{"id":202312,"date":"2026-01-13T18:45:11","date_gmt":"2026-01-13T18:45:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202312\/"},"modified":"2026-01-13T18:45:11","modified_gmt":"2026-01-13T18:45:11","slug":"swiat-moze-stac-sie-przerazajacym-miejscem-2026-r-to-bedzie-geopolityczne-tornado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202312\/","title":{"rendered":"„\u015awiat mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przera\u017caj\u0105cym miejscem”. 2026 r. to b\u0119dzie geopolityczne tornado"},"content":{"rendered":"

„To jest nasza p\u00f3\u0142kula” \u2014 g\u0142osi tweet opublikowany na oficjalnym koncie ameryka\u0144skiego Departamentu Stanu. S\u0142owo „nasza” jest podkre\u015blone na czerwono, a w tle widnieje czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie ponurego Donalda Trumpa. Triumfalna wiadomo\u015b\u0107 nawi\u0105zuje do faktu, \u017ce w pierwsz\u0105 sobot\u0119 stycznia Stany Zjednoczone porwa\u0142y wenezuelskiego dyktatora Nicolasa Maduro<\/a>.<\/p>\n

Z powodu domniemanego narkoterroryzmu dyktator stan\u0105\u0142 w poniedzia\u0142ek przed s\u0105dem w Nowym Jorku<\/a>. Trump og\u0142osi\u0142 na konferencji prasowej, \u017ce od tej pory o Wenezueli b\u0119d\u0105 decydowa\u0107 Stany Zjednoczone<\/a>, a dok\u0142adniej \u2014 jak p\u00f3\u017aniej sprecyzowa\u0142 \u2014 raczej przez „d\u0142u\u017cszy czas”. Nie ukrywa\u0142, \u017ce powodem usuni\u0119cia Maduro s\u0105 wenezuelskie zasoby ropy naftowej, najwi\u0119ksze na \u015bwiecie. Prawa cz\u0142owieka nie maj\u0105 znaczenia: Trump chce zawrze\u0107 porozumienie z autorytarn\u0105 wiceprezydent Delcy Rodriquez<\/a>, a nie przekaza\u0107 w\u0142adz\u0119 demokratycznej opozycji.<\/p>\n

W „jego” p\u00f3\u0142kuli le\u017cy jednak r\u00f3wnie\u017c Grenlandia<\/a> \u2014 a ameryka\u0144ski prezydent zaraz po schwytaniu Maduro powt\u00f3rzy\u0142, \u017ce chce przy\u0142\u0105czy\u0107 do USA<\/a> t\u0119 bogat\u0105 w surowce i strategicznie wa\u017cn\u0105 wysp\u0119 w Arktyce. Nie wykluczy\u0142 u\u017cycia si\u0142y militarnej \u2014 bez wzgl\u0119du na to, \u017ce jest ona terytorium zale\u017cnym Danii, jednego z najwierniejszych sojusznik\u00f3w USA.<\/p>\n

„Jeste\u015bmy supermocarstwem i jako supermocarstwo b\u0119dziemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zachowywa\u0107 pod przewodnictwem prezydenta Trumpa” \u2014 tak opisa\u0142 geopolityczne fajerwerki, z jakimi Stany Zjednoczone wkroczy\u0142y w rok 2026, Stephen Miller, jeden z najbli\u017cszych doradc\u00f3w prezydenta. „\u017byjemy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym rz\u0105dzi si\u0142a, w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym rz\u0105dzi pot\u0119ga”.<\/p>\n

Podb\u00f3j Wenezueli i apetyt na Grenlandi\u0119 s\u0105 zgodne z now\u0105 strategi\u0105 bezpiecze\u0144stwa rz\u0105du Trumpa, opublikowan\u0105 na pocz\u0105tku grudnia<\/a>. Za priorytet uznaje ona dominacj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych na p\u00f3\u0142kuli zachodniej, a dominacj\u0119 silniejszych i bogatszych pa\u0144stw okre\u015bla jako „ponadczasow\u0105 prawd\u0119 w stosunkach mi\u0119dzynarodowych”.<\/p>\n

Czy zmierzamy wi\u0119c do tego, \u017ce Trump wraz z W\u0142adimirem Putinem i Xi Jinpingiem, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 \u015bwiat w podobny spos\u00f3b, podziel\u0105 planet\u0119 na swoje „strefy wp\u0142yw\u00f3w”? I \u017ce Europa, kt\u00f3ra bazuje negocjacjach i pr\u00f3bach znalezienia kompromisu, stanie si\u0119 zabawk\u0105 tych silnych przyw\u00f3dc\u00f3w?<\/p>\n

