Kluczowym czynnikiem okaza\u0142a si\u0119 niepewno\u015b\u0107.<\/p><\/blockquote>\n
Od referendum w 2016 roku a\u017c do wej\u015bcia w \u017cycie umowy handlowej z UE w 2021 roku \u2013 a w pewnym sensie tak\u017ce p\u00f3\u017aniej \u2013 firmy nie wiedzia\u0142y, jakie b\u0119d\u0105 przysz\u0142e zasady dost\u0119pu do rynku, regulacje techniczne czy przepisy dotycz\u0105ce pracy. Dane z ankiety Banku Anglii pokazuj\u0105, \u017ce przez kilka lat 30-55 proc. firm wskazywa\u0142o brexit jako jedno z trzech g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 niepewno\u015bci. <\/p>\n
W warunkach takiej niepewno\u015bci firmy odk\u0142adaj\u0105 projekty d\u0142ugoterminowe: inwestycje w nowe technologie, automatyzacj\u0119, badania i rozw\u00f3j. To nie tylko obni\u017ca bie\u017c\u0105cy popyt, lecz tak\u017ce trwale os\u0142abia potencja\u0142 wzrostowy gospodarki. Ni\u017csze nak\u0142ady inwestycyjne i powolne wdra\u017canie najnowszych technologii z czasem obni\u017caj\u0105 produktywno\u015b\u0107, a co za tym idzie p\u0142ace i jako\u015b\u0107 \u017cycia Brytyjczyk\u00f3w. Z czasem zwi\u0119kszona niepewno\u015b\u0107 przek\u0142ada si\u0119 na coraz bardziej pesymistyczne oczekiwania. <\/p>\n
Obecnie w Wielkiej Brytanii odczuwa si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 pewno\u015b\u0107 co do tego, \u017ce perspektywy s\u0105 po prostu s\u0142abe.<\/p><\/blockquote>\n
Brexit zmieni\u0142 relacje handlowe Wielkiej Brytanii z UE w spos\u00f3b strukturalny. Cho\u0107 umowa handlowa z 2020 roku znios\u0142a c\u0142a i limity ilo\u015bciowe, pojawi\u0142y si\u0119 bariery pozataryfowe: kontrole graniczne, regu\u0142y pochodzenia, podw\u00f3jne standardy regulacyjne. Dla wielu firm \u2013 szczeg\u00f3lnie w przemy\u015ble, sektorze spo\u017cywczym i us\u0142ugach opartych na \u0142a\u0144cuchach dostaw \u2013 oznacza\u0142o to trwa\u0142y wzrost koszt\u00f3w. <\/p>\n
Efektem jest ni\u017csza produktywno\u015b\u0107. Badania wskazuj\u0105, \u017ce brexit obni\u017cy\u0142 produktywno\u015b\u0107 pracy i TFP (produktywno\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105 czynnik\u00f3w) o oko\u0142o 3-4 proc. To szczeg\u00f3lnie istotne w kraju, kt\u00f3ry ju\u017c wcze\u015bniej zmaga\u0142 si\u0119 z \u201ezagadk\u0105 produktywno\u015bci\u201d po kryzysie finansowym 2008 roku \u2013 produkt krajowy na pracownika r\u00f3s\u0142 zdecydowanie wolniej ni\u017c przed kryzysem, a ekonomi\u015bci zastanawiali si\u0119 od dawna, dlaczego efekt kryzysu okaza\u0142 si\u0119 bardziej znacz\u0105cy i d\u0142ugotrwa\u0142y w\u0142a\u015bnie w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie (najpewniej nie pomog\u0142a du\u017ca koncentracja systemu finansowego oraz nieodpowiedzialna polityka gospodarcza tzw. austerity (zaciskania pasa) prowadzona przez konserwatywny rz\u0105d od 2010 roku).<\/p>\n
Kolejnym kana\u0142em oddzia\u0142ywania brexitu by\u0142o zako\u0144czenie swobodnego przep\u0142ywu pracownik\u00f3w. Przed 2020 rokiem brytyjskie firmy \u2013 zw\u0142aszcza w rolnictwie, opiece zdrowotnej, gastronomii i budownictwie \u2013 korzysta\u0142y z elastycznego rynku pracy UE. Po brexicie niedobory si\u0142y roboczej sta\u0142y si\u0119 powszechne, podnosz\u0105c koszty i ograniczaj\u0105c skal\u0119 produkcji. <\/p>\n
Z perspektywy makroekonomicznej oznacza to negatywny szok poda\u017cowy: wy\u017csze ceny, ni\u017cszy potencjalny PKB i presj\u0119 inflacyjn\u0105. <\/p>\n
