{"id":202937,"date":"2026-01-14T00:34:16","date_gmt":"2026-01-14T00:34:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202937\/"},"modified":"2026-01-14T00:34:16","modified_gmt":"2026-01-14T00:34:16","slug":"zatoniecie-promu-jan-heweliusz-mija-33-lata-od-najwiekszej-katastrofy-polskiej-zeglugi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/202937\/","title":{"rendered":"Zatoni\u0119cie promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221;. Mija 33 lata od najwi\u0119kszej katastrofy polskiej \u017ceglugi"},"content":{"rendered":"<p>14 stycznia 1993 roku, na wzburzonych wodach Ba\u0142tyku, prom &#8222;Jan Heweliusz&#8221; odbywa\u0142 sw\u00f3j ostatni rejs. Sztorm, awarie i fatalny stan techniczny sprawi\u0142y, \u017ce jednostka przewr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do g\u00f3ry dnem, poch\u0142aniaj\u0105c \u017cycie 56 os\u00f3b. Prze\u017cy\u0142o tylko 9 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi \u2013 wszyscy pasa\u017cerowie zgin\u0119li. &#8222;Gdybym 5 minut p\u00f3\u017aniej wyszed\u0142 z kabiny, nie by\u0142oby mnie ju\u017c w\u015br\u00f3d \u017cywych&#8221; &#8211; wspomina\u0142 po latach Edward Kurpiel, jeden z ocala\u0142ych. Dzi\u015b, po 33 latach od tej tragedii, pytania o przyczyny i odpowiedzialno\u015b\u0107 wci\u0105\u017c powracaj\u0105, a pami\u0119\u0107 o ofiarach nie ga\u015bnie.<\/p>\n<p>                         &#13;<br \/>\n        &#13;<\/p>\n<p>                                        &#13;<br \/>\n                        &#13;<br \/>\n                            <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M6XW914KGNVIV-C123-F4.jpg\" title=\"Dla wielu kabiny sta\u0142y si\u0119 trumn\u0105. 33 lata temu wydarzy\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza katastrofa polskiej \u017ceglugi\" alt=\"Zatoni\u0119cie promu &quot;Jan Heweliusz&quot;. Mija 33 lata od najwi\u0119kszej katastrofy polskiej \u017ceglugi \/Fotoreport NDR\/DPA \/PAP\/DPA\" class=\"img-responsive\"\/>&#13;<\/p>\n<p>                            &#13;<\/p>\n<p>      &#13;<br \/>\n                            Zatoni\u0119cie promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221;. Mija 33 lata od najwi\u0119kszej katastrofy polskiej \u017ceglugi&#13;<br \/>\n                                    \/Fotoreport NDR\/DPA \/PAP\/DPA  &#13;\n                                    <\/p>\n<p>&#13;<\/p>\n<ul class=\"bullet\">\n<li>14 stycznia 1993 roku dosz\u0142o do najwi\u0119kszej katastrofy w historii polskiej \u017ceglugi &#8211; zatoni\u0119cia promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221;.<\/li>\n<li>W katastrofie zgin\u0119\u0142o 56 os\u00f3b, w tym 35 pasa\u017cer\u00f3w i 20 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi &#8211; uratowa\u0142o si\u0119 tylko 9 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi.<\/li>\n<li>Prom od pocz\u0105tku swojej s\u0142u\u017cby mia\u0142 powa\u017cne problemy techniczne, by\u0142 ma\u0142o stateczny i mia\u0142 na koncie wiele wypadk\u00f3w.<\/li>\n<li>Wrak promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221; spoczywa na dnie Ba\u0142tyku, a cia\u0142 16 ofiar nigdy nie odnaleziono.<\/li>\n<\/ul>\n<p>  W nocy 14 stycznia 1993 roku, mimo ostrze\u017ce\u0144 meteorologicznych i szalej\u0105cego sztormu, prom kursuj\u0105cy z Polski do Szwecji wyruszy\u0142 w morze. Dla &#8222;Jana Heweliusza&#8221;, kolejowo-samochodowego promu, p\u0142yn\u0105cego ze \u015awinouj\u015bcia do Ystad, by\u0142 to ostatni rejs.