rmf24.pl<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\nNajs\u0142ynniejsza, ale nie najbardziej mro\u017ana „zima stulecia” przydarzy\u0142a si\u0119 w powojennej Polsce na pocz\u0105tku 1979 roku. Stan\u0119\u0142y poci\u0105gi, zamkni\u0119to wiele zak\u0142ad\u00f3w, a auta utkn\u0119\u0142y w \u015bnie\u017cnych zaspach nawet w centrum Warszawy. Do legendy przesz\u0142o zrobione w tamtym czasie tu\u017c przed hotelem Bristol zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym wida\u0107 grup\u0119 Warszawiak\u00f3w pchaj\u0105cych miejski autobus. Wykona\u0142 je fotoreporter PAP Andrzej Rybczy\u0144ski.<\/p>\n
Kl\u0119ska zacz\u0119\u0142a si\u0119 ostatniego dnia starego roku od gwa\u0142townych opad\u00f3w \u015bniegu. Sypa\u0142o przez ca\u0142\u0105 noc sylwestrow\u0105, a w dodatku obni\u017cy\u0142a si\u0119 temperatura. W Warszawie termometry wskazywa\u0142y minus 21 stopni, a np. w Suwa\u0142kach i na Podlasiu minus 26. W ca\u0142ej Polsce trwa\u0142a \u015bnie\u017cyca oraz \u015bnie\u017cne zadymki. Wiatr wywo\u0142any r\u00f3\u017cnic\u0105 ci\u015bnie\u0144 mi\u0119dzy wy\u017cem znad Skandynawii, a ni\u017cem przechodz\u0105cym nad po\u0142udniow\u0105 Polsk\u0105 osi\u0105ga\u0142 ponad 50 km na godz. Z tego powodu zaledwie uda\u0142o si\u0119 od\u015bnie\u017cy\u0107 jaki\u015b odcinek drogi, zaraz pokrywa\u0142 si\u0119 on now\u0105 warstw\u0105. Najgorzej by\u0142o na p\u00f3\u0142nocy. Na Ba\u0142tyku si\u0142a wiatru dochodzi\u0142a tam do 11 st. w skali Beauforta, przez co zamar\u0142 ruch w porcie gda\u0144skim. Pomimo 20-stopniowego mrozu pracowa\u0142 za to port w Szczecinie. P\u00f3\u0142wysep Helski i rejon Pucka w og\u00f3le zosta\u0142y odci\u0119te od reszty kraju.<\/p>\n
Centralny Zarz\u0105d Dr\u00f3g Publicznych informowa\u0142 o wy\u0142\u0105czeniu z ruchu 36 tys. km dr\u00f3g, ale w tym rejestrze nie uwzgl\u0119dniono dr\u00f3g lokalnych. Wysoko\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej si\u0119ga\u0142a w niekt\u00f3rych miejscach trzy metry. „Setki autobus\u00f3w i samochod\u00f3w osobowych ugrz\u0119z\u0142o w zaspach” – informowa\u0142o „\u017bycie Warszawy”. \u015anieg zasypa\u0142 rozjazdy szynowe, zwrotnice i inne urz\u0105dzenia kolejowej infrastruktury. Zamarz\u0142y urz\u0105dzenia stacyjne. P\u0119ka\u0142y szyny i przewody trakcyjne. Poci\u0105gi mia\u0142y kilkunastogodzinne op\u00f3\u017anienia. Odwo\u0142ano oko\u0142o o\u015bmiuset po\u0142\u0105cze\u0144 pasa\u017cerskich. Ministerstwo Komunikacji przyzna\u0142o priorytet sk\u0142adom towarowym wioz\u0105cym w\u0119giel i mazut do elektrociep\u0142owni. Na drogach najwa\u017cniejszymi pojazdami sta\u0142y si\u0119 p\u0142ugi i \u015bci\u0105gni\u0119te z plac\u00f3w budowy spychacze u\u017cywane do usuwania \u015bniegu.<\/p>\n
