{"id":20465,"date":"2025-09-28T12:32:08","date_gmt":"2025-09-28T12:32:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/20465\/"},"modified":"2025-09-28T12:32:08","modified_gmt":"2025-09-28T12:32:08","slug":"znikajacy-generalowie-putina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/20465\/","title":{"rendered":"Znikaj\u0105cy genera\u0142owie Putina"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n Adam Jawor
\n <\/a> <\/p>\n

Rosja toczy dzi\u015b dwie wojny: jedn\u0105 z Ukrain\u0105, drug\u0105 \u2013 z w\u0142asnym dow\u00f3dztwem wojskowym. Jak wskazuje analiza Syeda Rizwana Haidera Bukhariego (JSSR, 2025), seria eliminacji genera\u0142\u00f3w na froncie, zamach\u00f3w w samej Rosji oraz politycznych czystek wewn\u0105trz armii prowadzi do erozji morale, centralizacji decyzji i utraty sp\u00f3jno\u015bci instytucjonalnej. To zjawisko, okre\u015blone mianem \u201ecommand disintegration\u201d, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 dla Kremla bardziej niszcz\u0105ce ni\u017c walki na froncie.<\/p>\n

\"Spotkanie
\n Spotkanie W\u0142adimira Putina z dow\u00f3dcami rosyjskich okr\u0119g\u00f3w wojskowych. Na pierwszym planie Andriej Bie\u0142ousow, Minister Obrony Federacji Rosyjskiej.
\n
Autor. kremlin.ru<\/p>\n

Jednym z najbardziej znacz\u0105cych, cho\u0107 rzadziej omawianych zjawisk wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej jest systematyczna utrata przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105 kadry dow\u00f3dczej najwy\u017cszego szczebla. St\u0105d te\u017c na to uwag\u0119\u00a0 zwraca\u00a0Syed Rizwan Haider Bukhari\u00a0w swym artykule\u00a0\u201eDisappearing Command: Assassinations, Purges, and the Erosion of Russian Military Leadership in the Ukraine War\u201d\u00a0opublikowanym\u00a0w Journal of Social Sciences Review (2025). Okre\u015bla on\u00a0 to mianem\u00a0\u201erozpadu dow\u00f3dztwa\u201d (command disintegration) i wskazuje, \u017ce zjawisko to obejmuje trzy r\u00f3wnoleg\u0142e procesy: eliminacj\u0119 genera\u0142\u00f3w na polu walki, zab\u00f3jstwa i tajemnicze zgony w g\u0142\u0119bi terytorium Rosji oraz czystki polityczne wewn\u0105trz struktur wojskowych. Wed\u0142ug autora, ta tr\u00f3jstopniowa presja nie tylko os\u0142abia zdolno\u015bci bojowe, lecz tak\u017ce niszczy zaufanie, morale i instytucjonaln\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 rosyjskich si\u0142 zbrojnych.<\/p>\n

Od momentu agresji Rosji w lutym 2022 roku Ukraina i jej sojusznicy konsekwentnie wykorzystywali mo\u017cliwo\u015b\u0107 eliminacji wysokich oficer\u00f3w. Jak podaje agencja\u00a0Reuters\u00a0(3 lipca 2025), od pocz\u0105tku wojny potwierdzono \u015bmier\u0107 co najmniej\u00a011 wysokich rosyjskich dow\u00f3dc\u00f3w, w tym genera\u0142a-majora Mikhaila (Micha\u0142a) Gudkowa \u2014 zast\u0119pcy szefa marynarki rosyjskiej. Dla Moskwy s\u0105 to straty niezwykle dotkliwe i \u2014 zdaniem wielu komentator\u00f3w \u2014 rzadko spotykane w skali wsp\u00f3\u0142czesnej historii Rosji. Ju\u017c w pierwszym tygodniu wojny \u015bmier\u0107 poni\u00f3s\u0142 genera\u0142-major Andriej Suchowiecki, trafiony kul\u0105 snajpera w Hostomelu.\u00a0Business Insider\u00a0(2022) podawa\u0142, \u017ce by\u0142a to najwi\u0119ksza strata personalna Rosji w pocz\u0105tkowej fazie konfliktu i symboliczny dow\u00f3d na to, \u017ce b\u0142yskawiczny szturm na Kij\u00f3w si\u0119 nie powiedzie. W kwietniu 2022 roku podczas obl\u0119\u017cenia Mariupola zgin\u0105\u0142 genera\u0142-major W\u0142adimir Fro\u0142ow, kt\u00f3rego pogrzeb w Petersburgu mia\u0142 charakter pa\u0144stwowej manifestacji patriotyzmu, jak informowa\u0142\u00a0Reuters\u00a0(2025).<\/p>\n

Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, w czerwcu, \u017cycie straci\u0142 genera\u0142-lejtnant Roman Kutuzow, prowadz\u0105cy rosyjskie jednostki w rejonie Lisicza\u0144ska \u2014 wed\u0142ug\u00a0Reuters\u00a0oraz BBC News Russian (2022) jego obecno\u015b\u0107 na linii frontu by\u0142a desperack\u0105 pr\u00f3b\u0105 zmobilizowania \u017co\u0142nierzy do ataku. W lipcu 2023 roku w Berdia\u0144sku zosta\u0142 zabity genera\u0142-lejtnant Oleg Cokow, kt\u00f3rego samoch\u00f3d zosta\u0142 trafiony pociskiem manewruj\u0105cym\u00a0Storm Shadow. Jak pisa\u0142\u00a0The Guardian\u00a0(2023), by\u0142a to jedna z najbardziej spektakularnych operacji ukrai\u0144skich, \u015bwiadcz\u0105ca o skuteczno\u015bci zachodniego uzbrojenia. Wreszcie w lipcu 2025 roku w Kursku ukrai\u0144ski dron lub pocisk uderzy\u0142 w konw\u00f3j wojskowy, zabijaj\u0105c wspomnianego genera\u0142a-majora Micha\u0142a Gudkowa, co wed\u0142ug\u00a0Reuters\u00a0(2025) pokaza\u0142o, \u017ce Ukraina potrafi przenosi\u0107 wojn\u0119 daleko w g\u0142\u0105b Rosji.<\/p>\n

Te przypadki dowodz\u0105, \u017ce Ukraina nie tylko koncentruje si\u0119 na niszczeniu sprz\u0119tu, ale \u015bwiadomie wybiera za cel osoby na najwy\u017cszych szczeblach dowodzenia. Wed\u0142ug\u00a0Army University Press\u00a0(2023), w armiach scentralizowanych, takich jak rosyjska, utrata genera\u0142\u00f3w prowadzi do parali\u017cu jednostek, poniewa\u017c nie istniej\u0105 mechanizmy awaryjne znane z si\u0142 NATO, gdzie obowi\u0105zuje zasada \u201emission command\u201d i dowodzenie mo\u017ce by\u0107 kontynuowane przez oficer\u00f3w \u015bredniego szczebla.<\/p>\n

R\u00f3wnolegle pojawi\u0142o si\u0119 zjawisko jeszcze bardziej alarmuj\u0105ce dla Kremla: zab\u00f3jstwa i eksplozje wymierzone w wojskowych daleko od linii frontu, w samej Rosji. Najg\u0142o\u015bniejszy przypadek to \u015bmier\u0107 genera\u0142a-lejtnanta Igora Kirillowa, szefa wojsk obrony przed broni\u0105 nuklearn\u0105, biologiczn\u0105 i chemiczn\u0105, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142\u00a017 grudnia 2024 roku\u00a0w Moskwie, gdy eksplodowa\u0142a bomba pod\u0142o\u017cona w skuterze. Wed\u0142ug\u00a0AP News\u00a0(2024) i\u00a0Reuters\u00a0(2024), rosyjskie w\u0142adze obarczy\u0142y win\u0105 ukrai\u0144skie s\u0142u\u017cby specjalne, a sama\u00a0SBU\u00a0przyzna\u0142a si\u0119 do przeprowadzenia zamachu. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, 25 kwietnia 2025 roku, w Ba\u0142aszysze pod Moskw\u0105 eksplozja samochodu zabi\u0142a genera\u0142a-lejtnanta Jaros\u0142awa Moskalika, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119\u00a0zast\u0119pcy szefa G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du Operacyjnego Sztabu Generalnego. Jak pisa\u0142\u00a0Reuters\u00a0(2025), fakt, \u017ce atak przeprowadzono w pobli\u017cu Moskwy, mia\u0142 wymiar symboliczny: front wojny psychologicznej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do serca rosyjskiego systemu w\u0142adzy.\u00a0Wall Street Journal\u00a0(2024) zauwa\u017ca\u0142, \u017ce takie operacje s\u0105 komunikatem politycznym: \u201enikt nie jest bezpieczny, nawet w domu\u201d.<\/p>\n