A mo\u017ce nawet zbli\u017camy si\u0119 \u2014 jak wspomnia\u0142a w swoim komentarzu historyk Anne Applebaum \u2014 do sytuacji z ksi\u0105\u017cki George’a Orwella „Rok 1984”, w kt\u00f3rej \u015bwiatem rz\u0105dz\u0105 trzy imperia: Oceania, Eurazja i Azja Wschodnia, kt\u00f3re walcz\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105, ale zgodnie ograniczaj\u0105 wolno\u015bci swoich obywateli i bombarduj\u0105 ich nacjonalistyczn\u0105 propagand\u0105?<\/p>\n

Pod koniec ubieg\u0142ego tygodnia Donald Trump w wywiadzie dla dziennika „The New York Times”<\/a> przyzna\u0142, \u017ce czuje si\u0119 ograniczony tylko jedn\u0105 rzecz\u0105: „Moim w\u0142asnym sumieniem, moim w\u0142asnym umys\u0142em. Tylko to mo\u017ce mnie powstrzyma\u0107” \u2014 powiedzia\u0142 \u2014 „nie potrzebuj\u0119 prawa mi\u0119dzynarodowego”.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Prezydent nie konsultowa\u0142 porwania Maduro ani z ameryka\u0144skim Kongresem, ani z innymi pa\u0144stwami. Podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 samodzielnie, kieruj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie tym, czy z jego punktu widzenia interwencja przyniesie korzy\u015bci Stanom Zjednoczonym. W tym duchu og\u0142oszono w zesz\u0142ym tygodniu wyst\u0105pienie USA z 66 „szkodliwych” i „antyameryka\u0144skich” organizacji mi\u0119dzynarodowych<\/a>. Kroki te s\u0105 zgodne z jego d\u0142ugofalow\u0105 nacjonalistyczn\u0105 ideologi\u0105 „America First”, „Ameryka przede wszystkim”.<\/p>\n

Pod innym wzgl\u0119dem jego spojrzenie na \u015bwiat uleg\u0142o jednak zmianie. Podczas swojej pierwszej kadencji Trump, pod wp\u0142ywem wielu republikan\u00f3w starej daty w swoim gabinecie, postrzega\u0142 stosunki mi\u0119dzynarodowe g\u0142\u00f3wnie jako walk\u0119 USA z rosn\u0105c\u0105 w si\u0142\u0119 Chinami. Jego nast\u0119pca, Joe Biden, stosowa\u0142 inn\u0105 strategi\u0119 \u2014 stawia\u0142 na wzmocnienie relacji z sojusznikami na wszystkich kontynentach, ale nadchodz\u0105c\u0105 er\u0119 postrzega\u0142 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wnie jako walk\u0119 mocarstw, a mianowicie demokracji z autokracjami.<\/p>\n

W trakcie drugiej kadencji Trump zmieni\u0142 swoje podej\u015bcie. Chwali stosunki z rosyjskim i chi\u0144skim dyktatorem \u2014 okre\u015bla ich jako „silnych”, „surowych” przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy „kochaj\u0105 sw\u00f3j kraj”. Najostrzej wypowiada si\u0119 natomiast przeciwko tradycyjnym sojusznikom. Na\u0142o\u017cy\u0142 sankcje na ca\u0142y \u015bwiat, nie zwa\u017caj\u0105c na to, kto jest partnerem, a kto rywalem.<\/p>\n

„Pragnie \u015bwiata, kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 wsp\u00f3lnie rz\u0105dzi\u0107 silni m\u0119\u017cczy\u017ani” \u2014 opisa\u0142a ju\u017c wiosn\u0105 ub.r. w analizie zamieszczonej na ok\u0142adce dwumiesi\u0119cznika „Foreign Affairs” politolog Stacie Goddard. Ci silni m\u0119\u017cczy\u017ani spotykaj\u0105 si\u0119 i szanuj\u0105, rywalizuj\u0105 ze sob\u0105, ale jednocze\u015bnie zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce musz\u0105 „t\u0142umi\u0107 wzajemne konflikty, aby wsp\u00f3lnie walczy\u0107 z prawdziwymi, wsp\u00f3lnymi wrogami” \u2014 islamskimi terrorystami, nielegalnymi imigrantami, post\u0119powym obozem z jego bastionami w du\u017cych miastach lub mniejszo\u015bciami seksualnymi… Podobnie jak w XIX w. po wojnach napoleo\u0144skich w Europie, kiedy to w ramach tzw. koncertu mocarstw wsp\u00f3\u0142pracowali w\u0142adcy bardzo zr\u00f3\u017cnicowanych imperi\u00f3w i wsp\u00f3lnie stawiali czo\u0142a nadchodz\u0105cym ruchom demokratycznym i nacjonalistycznym.<\/p>\n

