{"id":203255,"date":"2026-01-14T03:35:12","date_gmt":"2026-01-14T03:35:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/203255\/"},"modified":"2026-01-14T03:35:12","modified_gmt":"2026-01-14T03:35:12","slug":"prezydentka-maia-sandu-o-zjednoczeniu-moldawii-z-rumunia-ekspert-niebezpieczny-moment-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/203255\/","title":{"rendered":"Prezydentka Maia Sandu o zjednoczeniu Mo\u0142dawii z Rumuni\u0105. Ekspert: niebezpieczny moment"},"content":{"rendered":"

O Mo\u0142dawii zn\u00f3w zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno za spraw\u0105 s\u0142\u00f3w prozachodniej i prounijnej prezydentki Mai Sandu, kt\u00f3ra w brytyjskim podka\u015bcie przyzna\u0142a, \u017ce gdyby odby\u0142o si\u0119 referendum w sprawie zjednoczenia Rumunii z Mo\u0142dawi\u0105, zag\u0142osowa\u0142aby „za”<\/a>. T\u0142umaczy\u0142a, \u017ce w obecnej sytuacji geopolitycznej, przy zagro\u017ceniu ze strony Rosji, tak ma\u0142emu krajowi trudniej jest przetrwa\u0107.<\/p>\n

S\u0142owami prezydentki Mo\u0142dawii nie jest zaskoczony Kamil Ca\u0142us, ekspert O\u015brodka Studi\u00f3w Wschodnich od Rumunii i Mo\u0142dawii, a ponadto autor wydanej w 2019 r. ksi\u0105\u017cki o znamiennym tytule: „Mo\u0142dawia. Pa\u0144stwo niekonieczne”.<\/p>\n

Opowiada o zwi\u0105zkach \u0142\u0105cz\u0105cych Mo\u0142dawi\u0119 i Rumuni\u0119, ale t\u0142umaczy te\u017c, dlaczego idea jednego pa\u0144stwa nie zyskuje w sonda\u017cach poparcia wi\u0119kszo\u015bci obywateli tego pierwszego kraju. \u2014 Wielu Mo\u0142dawian pami\u0119ta wojn\u0119 w Naddniestrzu w 1992 r., gdy prorosyjscy mieszka\u0144cy obawiali si\u0119, \u017ce „nowa Mo\u0142dawia” po\u0142\u0105czy si\u0119 z Rumuni\u0105. Nie chc\u0105 kolejnej wojny domowej, boj\u0105 si\u0119, \u017ce ludzie b\u0119d\u0105 do siebie znowu strzela\u0107. Szczeg\u00f3lnie \u017ce Moskwa zapewne do\u0142o\u017cy\u0142aby w takiej sytuacji swoje trzy grosze (…). Wielu Mo\u0142dawian boi si\u0119, \u017ce w zjednoczonej Rumunii staliby si\u0119 obywatelami drugiej kategorii.<\/p>\n

\u2014 Uwa\u017cam, \u017ce to nie najlepszy czas na m\u00f3wienie o zjednoczeniu Mo\u0142dawii z Rumuni\u0105, prezydentka Maia Sandu wybra\u0142a po prostu z\u0142y moment. Nie jest to jednak nowo\u015b\u0107 w jej przypadku. Reprezentuje szerszy pogl\u0105d, popularny w\u015br\u00f3d niema\u0142ej cz\u0119\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju \u2014 w tym elit \u2014 de facto kwestionuj\u0105cych w\u0142asn\u0105 suwerenno\u015b\u0107, niezale\u017cno\u015b\u0107 i opowiadaj\u0105cych si\u0119 za zjednoczeniem si\u0119 z s\u0105siednim krajem. To o tyle ciekawe, \u017ce nie ma w Europie drugiego takiego pa\u0144stwa, kt\u00f3rego tak wysocy rang\u0105 przedstawiciele opowiadaliby si\u0119 za likwidacj\u0105 w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci. To w\u0142a\u015bnie pozwala na m\u00f3wienie o Mo\u0142dawii jako o „pa\u0144stwie niekoniecznym” \u2014 wskazuje Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Dodaje, \u017ce niedawne s\u0142owa prezydentki to woda na m\u0142yn dla si\u0142 prorosyjskich, strasz\u0105cych od lat 90. rumu\u0144skim anschlussem. Wypowiedzi takie mog\u0105 te\u017c sprawi\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 sceptycznych wobec rozszerzenia UE polityk\u00f3w europejskich zacznie zastanawia\u0107 si\u0119 nad zasadno\u015bci\u0105 wspierania mo\u0142dawskich aspiracji unijnych. Czy warto bowiem inwestowa\u0107 czas i pieni\u0105dze w „pa\u0144stwo tymczasowe”?<\/p>\n

