![\"Protesty](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Wlqk9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kYjMzMjlhOS1kZmVjLTRkMzktYjA2ZS1lNjhkYjgzNDVmYWMuanBlZ.jpeg\")
<\/p>\nMagdalena Rigamonti: W Iranie mieszka 92 miliony ludzi. 20 tys. zosta\u0142o zamordowanych, zapowiadane s\u0105 publiczne egzekucje. Jakie to mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 zachodniego \u015bwiata?<\/p>\n
Krzysztof Strachota, O\u015brodek Studi\u00f3w Wschodnich: Nie wiemy, ile os\u00f3b zosta\u0142o zamordowanych. Z jednej strony m\u00f3wi si\u0119 o 20 tys., z drugiej dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca, co i tak jest ogromn\u0105 liczb\u0105. Zach\u00f3d jest oburzony. Prezydent Trump powtarza ka\u017cdego dnia gro\u017aby zaanga\u017cowania si\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych w spraw\u0119 Iranu w zwi\u0105zku ze skal\u0105 represji wobec protestuj\u0105cych. Ale co tak naprawd\u0119 si\u0119 wydarzy, to nie wiem. Wszystko jest w r\u0119kach prezydenta Trumpa.<\/p>\n
Ju\u017c nakaza\u0142, \u017ceby wszyscy obywatele ameryka\u0144scy natychmiastowo opu\u015bcili Iran. <\/p>\n
To mo\u017ce by\u0107 znak. Jeden z kolejnych znak\u00f3w zacie\u015bniaj\u0105cej si\u0119 presji. Nie tylko ekonomicznej, nie tylko politycznej, ale r\u00f3wnie\u017c takiej o charakterze militarnym. Prawdopodobny jest wariant, \u017ce Trump jednak b\u0119dzie musia\u0142 uderzy\u0107 na Iran. Zbyt du\u017co pad\u0142o publicznych deklaracji, poza tym prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych sta\u0142 si\u0119 zak\u0142adnikiem tego, co wok\u00f3\u0142 Iranu si\u0119 dzieje i wie, \u017ce nie mo\u017ce tak po prostu odpu\u015bci\u0107.<\/p>\n
„Nie s\u0142ysza\u0142em o wieszaniu. Je\u015bli b\u0119d\u0105 ich wiesza\u0107, zobaczycie, co si\u0119 stanie\u2026 Podejmiemy bardzo mocne dzia\u0142ania, je\u015bli co\u015b takiego zrobi\u0105” \u2014 to Donald Trump na wie\u015b\u0107 o planowanych egzekucjach. <\/p>\n
Nie przypisywa\u0142bym prezydentowi Trumpowi szczeg\u00f3lnie idealistycznego podej\u015bcia, ale te\u017c bym tego nie lekcewa\u017cy\u0142. Kwestia represji rz\u0105du ira\u0144skiego na pewno jest rzecz\u0105 no\u015bn\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie ameryka\u0144skim. Trump z jednej strony dzisiaj, zw\u0142aszcza w przypadku Iranu, odwo\u0142uje si\u0119 do warto\u015bci, nazwijmy to, demokratycznych, ale z drugiej strony wydaje mi si\u0119, \u017ce gros jego ideologii w polityce mi\u0119dzynarodowej jest ugruntowane, znaczy zbudowane na tym, \u017ceby nie budowa\u0107 demokracji, \u017ceby nie zbawia\u0107 \u015bwiata, \u017ceby odej\u015b\u0107 od tego, co by\u0142o wyznacznikiem ameryka\u0144skiej polityki od czas\u00f3w zimnej wojny, to znaczy naprawianie \u015bwiata i jego reformowanie.<\/p>\n
On nie potrzebuje i na pewno nie ma, \u015brodk\u00f3w na to, \u017ceby zbudowa\u0107 demokracj\u0119 w Iranie. Musi reagowa\u0107 na tragedie, kt\u00f3re si\u0119 dziej\u0105 i na pewno wykorzystuje to do szeregu swoich interes\u00f3w politycznych, geopolitycznych czy gospodarczych, ale nie podejrzewam go tutaj o jakie\u015b misjonarski zapa\u0142.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie kwestii ira\u0144skiej by\u0142oby rozwi\u0105zaniem takiej zmory w ameryka\u0144skiej polityce i nadziej\u0105 na to, \u017ce Bliski Wsch\u00f3d b\u0119dzie przynosi\u0142 zyski, a nie generowa\u0142 koszty dla ameryka\u0144skiego podatnika i dla ameryka\u0144skiego polityka.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Scenariusze dla Iranu<\/p>\n
Z perspektywy eksperta, badacza tego rejonu \u015bwiata, jakie by\u0142oby najlepsze rozwi\u0105zanie?<\/p>\n