Wenezuela za Ukrain\u0119. Czy jeste\u015bcie zainteresowani?<\/p>\n

Trump triumfowa\u0142, ale w Moskwie po ataku na Wenezuel\u0119 panowa\u0142o oburzenie<\/a>. Przynajmniej na poz\u00f3r. Kraj ten w Ameryce \u0141aci\u0144skiej by\u0142 \u015bci\u015ble powi\u0105zany z Rosj\u0105, kt\u00f3ra pomaga\u0142a mu wydobywa\u0107 zasoby ropy naftowej i dostarcza\u0142a bro\u0144. Przedstawiciele Rosji w ONZ oficjalnie zaprotestowali przeciwko naruszeniu suwerenno\u015bci Wenezueli i powrotowi zachodniego imperializmu.<\/p>\n

Jednak z mniej oficjalnych o\u015bwiadcze\u0144 \u2014 by\u0142ych polityk\u00f3w i rosyjskich komentator\u00f3w \u2014 wyczuwa si\u0119 raczej rado\u015b\u0107. „Prawo najsilniejszego jest najwyra\u017aniej silniejsze ni\u017c zwyk\u0142a sprawiedliwo\u015b\u0107” \u2014 napisa\u0142 na przyk\u0142ad na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych Dmitrij Miedwiediew<\/a>, by\u0142y prezydent Rosji. W wywiadzie dla oficjalnej agencji prasowej TASS doda\u0142, \u017ce Waszyngton nie ma teraz \u017cadnych powod\u00f3w, aby zarzuca\u0107 Rosji cokolwiek.<\/p>\n

\n

Rosjanie byli zdecydowanie zaskoczeni decyzj\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych o obaleniu Maduro. Z pewnym oporem podziwiaj\u0105, jak dobrze przebieg\u0142a operacja wojskowa, ale zbytnio im to nie przeszkadza<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi ekspert do spraw rosyjskiej polityki zagranicznej Mark Galeotti w wywiadzie dla tygodnika „Respekt”.<\/p>\n

Chocia\u017c Wenezuela mia\u0142a silne powi\u0105zania z Rosj\u0105, nie by\u0142a ona kluczowym partnerem dla Kremla. Sprzedawali bro\u0144 niemal upad\u0142emu krajowi, ale na kredyt. \u2014 Moskwa mo\u017ce teraz mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce je\u015bli pod przyw\u00f3dztwem USA Wenezuela nieco si\u0119 podniesie, by\u0107 mo\u017ce uda im si\u0119 odzyska\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy \u2014 dodaje analityk.<\/p>\n

O tym, \u017ce Rosja nie przywi\u0105zywa\u0142a tak du\u017cej wagi do Wenezueli, \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c przes\u0142uchanie przed Kongresem w 2019 r., podczas kt\u00f3rego \u00f3wczesna doradczyni Donalda Trumpa do spraw bezpiecze\u0144stwa, Fiona Hill, o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce Moskwa zasygnalizowa\u0142a Waszyngtonowi, i\u017c jest gotowa zamieni\u0107 Wenezuel\u0119 na Ukrain\u0119.<\/p>\n

„Chcecie, \u017ceby\u015bmy opu\u015bcili wasze podw\u00f3rko” \u2014 tak Hill przet\u0142umaczy\u0142a stanowisko Rosji. „My mamy w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 tego samego problemu. Wy jeste\u015bcie na naszym podw\u00f3rku w Ukrainie”. Wed\u0142ug jej w\u0142asnych s\u0142\u00f3w uda\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas do Moskwy, aby odrzuci\u0107 t\u0119 propozycj\u0119.<\/p>\n