\u2014 Z drugiej strony rozumiem jej intencje \u2014 przyznaje Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Ekspert OSW w rozmowie z Onetem podkre\u015bla, \u017ce cho\u0107 takie s\u0142owa w ustach urz\u0119duj\u0105cego prezydenta brzmi\u0105 dziwnie, to mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele argument\u00f3w uzasadniaj\u0105cych sens wypowiedzi prozachodniej polityczki. I wcale nie m\u00f3wi o zagro\u017ceniu ze strony Rosji, lecz o historycznych powodach, kt\u00f3re jednoznacznie sytuuj\u0105 Mo\u0142dawi\u0119 jako cz\u0119\u015b\u0107 Rumunii.<\/p>\n

\u2014 Podobnie jak znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u0142dawskiego, prezydentka uwa\u017ca si\u0119 za Rumunk\u0119 i ma obywatelstwo tego kraju. Uznaje, \u017ce nar\u00f3d mo\u0142dawski jest de facto cz\u0119\u015bci\u0105 narodu rumu\u0144skiego, a Mo\u0142dawia w obecnym kszta\u0142cie istnieje g\u0142\u00f3wnie jako pok\u0142osie zbrodniczego z jej punktu widzenia paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow, kt\u00f3ry uderzy\u0142 nie tylko w Polsk\u0119, ale doprowadzi\u0142 te\u017c do faktycznego rozbioru Rumunii. Przypomn\u0119, \u017ce na mocy jego zapis\u00f3w dzisiejsza Republika Mo\u0142dawii wesz\u0142a w stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w Stalina i w sk\u0142ad ZSRR, a gdy to imperium si\u0119 rozpad\u0142o, na pocz\u0105tku lat 90. sta\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju, podobnie jak jego prezydentka, wola\u0142aby wr\u00f3ci\u0107 do jednego pa\u0144stwa z Rumuni\u0105. Nie jest to jednak pogl\u0105d powszechny \u2014 stanowczo antyrumu\u0144skie, a zarazem prorosyjskie jest nie tylko kontrolowane przez Moskw\u0119 separatystyczne Naddniestrze, ale te\u017c np. le\u017c\u0105ca na po\u0142udniu kraju i sympatyzuj\u0105ca z Moskw\u0105 Gagauzja \u2014 m\u00f3wi Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Mo\u0142dawia jest nazywana drugim pa\u0144stwem rumu\u0144skim<\/p>\n

Kilkukrotnie w rozmowie z Onetem ekspert podkre\u015bla, \u017ce kwesti\u0119 Mo\u0142dawii warto rozpatrywa\u0107 „bez Naddniestrza”, czyli regionu separatystycznego i wspieranego przez Rosj\u0119, ze stolic\u0105 w Tyraspolu.<\/p>\n

