{"id":202360,"date":"2026-01-13T19:18:11","date_gmt":"2026-01-13T19:18:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202360\/"},"modified":"2026-01-13T19:18:11","modified_gmt":"2026-01-13T19:18:11","slug":"rozwod-z-usa-szok-jest-brutalny-ale-moze-wyciagnac-europe-z-letargu-ekspertka-nie-ma-watpliwosci-nadszedl-moment-prawdy-opinia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202360\/","title":{"rendered":"Rozw\u00f3d z USA? Szok jest brutalny, ale mo\u017ce wyci\u0105gn\u0105\u0107 Europ\u0119 z letargu. Ekspertka nie ma w\u0105tpliwo\u015bci: nadszed\u0142 moment prawdy [OPINIA]"},"content":{"rendered":"

Sp\u00f3r o t\u0119 ogromn\u0105 arktyczn\u0105 wysp\u0119 jest jednak tylko objawem znacznie g\u0142\u0119bszego problemu \u2014 systemowego kryzysu w relacjach Europy ze Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n

Od czasu powrotu Trumpa do Bia\u0142ego Domu w styczniu ubieg\u0142ego roku on i jego otoczenie nawet nie pr\u00f3buj\u0105 ukrywa\u0107 lekcewa\u017cenia wobec tradycyjnych transatlantyckich partner\u00f3w Waszyngtonu. Takie podej\u015bcie zosta\u0142o zreszt\u0105 oficjalnie zapisane w nowej Strategii Bezpiecze\u0144stwa Narodowego USA<\/a>.<\/p>\n

Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do pierwszej rocznicy powrotu Donalda Trumpa do Bia\u0142ego Domu, europejskie rz\u0105dy i spo\u0142ecze\u0144stwa wreszcie zaczynaj\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce wydarzenia minionego roku doprowadzi\u0142y do strukturalnego p\u0119kni\u0119cia w relacjach transatlantyckich. Nikt ju\u017c nie \u0142udzi si\u0119, \u017ce da si\u0119 „uratowa\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo” \u2014 co najwy\u017cej pozostaje nadzieja, \u017ce po rozwodzie Europa i Ameryka kiedy\u015b zdo\u0142aj\u0105 zn\u00f3w by\u0107 przynajmniej dobrymi znajomymi.<\/p>\n

Towarzyszy temu bolesne otrze\u017awienie.<\/p>\n

Nawet w najlepszym scenariuszu Europejczycy zostan\u0105 sami wobec zagro\u017cenia ze strony Rosji (kt\u00f3re zaczyna si\u0119, ale na Ukrainie si\u0119 nie ko\u0144czy). A w scenariuszu najgorszym mog\u0105 stan\u0105\u0107 przed podw\u00f3jnym zagro\u017ceniem \u2014 ze strony Moskwy i Waszyngtonu, dzia\u0142aj\u0105cych wsp\u00f3lnie<\/a>, by przestawi\u0107 globalny porz\u0105dek bezpiecze\u0144stwa wed\u0142ug w\u0142asnych regu\u0142.<\/p>\n

Gdy Trump wygra\u0142 wybory w 2024 r., wielu liczy\u0142o na to, \u017ce wstrz\u0105s wywo\u0142any jego drug\u0105 kadencj\u0105 b\u0119dzie podobny do tego z pierwszej. Wtedy Trump podwa\u017ca\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 artyku\u0142u 5 NATO, USA wycofa\u0142y si\u0119 z porozumienia nuklearnego z Iranem, a tak\u017ce odesz\u0142y od paryskiego porozumienia klimatycznego.<\/p>\n

\"PrezydentSamuel Corum \/ Getty Images<\/p>\n

Prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych Donald Trump na pok\u0142adzie samolotu Air Force One podczas powrotu do Bia\u0142ego Domu z Palm Beach na Florydzie, 11 stycznia 2026 r.<\/p>\n