Galeotti nie zgadza si\u0119 z opini\u0105, \u017ce dzia\u0142ania ameryka\u0144skie mog\u0105 da\u0107 Rosji i Chinom woln\u0105 r\u0119k\u0119 do podj\u0119cia podobnych pr\u00f3b porwania prezydent\u00f3w lub przewrot\u00f3w politycznych w „ich strefach wp\u0142yw\u00f3w”.<\/p>\n

Przypomina, \u017ce w\u0142a\u015bnie taki zamach stanu Moskwa pr\u00f3bowa\u0142a przeprowadzi\u0107 na pocz\u0105tku inwazji na Ukrain\u0119 w lutym 2022 r.<\/a>, kiedy elitarne oddzia\u0142y porusza\u0142y si\u0119 w okolicach Kijowa, nie w celu porwania, ale prawdopodobnie zabicia prezydenta Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego. \u2014 Jedyne, co powstrzymuje Rosj\u0119, to jej w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci \u2014 ocenia.<\/p>\n

Polityka zagraniczna Trumpa odpowiada jednak Kremlowi. Rosja r\u00f3wnie\u017c postrzega \u015bwiat jako walk\u0119 pot\u0119g, a w oczach Putina przeznaczeniem Rosji jest bycie \u015bwiatow\u0105 pot\u0119g\u0105 na r\u00f3wni ze Stanami Zjednoczonymi lub Chinami. Chocia\u017c w ostatnich latach jest ona coraz bardziej zale\u017cna od Pekinu. W przeciwie\u0144stwie do m\u0142odszego pokolenia rosyjskiej elity, Putina to nie martwi. Wed\u0142ug Galeottiego jego g\u0142\u00f3wnym celem jest Ukraina \u2014 za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n

USA to chaos, my to stabilno\u015b\u0107<\/p>\n

Zaledwie kilka godzin przed interwencj\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 Nicolas Maduro, g\u0142\u00f3wny sojusznik Pekinu na kontynencie, go\u015bci\u0142 w pa\u0142acu prezydenckim chi\u0144skiego specjalnego pe\u0142nomocnika do spraw Ameryki Po\u0142udniowej. Po tym wydarzeniu niejasny jest na przyk\u0142ad los ok. 10 mld dol. [ok. 36 mld z\u0142, wed\u0142ug obecnego kursu walut], kt\u00f3re Wenezuela jest winna azjatyckiej pot\u0119dze. I kt\u00f3re stopniowo sp\u0142aca\u0142a eksportem ropy. Chiny ponosz\u0105 wi\u0119c straty materialne, ale ideologicznie wygrywaj\u0105.<\/p>\n

Pod rz\u0105dami Trumpa „Stany Zjednoczone nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od Rosji i Chin, je\u015bli chodzi o gotowo\u015b\u0107 do \u0142amania zasad w imi\u0119 ograniczonych interes\u00f3w narodowych” \u2014 powiedzia\u0142 dziennikowi „The New York Times” Ryan Hass z think tanku Brookings, kt\u00f3ry za rz\u0105d\u00f3w Baracka Obamy kierowa\u0142 chi\u0144skim departamentem Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego.<\/p>\n

Korespondentka „The New York Times” Li Yuan opisuje, \u017ce w chi\u0144skim internecie pojawi\u0142a si\u0119 frustracja z powodu \u0142amania zasad przez Amerykan\u00f3w, podczas gdy Pekin powstrzymuje si\u0119 od dzia\u0142a\u0144 \u2014 i \u017ce Chiny nie powinny obawia\u0107 si\u0119 podj\u0119cia podobnych zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 przeciwko Tajwanowi. Jednak w tej silnie cenzurowanej sieci silny by\u0142 r\u00f3wnie\u017c inny pogl\u0105d: upadek Maduro pokazuje krucho\u015b\u0107 autorytarnych rz\u0105d\u00f3w i mo\u017ce by\u0107 zapowiedzi\u0105 tego, co si\u0119 mo\u017ce sta\u0107 z rz\u0105dem w Pekinie.<\/p>\n

Trump w ka\u017cdym razie opowiedzia\u0142 si\u0119 za \u015bwiatopogl\u0105dem, kt\u00f3ry od dawna propaguj\u0105 Chiny.<\/p>\n