<\/p>\n<p>Nad ranem, w czasie sztormu o sile przekraczaj\u0105cej skal\u0119 Beauforta, prom przechyli\u0142 si\u0119, straci\u0142 sterowno\u015b\u0107, nabiera\u0142 wody, a\u017c w ko\u0144cu przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do g\u00f3ry dnem. Z pok\u0142adu uratowa\u0142o si\u0119 zaledwie 9 os\u00f3b, wszyscy byli cz\u0142onkami za\u0142ogi. Reszta &#8211; 56 os\u00f3b, w tym kilkudziesi\u0119ciu pasa\u017cer\u00f3w i 20 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi &#8211; zgin\u0119\u0142a w lodowatej wodzie Ba\u0142tyku.<\/p>\n<p>&#8222;Jan Heweliusz&#8221; to prom zbudowany w latach 70. w Norwegii. Ju\u017c od pierwszych dni swojego istnienia sprawia\u0142 problemy &#8211; by\u0142 ma\u0142o stateczny, a w dokumentach pok\u0142adowych odnotowano niemal 30 powa\u017cniejszych wypadk\u00f3w. Dwa razy przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w porcie, kilka razy zderzy\u0142 si\u0119 z kutrami, mia\u0142 awarie silnik\u00f3w, a w 1986 roku na pok\u0142adzie wybuch\u0142 powa\u017cny po\u017car.<\/p>\n<p>  Po po\u017carze prom trafi\u0142 do stoczni w Hamburgu, gdzie spalony pok\u0142ad zalano tonami betonu. Mia\u0142o to wzmocni\u0107 konstrukcj\u0119, ale w rzeczywisto\u015bci tylko pogorszy\u0142o stateczno\u015b\u0107 jednostki. &#8222;Heweliusz&#8221; by\u0142 wyposa\u017cony w prymitywny system balastowy, przeznaczony do u\u017cycia w porcie. Mimo to za\u0142oga regularnie korzysta\u0142a z niego na pe\u0142nym morzu, co pot\u0119gowa\u0142o zagro\u017cenie.<\/p>\n<p>W dniu katastrofy niesprawna by\u0142a furta rufowa promu, kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowano naprawi\u0107 jeszcze w porcie. Jednak mimo z\u0142ego stanu technicznego, prom zosta\u0142 dopuszczony do rejsu.<\/p>\n<p>  Problemy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 oko\u0142o godziny 3 w nocy, gdy prom mija\u0142 niemieck\u0105 wysp\u0119 Rugi\u0119. W obliczu 5-metrowych fal i pot\u0119\u017cnego wiatru, statek zacz\u0105\u0142 si\u0119 przechyla\u0107. Kapitan zdecydowa\u0142 si\u0119 wykona\u0107 zwrot, pr\u00f3buj\u0105c ustawi\u0107 niestabilny prom dziobem do fal lub &#8211; wed\u0142ug jego relacji &#8211; unikn\u0105\u0107 kolizji z mniejszym niemieckim statkiem.\u00a0<\/p>\n<p>  W wyniku zwrotu przechy\u0142 pog\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119 do 30 stopni. Mocowania wagon\u00f3w kolejowych i ci\u0119\u017car\u00f3wek pu\u015bci\u0142y, a \u0142adunek przesun\u0105\u0142 si\u0119, pogarszaj\u0105c sytuacj\u0119. System balastowy zawi\u00f3d\u0142. O godzinie 4:10 kapitan nada\u0142 sygna\u0142 &#8222;Mayday&#8221;, a 38 minut p\u00f3\u017aniej po raz ostatni poda\u0142 pozycj\u0119 promu. O 5:50 &#8222;Jan Heweliusz&#8221; przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do g\u00f3ry dnem, a oko\u0142o 11 ca\u0142kowicie zaton\u0105\u0142.<\/p>\n<p>    &#13;<br \/>\n        &#13;<\/p>\n<p>                                        &#13;<br \/>\n                        &#13;<br \/>\n                            <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M6XWNO0YUFLPR-C123-F4.jpg\" title=\"Dla wielu kabiny sta\u0142y si\u0119 trumn\u0105. 