\u2014 Historia teren\u00f3w tzw. prawobrze\u017cnej cz\u0119\u015bci Republiki Mo\u0142dawii i Naddniestrza jest inna, co dodatkowo komplikuje sytuacj\u0119 tego pa\u0144stwa. Od XIV w. nale\u017c\u0105ce dzi\u015b do tego kraju ziemie, od Prutu do Dniestru, a wi\u0119c bez Naddniestrza, wchodzi\u0142y w sk\u0142ad Hospodarstwa Mo\u0142dawskiego, kt\u00f3re potem razem z Wo\u0142oszczyzn\u0105 utworzy\u0142o Rumuni\u0119. Efekt jest taki, \u017ce Mo\u0142dawianie mieszkaj\u0105cy w republice nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 etnicznie, j\u0119zykowo i kulturowo od ludzi zamieszkuj\u0105cych p\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 Rumuni\u0119. W ka\u017cdym razie nie w istotnym stopniu. Zreszt\u0105 warto tu doda\u0107, \u017ce sami Rumuni t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 swojego kraju nazywaj\u0105 w\u0142a\u015bnie Mo\u0142dawi\u0105 i cz\u0119sto, by unikn\u0105\u0107 zamieszania, nalegaj\u0105, \u017ceby m\u00f3wi\u0105c o ich wschodnim s\u0105siedzie, u\u017cywa\u0107 pe\u0142nej nazwy tego kraju „Republika Mo\u0142dawii”. Oni widz\u0105 to tak: historycznie istnieje jedna Rumunia, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodzi region o nazwie Mo\u0142dawia<\/a>, tyle \u017ce obecnie jest podzielony i znajduje si\u0119 w dw\u00f3ch pa\u0144stwach. Maj\u0105 oczywiste argumenty historyczne, by w\u0142a\u015bnie tak to widzie\u0107, czyli aby nazywa\u0107 dzisiejsz\u0105 Mo\u0142dawi\u0119 „drugim pa\u0144stwem rumu\u0144skim” \u2014 zaznacza Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Ekspert OSW i autor ksi\u0105\u017cki o Mo\u0142dawii dodaje, \u017ce Mo\u0142dawianie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od „Rumun\u00f3w w\u0142a\u015bciwych” niewiele bardziej ni\u017c mieszka\u0144cy poszczeg\u00f3lnych region\u00f3w tego karpackiego kraju. Nieco inn\u0105 histori\u0119, zwyczaje czy nawet akcent maj\u0105 mieszka\u0144cy bardziej centralnie po\u0142o\u017conej Transylwanii, inne mieszka\u0144cy le\u017c\u0105cej na po\u0142udniu Wo\u0142oszczyzny, a jeszcze inne rumu\u0144scy Mo\u0142dawianie.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 Mo\u0142dawian przeciwna zjednoczeniu. Oto powody<\/p>\n

Cho\u0107 Kamil Ca\u0142us widzi sporo argument\u00f3w za tym, by Mo\u0142dawia i Rumunia mog\u0142y znowu tworzy\u0107 jedno pa\u0144stwo, ostatnia wypowied\u017a prezydentki Sandu pod pewnymi wzgl\u0119dami go zaskoczy\u0142a.<\/p>\n

\u2014 Maia Sandu od 2020 r. jest prezydentk\u0105 Mo\u0142dawii, a jej partia rz\u0105dzi w kraju. Wcze\u015bniej unika\u0142a tematu zjednoczeniowego, wiedz\u0105c, \u017ce za tak\u0105 ide\u0105 opowiada si\u0119 w porywach ok. 40 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u0142dawskiego. W tym kontek\u015bcie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u015b zacz\u0119\u0142a porusza\u0107 t\u0119 kwesti\u0119. By\u0107 mo\u017ce, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce rz\u0105dzi drug\u0105 kadencj\u0105 i trzeci raz nie mo\u017ce zosta\u0107 prezydentk\u0105, uzna\u0142a, \u017ce teraz wolno jej powiedzie\u0107 wi\u0119cej. Mo\u017ce chodzi\u0107 tak\u017ce i o to, \u017ce w zesz\u0142orocznych wyborach parlamentarnych 5 proc. g\u0142os\u00f3w otrzyma\u0142a partia „Demokracja w domu”, podobnie prozachodnia jak Maia Sandu, ale jednoznacznie opowiadaj\u0105 si\u0119 za zjednoczeniem z Rumuni\u0105. Mo\u017ce wi\u0119c Sandu chce odzyska\u0107 ten elektorat, kt\u00f3ry uzna\u0142, \u017ce jest s\u0142ab\u0105 or\u0119downiczk\u0105 idei zjednoczeniowej? \u2014 zastanawia si\u0119 Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Dlaczego, skoro jest tyle zwi\u0105zk\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych Mo\u0142dawi\u0119 i Rumuni\u0119, idea jednego pa\u0144stwa nie zyskuje w sonda\u017cach poparcia wi\u0119kszo\u015bci obywateli tego pierwszego kraju? Ekspert wskazuje na kilka g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w.<\/p>\n