\n

Porz\u0105dek \u015bwiatowy stworzony po II wojnie \u015bwiatowej jest martwy. Zamiast niego pa\u0144stwa szybko dostosowuj\u0105 si\u0119 do polityki, w kt\u00f3rej nie licz\u0105 si\u0119 warto\u015bci, a jedynie to, co uda si\u0119 wynegocjowa\u0107. Tw\u00f3rc\u0105 tego podej\u015bcia do stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych by\u0142y Chiny<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 pisze na stronie internetowej Foreign Affairs Michael Brenes, ekspert do spraw strategii geopolitycznej z Uniwersytetu Yale. Konkretnie rzecz bior\u0105c, podej\u015bcie Trumpa odpowiada chi\u0144skim interesom w Azji Wschodniej.<\/p>\n

Xi Jinping jest przeciwny wzmacnianiu sojuszy ameryka\u0144skich w Azji Wschodniej i Po\u0142udniowej, przeciwny ameryka\u0144skim wysi\u0142kom hamuj\u0105cym rosn\u0105ce ambicje Chin w regionie. Chcia\u0142by wyprze\u0107 wp\u0142yw USA z regionu i zast\u0105pi\u0107 go „azjatyckimi warto\u015bciami” i „azjatyckim modelem bezpiecze\u0144stwa”.<\/p>\n

W ostatnim tygodniu grudnia w wodach wok\u00f3\u0142 Tajwanu odby\u0142y si\u0119 ogromne \u0107wiczenia morskie<\/a> maj\u0105ce na celu blokad\u0119 wyspy \u2014 w czasie, gdy Trump wzmacnia\u0142 swoj\u0105 blokad\u0119 morsk\u0105 Wenezueli<\/a>. Jednocze\u015bnie Chiny wprowadzaj\u0105 sankcje gospodarcze wobec Japonii z powodu poparcia dla Tajwanu ze strony nowej premier tego kraju.<\/p>\n

Ekspert do spraw chi\u0144skiej polityki zagranicznej Odd Arne Westad z Uniwersytetu Yale w rozmowach z magazynem „Respekt” wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce Pekin koncentruje si\u0119 na wp\u0142ywach w Azji Wschodniej i zgodnie z jego wiedz\u0105 nie ma plan\u00f3w globalnej dominacji ani zast\u0105pienia USA w roli \u015bwiatowej pot\u0119gi numer jeden. Westad uwa\u017ca jednak Azj\u0119 Wschodni\u0105 za region, kt\u00f3ry zast\u0119puje Europ\u0119 w roli centrum \u015bwiata \u2014 to tam b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci, a sama dominacja Chin w tym regionie mog\u0142a uczyni\u0107 je g\u0142\u00f3wn\u0105 \u015bwiatow\u0105 pot\u0119g\u0105.<\/p>\n

Stawk\u0105 jest koniec NATO<\/p>\n

Ameryka Trumpa, podobnie jak Rosja i Chiny, odwraca si\u0119 od dotychczasowych zasad polityki mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n

\n

Ta zmiana stanowi najwi\u0119ksze zagro\u017cenie w\u0142a\u015bnie dla Europy, kt\u00f3ra po niszczycielskich wojnach \u015bwiatowych nie zbudowa\u0142a filar\u00f3w twardej pot\u0119gi, czyli najlepszej armii, technologii wojskowej, my\u015blenia geopolitycznego, strategii i czytelnej przyw\u00f3dztwa. Obecna to\u017csamo\u015b\u0107 i polityka zagraniczna kontynentu opiera si\u0119 na wsp\u00f3\u0142pracy oraz tworzeniu, przestrzeganiu i egzekwowaniu zasad, kt\u00f3re mia\u0142y ucywilizowa\u0107 stosunki mi\u0119dzynarodowe po erze wojen o w\u0142adz\u0119.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Znajduje si\u0119 ona w nieprzyjemnej sytuacji, w kt\u00f3rej z jednej strony coraz bardziej obawia si\u0119 Rosji, kt\u00f3ra wysy\u0142a sprz\u0119t wojskowy do granic pa\u0144stw NATO, a z drugiej strony nie mo\u017ce polega\u0107 na swoim tradycyjnym sojuszniku. Wyra\u017anie wida\u0107 to na przyk\u0142adzie sporu o Grenlandi\u0119<\/a>, gdzie mieszka ok. 56 tys. ludzi, w wi\u0119kszo\u015bci rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Stany Zjednoczone kilkakrotnie pr\u00f3bowa\u0142y przej\u0105\u0107 wysp\u0119 od XIX w. Jednak du\u0144ska premier Mette Frederiksen ponownie podkre\u015bli\u0142a w zesz\u0142ym tygodniu, \u017ce wyspa nie jest na sprzeda\u017c<\/a> i \u017ce o losie Grenlandii mog\u0105 decydowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jej mieszka\u0144cy. Chocia\u017c wed\u0142ug d\u0142ugoterminowych bada\u0144 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Grenlandczyk\u00f3w popiera ca\u0142kowite od\u0142\u0105czenie si\u0119 od Danii, prawie nikt nie chce przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do USA.<\/p>\n