Re\u017cysera Filipa Bajona zima zasta\u0142a w podr\u00f3\u017cy do \u0141odzi i zainspirowa\u0142a do nakr\u0119cenia filmu „Bal na dworcu w Koluszkach” – historii o perypetiach pasa\u017cer\u00f3w unieruchomionego przez zaspy poci\u0105gu. W\u0142adze, kt\u00f3re przez poprzednie lata chwali\u0142y si\u0119, \u017ce Polska sta\u0142a si\u0119 przemys\u0142ow\u0105 pot\u0119g\u0105, okaza\u0142y si\u0119 bezradne: ludzie marzli w nieogrzewanych mieszkaniach (o tym w prze\u015bmiewczy spos\u00f3b opowiedzia\u0142 w jednej ze scen „Misia” Stanis\u0142aw Bareja), trzeba by\u0142o zamkn\u0105\u0107 szko\u0142y i przedszkola, a tak\u017ce wiele zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
Dowodem na powag\u0119 sytuacji by\u0142o cho\u0107by to, \u017ce rz\u0105d zebra\u0142 si\u0119 na nadzwyczajnym posiedzeniu ju\u017c w Nowy Rok, a w niekt\u00f3rych wojew\u00f3dztwach og\u0142oszono stan kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce wielu decyzji – jak cho\u0107by obowi\u0105zek zapewnienia sta\u0142ego dop\u0142ywu ciep\u0142a do mieszka\u0144 – nie mo\u017cna by\u0142o wprowadzi\u0107 w \u017cycie. Elektrociep\u0142ownie pracowa\u0142y wprawdzie na pe\u0142nych obrotach, cho\u0107 w niekt\u00f3rych w\u0119giel zamarz\u0142 na zwa\u0142ach, ale na niewiele to si\u0119 zda\u0142o. Kaloryfery w blokach by\u0142y w najlepszym wypadku letnie, bo znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ciep\u0142a marnowa\u0142a si\u0119 po drodze. Da\u0142a bowiem zna\u0107 o sobie z\u0142a jako\u015b\u0107 prac budowlanych i monta\u017cowych.<\/p>\n
Rz\u0105dowi pozosta\u0142o wi\u0119c g\u0142\u00f3wnie apelowa\u0107 i prosi\u0107: o oszcz\u0119dzanie energii, o pomoc w od\u015bnie\u017caniu i zabezpieczanie mieszka\u0144 przed ubytkami ciep\u0142a. Wykonanie tej ostatniej pro\u015bby nie by\u0142o jednak proste, gdy\u017c sporo ciep\u0142a ucieka\u0142o przez wykonane z prefabrykat\u00f3w \u015bciany blok\u00f3w. Jak ponury \u017cart zosta\u0142 przez wielu mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska przyj\u0119ty apel wojewody katowickiego, by kierowcy prywatnych samochod\u00f3w korzystali z… komunikacji miejskiej. Po pokrytych grub\u0105 warstw\u0105 \u015bniegu ulicach autobusy kursowa\u0142y bowiem rzadko, a o punktualnym dotarciu do pracy trudno by\u0142o marzy\u0107.<\/p>\n
W telewizyjnych relacjach (monopol na nie mia\u0142o pa\u0144stwo, bo prywatnych stacji nie by\u0142o) zaroi\u0142o si\u0119 od s\u0142\u00f3w o „walce”, „ataku” oraz „mobilizacji”, co sprawia\u0142o wra\u017cenie jakby wybuch\u0142a wojna. Po Polsce zacz\u0119\u0142a wi\u0119c kr\u0105\u017cy\u0107 rymowanka „Nam nie trzeba Bundeswehry, bo wystarczy minus cztery”. W gazetach, kt\u00f3re z powodu k\u0142opot\u00f3w z dostarczeniem odpowiedniej ilo\u015bci papieru ukazywa\u0142y si\u0119 w zmniejszonej obj\u0119to\u015bci, pokazywano od\u015bnie\u017caj\u0105cych drogi \u017co\u0142nierzy i milicjant\u00f3w, a na \u015al\u0105sku superbohaterami stali si\u0119 g\u00f3rnicy, kt\u00f3rzy obiecywali wydoby\u0107 dodatkowe tony w\u0119gla i narzekali tylko na to, \u017ce kolej nie nad\u0105\u017ca z podstawianiem wagon\u00f3w.<\/p>\n
