Si\u0142y nap\u0119dowe wzrostu nie tylko os\u0142ab\u0142y, ale uleg\u0142y strukturalnemu uszkodzeniu. Nie mamy do czynienia z przej\u015bciowym spowolnieniem gospodarczym, ale z chroniczn\u0105 chorob\u0105 niemieckiego „modelu biznesowego”. Diagnoza jest jednoznaczna, a objawy s\u0105 widoczne od lat \u2014 przez d\u0142ugi czas by\u0142y jednak maskowane przez tani pieni\u0105dz i boom eksportowy do Chin. Trzy filary, na kt\u00f3rych opiera\u0142 si\u0119 nasz dobrobyt \u2014 tania energia, wiod\u0105ca pozycja technologiczna, zw\u0142aszcza w przemy\u015ble motoryzacyjnym i maszynowym, oraz sprawnie funkcjonuj\u0105cy globalny podzia\u0142 pracy \u2014 wszystkie one jednocze\u015bnie si\u0119 za\u0142ama\u0142y.<\/p>\n
We\u017amy na przyk\u0142ad temat energii. Niemiecka polityka postanowi\u0142a uczyni\u0107 j\u0105 towarem rzadkim i drogim, podczas gdy nasi konkurenci w USA lub Azji pod\u0105\u017caj\u0105 zupe\u0142nie przeciwn\u0105 drog\u0105. Powody tej decyzji \u2014 skrywane zwykle pod has\u0142ami o konieczno\u015bci ochrony klimatu \u2014 mog\u0105 by\u0107 szczytne. W przypadku kraju uprzemys\u0142owionego, kt\u00f3rego sercem by\u0142a energoch\u0142onna produkcja wszystkiego, od chemikali\u00f3w po stal, oznacza to jednak rezygnacj\u0119 z w\u0142asnej przysz\u0142o\u015bci. Ponadto pa\u0144stwo nak\u0142ada obci\u0105\u017cenia podatkowe, kt\u00f3re karz\u0105 wydajno\u015b\u0107 zamiast j\u0105 stymulowa\u0107.<\/p>\n
Jeszcze bardziej dramatyczna jest sytuacja w naszym flagowym sektorze \u2014 motoryzacji.<\/a> Przez dziesi\u0119ciolecia silnik spalinowy by\u0142 gwarantem nadwy\u017cek eksportowych i dominacji technologicznej. Wymuszone politycznie i prze\u0142omowe technologicznie przej\u015bcie na elektromobilno\u015b\u0107 zmieni\u0142o jednak sytuacj\u0119 \u2014 i Niemcy nagle straci\u0142y asa w r\u0119kawie. Zyski wyemigrowa\u0142y \u2014 ogniwa akumulatorowe pochodz\u0105 z Azji, a kompetencje w zakresie oprogramowania w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w z USA.<\/p>\n Flagi Volkswagena, Chin i Niemiec przed siedzib\u0105 Volkswagen Group China w Pekinie, 9 listopada 2025 r.Cheng Xin \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n Podobnie wygl\u0105da sytuacja w przemy\u015ble d\u00f3br inwestycyjnych. Niemiecki producent maszyn, b\u0119d\u0105cy niegdy\u015b niekwestionowanym dostawc\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie, musi dzi\u015b mierzy\u0107 si\u0119 z chi\u0144sk\u0105 konkurencj\u0105, kt\u00f3ra nie tylko go kopiuje, ale w wielu obszarach wr\u0119cz dor\u00f3wna\u0142a mu pod wzgl\u0119dem technologicznym.<\/a><\/p>\n Wszystkie te czynniki materialne \u2014 niezale\u017cnie od tego, jak powa\u017cny by\u0142by niedob\u00f3r metali ziem rzadkich lub wysokie ceny energii elektrycznej \u2014 nie wyja\u015bniaj\u0105 jednak w pe\u0142ni skali kryzysu. Ameryka\u0144skie s\u0142owo „depresja” trafia w sedno problemu bardziej ni\u017c niemieckie „wirtschaftskrise” oznaczaj\u0105ce kryzys gospodarczy. Depresja oznacza nie tylko za\u0142amanie gospodarcze \u2014 uj\u0119t\u0105 liczbowo d\u0142ug\u0105 i ci\u0119\u017ck\u0105 recesj\u0119. Odnosi si\u0119 ona r\u00f3wnie\u017c do stanu psychicznego. Oznacza przygn\u0119bienie, beznadziejno\u015b\u0107 i zbiorow\u0105 apati\u0119.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie ta depresja psychiczna ci\u0105\u017cy obecnie nad Niemcami. To narastaj\u0105ce poczucie, \u017ce najlepsze dni mamy ju\u017c za sob\u0105, \u017ce nasze dzieci nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y lepiej ni\u017c rodzice. Ten element psychologiczny ma du\u017ce znaczenie ekonomiczne. Inwestycje to zawsze zak\u0142ady na przysz\u0142o\u015b\u0107. Kto nie wierzy w lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, nie inwestuje \u2014 oszcz\u0119dza, wycofuje kapita\u0142 lub emigruje.