\u2014 Wielu Mo\u0142dawian pami\u0119ta wojn\u0119 w Naddniestrzu w 1992 r., gdy prorosyjscy mieszka\u0144cy obawiali si\u0119, \u017ce „nowa Mo\u0142dawia” po\u0142\u0105czy si\u0119 z Rumuni\u0105. Nie chc\u0105 kolejnej wojny domowej, boj\u0105 si\u0119 tego, \u017ce ludzie b\u0119d\u0105 do siebie znowu strzela\u0107. Szczeg\u00f3lnie \u017ce Moskwa zapewne do\u0142o\u017cy\u0142aby w takiej sytuacji swoje trzy grosze i sprzyja\u0142a narastaniu napi\u0119\u0107, podsyca\u0142a op\u00f3r w\u015br\u00f3d prorosyjskich mieszka\u0144c\u00f3w kraju. Ponadto wielu Mo\u0142dawian boi si\u0119, \u017ce w zjednoczonej Rumunii staliby si\u0119 obywatelami drugiej kategorii. Ju\u017c dzi\u015b wielu z nich uwa\u017ca, \u017ce Rumuni traktuj\u0105 ich „z g\u00f3ry”. Niekt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli w s\u0105siednim kraju wyszydzania. \u015amiano si\u0119 z ich wschodniego akcentu czy rusycyzm\u00f3w, traktowano jako „biedniejszych braci”, niekiedy wprost nazywano „Ruskimi”. To mi\u0119dzy innymi te w\u0142a\u015bnie kwestie powoduj\u0105, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Mo\u0142dawian, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z oczywistych zwi\u0105zk\u00f3w z Rumuni\u0105, racjonalnie uznaje, \u017ce jednak lepiej i\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, tworzy\u0107 w\u0142asne pa\u0144stwo \u2014 t\u0142umaczy Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Naddniestrze to by\u0142y dzikie pola, a\u017c pojawi\u0142a si\u0119 Rosja<\/p>\n

Eksperta zapytali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c, dlaczego tak cz\u0119sto podkre\u015bla, \u017ce „temat Mo\u0142dawii warto rozpatrywa\u0107 bez Naddniestrza”. Odpowiada, \u017ce akcentuje to tak dobitnie, bo historia tego regionu ma w\u0142asn\u0105 specyfik\u0119, z oczywistym akcentem rosyjskim.<\/p>\n