Dla Europejczyk\u00f3w by\u0142 to czas trudny \u2014 by\u0107 mo\u017ce wr\u0119cz traumatyczny \u2014 ale ostatecznie szkody w relacji transatlantyckiej uda\u0142o si\u0119 ograniczy\u0107. Po zaprzysi\u0119\u017ceniu Joego Bidena na prezydenta 20 stycznia 2021 r. wi\u0119\u017a transatlantycka zn\u00f3w wydawa\u0142a si\u0119 mocna jak dawniej. To w\u0142a\u015bnie za Bidena Zach\u00f3d zorganizowa\u0142 bezprecedensow\u0105 odpowied\u017a na rosyjsk\u0105 agresj\u0119 przeciw Ukrainie, a Szwecja i Finlandia do\u0142\u0105czy\u0142y do NATO. Wszelkie pomys\u0142y europejskiej „autonomii strategicznej” praktycznie posz\u0142y w zapomnienie.<\/p>\n

Trump 2.0: alarm by\u0142 oczywisty <\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy uwa\u017cnie obserwowali rozw\u00f3j ruchu Make America Great Again (MAGA) przed wyborami w 2024 r., mieli powody do niepokoju. Perspektywa administracji Trumpa 2.0 \u2014 obsesyjnie m\u015bciwej i du\u017co lepiej zorientowanej w s\u0142abo\u015bciach instytucji stoj\u0105cych na stra\u017cy ameryka\u0144skich norm demokratycznych \u2014 by\u0142a realnym zagro\u017ceniem. Od planu Project 2025<\/a> prawicowo-konserwatywnej Heritage Foundation po coraz ostrzejsz\u0105 retoryk\u0119 Trumpa \u2014 dowod\u00f3w na to, \u017ce druga kadencja by\u0142aby gro\u017aniejsza dla systemu ni\u017c pierwsza, nie brakowa\u0142o.<\/p>\n

\n

A jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w postawi\u0142a na to, co zawsze: na s\u0142ynn\u0105 nieprzewidywalno\u015b\u0107 Trumpa. Trzymali si\u0119 pocieszaj\u0105cej nadziei, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nie b\u0119dzie a\u017c tak \u017ale, jak ostrzegali pesymi\u015bci.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Po drugiej inauguracji Trumpa Europa spr\u00f3bowa\u0142a ratowa\u0107 transatlantyckie „ma\u0142\u017ce\u0144stwo” dwoma taktycznymi zagraniami: schlebianiem i graniem na czas. Rady, by „podlizywa\u0107 si\u0119” Trumpowi, cz\u0119sto pochodzi\u0142y od \u017cyczliwych koleg\u00f3w z USA \u2014 zazwyczaj tradycyjnych republikan\u00f3w albo os\u00f3b z otoczenia MAGA, kt\u00f3re jedn\u0105 nog\u0105 wci\u0105\u017c sta\u0142y w obozie transatlantyckim.<\/p>\n

Rzadko pada\u0142y one natomiast ze strony prawdziwego wewn\u0119trznego kr\u0119gu Trumpa \u2014 nie dlatego, \u017ce Europa si\u0119 nie stara\u0142a, tylko dlatego, \u017ce rdze\u0144 Team Trump z regu\u0142y unika Europejczyk\u00f3w<\/a> (a szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 kategoriami transatlantyckiej wsp\u00f3lnoty).<\/p>\n

Europejczycy, s\u0142uchaj\u0105c tych, do kt\u00f3rych mieli dost\u0119p, przekonali samych siebie, \u017ce komplementy i gesty zrobi\u0105 swoje. W efekcie brytyjski premier Keir Starmer z\u0142ama\u0142 wszelkie protoko\u0142y, zapraszaj\u0105c Trumpa na drug\u0105 wizyt\u0119 u kr\u00f3la. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz przywi\u00f3z\u0142 do Waszyngtonu oprawiony w z\u0142ocon\u0105 ram\u0119 niemiecki akt urodzenia dziadka Trumpa. A sekretarz generalny NATO Mark Rutte nazwa\u0142 Trumpa „tatusiem NATO”, chwal\u0105c go za „ZWYCI\u0118STWO” polegaj\u0105ce na przekonaniu wszystkich sojusznik\u00f3w NATO (poza Hiszpani\u0105), by przeznaczali 5 proc. na obronno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

