{"id":199847,"date":"2026-01-11T18:46:09","date_gmt":"2026-01-11T18:46:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/199847\/"},"modified":"2026-01-11T18:46:09","modified_gmt":"2026-01-11T18:46:09","slug":"operacja-crested-ice-eksplozja-amerykanskich-bomb-jadrowych-na-grenlandii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/199847\/","title":{"rendered":"Operacja Crested Ice. Eksplozja ameryka\u0144skich bomb j\u0105drowych na Grenlandii"},"content":{"rendered":"\n
    \n
  1. Katastrofa Stratofortecy 58-0188<\/li>\n
  2. Radioaktywne ka\u017cenie Grenlandii<\/li>\n
  3. Operacja Crested Ice \u2013\u00a0usuwanie ska\u017conego lodu<\/li>\n
  4. Katastrofa ukryta przed opini\u0105 publiczn\u0105<\/li>\n<\/ol>\n

    Jak zapewni\u0107 Stanom Zjednoczonym zdolno\u015b\u0107 do wykonania uderzenia odwetowego na Zwi\u0105zek Radziecki? W\u00a0czasie zimnej wojny jedn\u0105 z\u00a0metod by\u0142o sta\u0142e utrzymywanie w\u00a0powietrzu bombowc\u00f3w strategicznych z\u00a0broni\u0105 j\u0105drow\u0105 na pok\u0142adzie.<\/p>\n

    Samoloty B-52 wykonywa\u0142y w\u00a0ramach operacji Chrome Dome regularne patrole. Cz\u0119\u015b\u0107 maszyn przelatywa\u0142a Atlantyk i\u00a0zatacza\u0142a kr\u0105g wok\u00f3\u0142 Hiszpanii. Inne obiera\u0142y kurs na p\u00f3\u0142noc, by przelecie\u0107 nad Grenlandi\u0105 lub Alask\u0105 i\u00a0zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do p\u00f3\u0142nocnych rubie\u017cy ZSRR. Nad Arktyk\u0105 bombowce zawraca\u0142y, wraca\u0142y do swojej bazy, a\u00a0ich miejsce w\u00a0powietrzu zajmowa\u0142y kolejne dy\u017curuj\u0105ce maszyny.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Polska ma\u00a0czego szuka\u0107 w\u00a0kosmosie <\/p>\n

    W ten spos\u00f3b Pentagon zabezpiecza\u0142 swoje zdolno\u015bci do uderzenia odwetowego<\/a>. Oboj\u0119tnie co dzia\u0142oby si\u0119 na \u015bwiecie i\u00a0jak bardzo terytorium USA by\u0142oby zniszczone atomowym uderzeniem, Amerykanie zawsze mieli w\u00a0powietrzu bombowce z\u00a0bombami j\u0105drowymi, zdolne do odpowiedzenia na potencjalny atak.<\/p>\n

    Od 1961 r. ka\u017cdego dnia 12 bombowc\u00f3w strategicznych wyrusza\u0142o na patrol z\u00a0bombami j\u0105drowymi na pok\u0142adzie. Przy tak du\u017cej liczbie lot\u00f3w i\u00a0godzin sp\u0119dzanych w\u00a0powietrzu ros\u0142o jednak ryzyko, \u017ce \u2013\u00a0na skutek awarii sprz\u0119tu lub b\u0142\u0119du cz\u0142owieka –\u00a0kt\u00f3ry\u015b z\u00a0lot\u00f3w zako\u0144czy si\u0119 katastrof\u0105. Dosz\u0142o do niej 21 stycznia 1968 r.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Katastrofa Stratofortecy 58-0188 <\/p>\n

    Tego dnia bombowiec B-52G Stratofortress<\/a> o\u00a0numerze seryjnym 58-0188 i\u00a0znaku wywo\u0142awczym „HOBO 28” wyruszy\u0142 na patrol nad Grenlandi\u0105. Sze\u015bcioosobowa za\u0142oga robi\u0142a wiele, by zmniejszy\u0107 niewygod\u0119 podczas wielogodzinnego lotu, po\u0142\u0105czone go m.in. z\u00a0tankowaniem w\u00a0powietrzu. Jednym z\u00a0niestandardowych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o\u00a0niezgodne z\u00a0przepisami zabieranie na pok\u0142ad samolotu dodatkowych, piankowych poduszek.<\/p>\n