Tu nie ma \u0142atwych rozwi\u0105za\u0144. Ira\u0144ski re\u017cim wci\u0105\u017c trzyma si\u0119 mocno. Wci\u0105\u017c ma poparcie spo\u0142eczne. Ameryka\u0144ski atak militarny na Iran nie zagwarantuje w d\u0142u\u017cszej perspektywie stabilno\u015bci i spokoju w tym kraju. Z drugiej strony tolerowanie takiej sytuacji i zostawienie Iranu takim, jakim on jest w tej chwili, jest tylko odroczeniem problem\u00f3w. Pewnie najlepsz\u0105 opcj\u0105 by\u0142by rodzaj wymuszenia na w\u0142adzach w Iranie. Przewrotu, doprowadzenia do odsuni\u0119cia najbardziej kontrowersyjnych ludzi i pr\u00f3ba deeskalacji sytuacji na miejscu. Ale te\u017c stworzenie pewnych warunk\u00f3w do rozm\u00f3w politycznych wewn\u0105trz Iranu, w relacjach z Zachodem.<\/p>\n
Sugeruje pan tak\u0105 mi\u0119kk\u0105 rewolucj\u0119. Natomiast du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 protestuj\u0105cych Ira\u0144czyk\u00f3w \u017c\u0105da powrotu z emigracji Rezy Pahlawiego. <\/p>\n
Pow\u0105tpiewam w to, \u017ce jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 powrotu nast\u0119pcy tronu do Iranu. W\u0105tpi\u0119 te\u017c w to, \u017ce on by\u0142by w stanie ustabilizowa\u0107 sytuacj\u0119 na miejscu i czy faktycznie marzenie o demokracji pod jego rz\u0105dami by si\u0119 szybko spe\u0142ni\u0142o. Gdyby dosz\u0142o do za\u0142amania re\u017cimu, gdyby Amerykanie nadawali temu wszystkiemu ton, prawdopodobnie Pahlavi by wr\u00f3ci\u0142, ale nie oznacza\u0142oby to ko\u0144ca problem\u00f3w w Iranie.<\/p>\n
<\/p>\n
Protesty w IraniePAP\/EPA\/ABEDIN TAHERKENAREH<\/p>\n
Pahlawi udzieli\u0142 wywiadu Le Figaro, w kt\u00f3rym m\u00f3wi o demokracji, o r\u00f3wnych prawach dla wszystkich obywateli Iranu, w tym dla kobiet, o zniesieniu re\u017cimu religijnego. Ba, nawet o r\u00f3wnych prawach dla przedstawicieli spo\u0142eczno\u015bci LGBT. <\/p>\n
M\u00f3wi to, co Europejczycy i Amerykanie chcieliby us\u0142ysze\u0107. Pewnie cz\u0119\u015b\u0107 protestuj\u0105cych w Iranie te\u017c podziela jego marzenie o demokracji w ich kraju. Tylko \u017ce to, co m\u00f3wi, wcale nie oznacza, \u017ce by\u0142by w stanie to zrobi\u0107, \u017ce mia\u0142by do tego instrumenty. Nie oznacza to te\u017c, \u017ce odpowiada\u0142oby to nastrojom wi\u0119kszo\u015bci Ira\u0144czyk\u00f3w. Chodzi o to, \u017ce te wszystkie prawa, w najbardziej skrajnej formie nie s\u0105 najbardziej pal\u0105c\u0105 potrzeb\u0105 Ira\u0144czyk\u00f3w. Poza tym Pahlawi nie wykaza\u0142 si\u0119 przez ca\u0142e swoje dotychczasowe \u017cycie jako skuteczny polityk, kt\u00f3ry jest w stanie realizowa\u0107 te rzeczy, o kt\u00f3rych m\u00f3wi. To nie przekre\u015bla jego przysz\u0142o\u015bci w og\u00f3le, tego, \u017ce mo\u017ce odegra\u0107 jak\u0105\u015b rol\u0119 w procesie dotycz\u0105cym Iranu, ale nie powinni\u015bmy bra\u0107 jeden do jednego tego, co obiecuje.<\/p>\n
Od prawie 50 lat jest poza Iranem. W zasadzie nie zna tych reali\u00f3w ira\u0144skich. <\/p>\n
Pow\u0105tpiewam w jego wiedz\u0119 na temat reali\u00f3w ira\u0144skich. On faktycznie nie ma kontaktu z Iranem, nie jest praktykuj\u0105cym politykiem. Mieszka w Stanach Zjednoczonych, lobbuje swoj\u0105 wizj\u0119 Iranu, jest w kontakcie z ameryka\u0144skim establishmentem, ale to jeszcze nie jest polityka, to nie jest do\u015bwiadczenie i wyczucie, kt\u00f3re pozwala\u0142oby rz\u0105dzi\u0107 Iranem w tak trudnej sytuacji. Zachowuj\u0119 du\u017cy dystans do jego osoby i do jego sprawczo\u015bci.<\/p>\n
„To nie s\u0105 pokojowe protesty, tylko realny konflikt”<\/p>\n
To nie miliony Ira\u0144czyk\u00f3w wysz\u0142y na ulice, tylko tysi\u0105ce, a to znak, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli Iranu przyjmuje albo postaw\u0119 zachowawcz\u0105, albo jest zwolennikami re\u017cimu. <\/p>\n
Dlatego ostro\u017cno\u015b\u0107 jest absolutnie zasadna. Bez w\u0105tpienia protesty s\u0105 powa\u017cne, do tego brutalnie t\u0142umione. Wygl\u0105da na to, \u017ce mamy do czynienia z walk\u0105, bo po stronie rz\u0105dowej r\u00f3wnie\u017c zgin\u0119\u0142o prawdopodobnie powy\u017cej 100 os\u00f3b. To nie s\u0105 pokojowe protesty, tylko realny konflikt, kt\u00f3rego nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce mamy do czynienia z bardzo skuteczn\u0105 blokad\u0105 informacyjny, mo\u017cemy w zwi\u0105zku z tym, w \u015bwietle szcz\u0105tkowych informacji, mo\u017cemy raczej obawia\u0107 si\u0119, \u017ce protesty s\u0105 t\u0142umione i wygasaj\u0105. Pytanie jest, co si\u0119 tak naprawd\u0119 dzieje teraz w Iranie, a ile my sobie dopowiadamy\u2026<\/p>\n