Opr\u00f3cz strat bojowych i zamach\u00f3w, rosyjskie wojsko do\u015bwiadcza te\u017c czystek o charakterze politycznym. Wed\u0142ug\u00a0Newsweek\u00a0(2025), w latach 2024\u20132025\u00a0FSB\u00a0przeprowadzi\u0142a szerok\u0105 kampani\u0119 aresztowa\u0144 wobec os\u00f3b powi\u0105zanych z by\u0142ym ministrem obrony Siergiejem Szojgu, w tym jego zast\u0119pc\u00f3w i szef\u00f3w departament\u00f3w.\u00a0Carnegie Endowment for International Peace\u00a0(2025) ocenia, \u017ce celem by\u0142o nie tyle zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci armii, ile zast\u0105pienie profesjonalnych dow\u00f3dc\u00f3w lojalnymi wobec Putina oficerami powi\u0105zanymi z\u00a0FSB. Wpisuje si\u0119 w to m.in. przypadek genera\u0142a\u00a0Iwana Popowa.\u00a0Jak podaje\u00a0Institute for the Study of War\u00a0(2025), pojawia\u0142y si\u0119 doniesienia o skierowaniu go do tzw. oddzia\u0142u karnego na Ukrainie po krytyce dow\u00f3dztwa. Jednak \u2013 wed\u0142ug\u00a0Reuters\u00a0(24 kwietnia 2025) \u2013 Popow ostatecznie zosta\u0142\u00a0skazany na pi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia za defraudacj\u0119, co by\u0142o czytelnym sygna\u0142em ostrzegawczym wobec innych oficer\u00f3w. Atmosfera ta, jak pisa\u0142\u00a0Financial Times\u00a0(2025), przypomina czasy stalinowskie \u2014 znikni\u0119cia, tajne procesy i lojalno\u015b\u0107 stawian\u0105 ponad kompetencje.<\/p>\n

Dzia\u0142ania te maj\u0105 tak\u017ce wymiar hybrydowy i operacyjny. Jak m.in. opisane zosta\u0142y przez\u00a0InfoSecurity24.pl\u00a0w analizie\u00a0\u201dUkrai\u0144ski skalpel, czyli jak s\u0142u\u017cby specjalne obna\u017caj\u0105 rosyjskie s\u0142abo\u015bci<\/a>\u201d\u00a0(2025), operacje ukrai\u0144skich s\u0142u\u017cb specjalnych \u2013 od zamach\u00f3w w Moskwie i Ba\u0142aszysze, przez sabota\u017ce kolejowe i ataki dron\u00f3w na cele infrastrukturalne, a\u017c po cyberoperacje \u2013 systematycznie obna\u017caj\u0105 luki rosyjskiego systemu bezpiecze\u0144stwa. Skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 SBU i HUR nie tylko fizycznie os\u0142abia rosyjsk\u0105 armi\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142uje efekt psychologiczny: pokazuje rosyjskim elitom i spo\u0142ecze\u0144stwu, \u017ce pa\u0144stwo nie jest w stanie ochroni\u0107 nawet najwa\u017cniejszych przedstawicieli aparatu wojskowego. Ta \u201echirurgiczna precyzja\u201d, jak okre\u015bla portal, ma charakter symboliczny \u2013 uderza w samo poczucie bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego i presti\u017c re\u017cimu Putina.<\/p>\n

Konsekwencje tych proces\u00f3w s\u0105 wielowymiarowe. Po pierwsze, rosyjski model dowodzenia, oparty na skrajnej centralizacji, okazuje si\u0119 szczeg\u00f3lnie podatny na destabilizacj\u0119. Jak zauwa\u017ca\u00a0IFRI\u00a0(2025), eliminacja jednego genera\u0142a w takim systemie prowadzi do parali\u017cu ca\u0142ej struktury, podczas gdy w systemach zachodnich funkcjonuj\u0105 mechanizmy decentralizacji i redundancji. Po drugie, konsekwencje psychologiczne s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cne jak straty kadrowe. Wed\u0142ug raportu\u00a0ACLED\u00a0(2025), oficerowie \u015bredniego szczebla coraz cz\u0119\u015bciej unikaj\u0105 podejmowania inicjatyw z obawy przed b\u0142\u0119dami, oskar\u017ceniami czy nawet fizyczn\u0105 eliminacj\u0105. Powoduje to efekt domina: brak decyzji na g\u00f3rze i bierno\u015b\u0107 na dole. Po trzecie, istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa propaganda. Jak wskazuj\u0105\u00a0Theisen et al.\u00a0(2025), pa\u0144stwowe media rosyjskie przedstawiaj\u0105 zgony genera\u0142\u00f3w jako dow\u00f3d m\u0119cze\u0144stwa i patriotyzmu, podczas gdy niezale\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a, takie jak\u00a0Novaya Gazeta Europe, interpretuj\u0105 je jako dow\u00f3d chaosu i niekompetencji. Rozbie\u017cne narracje staj\u0105 si\u0119 kolejn\u0105 lini\u0105 frontu \u2014 frontem informacyjnym i psychologicznym.<\/p>\n