„Ludzie rzetelnej pracy wielkoprzemys\u0142owego regionu ofiarnie i wytrwale prze\u0142amuj\u0105 trudno\u015bci, jakich przysparza trwaj\u0105cy atak zimy. G\u00f3rnicy, energetycy, transportowcy, pracownicy s\u0142u\u017cb komunalnych, \u017co\u0142nierze LWP, funkcjonariusze MO, ORMO-wcy, a tak\u017ce m\u0142odzie\u017c studencka i harcerze od wielu dni koncentruj\u0105 wysi\u0142ek, by jak najlepiej wykona\u0107 przypadaj\u0105ce ka\u017cdemu zadania planowe i obowi\u0105zki obywatelskie \u2014 dostarczy\u0107 tak potrzebnych krajowi surowc\u00f3w i wyrob\u00f3w, zapewni\u0107 naszym miastom i wsiom w miar\u0119 normalne warunki \u017cycia” – pisa\u0142 autor reporta\u017cu w „Trybunie Robotniczej”, organie prasowym katowickiego Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR.<\/p>\n
Cenzur\u0105 obj\u0119te by\u0142y wiadomo\u015bci o \u015bmiertelnych ofiarach mrozu. Wed\u0142ug oficjalnych danych by\u0142o ich czterna\u015bcie. Na szcz\u0119\u015bcie po kilku dniach, ju\u017c 6 stycznia, mrozy nieco zel\u017ca\u0142y. Za to w po\u0142owie lutego zn\u00f3w obficie spad\u0142 \u015bnieg – w stolicy by\u0142o go a\u017c 70 cm.<\/p>\n
Poprzednia „zima stulecia” zdarzy\u0142a si\u0119 w Polsce zaledwie siedemna\u015bcie lat wcze\u015bniej – w styczniu i lutym 1963 r. Pierwsze doniesienia o obfitych opadach \u015bniegu przysz\u0142y z Wielkiej Brytanii, gdzie z tego powodu dosz\u0142o do katastrofy kolejowej. W zderzeniu dw\u00f3ch poci\u0105g\u00f3w na trasie Liverpool \u2014 Birmingham zgin\u0119\u0142o 18 os\u00f3b, a 60 zosta\u0142o rannych. Kilkunastostopniowy mr\u00f3z nawiedzi\u0142 z kolei w Szwajcarii rejon Genewy, a we W\u0142oszech – Kalabri\u0119.\u00a0<\/p>\n
W po\u0142owie stycznia 1963 r. zima ogarn\u0119\u0142a te\u017c Polsk\u0119. Wiele wiosek zosta\u0142o praktycznie odci\u0119tych od \u015bwiata. Najpewniejszym \u015brodkiem umo\u017cliwiaj\u0105cym dojechanie do najbli\u017cszego miasta by\u0142y furmanki. P\u0142ugi \u015bnie\u017cne i spychacze nie dawa\u0142y sobie z usuwaniem \u015bniegu. \u015anie\u017cyce sparali\u017cowa\u0142y te\u017c komunikacj\u0119 kolejow\u0105. Do od\u015bnie\u017cania tor\u00f3w i rozjazd\u00f3w kierowano codziennie tysi\u0105ce os\u00f3b, ale poci\u0105gi pasa\u017cerskie i tak odje\u017cd\u017ca\u0142y z du\u017cymi op\u00f3\u017anieniami. Sk\u0142ady towarowe, przede wszystkim z w\u0119glem, mia\u0142y pierwsze\u0144stwo. Jednak i one kursowa\u0142y rzadko, bo po ka\u017cdej mro\u017anej nocy kolejarze odkrywali nowe przypadki p\u0119kni\u0119cia szyn.<\/p>\n