33 lata temu wydarzy\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza katastrofa polskiej \u017ceglugi\" alt=\"14 stycznia 1993 roku zaton\u0105\u0142 polski prom &quot;Jan Heweliusz&quot;. Uratowano 9 os\u00f3b, kt\u00f3re przewieziono nast\u0119pnie do szpitala w miejscowo\u015bci w Stralsund w Niemczech (zdj\u0119cie archiwalne) \/DPA \/PAP\/DPA\" class=\"img-responsive\"\/>&#13;<\/p>\n<p>                            &#13;<\/p>\n<p>      &#13;<br \/>\n                            14 stycznia 1993 roku zaton\u0105\u0142 polski prom &#8222;Jan Heweliusz&#8221;. Uratowano 9 os\u00f3b, kt\u00f3re przewieziono nast\u0119pnie do szpitala w miejscowo\u015bci w Stralsund w Niemczech (zdj\u0119cie archiwalne)&#13;<br \/>\n                                    \/DPA \/PAP\/DPA  &#13;\n                                    <\/p>\n<p>&#13;<\/p>\n<p>Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142y si\u0119 64 osoby. Kapitan o 4:30 zarz\u0105dzi\u0142 opuszczenie promu, ale w chaosie nie uda\u0142o si\u0119 wykorzysta\u0107 wszystkich tratw ratunkowych. Tylko za\u0142oga mia\u0142a do dyspozycji specjalne kombinezony ratunkowe, cho\u0107 nie wszyscy zd\u0105\u017cyli je za\u0142o\u017cy\u0107. Pasa\u017cerowie, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a ubrana w pi\u017camy, byli bez szans w lodowatej wodzie.<\/p>\n<p>Pierwsze s\u0142u\u017cby ratunkowe dotar\u0142y na miejsce oko\u0142o 7 rano. Pr\u00f3by ratowania rozbitk\u00f3w utrudnia\u0142y ekstremalne warunki pogodowe. Za\u0142oga pobliskiego niemieckiego statku oraz \u015bmig\u0142owce ratunkowe walczy\u0142y z czasem. Jedna z szalup mia\u0142a zosta\u0107 przewr\u00f3cona przez \u015bmig\u0142owiec, a cz\u0119\u015b\u0107 ocala\u0142ych uton\u0119\u0142a z powodu wych\u0142odzenia. Uratowano tylko 9 os\u00f3b &#8211; wszyscy byli cz\u0142onkami za\u0142ogi &#8222;Heweliusza&#8221;.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.rmf24.pl\/fakty\/polska\/news-marynarz-z-heweliusza-myslalem-ze-zostane-w-swojej-kabinie-j,nId,769378\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">W\u015br\u00f3d ocala\u0142ych znalaz\u0142 si\u0119 Edward Kurpiel, by\u0142y intendent promu. W rozmowie z reporterem RMF FM w 2013 roku wspomina\u0142:<\/a><\/p>\n<p>                               &#13;<br \/>\n                                  <img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/quote.png\"\/>   &#13;<\/p>\n<blockquote><p>&#13;<br \/>\n                            Cudem ocala\u0142em. Gdybym 5 minut p\u00f3\u017aniej wyszed\u0142 z kabiny, nie by\u0142oby mnie ju\u017c w\u015br\u00f3d \u017cywych. By\u0142a jedna wielka kot\u0142owanina. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 wali\u0107. W pewnym momencie powiedzia\u0142em: Panie Bo\u017ce, dodaj mi si\u0142, \u017cebym wydosta\u0142 skafander ratunkowy, bo inaczej zostan\u0119 w swojej kabinie jak w trumnie.                                                     <\/p><\/blockquote>\n<p>&#13;<\/p>\n<p>Wyja\u015bnianie przyczyn katastrofy promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221; trwa\u0142o latami i budzi\u0142o kontrowersje. Post\u0119powanie przed Okr\u0119gowymi Izbami Morskimi trwa\u0142o 6 lat. Pocz\u0105tkowo win\u0105 obarczono kapitana promu, armatora oraz instytucje dopuszczaj\u0105ce prom do \u017ceglugi. W 2005 roku Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka uzna\u0142 jednak, \u017ce polskie izby morskie by\u0142y stronnicze i nierzetelne, a pa\u0144stwo polskie musia\u0142o wyp\u0142aci\u0107 rodzinom ofiar odszkodowania za straty moralne.