\"KanclerzYOAN VALAT \/ POOL \/ PAP<\/p>\n

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz i prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych Donald Trump podczas podczas szczytu pokojowego w Gazie w Sharm El-Sheikh w Egipcie, 13 pa\u017adziernika 2025 r.<\/p>\n

Za\u0142o\u017cenie by\u0142o proste: schlebianie mia\u0142o kupi\u0107 czas, a\u017c druga „burza Trumpa” minie, a spokojne transatlantyckie wody wr\u00f3c\u0105 wraz z kim\u015b na kszta\u0142t nowego Bidena w Bia\u0142ym Domu. Czasem wymaga\u0142o to nerwowej europejskiej dyplomacji, pr\u00f3buj\u0105cej ograniczy\u0107 szkody po wydarzeniach takich jak szczyt Trump\u2013Putin na Alasce<\/a> czy og\u0142oszenie 28-punktowego „porozumienia pokojowego” napisanym w Moskwie i podchwyconym przez Waszyngton.<\/p>\n

Og\u00f3lnie jednak sztuczka dzia\u0142a\u0142a \u2014 nie tyle dzi\u0119ki europejskiej zr\u0119czno\u015bci, co raczej dlatego, \u017ce Putin zawsze przesadza\u0142, posuwaj\u0105c si\u0119 o krok za daleko, nawet jak na standardy Trumpa.<\/p>\n

Uzbrojona zale\u017cno\u015b\u0107 <\/p>\n

Trzeba uczciwie przyzna\u0107: nawet najbardziej optymistyczni Europejczycy wiedzieli, \u017ce zdrowsza relacja transatlantycka wymaga od Europy wi\u0119kszego wysi\u0142ku, zw\u0142aszcza w zakresie bezpiecze\u0144stwa i obrony. Europejczycy nie tylko przyj\u0119li logik\u0119 „dzielenia si\u0119 ci\u0119\u017carem”, o kt\u00f3rej Amerykanie m\u00f3wi\u0105 od niemal dw\u00f3ch dekad \u2014 zacz\u0119li te\u017c akceptowa\u0107 logik\u0119 „przenoszenia ci\u0119\u017caru” na Europ\u0119<\/a>.<\/p>\n

W XXI wieku trudno uzasadni\u0107, dlaczego Unia, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodz\u0105 jedne z najbogatszych pa\u0144stw \u015bwiata, mia\u0142aby wci\u0105\u017c polega\u0107 na ochronie zza oceanu. Premier Polski Donald Tusk wyrazi\u0142 to w spos\u00f3b, kt\u00f3ry rezonowa\u0142 z wieloma Europejczykami: nie ma powodu, by 500 mln Europejczyk\u00f3w musia\u0142o liczy\u0107 na 300 mln Amerykan\u00f3w, by broni\u0107 si\u0119 przed 140 mln Rosjan \u2014 zw\u0142aszcza \u017ce mimo przewagi liczebnej Rosja po jedenastu latach niezwykle kosztownej wojny zdo\u0142a\u0142a zaj\u0105\u0107 zaledwie 20 proc. Ukrainy.<\/p>\n

Jednak mimo zgody co do tego, \u017ce Europa musi inwestowa\u0107 we w\u0142asn\u0105 obronno\u015b\u0107, brakowa\u0142o r\u00f3wnie silnej determinacji, by jednocze\u015bnie ogranicza\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od USA.<\/p>\n