    \"Pakiet Pakiet czterech bomb j\u0105drowych B28FI \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

    Badania katastrof lotniczych wskazuj\u0105, \u017ce za wiele z\u00a0nich odpowiada nie pojedynczy b\u0142\u0105d, ale ca\u0142y \u0142a\u0144cuch wydarze\u0144. Tak by\u0142o i\u00a0tym razem. Cho\u0107 poduszki umieszczono na wylocie powietrza ogrzewaj\u0105cego jedno ze stanowisk, nie by\u0142o to gro\u017ane \u2013\u00a0nawiew nie rozgrzewa\u0142 si\u0119 bowiem tak bardzo, by stanowi\u0142o to problem.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Ten pojawi\u0142 si\u0119 wraz z\u00a0awari\u0105 systemu odpowiadaj\u0105cego za sch\u0142adzanie kr\u0105\u017c\u0105cego powietrza \u2013\u00a0po uruchomieniu ogrzewania za\u0142oga, poza przyjemnym ciep\u0142em, poczu\u0142a sw\u0105d p\u0142on\u0105cego plastiku. Zanim zlokalizowano \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017caru, ogie\u0144 by\u0142 na tyle du\u017cy, \u017ce nie da\u0142o si\u0119 go ugasi\u0107.<\/p>\n

    Samolot zbli\u017ca\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas do ameryka\u0144skiej bazy na Grenlandii<\/a> \u2013\u00a0Thule (obecnie Pituffik). Pilot zamierza\u0142 pocz\u0105tkowo skorzysta\u0107 z\u00a0trzykilometrowego pasa startowego i\u00a0wyl\u0105dowa\u0107 p\u0142on\u0105c\u0105 maszyn\u0105, ale okaza\u0142o si\u0119 to niewykonalne. Za\u0142oga opu\u015bci\u0142a samolot na spadochronach (uratowa\u0142o si\u0119 pi\u0119ciu lotnik\u00f3w, jeden zgin\u0105\u0142), a\u00a0p\u0142on\u0105ca Stratoforteca zatoczy\u0142a \u0142uk i\u00a0rozbi\u0142a si\u0119 kilka kilometr\u00f3w od lotniska.<\/p>\n

    Radioaktywne ka\u017cenie Grenlandii <\/p>\n

    Katastrofa spowodowa\u0142a eksplozj\u0119 czterech bomb B28FI, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 na pok\u0142adzie. Ka\u017cda z\u00a0nich mia\u0142a moc przekraczaj\u0105c\u0105 megaton\u0119 (milion ton trotylu), jednak nie by\u0142a to jednak eksplozja j\u0105drowa \u2013\u00a0zdetonowa\u0142y konwencjonalne materia\u0142y wybuchowe, stanowi\u0105ce element zapalnik\u00f3w.<\/p>\n

    \"Za\u0142adunek Za\u0142adunek bomby B28 na pok\u0142ad samolotu B-52 \u00a9 Domena publiczna | TSGT BOYD BELCHER <\/p>\n

    W praktyce wybuch by\u0142 eksplozj\u0105 tzw. „brudnej bomby”: stosunkowo s\u0142abej, bez inicjowania reakcji \u0142a\u0144cuchowej<\/a>, ale \u2013\u00a0poprzez rozrzucenie materia\u0142u radioaktywnego \u2013\u00a0powoduj\u0105cej ska\u017cenie na ograniczonym obszarze. Za silnie ska\u017cone uznano miejsca gdzie \u2013\u00a0obok paliwa lotniczego \u2013\u00a0zlokalizowano znaczne ilo\u015bci pierwiastk\u00f3w promieniotw\u00f3rczych<\/p>\n