\u2014 Nie bardzo to rozumiemy \u2014 m\u00f3wi w rozmowie z „Respektem” Lin Alexandra Mortensgaard, analityk z Du\u0144skiego Instytutu Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych, nawi\u0105zuj\u0105c do tego, \u017ce Dania nie jest w stanie broni\u0107 wyspy, co ma „kluczowe znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa narodowego USA”. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby Stany Zjednoczone zwi\u0119kszy\u0142y obron\u0119 wyspy.<\/p>\n

Ju\u017c od 1951 r. maj\u0105 umow\u0119 z Dani\u0105, \u017ce mog\u0105 budowa\u0107 na wyspie w\u0142asne bazy, co te\u017c robi\u0142y w przesz\u0142o\u015bci. Jednak z ponad 15 tys. \u017co\u0142nierzy rozmieszczonych w kilkunastu bazach pozosta\u0142a tylko baza kosmiczna Pituffik<\/a>, w kt\u00f3rej Stany Zjednoczone zatrudniaj\u0105 mniej ni\u017c dwie\u015bcie os\u00f3b. To w\u0142a\u015bnie Du\u0144czycy wielokrotnie proponowali Waszyngtonowi odnowienie i rozbudow\u0119 starych baz.<\/p>\n

Coraz bardziej prawdopodobne wydaje si\u0119, \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie chodzi o obron\u0119 przed Rosj\u0105 i Chinami \u2014 kt\u00f3re Stany Zjednoczone nie identyfikuj\u0105 jako zagro\u017cenie w swojej nowej strategii zagranicznej \u2014 ale przede wszystkim o dost\u0119p do ropy naftowej i pierwiastk\u00f3w ziem rzadkich, kt\u00f3re kryj\u0105 si\u0119 pod lodem i kt\u00f3re wraz z post\u0119puj\u0105cym globalnym ociepleniem b\u0119d\u0105 coraz \u0142atwiejsze do wydobycia.<\/p>\n

Jednak r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku Grenlandia i Dania wielokrotnie oferowa\u0142y Amerykanom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydobycia. Gospodarka wyspy opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na rybo\u0142\u00f3wstwie, a ameryka\u0144skie inwestycje w wydobycie pomog\u0142yby lokalnej spo\u0142eczno\u015bci r\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem ekonomicznym. \u2014 Grenlandzcy politycy niemal b\u0142agaj\u0105 Stany Zjednoczone, aby \u2014 z pewnymi ograniczeniami \u2014 rozpocz\u0119\u0142y wydobycie \u2014 dodaje Mortensgaard.<\/p>\n

Donald Trump ma jednak inne zdanie. „W\u0142asno\u015b\u0107 jest bardzo wa\u017cna” \u2014 powiedzia\u0142 dziennikowi „The New York Times”. Ale dlaczego nie wystarczy, \u017ce Grenlandia nale\u017cy do Danii, czyli sojusznika?<\/p>\n

\n

W\u0142asno\u015b\u0107 jest psychologicznie wa\u017cna dla naszego sukcesu. W\u0142asno\u015b\u0107 daje ci co\u015b, czego nie mo\u017cesz uzyska\u0107 na podstawie umowy najmu lub innej umowy. W\u0142asno\u015b\u0107 daje ci rzeczy, kt\u00f3rych nie mo\u017cna uzyska\u0107 poprzez zwyk\u0142e podpisanie dokumentu<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 odpowiedzia\u0142 by\u0142y magnat nieruchomo\u015bciowy.<\/p>\n

Rola, jak\u0105 Stany Zjednoczone odgrywaj\u0105 jako obro\u0144ca Zachodu, jest podobno wyj\u0105tkowa \u2014 dlatego Dania i pozostali Europejczycy powinni zaakceptowa\u0107 przej\u0119cie Grenlandii przez Amerykan\u00f3w.<\/p>\n