Jest blokada informacyjna, internet zosta\u0142 w zasadzie prawie ca\u0142kowicie wy\u0142\u0105czony, dzia\u0142a na jednym procencie mo\u017cliwo\u015bci, wy\u0142\u0105czany jest pr\u0105d i woda pitna, ceny szalej\u0105.<\/p>\n
Problemy z pr\u0105dem, czyli tzw. blackouty, problemy z wod\u0105, inflacja i z\u0142a sytuacja gospodarcza jest rzeczywisto\u015bci\u0105 Iranu od bardzo wielu lat. I ona by\u0142a ju\u017c przyczyn\u0105 protest\u00f3w.<\/p>\n
Te protesty, z kt\u00f3rymi dzisiaj mamy do czynienia, r\u00f3wnie\u017c zacz\u0119\u0142y si\u0119 od kwestii ekonomicznych. To kupcy z bazaru w Teheranie rozpocz\u0119li protest. Sprawy ekonomiczne s\u0105 na pewno jednym z powod\u00f3w najg\u0142\u0119bszej frustracji wobec re\u017cimu. Z drugiej strony istotny jest te\u017c element obawy cz\u0119\u015bci Ira\u0144czyk\u00f3w, ich strachu przed wojn\u0105, przed interwencj\u0105 zewn\u0119trzn\u0105, strachu przed p\u00f3j\u015bciem drog\u0105 Iraku i Afganistanu czy Syrii. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest element podtrzymuj\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa przed udzia\u0142em w protestach.<\/p>\n
![\"Protesty](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/FZEk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80YzU2MzM0MzU0ZTY4OTQ5NzMzY2MwZjlmNzRjNDY2NC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Protesty w IranieMAHSA \/ MIDDLE EAST IMAGES \/ PAP<\/p>\n
Ira\u0144skie kobiety to jest si\u0142a, kt\u00f3ra mo\u017ce przej\u0105\u0107 te protesty?<\/p>\n
Ja bym a\u017c tak daleko si\u0119 nie posun\u0105\u0142, ale bez w\u0105tpienia kwestia kobieca w Iranie jest bardzo wa\u017cna. Kobiety w og\u00f3le w kulturze ira\u0144skiej, w pa\u0144stwie ira\u0144skim i w samej polityce zajmuj\u0105 zaskakuj\u0105co wysok\u0105 pozycj\u0119, s\u0105 istotnym motorem dzia\u0142a\u0144 polityczno-spo\u0142ecznych. Tak samo zreszt\u0105 by\u0142o za rewolucji Chomeiniego w 1979 r., a tak\u017ce w protestach w 2022 r. Dzisiaj r\u00f3wnie\u017c ten element kobiecy, liberalny, zmierzaj\u0105cy do tego, \u017ceby znie\u015b\u0107 restrykcje przeciwko kobietom, jest bardzo mocny, Jednak wydaje mi si\u0119, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do protest\u00f3w sprzed trzech lat, ten czynnik kobiecy nie jest dominuj\u0105cym.<\/p>\n
Wa\u017cniejsza jest kasa \u2014 ceny, inflacja, ekonomia \u2014 ni\u017c sprawa ciemi\u0119\u017cenia kobiet?<\/p>\n
Tak. Ludzie chcieliby, \u017ceby pieni\u0105dze, kt\u00f3re s\u0105 wydawane na bardzo aktywn\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, by\u0142y przeznaczane na podniesienie ich stopy \u017cyciowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Magdalena Rigamonti: W Iranie mieszka 92 miliony ludzi. 20 tys. zosta\u0142o zamordowanych, zapowiadane s\u0105 publiczne egzekucje. Jakie to…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":204640,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,27,663,34,35,28,31,48,25,46,40,41,1622,47,2041,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-204639","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-headlines","13":"tag-iran","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-protesty","24":"tag-screening_general","25":"tag-strajki_i_protesty","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-wiadomosci","30":"tag-world","31":"tag-world-news","32":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115894431495027407","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=204639"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204639\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=204639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=204639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=204639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}