\u2014 W Mo\u0142dawii panuje konsensus, \u017ce Naddniestrze musi pozosta\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 kraju. Parapa\u0144stwo to \u2014 nawet gdyby chcia\u0142o \u2014 nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 jako niezale\u017cne. Jest na to za ma\u0142e i za s\u0142abe. Nie mo\u017cna go wi\u0119c sobie „odpu\u015bci\u0107”. Nie ma te\u017c raczej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce gdyby w Mo\u0142dawii kiedykolwiek zwyci\u0119\u017cy\u0142a idea zjednoczenia z Rumuni\u0105, to w procesie zjednoczenia bra\u0142by tak\u017ce udzia\u0142 ten region. Spraw\u0119 utrudnia jednak to, \u017ce Naddniestrze kontrolowane jest przez Rosj\u0119, stacjonuj\u0105 tam te\u017c rosyjskie wojska. Trzeba przy tym zaznaczy\u0107, \u017ce Naddniestrze historycznie nigdy nie mia\u0142o u siebie silnego \u017cywio\u0142u mo\u0142dawskiego. Przez wieki by\u0142y to dzikie pola, nieu\u017cytki, kt\u00f3re od XVIII w. zacz\u0119\u0142a, literalnie rzecz ujmuj\u0105c, kolonizowa\u0107 Rosja. Robi\u0142a to, bo prowadzi\u0142a ekspansj\u0119 w szeroko rozumianym basenie Morza Czarnego, co wpisywa\u0142o si\u0119 w \u00f3wczesn\u0105 rywalizacj\u0119 z Turcj\u0105 \u2014 m\u00f3wi Kamil Ca\u0142us.<\/p>\n

Przypomina, \u017ce potem, za czas\u00f3w ZSRR, powsta\u0142a w Naddniestrzu lokalna, utworzona przez bolszewik\u00f3w administracja, kt\u00f3ra mia\u0142a przygotowywa\u0107 przysz\u0142e elity na wypadek „odzyskania” przez ZSRR teren\u00f3w dzisiejszej Mo\u0142dawii. Taka radziecka republika faktycznie istnia\u0142a w trakcie II wojny \u015bwiatowej, bo ca\u0142a obecna Mo\u0142dawia oraz Naddniestrze na mocy paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow wesz\u0142y w sk\u0142ad jednej Mo\u0142dawskiej SRR. By\u0142a to sprytna, brutalna i nie pierwsza taka zagrywka Stalina, kt\u00f3ry w jednych granicach zamyka\u0142 r\u00f3\u017cne grupy etniczne i narodowo\u015bciowe. Dalsz\u0105 histori\u0119 ju\u017c znamy. Gdy po latach ZSRR upad\u0142, powsta\u0142a formalnie niepodleg\u0142a Mo\u0142dawia, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku lat 90. boryka si\u0119 z wieloma problemami gospodarczymi oraz ze zbuntowanym i dotowanym przez Moskw\u0119 Naddniestrzem.<\/p>\n

\u2014 Sprawa Naddniestrza, zamieszkiwanego przez Rosjan, Ukrai\u0144c\u00f3w i r\u00f3\u017cne mniejszo\u015bci s\u0142owia\u0144skie, jest wi\u0119c trudna. Historycznie ten region nigdy nie by\u0142 mo\u0142dawski. W ka\u017cdym razie nie „czysto” mo\u0142dawski. Jego przysz\u0142o\u015b\u0107 jest obecnie niepewna. S\u0105dz\u0119, \u017ce Mo\u0142dawia w najbli\u017cszych latach nie zjednoczy si\u0119 z Rumuni\u0105, ale ten temat b\u0119dzie wraca\u0142, tak jak ponawiane b\u0119d\u0105 przez Moskw\u0119 akty ingerencji w polityk\u0119 Kiszyniowa<\/a>, by ten porzuci\u0142 drog\u0119 do integracji z UE, NATO oraz by zmniejszy\u0107 poparcie dla idei zjednoczenia z Rumuni\u0105 \u2014 podsumowuje ekspert.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O Mo\u0142dawii zn\u00f3w zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno za spraw\u0105 s\u0142\u00f3w prozachodniej i prounijnej prezydentki Mai Sandu, kt\u00f3ra w brytyjskim…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":203256,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,3322,27,34,35,3319,3318,3321,28,31,48,25,46,40,41,87,542,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-203255","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-gagauzja","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-maia_sandu","16":"tag-moldawia","17":"tag-naddniestrze","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-rosja","26":"tag-rumunia","27":"tag-screening_general","28":"tag-swiat","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115891360456182959","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203255"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203255\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/203256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}