PAP, a za ni\u0105 wszystkie dzienniki pisa\u0142y, \u017ce trwa bitwa o tory. Militarny j\u0119zyk by\u0142 w tym wypadku uzasadniony, bo kolejarzom w usuwaniu zasp i odkopywaniu poci\u0105g\u00f3w pomagali \u017co\u0142nierze. Wojsko zosta\u0142o zaanga\u017cowane r\u00f3wnie\u017c do od\u015bnie\u017cania miast. W Katowicach na ul. Miko\u0142owskiej u\u017cyto nawet czo\u0142g\u00f3w, bo tylko one dawa\u0142y sobie rad\u0119 ze zbrylonym \u015bniegiem. „Pod ich ci\u0119\u017carem niespotykanej wielko\u015bci koleiny pryska\u0142y, jak ba\u0144ki mydlane” – opisywa\u0142a efekt dzia\u0142a\u0144 czo\u0142g\u00f3w „Trybuna Robotnicza”.\u00a0<\/p>\n
W innych artyku\u0142ach za\u015b wzywa\u0142a do wy\u0142\u0105czania „zb\u0119dnych” urz\u0105dze\u0144 elektrycznych. „Oszcz\u0119dno\u015b\u0107 energii elektrycznej powinna obowi\u0105zywa\u0107 nie tylko w mieszkaniu lub w biurze, lecz r\u00f3wnie\u017c na ulicy, Wydaje si\u0119, i\u017c by\u0142oby rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105, by w okresie trudno\u015bci zrezygnowa\u0107 na pewien czas z zapalania pr\u0105do\u017cerczych neon\u00f3w i wygasza\u0107 niekt\u00f3re wystawy” – apelowa\u0142a.<\/p>\n
18 stycznia 1963 z w\u0142asnym apelem o pomoc do g\u00f3rnik\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 premier J\u00f3zef Cyrankiewicz. „Niezwykle ostra i uci\u0105\u017cliwa zima spowodowa\u0142a szereg trudno\u015bci w gospodarce i \u017cyciu codziennym spo\u0142ecze\u0144stwa. W ca\u0142ym kraju odczuwa si\u0119 dotkliwy brak w\u0119gla. (…) Zwi\u0119kszone zapotrzebowanie w\u0119gla w gospodarstwach domowych, szpitalach, szko\u0142ach, przemy\u015ble i komunikacji, spowodowany obecn\u0105 ostr\u0105 zim\u0105, musimy bezwzgl\u0119dnie zaspokoi\u0107, je\u015bli nie chcemy dalszego pogorszenia sytuacji, co odbi\u0142oby si\u0119 bole\u015bnie na ca\u0142okszta\u0142cie naszego \u017cycia” – podkre\u015bla\u0142 szef rz\u0105du.\u00a0<\/p>\n
W nast\u0119pnych akapitach odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do patriotyzmu i na koniec wreszcie poprosi\u0142 o dodatkow\u0105 prac\u0119 przez dwa miesi\u0105ce w niedziele. Poniewa\u017c soboty by\u0142y w tamtym czasie zwyk\u0142ymi dniami roboczymi sens apelu Cyrankiewicza sprowadza\u0142 si\u0119 do tego, by g\u00f3rnicy pracowali na okr\u0105g\u0142o. Na odpowied\u017a nie musia\u0142 d\u0142ugo czeka\u0107: ju\u017c 19 grudnia zebra\u0142 si\u0119 Zarz\u0105d Zwi\u0105zku Zawodowego G\u00f3rnik\u00f3w (jedynego, jaki w tamtym czasie dzia\u0142a\u0142 w g\u00f3rnictwie) i powiadomi\u0142, \u017ce aktyw samorz\u0105d\u00f3w robotniczych zapewni\u0142 „o pe\u0142nej gotowo\u015b\u0107 g\u00f3rnik\u00f3w do realizacji zwi\u0119kszonych zada\u0144”.\u00a0<\/p>\n
„Zima stulecia” w 1963 r. dawa\u0142a si\u0119 we znaki do ko\u0144ca lutego. Swego rodzaju podsumowanie kataklizmu sporz\u0105dzi\u0142a „Trybuna Robotnicza” – chwal\u0105c tych, kt\u00f3rzy okazali w trudnych chwilach „ludzkie odruchy”. Za przyk\u0142ad podano zdarzenie na osiedlu Koszutka w centrum Katowic. „Pewnego ranka przed jednym z przedszkoli p\u0142acz, rozpacz i rwetes: nie zjawi\u0142 si\u0119 palacz, maj\u0105cy przy sobie klucze od wej\u015bcia. Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci przysz\u0142a z rodzicami i te wr\u00f3ci\u0142y do domu, ale co robi\u0107 z maluchami, kt\u00f3re przyby\u0142y do przedszkola same, bo matki pracuj\u0105? Do tragedii nie dosz\u0142o \u2014 niepracuj\u0105ce kobiety z pobliskich blok\u00f3w zabra\u0142y zmarzni\u0119te dzieciaki do siebie, napoi\u0142y gor\u0105c\u0105 herbat\u0105” – relacjonowa\u0142a gazeta. Nie poda\u0142a jednak, czy wobec palacza wyci\u0105gni\u0119to jakie\u015b konsekwencje.<\/p>\n
Odrobina krytyki, co by\u0142o raczej rzadkie w PRL-u, spotka\u0142a za to organizacje spo\u0142eczne, bo – wed\u0142ug komentatora „Trybuny” wykaza\u0142y one za ma\u0142o inicjatywy. „O\u015bmielimy si\u0119 wysun\u0105\u0107 pogl\u0105d, i\u017c efekt by\u0142by szybszy, pe\u0142niejszy, a szkody gospodarcze mniejsze, gdyby mobilizacja do walki ze \u015bniegiem nast\u0105pi\u0142a odrobin\u0119 pr\u0119dzej. Te uwagi dedykujemy w szczeg\u00f3lno\u015bci masowym organizacjom spo\u0142ecznym takim jak: ZMS (Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej – red.), harcerstwo, LOK (Liga Obrony Kraju) czy komitety blokowe. Do nich bowiem w znacznej mierze powinno nale\u017ce\u0107 szybkie, oddolne organizowanie inicjatywy obywatelskiej przy od\u015bnie\u017caniu i zabezpieczaniu \u017cywotnych obiekt\u00f3w. Najlepszy silnik zbudowany z najszlachetniejszego nawet materia\u0142u, wymaga jednak sprawnego rozrusznika. Je\u015bli b\u0119dziemy o tym na przysz\u0142o\u015b\u0107 pami\u0119ta\u0107, mo\u017cemy zbytnio nie obawia\u0107 si\u0119 kaprys\u00f3w zimowej aury. Ludzi mamy dobrych \u2014 nie zawiod\u0105” – brzmia\u0142a puenta organu wojew\u00f3dzkiego PZPR.<\/p>\n
Ostatnia „zima stulecia” w czasach PRL przydarzy\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku 1987 r. Stycze\u0144 by\u0142 najch\u0142odniejszym od pocz\u0105tku XX wieku, a Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej poda\u0142, \u017ce temperatury minimalne dochodzi\u0142y do minus 35 stopni. Rekord odnotowano w Bia\u0142ymstoku (przy gruncie by\u0142o nawet minus 40 stopni), a w Terespolu i Kielcach o zaledwie jeden stopie\u0144 by\u0142o cieplej. W Warszawie mr\u00f3z doszed\u0142 do 28,5 st., a k\u0142opoty spot\u0119gowa\u0142y opady \u015bniegu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obfite opady \u015bniegu w wielu miejscach w Polsce i silne mrozy, czyli krajobraz, kt\u00f3ry w ostatnich latach by\u0142…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":199303,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-199302","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115876441974913085","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199302"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199302\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/199303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Warszawa](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M6JOGPU6B4JFK-C123-F4.jpg\" "\\"\"Nam")
<\/p>\n