<\/p>\n<p>  Mimo wyroku trybuna\u0142u, przyczyny katastrofy nigdy nie zosta\u0142y ponownie zbadane. Odszkodowa\u0144 za \u015bmier\u0107 bliskich rodziny musia\u0142y dochodzi\u0107 przed s\u0105dami, cz\u0119sto bezskutecznie &#8211; po 20 latach od katastrofy roszczenia zosta\u0142y oddalone z powodu przedawnienia.<\/p>\n<p>    &#13;<br \/>\n        &#13;<\/p>\n<p>                                        &#13;<br \/>\n                        &#13;<br \/>\n                            <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M6XY6Q1XOLWUJ-C123-F4.jpg\" title=\"Dla wielu kabiny sta\u0142y si\u0119 trumn\u0105. 33 lata temu wydarzy\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza katastrofa polskiej \u017ceglugi\" alt=\"Uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce ofiary katastrofy promu \u201eJan Heweliusz\u201d na placu Rybaka w \u015awinouj\u015bciu na zdj\u0119ciu z 14 stycznia 2025 roku \/ &#9;Marcin Bielecki    \/PAP\" class=\"img-responsive\"\/>&#13;<\/p>\n<p>                            &#13;<\/p>\n<p>      &#13;<br \/>\n                            Uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce ofiary katastrofy promu \u201eJan Heweliusz\u201d na placu Rybaka w \u015awinouj\u015bciu na zdj\u0119ciu z 14 stycznia 2025 roku&#13;<br \/>\n                                    \/ \tMarcin Bielecki    \/PAP  &#13;\n                                    <\/p>\n<p>&#13;<\/p>\n<p>  Ka\u017cdego roku w rocznic\u0119 tragedii w Szczecinie, na Cmentarzu Centralnym, gdzie stoi pomnik ofiar, odbywaj\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci. W \u015awinouj\u015bciu, sk\u0105d wyp\u0142yn\u0105\u0142 prom, sk\u0142adane s\u0105 kwiaty. Za\u0142ogi prom\u00f3w p\u0142ywaj\u0105cych do Ystad w dzie\u0144 tragedii sk\u0142adaj\u0105 wi\u0105zanki na morzu, w miejscu zatoni\u0119cia &#8222;Jana Heweliusza&#8221;. Obchody odbywaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w Gdyni i Warszawie, gdzie na Pow\u0105zkach spoczywa ostatni kapitan promu.<\/p>\n<p>  Cia\u0142 16 ofiar nigdy nie odnaleziono. Wrak promu spoczywa na g\u0142\u0119boko\u015bci 25 metr\u00f3w, na wsch\u00f3d od Rugii.<\/p>\n<p>Zatoni\u0119cie promu &#8222;Jan Heweliusz&#8221; uznawane jest za najwi\u0119ksz\u0105 katastrof\u0119 z udzia\u0142em polskich statk\u00f3w w czasach pokojowych. Zgin\u0119\u0142o 56 os\u00f3b &#8211; 36 pasa\u017cer\u00f3w, w tym dwoje dzieci, oraz 20 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. W\u015br\u00f3d ofiar byli obywatele Polski, Austrii, W\u0119gier, Szwecji, Czech i Norwegii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"14 stycznia 1993 roku, na wzburzonych wodach Ba\u0142tyku, prom &#8222;Jan Heweliusz&#8221; odbywa\u0142 sw\u00f3j ostatni rejs. Sztorm, awarie i&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202938,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-202937","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115890648831458712","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=202937"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202937\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/202938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=202937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=202937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=202937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}