    Operacja Crested Ice \u2013 usuwanie ska\u017conego lodu <\/p>\n

    Natychmiast po katastrofie Amerykanie rozpocz\u0119li akcj\u0119 ratunkow\u0105, zwi\u0105zan\u0105 z\u00a0procedur\u0105 o\u00a0nazwie Broken Arrow<\/a>. Oznacza ona incydent z\u00a0broni\u0105 j\u0105drow\u0105, kt\u00f3ry jednak nie niesie ryzyka wybuchu konfliktu nuklearnego. Po\u015bpiech by\u0142 wskazany: chodzi\u0142o o\u00a0usuni\u0119cie ska\u017ce\u0144 w\u00a0czasie zimy, zanim \u2013\u00a0na skutek podwy\u017cszonej temperatury \u2013\u00a0l\u00f3d zacznie si\u0119 topi\u0107 i\u00a0sp\u0142ywa\u0107 do morza, w\u00a0niekontrolowany spos\u00f3b roznosz\u0105c promieniotw\u00f3rcze ska\u017cenie.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Operacja usuwania skutk\u00f3w katastrofy otrzyma\u0142a nazw\u0119 Crested Ice<\/a>. Oznacza\u0142a konieczno\u015b\u0107 dzia\u0142ania w\u00a0ekstremalnych warunkach, w\u00a0czasie zimy i\u00a0nocy polarnej. W\u00a0ciemno\u015bciach, przy temperaturze przekraczaj\u0105cej minus 40 stopni Celsjusza i\u00a0porywistym wietrze, w\u00a0pobli\u017cu Thule zbudowano drog\u0119 i\u00a0specjalny ob\u00f3z, przeznaczony do prowadzenia akcji ratunkowej.<\/p>\n

    \"Operacja Operacja Crested Ice – za\u0142adunek ska\u017conego lodu \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

    Z obszaru o\u00a0wielko\u015bci 1,6 na 4,8 km Amerykanie usun\u0119li wierzchni\u0105 warstw\u0119 lodu, kt\u00f3ry \u2013\u00a0po \u017c\u0105daniu ze strony du\u0144skiego rz\u0105du \u2013\u00a0by\u0142 nast\u0119pnie umieszczany w\u00a0stalowych pojemnikach i\u00a0\u0142adowany na pok\u0142ad statk\u00f3w, transportuj\u0105cych promieniotw\u00f3rczy \u0142adunek do USA. Ju\u017c po stopieniu lodu prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to na 2,1 tys. metr\u00f3w sze\u015bciennych ska\u017conej wody.<\/p>\n

    \"Camp<\/p>\n

    Camp Century. Ameryka\u0144ska baza wojskowa powstawa\u0142a pod lodem Grenlandii<\/p>\n

    <\/a><\/p>\n

    Katastrofa ukryta przed opini\u0105 publiczn\u0105 <\/p>\n

    Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 ameryka\u0144skich uda\u0142o si\u0119 usun\u0105\u0107 w\u00a0ten spos\u00f3b 93 proc. ska\u017ce\u0144, jednak \u2013\u00a0na co wskazuje prowadzone dziesi\u0105tki lat p\u00f3\u017aniej dziennikarskie \u015bledztwo BBC \u2013\u00a0odnaleziono materia\u0142 radioaktywny odpowiadaj\u0105cy \u0142adunkowi trzech bomb, a\u00a0jedna czwarta uleg\u0142a rozproszeniu.<\/p>\n

    Incydent by\u0142 znany du\u0144skiemu rz\u0105dowi, jednak nie informowano o\u00a0nim opinii publicznej. Radioaktywne ska\u017cenie Grenlandii zosta\u0142o ujawnione dopiero w\u00a0po\u0142owie lat 90. XX wieku, wywo\u0142uj\u0105c polityczny skandal wraz z\u00a0informacjami dotycz\u0105cymi m.in. zbudowania przez Amerykan\u00f3w podlodowej bazy Camp Century<\/a>, zasilanej mobilnym reaktorem j\u0105drowym.<\/p>\n

    \"Cyfrowy<\/a>Cyfrowy Polak \u00a9 Cyfrowy Polak <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Katastrofa Stratofortecy 58-0188 Radioaktywne ka\u017cenie Grenlandii Operacja Crested Ice \u2013\u00a0usuwanie ska\u017conego lodu Katastrofa ukryta przed opini\u0105 publiczn\u0105 Jak…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":199848,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-199847","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115877955955037658","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199847\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/199848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}