reputacj\u0119 na \u015bwiecie, jest otwarto\u015b\u0107 na innych, na nowe idee i do\u015bwiadczenia. Dzi\u0119ki temu przez wieki przyci\u0105gali\u015bmy najbardziej utalentowanych i przedsi\u0119biorczych ludzi, kt\u00f3rzy szukali tu szans i mo\u017cliwo\u015bci niedost\u0119pnych gdzie indziej. Obecna administracja w Bia\u0142ym Domu postawi\u0142a ten paradygmat na g\u0142owie. Mamy silny op\u00f3r przeciwko imigracji, ju\u017c nie tylko nielegalnej, ale i legalnej. Sentyment antyimigracyjny oczywi\u015bcie zawsze tu by\u0142, ale raczej na takiej zasadzie, na jakiej w codziennym \u017cyciu reagujemy na nowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra potencjalnie zmusi nas do zmiany nawyk\u00f3w, wybije ze strefy komfortu. Tylko \u017ce ta postawa jest do szpiku ko\u015bci nieameryka\u0144ska, sprzeczna z tym, w co Amerykanie od pocz\u0105tku wierzyli, w co inwestowali i co si\u0119 im bardzo op\u0142aci\u0142o. Dla mnie to te\u017c kolejny dow\u00f3d, \u017ce trumpizm jest wynaturzeniem i nie przetrwa.<\/p>\n

Trump straszy Ameryk\u0119 Ameryk\u0105. Odbiera ludziom nadziej\u0119 i optymizm. Odziera Amerykan\u00f3w z tego, co jest ko\u015b\u0107cem ich to\u017csamo\u015bci i charakteru narodowego. Jako wyk\u0142adowca uniwersytecki mam na co dzie\u0144 do czynienia z m\u0142odymi lud\u017ami. Przychodz\u0105 do mnie z g\u0142owami pe\u0142nymi marze\u0144. Chc\u0105 wierzy\u0107, \u017ce zmieni\u0105 \u015bwiat. Chc\u0105 rzuci\u0107 si\u0119 w po\u015bcig, ale nie za przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 obiecuje im Trump, lecz za przysz\u0142o\u015bci\u0105, w kt\u00f3r\u0105 patrzy\u0142 Reagan, te\u017c konserwatysta, ale zarazem nieugi\u0119ty optymista powtarzaj\u0105cy, \u017ce Ameryka to kraina przysz\u0142o\u015bci. Odpowied\u017a brzmi wi\u0119c: tak, ta przestrze\u0144 istnieje i pozostaje kluczowym polem walki o to, by\u015bmy trwali.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Eliza Sarnacka-Mahoney: Czy nadchodzi zmierzch „ameryka\u0144skiego eksperymentu”? Prof. Henry William Brands: Na pewno nie. Nie wiem, czy przetrwa…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":199241,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,44,27,34,35,28,31,48,25,46,5027,40,41,47,80,29,30,71,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-199240","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-donald_trump","11":"tag-headlines","12":"tag-latest-news","13":"tag-latestnews","14":"tag-naglowki","15":"tag-najwazniejsze-artykuly","16":"tag-nat_styl","17":"tag-news","18":"tag-omp","19":"tag-partia_republikanska","20":"tag-polish","21":"tag-polski","22":"tag-screening_general","23":"tag-swiat","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-usa","27":"tag-wiadomosci","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115876300403544947","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199240\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/199241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}