Badania odleg\u0142ych rejon\u00f3w widzialnej cz\u0119\u015bci wszech\u015bwiata potrafi\u0105 zaskakiwa\u0107. Tym razem jednak, astronomowie zaskoczyli \u015brodowisko naukowe badaniami nie tak odleg\u0142ej galaktyki kar\u0142owatej skatalogowanej pod nazw\u0105 Sextans A. W\u00a0jej wn\u0119trzu bowiem uda\u0142o si\u0119 odkry\u0107 py\u0142 kosmiczny, kt\u00f3ry jest ca\u0142kowicie pozbawiony typowego dla takich struktur krzemu. Mowa tutaj o\u00a0galaktyce oddalonej od nas o\u00a04\u00a0mln lat \u015bwietlnych, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 ekstremalnie nisk\u0105 zawarto\u015bci\u0105 ci\u0119\u017cszych pierwiastk\u00f3w. Odkrycie rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na procesy, kt\u00f3re zachodzi\u0142y w\u00a0m\u0142odym wszech\u015bwiecie.<\/p>\n
Sextans A\u00a0to miejsce, w\u00a0kt\u00f3rym dominuje wod\u00f3r i\u00a0hel, kt\u00f3re \u0142\u0105cznie stanowi\u0105 ponad 90 proc. jej zawarto\u015bci. Jak dotychczas zak\u0142adano, do powstania py\u0142u kosmicznego niezb\u0119dny jest w\u0142a\u015bnie krzem, b\u0119d\u0105cy jednym z\u00a0g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adnik\u00f3w planet skalistych. Analiza danych z\u00a0Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba wykaza\u0142a jednak obecno\u015b\u0107 py\u0142u sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 niemal w\u00a0ca\u0142o\u015bci z\u00a0\u017celaza, czego wcze\u015bniej nie obserwowano w\u00a0tego typu galaktykach.<\/p>\n
Gwiazdy badane przez naukowc\u00f3w to tzw. gwiazdy na ga\u0142\u0119zi olbrzym\u00f3w (AGB), kt\u00f3rych masa wynosi od jednej do o\u015bmiu mas S\u0142o\u0144ca. Jak przyznaje Martha Boyer, astronomka ze Space Telescope Science Institute: „Jedna z\u00a0tych gwiazd znajduje si\u0119 na g\u00f3rnym kra\u0144cu przedzia\u0142u masy AGB. Gwiazdy tego typu zwykle tworz\u0105 py\u0142 krzemianowy. Jednak przy tak niskiej zawarto\u015bci metali oczekiwali\u015bmy, \u017ce b\u0119d\u0105 one niemal pozbawione py\u0142u.”.<\/p>\n
Jak wynika z\u00a0analiz, py\u0142 z\u00a0tej gwiazdy powsta\u0142 bez udzia\u0142u krzemu, a\u00a0jego sk\u0142adnikiem dominuj\u0105cym jest \u017celazo. Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce to pierwszy taki przypadek w\u015br\u00f3d gwiazd przypominaj\u0105cych te z\u00a0pocz\u0105tk\u00f3w wszech\u015bwiata. To odkrycie sugeruje potrzeb\u0119 ponownego przemy\u015blenia, jak przebiega\u0142y procesy formowania materii w\u00a0m\u0142odych galaktykach. Jak doda\u0142a Boyer: „Py\u0142 we wczesnym wszech\u015bwiecie m\u00f3g\u0142 wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c ziarna krzemian\u00f3w, kt\u00f3re obserwujemy obecnie.”.<\/p>\n
To jednak nie koniec wyj\u0105tkowych odkry\u0107. Zesp\u00f3\u0142 badawczy wykry\u0142 r\u00f3wnie\u017c obecno\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w organicznych, tzw. policyklicznych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (PAH). Te struktury, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z\u00a0atom\u00f3w w\u0119gla, stanowi\u0105 jedne z\u00a0najmniejszych cz\u0105stek py\u0142u widocznych w\u00a0podczerwieni. Wed\u0142ug naukowc\u00f3w, Sextans A\u00a0to galaktyka o\u00a0rekordowo niskiej zawarto\u015bci metali, w\u00a0kt\u00f3rej zaobserwowano zwi\u0105zki PAH.<\/p>\n
Elizabeth Tarantino, postdoktorantka i\u00a0wsp\u00f3\u0142autorka drugiego z\u00a0bada\u0144, podkre\u015bli\u0142a znaczenie tych wynik\u00f3w: „Sextans A\u00a0pokazuje nam, jak mog\u0142y wygl\u0105da\u0107 pierwsze py\u0142owe galaktyki we wszech\u015bwiecie”. Wyniki bada\u0144 przedstawiono podczas spotkania Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Astronomicznego w\u00a0Phoenix, a\u00a0szczeg\u00f3\u0142owe analizy ukaza\u0142y si\u0119 w\u00a0periodyku The Astrophysical Journal.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Badania odleg\u0142ych rejon\u00f3w widzialnej cz\u0119\u015bci wszech\u015bwiata potrafi\u0105 zaskakiwa\u0107. Tym razem jednak, astronomowie zaskoczyli \u015brodowisko naukowe badaniami nie tak…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":200165,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-200164","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115878828639870423","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200164\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/200165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}