Brytyjski dziennik „Financial Times” opisa\u0142 mo\u017cliwe scenariusze rozwoju sytuacji. Wzmocnienie ameryka\u0144skiej armii na najwi\u0119kszej wyspie \u015bwiata by\u0142oby korzystne dla Danii, ale Amerykanie pozostaj\u0105 wobec tego pomys\u0142u oboj\u0119tni. Inn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 jest niepodleg\u0142o\u015b\u0107 wyspy, kt\u00f3ra dzi\u0119ki umowom o wy\u0142\u0105cznej wsp\u00f3\u0142pracy znalaz\u0142aby si\u0119 pod wi\u0119kszym wp\u0142ywem Stan\u00f3w Zjednoczonych. Dla niekt\u00f3rych ameryka\u0144skich polityk\u00f3w niepodleg\u0142o\u015b\u0107 wyspy, kt\u00f3ra nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 UE, stanowi jednak zagro\u017cenie, poniewa\u017c mog\u0142yby j\u0105 wykorzysta\u0107 inne mocarstwa. Na stole le\u017cy r\u00f3wnie\u017c zakup \u2014 kt\u00f3ry Dania odrzuca \u2014 oraz si\u0142a militarna. Ewentualna militarna aneksja Grenlandii, gdzie Stany Zjednoczone maj\u0105 ju\u017c swoich \u017co\u0142nierzy, prawdopodobnie nie wywo\u0142a\u0142aby krwawej bitwy, poniewa\u017c w s\u0142abo zaludnionej stolicy Nuuk wystarczy\u0142oby po prostu przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad budynkami rz\u0105dowymi.<\/p>\n

Nikt nie oczekiwa\u0142by realistycznie, \u017ce kt\u00f3rykolwiek z 31 pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w NATO b\u0119dzie broni\u0142 Grenlandii militarnie, gdyby Stany Zjednoczone pr\u00f3bowa\u0142y j\u0105 zaj\u0105\u0107. Jak przypomina analityk do spraw bezpiecze\u0144stwa gazety „The Guardian” Dan Sabbagh, pa\u0144stwa europejskie nie mia\u0142yby \u017cadnych szans w starciu z armi\u0105 ameryka\u0144sk\u0105.<\/p>\n

\u2014 Po co jest sojusz obronny, skoro jego cz\u0142onkowie atakuj\u0105 si\u0119 nawzajem? \u2014 pyta du\u0144ska analityk Mortensgaard. Wed\u0142ug niej rzeczywisty atak doprowadzi\u0142by do ko\u0144ca NATO, kt\u00f3re przesta\u0142oby by\u0107 wiarygodne. \u2014 Stany Zjednoczone u\u017cy\u0142yby wtedy tego samego argumentu, co Rosja, aby zdoby\u0107 Ukrain\u0119 \u2014 \u017ce musz\u0105 zabezpieczy\u0107 swoje granice \u2014 dodaje. W rozmowie z „The New York Times” Trump odm\u00f3wi\u0142 odpowiedzi na bezpo\u015brednie pytanie, czy wi\u0119kszym priorytetem jest dla niego zdobycie Grenlandii, czy utrzymanie NATO. „Ale mo\u017cliwe, \u017ce trzeba b\u0119dzie dokona\u0107 wyboru” \u2014 przyzna\u0142 i doda\u0142, \u017ce bez USA sojusz jest „w zasadzie bezu\u017cyteczny”.<\/p>\n

Europa nie ma planu B<\/p>\n

Europa stara si\u0119 z\u0142agodzi\u0107 konflikt. \u2014 Podczas gdy w przesz\u0142o\u015bci podobne stwierdzenia Trumpa zosta\u0142y uznane przez Dani\u0119 za ca\u0142kowicie absurdalne, dzi\u015b pr\u00f3buje ona znale\u017a\u0107 dyplomatyczne rozwi\u0105zanie \u2014 m\u00f3wi Mortensgaard. Kopenhaga jest gotowa do rozm\u00f3w, a w nadchodz\u0105cym tygodniu odb\u0119d\u0105 si\u0119 negocjacje z ameryka\u0144skim sekretarzem stanu Marco Rubio.<\/p>\n