<\/p>\n G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 tej rezygnacji nie jest to, \u017ce niemieccy in\u017cynierowie i przedsi\u0119biorcy zapomnieli, jak rozpoznawa\u0107 i rozwi\u0105zywa\u0107 problemy. Chodzi o to, \u017ce nie pozwala si\u0119 im ju\u017c tego robi\u0107.<\/p>\n Pa\u0144stwo, kt\u00f3re w swojej pysze wierzy w to, \u017ce mo\u017ce kierowa\u0107 procesami gospodarczymi w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach, zmusi\u0142o si\u0142\u0119 innowacyjn\u0105 tego kraju do noszenia gorsetu biurokracji i nadmiernych regulacji. Dusimy si\u0119 w obowi\u0105zkach sprawozdawczych, przepisach dotycz\u0105cych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw i procedurach zatwierdzania, kt\u00f3re trwaj\u0105 latami, chocia\u017c wystarczy\u0142yby tygodnie. Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 \u2014 duch ryzyka, kt\u00f3ry uczyni\u0142 Niemcy wielkimi w XIX w. \u2014 dzi\u015b jest systematycznie niszczona.<\/p>\n Czy ta „niemiecka wielka depresja” jest wi\u0119c naszym przeznaczeniem? Czy musimy pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce Niemcy stan\u0105 si\u0119 skansenem industrializacji, podziwianym przez turyst\u00f3w, ale nieistotnym gospodarczo?<\/p>\n Musimy wr\u00f3ci\u0107 do roli „warsztatu \u015bwiata”<\/p>\n Nie musi tak by\u0107. Droga wyj\u015bcia z kryzysu nie prowadzi jednak przez dotacje dla przestarza\u0142ych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u ani przez jeszcze wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 pa\u0144stwa. Prowadzi przez radykalny powr\u00f3t do tego, co w XIX w. uczyni\u0142o ten kraj „warsztatem \u015bwiata”, a po II wojnie \u015bwiatowej \u2014 cudem gospodarczym<\/a>: bezwarunkow\u0105 i cz\u0119\u015bciowo entuzjastyczn\u0105 otwarto\u015b\u0107 na nowe technologie.<\/p>\n Sp\u00f3jrzmy wstecz. Kiedy Werner von Siemens skonstruowa\u0142 w 1847 r. sw\u00f3j telegraf wskaz\u00f3wkowy, Niemcy by\u0142y jeszcze w du\u017cej mierze rolniczym mozaikowym krajem. To przedsi\u0119biorcy tacy jak on, dzi\u0119ki gotowo\u015bci do podejmowania ryzyka i doskona\u0142o\u015bci technologicznej, stworzyli nowe ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u niemal z niczego. Pomog\u0142y w tym zorientowany na wyniki system edukacji oraz otwarto\u015b\u0107 pa\u0144stwa pruskiego na innowacje.<\/p>\n Elektrotechnika i przemys\u0142 chemiczny by\u0142y „start-upami” tamtych czas\u00f3w. Siemens jest do dzi\u015b jedn\u0105 z najbardziej udanych niemieckich firm przemys\u0142owych wszech czas\u00f3w \u2014 dlatego, \u017ce nieustannie si\u0119 zmienia\u0142. Cud gospodarczy okresu powojennego r\u00f3wnie\u017c nie opiera\u0142 si\u0119 na konserwacji starego, ale na budowaniu nowego, wspieranym przez polityk\u0119 regulacyjn\u0105, kt\u00f3ra wyznacza\u0142a ramy, ale nie decydowa\u0142a o wyniku.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n Dzisiaj stoimy u podobnego progu. Nowe technologie nie nazywaj\u0105 si\u0119 ju\u017c dynamami ani barwnikami anilinowymi. Nazywa si\u0119 je sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, technologi\u0105 dron\u00f3w, lotnictwem i kosmonautyk\u0105, biotechnologi\u0105 i syntez\u0105 j\u0105drow\u0105.<\/p>\n![\"Flagi](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/jKNk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9lY2QzYmViMTQzYzVhOGVhZTNkYWI4NWM0MTMwYjU3ZS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n