\n

W praktyce w ostatnich miesi\u0105cach obserwujemy kontynuacj\u0119 trendu: udzia\u0142 ameryka\u0144skich system\u00f3w uzbrojenia w europejskich zakupach ro\u015bnie, nawet gdy bud\u017cety obronne puchn\u0105. Wzrost wydatk\u00f3w na poziomie narodowym doprowadzi\u0142 wr\u0119cz do dalszej fragmentacji w produkcji i zam\u00f3wieniach, zamiast do integracji.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Europejczycy pr\u00f3bowali te\u017c „udobrucha\u0107” administracj\u0119 Trumpa, licz\u0105c, \u017ce z\u0142agodz\u0105 skutki ce\u0142 handlowych obietnic\u0105 zakupu kolejnych setek miliard\u00f3w dolar\u00f3w ameryka\u0144skiej broni (oraz skroplonego gazu ziemnego). Nawet w 2025 r. kryzys transatlantycki traktowano jak zjawisko przej\u015bciowe. Europa potrzebowa\u0142a gazu, by uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od rosyjskich dostaw, i potrzebowa\u0142a broni, by odstraszy\u0107 potencjaln\u0105 agresj\u0119 Rosji<\/a> \u2014 a kupowanie obu rzeczy w USA nie wydawa\u0142o si\u0119 problemem, o ile zak\u0142adano, \u017ce wp\u0142yw trumpizmu os\u0142abnie po wyborach w 2028 r.<\/p>\n

Tyle \u017ce od pierwszego dnia drugiej administracji Trumpa pojawia\u0142y si\u0119 sygna\u0142y, \u017ce zwi\u0119kszanie \u2014 a nie zmniejszanie \u2014 zale\u017cno\u015bci od USA nie jest najm\u0105drzejszym ruchem. Trump wielokrotnie m\u00f3wi\u0142 o przej\u0119ciu Grenlandii<\/a>, bezpo\u015brednio naruszaj\u0105c suwerenno\u015b\u0107 i integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 Danii \u2014 cz\u0142onka NATO i UE. Po obaleniu si\u0142\u0105 re\u017cimu Maduro w Wenezueli Trump zn\u00f3w zacz\u0105\u0142 grozi\u0107 Kopenhadze w sprawie arktycznej wyspy.<\/p>\n

\"NicolasXNY\/Star Max\/GC Images \/ Getty Images<\/p>\n

Nicolas Maduro i jego \u017cona Cilia Flores eskortowani przez agent\u00f3w federalnych, Nowy Jork, 5 stycznia 2026 r. <\/p>\n

Co wi\u0119cej, je\u015bli chodzi o Ukrain\u0119 i Rosj\u0119, administracja Trumpa przez ostatni rok by\u0142a zaskakuj\u0105co sp\u00f3jna i konsekwentna. Imperialne Stany Zjednoczone, skoncentrowane na budowaniu w\u0142asnej strefy wp\u0142yw\u00f3w na p\u00f3\u0142kuli zachodniej, widz\u0105 Europ\u0119 jako teren do podzia\u0142u i podporz\u0105dkowania \u2014 a nast\u0119pnie do „wsp\u00f3lnego zarz\u0105dzania” razem z rosyjskim imperium (mniejszym, ale wci\u0105\u017c imperium).<\/p>\n

Gro\u017aby okupacji Grenlandii, ekonomiczny nacisk wobec sojusznik\u00f3w, jawne wspieranie nacjonalistycznej skrajnej prawicy eurosceptycznej, publiczne upokarzanie Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego oraz ciche porozumienia z Putinem<\/a> \u2014 wszystko to uk\u0142ada si\u0119 w jeden przera\u017caj\u0105co sp\u00f3jny scenariusz.<\/p>\n

Nowy pocz\u0105tek <\/p>\n

Fascynacja Trumpa Rosj\u0105 Putina wci\u0105\u017c jest silna, mimo \u017ce Kreml wielokrotnie nie odwzajemnia\u0142 gest\u00f3w i celowo eskalowa\u0142 wojn\u0119 zawsze wtedy, gdy Trump og\u0142asza\u0142 \u015bwiatu, \u017ce pok\u00f3j w Ukrainie jest wreszcie na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki \u2014 dzi\u0119ki jego mediacji. Administracja Trumpa na wszelkie mo\u017cliwe sposoby dawa\u0142a Europejczykom do zrozumienia (a w Strategii Bezpiecze\u0144stwa Narodowego z 2025 r. wprost to zapisa\u0142a), \u017ce jej celem jest zako\u0144czenie tradycyjnej relacji transatlantyckiej.<\/p>\n