W 2025 roku te zjawiska nasili\u0142y si\u0119. We wrze\u015bniu br. \u00a0rosyjskie media, m.in.\u00a0RBK\u00a0i \u201dThe Moscow Times\u201d, poinformowa\u0142y o dymisji genera\u0142a\u00a0Aleksandra \u0141apina, kt\u00f3ry zosta\u0142 zwolniony ze stanowiska dow\u00f3dcy ugrupowania \u201eP\u00f3\u0142noc\u201d i przeniesiony do funkcji cywilnej w Tatarstanie. Nowym dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 genera\u0142-pu\u0142kownik Jewgienij Nikiforow (Reuters, 21 wrze\u015bnia 2025 \u2013 za RBC). R\u00f3wnocze\u015bnie\u00a0ACLED\u00a0wskazywa\u0142o na wzrost liczby zamach\u00f3w i eskalacj\u0119 tzw. \u201ecichej wojny\u201d prowadzonej w cieniu frontu. Wszystko to pokazuje, \u017ce proces \u201erozpadu dow\u00f3dztwa\u201d nie jest epizodem, lecz trwa\u0142ym elementem wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej.<\/p>\n

Wnioski p\u0142yn\u0105ce z tego obrazu s\u0105 jednoznaczne. Rosja do\u015bwiadcza najwi\u0119kszego kryzysu dow\u00f3dztwa od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. \u015amierci genera\u0142\u00f3w na froncie pozbawiaj\u0105 j\u0105 do\u015bwiadczonych dow\u00f3dc\u00f3w, zamachy w g\u0142\u0119bi kraju podwa\u017caj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa elit, a czystki polityczne niszcz\u0105 zaufanie i inicjatyw\u0119 w\u015br\u00f3d oficer\u00f3w. Jak pisa\u0142\u00a0Wall Street Journal\u00a0(2024), ka\u017cdy zamach na rosyjskiego genera\u0142a to nie tylko cios militarny, ale i komunikat polityczny: \u201enikt nie jest bezpieczny, nawet w Moskwie\u201d.<\/p>\n

Z tej racji analiza\u00a0Bukhari\u2019ego\u00a0jednoznacznie wskazuje , \u017ce Rosja w latach 2022\u20132025 toczy nie jedn\u0105, lecz dwie wojny: otwart\u0105 przeciwko Ukrainie i ukryt\u0105 przeciwko w\u0142asnemu dow\u00f3dztwu. Paradoksalnie to w\u0142a\u015bnie ta druga wojna mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 dla niej zdecydowanie gro\u017aniejsza, poniewa\u017c rozsadza od \u015brodka fundamenty armii opartej na centralizacji, lojalno\u015bci i hierarchii. W rezultacie wojna z Ukraina \u00a0kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 demonstracj\u0105 si\u0142y, coraz bardziej przypomina proces autodestrukcji systemu wojskowego i politycznego Rosji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Adam Jawor Rosja toczy dzi\u015b dwie wojny: jedn\u0105 z Ukrain\u0105, drug\u0105 \u2013 z w\u0142asnym dow\u00f3dztwem wojskowym. Jak wskazuje…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20466,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,6815,27,6817,34,35,28,31,25,40,41,87,6814,6816,80,29,30,415,26,2278,82,83,84],"class_list":{"0":"post-20465","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-fsb","11":"tag-headlines","12":"tag-hur","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-polish","19":"tag-polski","20":"tag-rosja","21":"tag-rosyjskie-ministerstwo-obrony","22":"tag-sbu","23":"tag-swiat","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-ukraina","27":"tag-wiadomosci","28":"tag-wojna-na-ukrainie","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20465"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20465\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}