Rykoszetem dostaje te\u017c rz\u0105d, ktokolwiek jest przy w\u0142adzy. Brak wzrostu w po\u0142\u0105czeniu z zaniedbanym systemem us\u0142ug publicznych i z coraz wi\u0119kszymi potrzebami socjalnymi powoduj\u0105, \u017ce notorycznie brakuje pieni\u0119dzy w bud\u017cecie. Wprawdzie podatki w stosunku do dochod\u00f3w s\u0105 najwy\u017csze w historii. Ale wp\u0142ywy nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce i rz\u0105d brytyjski od lat po\u017cycza na rynku \u015brodki do pokrycia luki mi\u0119dzy wp\u0142ywami a wydatkami. D\u0142ug publiczny wzr\u00f3s\u0142 znacznie, do blisko 100 proc. PKB. <\/p>\n
Inwestorzy \u2013 czyli po cz\u0119\u015bci obywatele \u2013 nie maj\u0105 jednak niesko\u0144czonego apetytu na kupno obligacji i pokrywanie bie\u017c\u0105cych wydatk\u00f3w rz\u0105du, co wida\u0107 po wysokich stopach procentowych kt\u00f3re pa\u0144stwo musi im zaoferowa\u0107. Rentowno\u015bci brytyjskich obligacji d\u0142ugoterminowych si\u0119gaj\u0105 ponad 5 proc., znacznie wy\u017cej ni\u017c w UE czy w USA. Rosn\u0105ce koszty samych odsetek zacie\u015bniaj\u0105 z kolei wydatkowe opcje polityki rz\u0105du. <\/p>\n
O niezwykle wra\u017cliwej i wysoce niestabilnej sytuacji przekona\u0142a si\u0119 or\u0119downiczka twardego brexitu, premierka z ramienia Konserwatyst\u00f3w Liz Truss, kt\u00f3ra obwie\u015bci\u0142a, \u017ce Wielka Brytania obni\u017cy podatki, by pobudzi\u0107 wzrost gospodarczy. Inwestorzy zacz\u0119li wyprzedawa\u0107 brytyjskie aktywa, rentowno\u015bci poszybowa\u0142y w g\u00f3r\u0119, a premierka by\u0142a bez pracy w dos\u0142ownie kilka dni. <\/p>\n
Nauczeni tym do\u015bwiadczeniem laburzy\u015bci, kt\u00f3rzy pod wodz\u0105 Keira Starmera przej\u0119li w\u0142adz\u0119 w 2024 roku, staraj\u0105 si\u0119, jak mog\u0105, \u017ceby zademonstrowa\u0107 swoj\u0105 fiskaln\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107. Niestety dla rz\u0105du, koncentracja na abstrakcyjnych dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi regu\u0142ach fiskalnych oznacza, \u017ce rz\u0105d szoruje po historycznym dnie, je\u015bli chodzi o poparcie i poziom zaufania.<\/p>\n
Brexit cz\u0119sto bywa zestawiany z pandemi\u0105 czy kryzysem energetycznym. To myl\u0105ce por\u00f3wnanie. COVID-19 by\u0142 szokiem przej\u015bciowym \u2013 gospodarki mog\u0142y si\u0119 odbudowa\u0107. Brexit natomiast trwale zmieni\u0142 regu\u0142y gry. <\/p>\n
Ekonomi\u015bci opisuj\u0105 go jako \u201eodwrotn\u0105 liberalizacj\u0119 handlu\u201d: zamiast obni\u017ca\u0107 bariery, Wielka Brytania je podnios\u0142a. W przeciwie\u0144stwie do typowych recesji cyklicznych, skutki brexitu dzia\u0142aj\u0105 poprzez inwestycje, produktywno\u015b\u0107 i alokacj\u0119 zasob\u00f3w \u2013 czyli dok\u0142adnie te mechanizmy, kt\u00f3re decyduj\u0105 o d\u0142ugookresowym dobrobycie. <\/p>\n
Wdro\u017cenie tzw. Ram Windsorskich w 2023 roku upro\u015bci\u0142o handel z Irlandi\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Ale nie rozwi\u0105za\u0142o zasadniczego problemu: niepewno\u015bci co do przysz\u0142ych relacji regulacyjnych z UE. Dop\u00f3ki firmy nie uzyskaj\u0105 stabilnych i przewidywalnych zasad dost\u0119pu do rynku europejskiego, inwestycje pozostan\u0105 s\u0142abe. <\/p>\n
Pi\u0119\u0107 lat po brexicie bilans gospodarczy jest jasny. Brexit obni\u017cy\u0142 poziom produkcji, inwestycji i produktywno\u015bci w Wielkiej Brytanii. Nie by\u0142 to jednorazowy wstrz\u0105s, lecz d\u0142ugotrwa\u0142e os\u0142abienie potencja\u0142u wzrostowego. Top of Form. <\/p>\n
W ostatnich dniach premier Starmer zapowiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142 o ponowne zacie\u015bnienie stosunk\u00f3w gospodarczych z Uni\u0105.<\/p>\n