\n

Odpowiedni\u0105 reakcj\u0119 poszukuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c politycy i dyplomaci z pozosta\u0142ych kraj\u00f3w Europy. Jedn\u0105 z „si\u0142owych” opcji s\u0105 sankcje gospodarcze, kt\u00f3re Unia przygotowa\u0142a na wypadek wojny handlowej ze Stanami Zjednoczonymi. Skrajn\u0105 opcj\u0105 jest wys\u0142anie europejskich \u017co\u0142nierzy do Grenlandii na pro\u015bb\u0119 Danii, aby zniech\u0119ci\u0107 Trumpa, kt\u00f3ry ryzykowa\u0142by konflikt zbrojny w ramach sojuszu obronnego.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Jest jednak ma\u0142o prawdopodobne, aby Europejczycy zdecydowali si\u0119 na ten ostatni ryzykowny scenariusz. Ich priorytetem jest obecnie, aby Stany Zjednoczone nadal pomaga\u0142y Ukrainie i aby w ewentualnym porozumieniu z Rosj\u0105 uwzgl\u0119dni\u0142y w jak najwi\u0119kszym stopniu interesy Ukrainy i Europy. W tej sytuacji nikt nie chce dra\u017cni\u0107 Trumpa \u2014 ani krytyk\u0105 dotycz\u0105c\u0105 porwania dyktatora Maduro, kt\u00f3rego i tak nie uznawali po sfa\u0142szowanych ostatnich wyborach, ani ostrymi o\u015bwiadczeniami dotycz\u0105cymi Grenlandii.<\/p>\n

\u2014 Nie maj\u0105 planu B \u2014 tak opisuje pozycj\u0119 Europy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym jej najbli\u017cszy sojusznik przesta\u0142 j\u0105 szanowa\u0107, Philip Gordon, by\u0142y doradca do spraw bezpiecze\u0144stwa narodowego wiceprezydent Kamali Harris. Jednak wed\u0142ug niego Europa pilnie potrzebuje planu B, poniewa\u017c „\u015bwiat, kt\u00f3rego porz\u0105dek si\u0119 za\u0142ama\u0142, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przera\u017caj\u0105cym miejscem”.<\/p>\n

Historycy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych zazwyczaj odrzucaj\u0105 por\u00f3wnania nadchodz\u0105cej ery do zimnej wojny mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Ich zdaniem rywalizacja mi\u0119dzy Chinami a Stanami Zjednoczonymi jest zasadniczo inna: rywalizuj\u0105 one we wsp\u00f3lnej zglobalizowanej gospodarce, w kt\u00f3rej o swoje „strefy wp\u0142yw\u00f3w” walcz\u0105 kolejni rosn\u0105cy gracze, tacy jak Turcja czy bogate monarchie arabskie. Ich zdaniem zmierzamy raczej w kierunku „koncertu mocarstw 2.0”, powrotu do logiki XIX w. w scenerii i technologii XXI w.<\/p>\n

Ryzyko jest oczywiste: w XIX w. pod ko\u0142ami mocarstw znalaz\u0142y si\u0119 interesy i wolno\u015bci mniejszych narod\u00f3w i biedniejszych spo\u0142ecze\u0144stw nieb\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 Zachodu, nad ich „koncertem” przez dziesi\u0119ciolecia wisia\u0142a gro\u017aba konfliktu, a napi\u0119cie ostatecznie wy\u0142adowa\u0142o si\u0119 w postaci dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych. Mi\u0119dzynarodowe zasady by\u0142y lekcj\u0105 wyci\u0105gni\u0119t\u0105 z tej zag\u0142ady \u2014 a prezydenci Trump, Putin i Xi chc\u0105 je teraz os\u0142abi\u0107 lub wr\u0119cz zniszczy\u0107 i w pewnym sensie cofn\u0105\u0107 ludzko\u015b\u0107 do przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„To jest nasza p\u00f3\u0142kula” \u2014 g\u0142osi tweet opublikowany na oficjalnym koncie ameryka\u0144skiego Departamentu Stanu. S\u0142owo „nasza” jest podkre\u015blone…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202313,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,85,44,36,37,27,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,87,47,80,29,30,415,3008,26,408,9048],"class_list":{"0":"post-202312","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-chiny","12":"tag-donald_trump","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-headlines","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-pl","24":"tag-poland","25":"tag-polish","26":"tag-polska","27":"tag-polski","28":"tag-rosja","29":"tag-screening_general","30":"tag-swiat","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-ukraina","34":"tag-wenezuela","35":"tag-wiadomosci","36":"tag-wladimir_putin","37":"tag-xi_jinping"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115889276638560118","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=202312"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202312\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/202313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=202312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=202312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=202312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}