Dopiero teraz Europejczycy z oci\u0105ganiem zaczynaj\u0105 szerzej przyjmowa\u0107 t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107<\/a>. Coraz rzadziej spotyka si\u0119 europejskich lider\u00f3w wysokiego szczebla, kt\u00f3rzy zaprzeczaj\u0105, \u017ce p\u0119kni\u0119cie transatlantyckie ma charakter strukturalny.<\/p>\n

\n

Nie dlatego, \u017ce trumpizm ma trwa\u0107 wiecznie, lecz dlatego, \u017ce nawet po ust\u0105pieniu ameryka\u0144skiej \u00bbautorytarnej gor\u0105czki\u00ab europejskie zale\u017cno\u015bci \u2014 zw\u0142aszcza w obronno\u015bci i technologii \u2014 mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane przeciwko Europie.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W tym sensie zagro\u017cenie p\u0142yn\u0105ce z niech\u0119tnej wsp\u00f3\u0142pracy Ameryki jest dla Brukseli nawet bardziej egzystencjalne ni\u017c zagro\u017cenie ze strony Rosji, kt\u00f3ra ostatecznie pozostaje graczem militarnym co najwy\u017cej przeci\u0119tnym.<\/p>\n

To prywatne zrozumienie wci\u0105\u017c rzadko przebija si\u0119 do publicznych deklaracji \u2014 a tym bardziej do wsp\u00f3lnego stanowiska kluczowych europejskich przyw\u00f3dc\u00f3w. Mimo to, nawet je\u015bli minie troch\u0119 czasu, zanim zmiana prze\u0142o\u017cy si\u0119 na konkretne polityki i inercj\u0119 instytucji, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej stanie si\u0119 jasne, \u017ce Europa zmierza w stron\u0119 wi\u0119kszej samowystarczalno\u015bci.<\/p>\n

Nie oznacza to, \u017ce dzia\u0142ania b\u0119d\u0105 szybkie, adekwatne czy wystarczaj\u0105ce \u2014 wr\u0119cz przeciwnie, trudno to przewidzie\u0107. Ale jeszcze trudniej uwierzy\u0107, \u017ce Europejczycy po prostu zgodz\u0105 si\u0119 na powolne, zbiorowe samob\u00f3jstwo<\/a>. Nawet je\u015bli Europa jest dzi\u015b s\u0142aba i podzielona, a przez osiem dekad przyzwyczaja\u0142a si\u0119 do bezradno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 teraz musi „oduczy\u0107”, p\u0119kni\u0119cie transatlantyckie nie musi oznacza\u0107 ko\u0144ca Europy. Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pocz\u0105tkiem czego\u015b nowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sp\u00f3r o t\u0119 ogromn\u0105 arktyczn\u0105 wysp\u0119 jest jednak tylko objawem znacznie g\u0142\u0119bszego problemu \u2014 systemowego kryzysu w relacjach…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202361,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,58,416,27,34,35,28,31,1395,53,25,52,68,51,55,40,41,62,47,59,80,29,30,390,65,50,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-202360","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump_prezydent_usa","12":"tag-europa_kontynent","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nato_sojusz_polnocnoatlantycki","19":"tag-new_header","20":"tag-news","21":"tag-onet3","22":"tag-onet3d","23":"tag-onet3d_2i","24":"tag-phx","25":"tag-polish","26":"tag-polski","27":"tag-rosja_kraj_rosjanin_rosjanie_rosjanka_rosjanki","28":"tag-screening_general","29":"tag-stany_zjednoczone_usa","30":"tag-swiat","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-ukraina_ukrainiec_ukrainka_ukraincy_ukrainki","34":"tag-update_me","35":"tag-v2021","36":"tag-wiadomosci","37":"tag-world","38":"tag-world-news","39":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=202360"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202360\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/202361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=202360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=202360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=202360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}