Niew\u0105tpliwie zdaje on sobie spraw\u0119, \u017ce gospodarczy ba\u0142agan po brexicie oraz naros\u0142e bariery handlowe stanowi\u0105 dzi\u015b najwi\u0119kszy hamulec wzrostu. Jednocze\u015bnie jest to jedna z niewielu realnych d\u017awigni, po kt\u00f3re premier mo\u017ce teraz si\u0119gn\u0105\u0107. Proponuje stopniowe pog\u0142\u0119bianie wsp\u00f3\u0142pracy z jednolitym rynkiem UE poprzez cz\u0119\u015bciowe dostosowanie do unijnych regulacji w wybranych obszarach, a nie powr\u00f3t do unii celnej. <\/p>\n
Taki kierunek odzwierciedla fakt, \u017ce odwr\u00f3cenie brexitu pozostaje politycznym tabu. Elektorat, nawet je\u015bli brexit uwa\u017ca za b\u0142\u0105d, nie ma ochoty patrze\u0107 wstecz. <\/p>\n
Skoro obiecany przez zwolennik\u00f3w brexitu cud gospodarczy si\u0119 nie zi\u015bci\u0142, co z wp\u0142ywem na polityk\u0119? Niestety i tu pud\u0142o. <\/p>\n
G\u0142\u00f3wny polityczny cel referendum, kt\u00f3ry kierowa\u0142 Cameronem by\u0142 taki, \u017ceby zneutralizowa\u0107 rosn\u0105c\u0105 w sonda\u017cach parti\u0119 Nigela Farage\u2019a UKIP. Jest w tym lekcja dla PiS, kt\u00f3ry w podobny spos\u00f3b mo\u017ce chcie\u0107 okr\u0105\u017cy\u0107 Konfederacj\u0119. <\/p>\n
Dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej, to partia Farage\u2019a (teraz pod nazw\u0105 Reform UK), prowadzi w sonda\u017cach. I zbieraj\u0105 niewiele mniej poparcia, ni\u017c partia Pracy i partia Konserwatywna razem wzi\u0119te. Szczeg\u00f3lnie Torysi s\u0105 w rozsypce i w egzystencjalnym kryzysie, gdy\u017c partia od nich na prawo jest dla nich szczeg\u00f3lnie du\u017cym zagro\u017ceniem. W systemie jednomandatowym trudno jest przewidzie\u0107 wynik nast\u0119pnych wybor\u00f3w (najp\u00f3\u017aniej latem 2029), mo\u017cliwe jest jednak polityczne trz\u0119sienie ziemi, je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 zdob\u0119dzie Reform UK. Oznacza\u0142oby to kolejny w serii szok na Wyspach. <\/p>\n
Mo\u017ce najwi\u0119kszy polityczny paradoks brexitu jest wi\u0119c taki, \u017ce triumfuje w\u0142a\u015bnie Nigel Farage.<\/p><\/blockquote>\n
Czyli cz\u0142owiek, kt\u00f3ry obiecywa\u0142 z\u0142ote g\u00f3ry po zerwaniu si\u0119 z europejskich \u0142a\u0144cuch\u00f3w. Mimo \u017ce dzi\u015b ponad 60 proc. Brytyjczyk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce brexit by\u0142 b\u0142\u0119dem, nie wida\u0107 wp\u0142ywu tego sentymentu na polityk\u0119. Nie ma te\u017c ch\u0142odnej weryfikacji tego, jak si\u0119 ma to, co obiecywali or\u0119downicy brexitu, do tego jak wygl\u0105da rzeczywisto\u015b\u0107. G\u0142\u00f3wn\u0105 emocj\u0105, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 kierowa\u0107 nastrojami spo\u0142ecznymi w Wielkiej Brytanii \u2013 nieprzerwanie od czasu referendum dekad\u0119 temu \u2013 jest frustracja. Trudno z tej emocji zbudowa\u0107 dobr\u0105 polityk\u0119 czy dynamiczn\u0105 gospodark\u0119. <\/p>\n
Lekcja dla Polski i innych kraj\u00f3w jest wi\u0119c jasna. I z pewno\u015bci\u0105 nie taka, jak j\u0105 przestawia pose\u0142 Kowalski.<\/p>\n
;<\/p>\n
Adiunkt ekonomii, University College London<\/p>\n
Copyright \u00a9 2016 – 2026. Made with love by OKO.press team. All Rights Reserved.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawa autorskie: Fot . Kuba Atys \/ Agencja Wyborcza.plFot . Kuba Atys \/ Ag… Prawa autorskie: Fot .…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":203364,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-203363","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115891608162902901","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203363\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/203364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/KA251031_020595.jpg\")
<\/p>\n